Datasets:
LocalDoc
/
AzTC

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
Search is not available for this dataset
text
stringlengths
10
518k
“Bu evə gəlin köçmüşdüm və sadəcə dörd aylıq xoşbəxtlik qismətim olmuşdu.
Evdən çıxanda bu otaqda (öz otağını göstərir) çırağım da yanılı qalmışdı.
Həmin gün bişirdiyim çörəklərin ətri hələ də burnumdadır.
O çörəkləri bişirərkən gecənin bu qədər dəhşətli olacağını təsəvvür də etmirdim.
Cehiz kimi gətirdiyim bir stəkanı belə işlətmək qismət olmadı”, - deyən Zənurə xanımı yenidən qəhər boğur və susur..."""Daha sonra ondan faciə gecəsini təsvir etməsini xahiş edirik.
Deyir ki, Xocalı mühasirədə olduğu üçün kişilər gecələr növbəli şəkildə qarovul çəkirdilər:""“Həmin gecə də həyat yoldaşımın növbəsi idi.Birdən evin arxa pəncərəsindən səs gəldi.
Həyat yoldaşım “ay Faiq” deyə qardaşını haraylayırdı.
Dedilər, artıq ermənilər dörd bir tərəfdən kəndə hücuma keçiblər.
Qayınanam və mən də onların arxasınca həyətə çıxdıq.
Qayınanam xəstə olduğu üçün yoldaşım və qaynım onu kürəklərinə aldılar.
Beşmərtəbəli binanın zirzəmisinə doğru qaçdıq.
Erməni silahlı dəstələri atəş aça-aça kəndə girmişdilər.
Mərmilərdən çıxan alovlar qaranlıq səmanı aydınladırdı.
Getməli olduğumuz zirzəmi uzaqda deyildi, lakin güclü yağan qar bizi ləngidirdi.
Qayınanam isə bizi ləngitdiyini deyərək onu burada qoymağımızı istəyirdi.
Biz isə ona qulaq asmadan yolumuza davam edirdik.
İnsan öz anasını necə ata bilər?!
O an qadınların, uşaqların ah-naləsi hələ də qulaqlarımda uğuldayır...Faciədən 32 il keçməsinə baxmayaraq, hər dəfə bununla bağlı xatirələri danışanda həmin anları sanki yenidən yaşayıram.
Mən bu evə gəlin gələndə burada ağbirçək bir ana vardı, evdən də onunla çıxdım.
Lakin bu gün bu ocağa onsuz və hələ bətnimdəykən aldığı travma nəticəsində, doğulsa da, üç ay sonra ölən övladım olmadan qayıtmışam.
Həmin körpə bətnimdə olanda mən Qarqarçayı, Kətik meşəsini, Qaraqayanı ayaqla keçmişəm”.
Bir qədər sonra Xocalı sakinlərinin gizləndiyi həmin zirzəmiyə getmək üçün yola düzəlirik.
Havanın qatı dumanlı olması işimizi bir qədər çətinləşdirsə də, həmin gecəni gözümün qarşısında canlandırmağa kömək edir...""Ölümdən qaçanların ilk sığındıqları yer - zirzəmi"Binanın qarşısındayıq, pilləkənlərin apardığı dəmir qapı təxminən beş kiçik otaqdan ibarət zirzəmiyə açılır.
Zirzəmiyə daxil olarkən Zənurə xanımın danışdıqlarının təsirindən buradakı kəskin qoxu zehnimdə yaşanan acı və qorxunc xatirələri canlandırır.
Sağ qala bilmək üçün bu kiçik yerə, görəsən, neçə nəfər sığınıb?
Zənurə xanım danışır, mənsə onun səsini özüm üçün qeydə alıram.
Çünki nə etsəm də, burada fikrimi cəmləməyim və danışılanları sonradan xatırlamağım mümkün görünmür.
İnsanlar həmin gecə Qarqarçayı keçərək Kətik meşəsinə doğru irəliləyə, oradan Qaraqayanı keçib Ağdama çata bilmələri üçün təxminən bir saat burada gizləniblər.
“Bir saatdan sonra çöldə qarovul çəkən Elşad xəbər etdi ki, Qarqarçaya tərəf gedə bilərik.
Qayınanam getmək istəmirdi, lakin biz israrla onu aparırdıq.
Bu zirzəmi mənim üçün gözdağıdır.
Çünki həmin gecə burada mənimlə olan insanların heç biri indi həyatda deyil.
Açılan atəşdən, donvurmadan və digər səbəblərdən həlak olubar”, - Z.Səlimova sözlərinə davam edir.
Quduzlaşmış ermənilər Qarqarçay istiqamətində, “Donuzçuluq ferması” adlanan yerdə dinc əhaliyə qarşı əsl soyqırımı həyata keçiriblər.
Xocalı faciəsi qurbanlarının bir qisminin də sahilində basdırıldığı Qarqarçaya yaxınlaşırıq.
Çayın üzərindəki körpünü keçib Zənurə xanımla birgə onun sağ sahilinə enirik.
“Bu ailə artıq yoxdur, onlardan Xocalıdakı evlərinin qapısını açan olmayacaq”"Zənurə xanım yenidən dəhşətli fevral gecəsinə qayıdır:""“Havanın şaxtalı olmasına baxmayaraq, hər birimiz Qarqarçayı keçib Kətik meşəsinə doğru irəliləmək üçün suya girdik.
Geriyə baxanda qaçanlardan çox az hissəsinin - təxminən 50 nəfərin çayı keçə bildiyini gördüm.
Lakin bu, hələ faciənin sonu deyildi.
Çayı birtəhər keçib Kətik meşəsinə doğru irəliləyəndə balaca bir təpəciyin üzərində müəlliməm Afilə xanımın qışqırtısını eşitdim.
Həyat yoldaşı Vaqif bəy ürəktutmasından can verirdi.
Afilə müəllimə camaatdan kömək istəyirdi, lakin istəsək də, o halda kiməsə kömək etməyimiz mümkün deyildi.
Vaqif bəyin xırıltılı səsi hələ də qulağımdadır.
Üç uşağı və Afilə müəllimə həyat yoldaşının başına toplaşmışdılar.
Nə qədər desək də, bizimlə meşəyə gəlmədilər.
Bu gün həmin ailə artıq yoxdur.
Xocalıya böyük qayıdış zamanı bu ailədən evin qapısını açan olmayacaq...”""Qarqarçayın sahilindən Kətik meşəsinə doğru boylanırıq.
Dumanlar altında gizlənmiş Kətik meşəsi Xocalı faciəsinin ən böyük şahidlərindən biridir.
Zənurə xanım Kətik meşəsindən keçərkən yaşadıqlarını dəhşətli və qorxulu bir yuxu kimi xatırlayır:""“Gecə elə qar yağırdı ki, gözümüzü açmaq və yolu tapmaq imkansız görünürdü.
Çətin hava şəraiti, sıx meşə qaçmağımızı daha da çətinləşdirirdi.
Əl-üzümüz, ayaqlarımız qan içində idi.Meşədə dəfələrlə azdıq.
Xoşbəxtlikdən, Milli Qəhrəman Əlif Hacıyev gəlib bizi meşədə tapdı və o, 50 nəfərə yaxın adama bələdçilik edərək Qaraqayadan keçirərkən UAZ markalı maşınla yoldan ötən ermənilər bizi gördülər.
Bu zaman Əlif qışqırdı ki, bu ərazini tez keçmək lazımdır.
Keçən ermənilər mütləq digərlərinə xəbər verərək bizi pusquya sala bilərlər.
Qaraqayanı keçərkən arxaya baxanda sadəcə 10-15 nəfərin qaça bildiyini, digərlərinin erməni cəlladlarının qurbanına çevrildiyini gördüm.
Yaralanan insanların çığırtıları qulaq batırırdı.
Biz Xocalı sakinləri Qaraqayanı “Qanlıqaya” adlandırırıq və 1992-ci ilin 26 fevralına açılan səhəri əsla unutmayacağıq”.
Çingiz Mustafayevin şəhid olduğu yer"Baş verən faciə barədə Azərbaycan əhalisi bir neçə gün xəbərsiz oldu.
İnsanların çoxu hadisə yerindən gənc jurnalist Çingiz Mustafayevin çəkdiyi videokadrlar televiziyada nümayiş etdirildikdən sonra Xocalı faciəsi barədə məlumat aldı.
Onun çəkdiyi kadrlar Ermənistanın reputasiyasına bütün dünyada ciddi zərbə vurdu və bu gün də həmin kadrlar televiziyanın “Qızıl fondu”nda törədilmiş qırğının sübutu kimi saxlanılır.
O özü də faciədən təxminən dörd ay sonra, həmin əraziyə yaxın yerdə həlak oldu.
Elə biz də indi ən böyük qırğınlardan birinin baş verdiyi Naxçıvanlı kəndinin ərazisinə, 15 iyun 1992-ci ildə Milli Qəhrəman Çingiz Mustafayevin də şəhid olduğu kənddə yollanırıq.
Qarqarçay boyunca Ağdam şəhərinə üz tutan dinc əhali Naxçıvanlı kəndi yaxınlığında erməni silahlı dəstələri ilə qarşılaşıb.
Bu zaman uşaq, qadın, qoca, əlil demədən, hər kəs xüsusi amansızlıqla qətlə yetirilib.
Beləliklə, Qarqarçay və Kətik meşəsinin kəsişməsində bir gecənin içində ermənilər tərəfindən insanlıq tarixinin ən böyük cinayətləri törədilib.
Naxçıvanlıya gedərkən yolun sol hissəsində vaxtilə atların saxlandığı tövlə gözə dəyir.
Azərbaycanlı əsirlərin bu tövləyə gətirilərək erməni quldurları tərəfindən işgəncələrə məruz qaldığını eşitmişdim.
Tövləyə baş çəkmək üçün dayanırıq.
Məhz burada əsir saxlanılan, lakin daha sonra erməni əsirlərlə dəyişdirilən azərbaycanlılar gördükləri işgəncələrdən dəfələrlə danışıblar.
Qəribədir ki, tövlə hələ də salamat qalıb, dağıdılmayıb.
Axırıncı dayanacağımıza - Çingiz Mustafayevin son nəfəsini verdiyi Naxçıvanlı kəndinə çatırıq.
Təxminən 100-150 metr yeridikdən sonra Çingizin kamerasının obyektivinin sonuncu dəfə tuşlandığı ərazidəyik.
Milli Qəhrəmanımız, həmçinin yüzlərlə Xocalı sakini burada erməni vəhşətinin qurbanı olub.
Türkiyənin Samsun vilayətində Regional Həvəskarlar Liqasının (BAL) “Çarşambaspor” və “Safranboluspor” futbol klublarının oyunu zamanı bədbəxt hadisə yaşanıb.
Samsundakı şəhər stadionunda keçirilən qarşılaşmanın 81-ci dəqiqəsində “Safranboluspor”un futbolçusu Fehmi Fırat Aksoy yıxılıb və dili qatlanıb.
Hakim dərhal oyunu dayandırıb və həkim briqadasını meydana çağırıb.
Futbolçu ilkin tibbi yardımdan sonra xəstəxanaya aparılıb.
Hazırda onun səhhətinin yaxşı olduğu bildirilir.
“Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsi ilə bağlı danışıqlarda müəyyən fasilə baş verib.
Amma sülh müqaviləsinin mətni üzrə növbəti görüşlə bağlı müzakirələr gedir”.
Oxu.Az-ın məlumatına görə, bunu jurnalistlərə açıqlamasında xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov bildirib.
Onun sözlərinə görə, Münhen Təhlükəsizlik Konfransında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasındakı görüşdən sonra prosesə yenidən start verilməsinə qərar verilib:""“Yaxın günlərdə sülh müqaviləsi üçün Ermənistanın nümayəndə heyəti ilə fiziki olaraq danışıqları...
“Xocalı ağrısını qəlbimizin dərinliyində hiss edirik”.
Oxu.Az xəbər verir ki, bu sözləri Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri Cahit Bağçı Xocalı abidəsini ziyarət zamanı jurnalistlərə açıqlamasında deyib.
O qeyd edib ki, Xocalı qəlblərdə dərin iz buraxıb:""“Bir tərəfdən bu hüznü yaşayanda, digər tərəfdən də Qarabağın azad edilməsindən qürur duyuruq.
Lokal antiterror tədbirləri ilə suverenliyimiz tam bərpa olunub.
Xocalıda qətlə yetirilən insanların qisası alındı.
Bayrağımız Şuşada, Cəbrayılda, Zəngilanda sonra Xocalı və Xankəndidə dalğalanır”.
A post shared by Oxu.Az (@oxuaz)"Nəzrin Vahid
Qan yaddaşımız olan Xocalı soyqırımının törədilməsindən 32 il keçir.
Xocalı faciəsinin dəhşətlərini yaşayanlardan biri də Goranboyda məskunlaşan keçmiş məcburi köçkün Qaryağdı Quliyevdir.
79 yaşlı Xocalı sakininin həmin dəhşətli gecədə doğmaları şəhid olublar.
“Beş övladım var idi.Onların üçünü və həyat yoldaşımı şəhid verdim.
Ermənilər heç birinin nəşini vermədilər.
32 ildir hələ də bir xəbər yoxdur, şəkillərlə təskinlik tapıram”, - Q.Quliyev deyib.
Ətraflı Baku TV-nin süjetini təqdim edirik:
“Son beş ay ərzində razılaşmalar əldə olunmasa da, Ermənistanla şərti sərhəddə sülh və sakitlik mövcud idi”.
Oxu.Az-ın məlumatına görə, bunu jurnalistlərə açıqlamasında xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov bildirib.
Onun sözlərinə görə, beş aya yaxın müddətə nəzər saldıqda bəzi çevrələrin bundan narahat olduğu görülür:""“Onlar əllərindən gələni edirlər ki, vəziyyət dəyişsin, gərginlik olsun.
Hər bir Azərbaycan vətəndaşı bunun şahidi olub”.