Datasets:
LocalDoc
/
AzTC

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
Search is not available for this dataset
text
stringlengths
10
518k
Təşkilatçıların sözlərinə görə, xoşbəxtlikdən hadisə zamanı ciddi xəsarət alan olmayıb.
Ləfxanım...Milli Qəhrəman Çingiz Mustafayevin Xocalıda söhbət etdiyi doqquz yaşlı qızcığaz...Ləfxanım ilk müsahibəsini də elə uşaq ikən vermişdi.
Onu artıq bütün Azərbaycan tanıyır...""Moderator.az-a illər sonra müsahibə verən Ləfxanım Mahmudova bildirib ki, Xocalı faciəsindən 32 il keçməsinə baxmayaraq, hələ də o illəri dünən olmuş kimi xatırlayır.
“Bu mənim boynumun borcudur ki, hər dəfə o illər, o ağır, əzab-əziyyətli günlərimdən danışım.
26 fevral mənim üçün ən ağır günlərimdən biridir.
Xocalıda öz isti yuvamızdan, evimizdən pərən-pərən düşdüyümüz gündür.
O gün Xocalı sakinlərinin başına gəlməyən müsibətlər qalmadı.
Tək bizim yox, ümumi xocalıdan olanların..25-i gecəsi evdə oturmuşduq.
Atam həyətimizdə sığınacaq düzətdirmişdi.
Sayımız çox olduğu üçün həmişə atışma olanda ora gedirdik, sakitləşəndən sonra evə qayıdırdıq.
1 saat orada qalmışıq, heç bir atışmadan xəbərimiz olmayıb.
Həmin sığınacağın üstü o qədər möhkəm örtülmüşdü ki, səs gəlmirdi.
Bizə bir qadın gəlib dedi ki, “evlərimizi yandırıblar, girov götürəni götürüblər, mən də güc-bəla ilə qaçıb gəlmişəm”.
Bacım məndən böyük idi.Atam ona dedi ki, “bacın Ləfxanımın əlindən tut, kəndin ortasına qaç”.
Mən o ağrını üstündən 32 il keçməsinə baxmayaraq, bu gün də unutmamışam.
Orada olmazın müsibətlər gördük, meşələrdə həftələrlə gəzdik, yollar tapa bilmədik..Sonda erməni əsirliyinə düşdük.
“Ən ağır günlərimiz də orada başladı” deyə keçmiş əsir bildirib.
Ləfxanım əsir düşdüyü günü belə xatırlayır.
“9-cu gün qardaşımın hamilə həyat yoldaşı şəhid oldu.
Bibim yeriyə bilmirdi, ona görə də güllələndi.
Sonra elə oldu ki, yolu, izi itirdik.
Uzaqdan Ağdam görünürdü, amma yol tapıb gedə bilmirdik.
Yol açıldı, elə bildik ki, Ağdama çatırıq, sən demə erməni postuna girmişdik.
Hamısı saçlı, saqqallı dığalar idi.Əllərimi o qədər don vurmuşdu ki, hiss etmirdim.
Əsir düşəndə dedilər ki, əllərini yuxarı qaldır.
Qaldıra bilməyəndə avtomatın qundağı ilə əllərimə o qədər vurdular ki..Atam onlara yalvardı ki, məni aparın, nə qədər işgəncə verirsiniz verin, amma qızlara dəyməyin.
Ac-susuz idik, yemək, su istəyəndə bizi ölümlə hədələyirdilər.
Qardaşım ağacın qabığını əzib mənə verirdi ki, yeyim.
Bizdən başqa təxminən 70 nəfər də orada idi.Bir həftə ərzində o qədər işgəncələr verildi ki, kişilərin dişlərini çəkirdilər, gözlərini çıxardırdılar, qulaqlarını kəsirdilər.
Allah heç bir kişini, atanı, qardaşı qadın qarşısında aciz qoymasın.
Bax o zaman kişilər aciz idilər.
Atamın gözünün altına vurmuşdular, dişlərini çəkmişdilər, qabırğalarını sındırmışdılar.
Onu bizdən ayırıb Əsgərana aparmışdılar.
Mən və qardaşım dəfələrlə atamın yanından keçmişdik, amma bilməmişdik ki, o kişi atamdır.
İşgəncələrin əlamətləri üzündə idi.Elə bir işgəncə növü yox idi ki, insanların gözü qarşısında onu etməsinlər.
Bir həftədən sonra dəyişdirildik.
Milli Qəhrəman Allahverdi Bağırov bizi xilas etdi.
Anam dedi ki, atan yoxdursa, mən də ora gedirəm, neynirəm onsuz azadlığı?!
Allahverdi Bağırov atamın adını və soyadını öyrənib onu da əsirlikdən azad etdi.
Əsirlikdən qayıtdığımız vaxt Ağdamda vaqonlarda xəstəxanalar yaratmışdılar.
Həmin gün Çingiz Mustafayev bizdən müsahibə götürdü.
Mən uşaq idim, amma Çingizi bir vətənpərvər, qəhrəman övlad kimi yadımda saxlamışam.
Kaş o sağ olardı, məndən yenidən müsahibə götürərdi.
Ailəmizdə beş nəfərin ayağı donvurmadan pəncə hissəsindən kəsilib.
Hələ də düşmənin bizə vurduğu ziyanın ağrısını çəkirik”, - deyə o bildirib.
Ləfxanım Mahmudova qeyd edib ki, artıq işğaldan azad olunmuş Xocalıya gedib:""“Məni Xocalıya apardılar.
O evdən bizə bir çaydan, bir də qaz sobası qalıb.
Həmin o meşələrdə gəzdiyim vaxtlar, ayaqlarımın donvurma anı, erməninin əsirliyində olduğum günlərin hamısı bir kino lenti kimi gözümün önündən gəlib keçdi.
Oradan qayıdıb gələndən sonra həftələrlə özümə gələ bilmirdim.
Hazırda Goranboy rayonunun Aşağı Ağcakənd qəsəbəsində yaşayıram.
Elə bilirəm ki, biz həmin meşələrdə gəzirik.
Xocalı faciəsindən sonra qar mənim üçün qırmızı yağır.
Yenə də, elə bilirəm ki, o faciənin içindəyəm.
Qızım universitetdə oxuyur, oğlumun biri hərbi xidmətdədir, digəri isə aprel ayında hərbi xidmətə yollanacaq.
Özümün yaşamadığım uşaqlığımı balalarıma arzulayıram”.
“Bu gün də erməni saxtakarlığı var”.
Oxu.Az xəbər verir ki, bu sözləri Əqli Mülkiyyət Agentliyinin sədri Kamran İmanov Xocalı abidəsini ziyarət zamanı jurnalistlərə açıqlamasında deyib.
“Bu o deməkdir ki, biz onlara cavab verməliyik və mübarizəmizi davam edəcəyik.
Şəhidlərimizin qanı yerdə qalmadı.
Bütün dünyaya göstərdik ki, biz böyük xalqıq.
Milli mənəvi dəyərlər keçmişimizdir.
Bu gün də istər-istəməz erməni saxtakarlığı var.
Bunlar cavabsız qalmamalıdır”, - deyə K.İmanov bildirib.
Onun sözlərinə görə, hər bir erməni yalanı ifşa olunmalıdır.
“Xocalı canilərinin bəziləri tutularaq ölkəmizə gətirilib.
Amma mən Vitali Balasanyanı gözləyirəm.
Allaha yalvarıram ki, onu diri-diri tutub Azərbaycana gətirsinlər.
O necə ki, gülərək, bizi sorğu-sual edirdi, mənim də ona suallarım var.
Onlar burada çay içir, sivil qaydada həmin cinayətkarlarla davranırlar, amma kamerada qalanda bizə heyvan kimi münasibət göstərirdilər.
Üzümüzə tüpürürdülər, ayaqqabını ağzımıza soxurdular, təhqir edib, zülm edirdilər, zəncirləyirdilər.
Baxmayaraq ki, ağır xəstəyəm, bu gün xərçəngəm, amma danışmağı özümə borc bilirəm.
Düzdür, efirlərə getmək mənim üçün ağırdır, amma telefon vasitəsilə məndən müsahibə alırlar, jurnalistləri evimə dəvət edirəm.
Gücüm qalmayıb, amma yenə də danışmaq mənim borcumdur”.
Bunu Moderator.az-a açıqlamasında 8 gün erməni əsirliyində qalan qadın Dürdanə Ağayeva deyib.
O daha sonra həmin illəri xatırlayıb.
“Xocalı mənim anamın vətəni idi, atam Ağdamdan idi.Amma mən Xocalıda dünyaya gəlmişdim, orada yaşamışdım, orada işləyirdim.
Evin böyük qızı, 3 qardaşın tək bacısı idim.
Uşaqlıqdan telefonçu olmaq istəyirdim.
“Telefonçu qız” filminə baxıb öz gələcəyimi düşünürdüm.
Nə biləydim ki, bir gün əsir düşəcəyəm və əsirlikdə də daha çox əzab-əziyyət, zülm görməyimin başlıca səbəbi də telefonçu olmağım olacaq?!
1992-ci ilin fevral ayında artıq Xocalının bütün yüksəklikləri tutulmuşdu.
Kənddə heç bir hərbi maşın yox idi.Rabitəçi olduğum üçün bütün danışıqları eşidirdim.
Erməni deyirdi ki, sizə qan udduracağıq.
Bir dəfə Milli Qəhrəman Əlif Hacıyevə zəng edib bunu dedim.
Dedi ki, “erməni qandan qorxan millətdir, o bizə necə divan tuta bilər?” Əlbəttə ki, onlar təkbaşına deyildi, dəstək olan qüvvələr var idi.Gecə saat 11 radələrində Xocalı ağır artilleriya atəşinə tutuldu.
Bizim heç nədən xəbərimiz yox idi.Qonşu qadın qaçaraq gəlib dedi ki, oturmayın qaçın, qonşu kənddə ahıska türklərini öldürürlər, indi bizim kəndə gəlirlər.
Ermənilər artıq kəndimizdə idi.
Onlar evlərimizi yandırırdılar.
O evlər yanırdı, işığı yola düşürdü.
Biz Qarqar çayına tərəf gəlirdik.
Təsəvvür edin, çay donub, qar sinəmizə qədər qalxıb.
İnsanlar bir-birinin üstünə yıxılırdılar.
Qardaşım Elşad qabaqda idi, məndən arxada da Valeh və onun hamilə yoldaşı var idi.Bir də gördüm ki, Valeh qışqırır.
Ermənilər onun hamilə yoldaşını öldürdülər.
Ən ağrılı günlərim ondan sonra başladı.
Bizi yolboyu təhqir edə-edə Əsgəran Rayon Polis İdarəsinə gətirdilər.
Təsəvvür edin, 20 yaşım var, axı o söyüşlərdən, təhqirlərdən utanıram.
Anam məni axı əsir düşmək üçün dünyaya gətirməmişdi!
Mənim də digər qızlar kimi gənclik arzularım var idi.
Monte Melkonyan, Vitali Balasanyan, Karo mənə o qədər zülmlər verirdilər ki...Qadınları ayrı kameraya salmışdılar, kişiləri də ayrı.