Datasets:
LocalDoc
/
AzTC

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
Search is not available for this dataset
text
stringlengths
10
518k
Əslində içəri daxil olanda şəkillərdən hiss etdim ki, düz gəlməmişik.
Lakin fikir vermədim və içəri keçib oturduq.
Kamran da Dubaydan aldığı xəz dərini geyinmişdi.
Hətta ona zarafatla dedim ki, bu, qadın paltarına oxşayır, qarderoba yerləşdirmə, başqası götürəcək.
Yenicə yeməyə başlamışdıq ki, bəy və gəlin zala daxil oldu.
Kamrana dedim ki, gördün, toy sabahdır.
Utana-utana durub zalı tərk etdik”.
Ruslan Əmircanovun sözlərinə görə, çölə çıxanda xəz dərinin bir qadının əynində olduğunu görüblər:""“Dedim ki, bax, paltarın əldən getdi (gülür).
Əvvəlcə inanmadı, sonra gördü ki, həqiqətən onun geyindiyi xəz dəridir.
Həmin insan da yaşlı qadın idi.Kamran arxadan qışqıraraq “Xala, hara gedirsən, mənim paltarımı geyinmisən” dedi.
Qadın isə geriyə dönüb Kamrana “Kişi nə vaxtdan xəz dəri geyinir?” söylədi.
Çətinliklə də olsa, paltarı geri qaytardıq və utana-utana evə qayıtdıq”.
“Sağlam insan qızılcaya yoluxmuş insanın istifadə etdiyi əşyalarla təmas edərsə və yaxud xəstəyə qulluq zamanı virus əllər vasitəsilə həmin şəxsə keçə bilər”.
Bunu Səhiyyə Nazirliyi K.Y.Fərəcova adına Elmi Tədqiqat Pediatriya İnstitutunun pediatrı Nigar Cəfərova nazirliyin rəsmi saytına verdiyi müsahibədə deyib.
Müsahibəni təqdim edirik:""- Nigar həkim, öncə kəskin respirator virus infeksiyaları haqqında məlumat verərdiniz…"- Kəskin respirator virus infeksiyaları (KRVİ) - kəskin yoluxucu virus xəstəliklərini özündə birləşdirir.
Bu xəstəliklər zamanı əsasən yuxarı tənəffüs yollarının selikli qişası zədələnir.
Kəskin respirator virus infeksiyalarının törədiciləri çox saylı viruslardır (qrip, paraqrip, adenovirus, respirator sinsitial, rinovirus, reovirus və s).
KRVİ öz-özlüyündə o qədər də təhlükəli deyil.
Təhlükəli sayılan onun ağırlaşmasıdır.
Ağırlaşmalara bronxit, sətəlcəm, angina aiddir.
Kəskin respirator virus infeksiyaları əsasən hava-damcı yolu ilə yayılır.
Lakin oyuncaqlar, əmzik, qulluq əşyaları vasitəsilə də yayıla bilər.
Onu da qeyd etmək lazımdır ki, bu viruslar xarici mühitdə çox davamsızdır.
Onlar otaq temperaturunda və günəş şüalarının təsirindən bir neçə saata məhv olurlar.
Bu xəstəlik əsasən tənəffüs yollarına təsir edir.
- KRVİ-nin əlamətləri hansılardır?
- Kəskin respirator virus infeksiyalarının əlamətləri hərarətin yüksəlməsi ilə başlayır.
Uşaqda halsızlıq, əzələ və oynaq ağrıları, yuxu pozğunluğu, kataral əlamətlər, boğaz ağrısı, burun tutqunluğu və ya burun axması da ola bilər.
Kəskin respirator virus infeksiyası çox hallarda öskürək və zökəmlə müşayiət olunur.
Əgər virus mədə-bağırsaq sistemini də zədələyirsə, bu zaman qusma, ishal, qarında ağrı kimi əlamətlər qeyd olunur.
Adətən KRVİ başladığı gündən etibarən 7-10 gündən sonra keçib gedir.
- Kəskin respirator virus infeksiyalarının müalicəsi və profilaktikası necə aparılır?
- Kəskin respirator virus infeksiyaları ilə yoluxan uşağın ictimai yerlərdə olması tövsiyə edilmir.
Xəstələrlə təmas mümkün qədər məhdudlaşdırılmalıdır.
Bol maye verilməli, qaldığı otağın havası tez-tez dəyişdirilməlidir.
KRVİ-dən qorunmağın güclü üsullarından biri də əllərinizin düzgün yuyulmasıdır.
Uşağa tərkibində vitamin və minerallarla zəngin olan qidalar verilməlidir.
Valideynlərin nəzərinə çatdırmaq istərdik ki, virus xəstəlikləri zamanı övladlarını vaxtında pediatrın müayinəsinə aparsınlar ki, xəstəlik ağırlaşmasın.
Çünki profilaktika uşaqların sağlam gələcəyi üçün çox önəmlidir.
- Doktor, istərdik ki, qızılca xəstəliyi haqqında da ümumi məlumat verərdiniz...""- Qızılca hava-damcı yolu ilə yayılan və insandan-insana keçən virusdur.
Qızılcaya əsasən uşaqlar yoluxurlar, lakin digər yaş qruplarından olan insanlar da bu virusa yoluxa bilər.
Xəstə insan asqırdıqda, öskürdükdə və ya digər sağlam şəxslə fiziki təmasda olduqda xəstəliyin bir insandan digərinə ötürülməsi baş verə bilər.
Sağlam insan qızılcaya yoluxmuş insanın istifadə etdiyi əşyalarla təmas edərsə və yaxud xəstəyə qulluq zamanı virus əllər vasitəsilə həmin şəxsə keçə bilər.
Buna görə də, xəstə insana qulluqdan sonra əllər sabunla yuyulmalıdır.
Qızılca xəstəliyinin giriş qapısı yuxarı tənəffüs yollarının selikli qişasıdır.
Bu xəstəliyin inkubasiya dövrü 7-14 gün təşkil edir.
- Qızılcanın əlamətləri hansılardır?
- Xəstəlik soyuqdəymə əlamətləri ilə başlayır.
Qızdırma, intoksikasiya, səpgilərlə xarakterizə olunur.
Lakin xəstəlik gedişatına görə digər səpgili infeksiyalardan fərqlənir.
Əsas əlamətlərdən biri səpgilərin mərhələli olmasıdır.
Qızılcanın başlanğıc əlamətləri - burun axması, asqırma, öskürmə, yüksək hərarət, yuxululuq, boğaz ağrısı, ağzın selikli qişasında boz ləkələr, konyunktivit (qırmızı gözlər), işığa qarşı həssaslığın artmasıdır.
Xəstəliyin 4-7-ci günləri arası səpgilər başlayır və mərhələlərlə olur.
Səpgilər əvvəlcə üzdə, alında, qulaq və boyun arxasında başlayır, sonra bədənə, növbəti günlər isə qola və ayaqlara yayılır.
Adətən dəridə qırmızı rəngdə, yüngül qabarıq olur.
50% xəstələrdə səpgilər ovucun içində və ayaq altında da görünür.
Səpgilər 3-4 gün davam edir və ortaya çıxdığı yerdən başlayaraq təxminən 7 gün müddətində solmağa, tündləşməyə, qabıqlamağa başlayır və tədricən keçirlər.
- Qızılcadan necə qorunmaq olar?
- Qızılca xəstəliyinə ancaq həkim dəqiq diaqnoz qoya bilər.
Sağalana qədər uşaq həkim nəzarətində olmalıdır.
Ağırlaşmalar baş verərsə, uşağı mütləq xəstəxana şəraitində müalicə etmək lazımdır.
Yəni bütün hallarda həkimə müraciət etmək ona görə vacibdir ki, ağırlaşmalar vaxtında müəyyənləşsin.
Qızılcadan qorunmağın ən yaxşı və təhlükəsiz yolu xəstəliyə qarşı vaxtında peyvənd olunmaqdır.
Qeyd edək ki, peyvəndlənmənin vacibliyini nəzərə alaraq, Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi vaksin preparatlarının alınıb ölkəyə gətirilməsini təşkil edib.
Peyvənd qızılcaya qarşı güclü immunitet yaradır və yoluxma riskini aradan qaldırır.
Uşaqların sağlamlığının qorunması və yoluxma hallarının qarşısının alınması məqsədilə ölkədə qüvvədə olan “Profilaktik peyvəndlər təqvimi”nə əsasən bir və 6 yaşlarında olan bütün uşaqlar iki dəfə qızılca, epidemik parotit və məxmərək infeksiyalarına qarşı vaksinasiya olunmalıdırlar.
Peyvəndin 1-ci dozasını vaxtında almayan uşaqlar tez bir zamanda vaksinasiya olunmalı, 6 yaşına çatdıqda isə peyvəndin 2-ci dozasını almalıdırlar.
Hər hansı səbəbdən peyvəndin 2-ci dozasını vaxtında almayan 10 yaşa qədər uşaqlar tez bir zamanda peyvəndin 2-ci dozasını almalıdırlar.
Peyvəndin hər iki dozasını vaxtında almayan 10 yaşa qədər uşaqlar minimum 4 həftə intervalla peyvəndin 1-ci və 2-ci dozasını almalıdırlar.
Valideynlərə üzümüzü tutub demək istəyirik ki, övladlarınızı peyvəndlərdən yayındırmayın.
Onların sağlamlığı və gələcəyi sizin əllərinizdədir!
Hərbi qulluqçuların düzgün qidalanması onların döyüş hazırlığına müsbət təsir edir.
Dünya ölkələrində hərbi qulluqçulara əsasən həmin ölkənin milli yeməkləri verilir.
Əvvəllər Azərbaycanda da gənc əsgərlərin hərbi hissədə bişirilən yeməklərə adaptasiyası uzun çəkirdi.
Son dövrlər orduda milli yeməklərinin verilməsi həmin problemi, demək olar ki, aradan qaldırıb.
Artıq hərbi hissələrdə yemək menyusu tərtib olunarkən əsgərlərin təklifləri də nəzərə alınır.
Onlara isti yeməklərlə birlikdə kalorili meyvə və çərəzlər də verilir.
Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin “N” saylı hərbi hissəsindəyik.
Məqsədimiz burada matrosların qidalanma rejimi və şəraiti ilə yaxından tanış olmaqdır.
Bizi burada polkovnik Azər Rzayev qarşıladı.
Gəlişimiz hərbi qulluqçuların yemək vaxtına təsadüf etmişdi.
Əsgər və kursantlar nizamnamə çərçivəsində yeməkxananın qarşısında düzülür, içəri daxil olmaq üçün komandirin tapşırığını gözləyirdilər.
Nizam-intizama yalnız hərbçilər deyil, yeməkxanada çalışan mülki işçilər də riayət edirdilər.
Yeməkxana böyük, səliqəli və təmizdir.
Hərbi hissənin bütün şəxsi heyətinin eyni vaxtda qidalanması üçün şərait var.
Əsgər yeməkxanasının mətbəxi də genişdir.
Burada mülki aşpazlar çalışırlar.
Yeməklərin paylandığı vitrinlərə yaxınlaşırıq.
“Katyol”larda milli mətbəxin çeşidli təamları var.
Matroslar küftəbozbaş, kotlet və şorbadan götürərək sıra ilə masalarda əyləşirlər.
Eyni zamanda, şəxsi heyətə vitaminli meyvə şirələri, kompotlar da verilir.
Yeməkxana rəisi leytenant Sahib Həsənzadə bildirdi ki, bina iki mərtəbədən ibarətdir:""“Hərbi qulluqçulara sulu, quru və ət yeməkləri verilir.
Təmizliyə, əsgərlərin rahat şəkildə qidalanmasına xüsusi diqqət yetirilir.
Burada quruda və dənizdə xidmət edən əsgərlər, eyni zamanda kursantlar da yemək yeyirlər.
Yeməklər dörd normadan ibarətdir.
Ərzaqların kalori dəyəri hər normaya uyğun hesablanır.
Xüsusi təyinatlı hərbçilər daha çox fiziki normativlərlə məşğul olduqları üçün onlara verilən kalori dəyəri yüksək olur.
Həmin hərbçilərə əlavə olaraq halva, ləpə və zeytun da verilir.
Ümumqoşun ərzaq norması isə digər hərbi hissələrlə eyni olur.
Dənizçilərə dəniz şəraitində xidmətin təyinatına, kursantlara isə onların dərslərinə və təlimlərinə görə qidalar verilir”.