text stringlengths 136 288k |
|---|
problema nga talaga kapag di nasisira sis
Sa VAS stage ng amp mostly merong ceramic cap na nakakabit from base to collector ng transistor, it is there to protect the circuit from oscillation.
amps when driven hard or is fed with transients like mic having feedback or some cables breaking at some point tend to misbehave...some amps are able to recover quickly, but still some oscillate first, these oscillations can either be of the audible type if form of distortions or the sound become very harsh to the ear, or in the rf region, you can only look at them with the oscilloscopes...another symptom of this is some unexplained heating up of the amplifiers....just because you don't hear it doesn't mean it does not happen...that is why preventing your amps from clipping is a step in the right direction and a good practice...
most amps have led power indicators, use them, siguruhin na hindi sumasagad yung output level...maraming circuit na pang monitor ng clipping....one exapmle...http://sound.westhost.com/project23.htm
^yup, lamp nga yun at protection nga sa tweeter. sonic guard ang tawag ng peavey sa ganung protection scheme.
forgot to comment on this. those 5w/10w resistors most probably form a PAD or attenuator to match the sensitivities of the mid and hi drivers to that of the woofer. tweeters may have sensitivities at around 110dB@1w@1m while woofers maybe at around 98dB@1w@1m. without an attenuator on the tweeters, the sound would be "top" heavy, kaya nag-iinsert sila ng attenuator to match the equivalent sensitivity of the tweeter to that of the woofer.
^oscillation talaga ang tinutukoy ko.. kung yung amp ay hindi stable, yung transient sa pag-on ng mic ay pwedeng mag-initiate ng oscillations. very long unbalanced mic cables can cause a system to go into oscillation. kasi yung unbalanced mic cables mababa noise rejection nya unlike balanced mic cables. and those noise can trigger oscillations. likewise faulty/loose connectors. pag nag-oscillate yung system, hindi mo maririnig yung oscillations pero maririnig mo ang effect nito sa music/voice na lumalabas sa sound system mo. these are just what i experienced anyway, and i don't know if it is applicable on the case of sir 2010 insider.yes, may mga compensation caps sa vas stage ng amps, pero minsan sa mga DIY diagrams, binababaan nila ng husto yung value kung i-cocompare mo sa original na diagram. case in point would be the spec-2 clone in the other thread. andaming parts na magcocontribute sa stability ang tinanggal sa clone kung i-cocompare sa original diagram. in other cases din, binababaan nila yung value ng cap na nakaparallel sa feedback resistor to extend the hi-frequency response.i may be wrong though, and i am not an expert on amp design.
korak sir, sa mga diy mangayyari ang oscillation kase hindi sinsasama ang mga caps na maliliit sa pagkabit kase tumutunog at ok pa rin naman kahit wala ang mga yon. Perro kung alam mo ang purpose nun siguradong ikakakabit yon.I have 1 experience with very old sansui amplifier na pinarepair sa shop ko, flustrated na ang technician ko kase nagnormal na ang mga boltahe sa mga test point kaso ang output untiunting umiinit. Mga pinalitan na transistors ay iba na ang number sa original dahil di namin mahanap sa tindahan yong ganong number. Nung pinasa na sakin at inimbistigahan ko ang circuit design napansin kong walang caps sa VAS. nung nilagyan ko ng 100pf ayon nagnormal. So naiisip ko na ang rason bakit nagkaganun ay dahil sa mga pinalit naming transistors baka fake yong iba kaya nagoscillate sya.Thx nga pala kay sir tony sa knayang expluination about miller cap
pasend n rin po sa email q.. email@example.com thanks po 70wats lang meron aq |
Charice Pempengco will be having her first major concert titled “Charice: The Journey Begins” on June 27, 2009, 8PM at the SMX Convention Center, Mall of Asia complex in Pasay City.
Special guests include Asia’s Songbird Regine Velasquez and her former “Little Big Star” fellow candidates. “Itong concert na ito parang, sabihin natin na parang music of my life. Parang lahat po ng songs na naging parte ng life ko. Kung ano ang kinanta ko sa contest, kung ano ang kinanta ko sa Oprah, kung ano ang naging single ko sa first and second album ko and single ko sa US. So lahat po talaga,” the 17-year-old singing sensation reportedly said. |
kahit ano sabihin mahahalata talaga if wala pa karanasan babae- kahit mahilig pa yan magbasa ng pocket buk
walang karanasan effectmuahahahha
basahin mo na lang yung body language ng chick.. pag sa tingin mo tensed or medyo nervous, most likely inexperienced yan..
tatlong case lang yan.. in the order of highest probablity to lowest probability..Case 1: experienced na nga siya or pornstar wannabee .. Case 2: virgin pa but marami lang nabasa or napanood na mga "educational" materials sa TV or Internet and she is very eager to try out the real thing.. Case 3: virgin pa but has no idea about everything in short inosenteng inosente but nadala lang ng damdamin at ng raging hormones at iba pang brain chemicals.. you don't know how peaks in estrogen levels could suddenly turn a woman into a machine heheheh.. not burger machine but "S" machine heheheh..yung iba nga eh nagigi pang Chupacabra hehehehehehttp://en.wikipedia.org/wiki/Chupacabra
panalo talaga analysis ni boss electron sa mga chicks eh.. @ topic:paanong wild ba yung sinasabi mo? may chances kasi na pag nasa ganyang situation na, yung mga babaeng mahinhin at yung mga tahimik, madalas, naiipon yung init sa loob. at pag nasa moment na yan, dun lang sumasabog at minsan di makapagpigil.. kaya kadalasan, yung mga tahimik nung highschool ang madalas maaga mabuntis kasi nga, walang outlet.. nasa loob lahat at pag sumabog, wala nang makakapigil.. nakakalimot na..pwede din yung case number 2. mas maganda yun.. V pa pero marami nang idea.. kumbaga, maalam sa theory, pero wala pa sa applications.. panalo ka jan..
..kapag po ba ang GF nio, pag naghahalikan kau, ung nagwa-wiLd sya ung parang mas sanay pa sya sau..paLagay nio po ba may karanasan na sya??...i mean ndi na V,.. |
Fast and Furious 6 is a high-octane action-packed ride that will make the most hardened action movie fans blushread more
The ADMU Lady Eagles displayed championship cool as they ripped the NU Lady Bulldogs in 3 sets in game 1 of the finalsread more
Join now and get a chance to win advanced screening tickets to The Hangover 3!read more
The highest fan and issue threads will be posted weekly. Check out the gorgeous female celebrities that came out on top this week!read more
Twelve of the best brains across Asia compete to be hired in the ultimate job interview in The Apprentice Asiaread more
hello MKRs/sionengs!
congrats sa new thread!
thank you ke blue_jes sa pag-open at sa banner at thank you sa mga sionengs na walang sawang nagtataguyod ng thread!!!
Banned by Admin
Happy Birthday to a most loyal Sioneng. Ate ng lahat. Inspiration sa Tunay na Pagmamahal. Pampalamig sa nag-iinit. Peacemaker at all times. Mapagbigay. Nagmamalasakit sa bawat panahon. Nagbabantay sa threads ng walang pagkasawa.
Mabuhay ka, Sofie! Sobrang mahal ka namin!
Banned by Admin
"My Househusband, Ikaw Na"
: MANILA, Philippines — Ryan Agoncillo gets conscious hearing positive feedback about his acting as he stars in the Metro Manila Film Festival entry “My Househusband: Ikaw Na!” under OctoArts Films. The TV host-actor turns red and uncomfortably deflects predictions that he can be the MMFF’s Best Actor this year. - Shirley Pizarro
POST KO RIN ITO DITO...THANKS TO DANG
Juday at Ryan, matibay ang pagsasama
FEEL na feel ng mag-asawang Ryan Agoncillo at Judy Ann Santos ang roles nila sa pelikulang My Househusband: Ikaw Na!
Kuwento ni Ryan, “Dalawang taon na ang itinakbo matapos kaming ikasal kaya medyo alam na alam na namin ang relationship ng mag-asawa.
“Mas marami na ka*ming alam ngayon unlike in our previous movies together.
“Yung pagiging mag-asawa dati, purely acting. Ibang-iba na talaga ngayon.
“Magse-seven years old na si Yohan. Si Lucho naman, malapit na ang first birthday. Sobrang relate na talaga kami sa role bilang parents.”
Ang My Househus*band: Ikaw Na! ay isang light family co*medy tungkol sa buhay ng mag-asawa na sa hindi inaasahang pagkakataon ay nagkaroon ng reversal of roles.
Si Rod (Ryan Agoncillo) ang naiiwan sa bahay matapos magkaroon ng aberya sa kanyang trabaho. Si Mia (Judy Ann Santos) ang nagtatrabaho.
Iginiit ni Ryan na hindi “andres de saya” ang tema ng pelikula kahit parang nagkapalit sila ng tungkulin ni Juday sa istorya. “It’s not as if Rod is a yes man. He still gets to wear the pants in the family except that he also dons the apron come meal times,” lahad ni Ryan.
Nakakailang shooting days na ang My Househusband: Ikaw Na! sa panulat at direksyon ni Jose Javier Reyes, para sa OctoArts Films.
***
Pinuri muli ni Juday ang isa sa kanyang paboritong director.
Ani Juday, “Direk Joey is a cool guy. Ang dali-dali niya talagang katrabaho. Bilang siya ang sumulat ng script, at siya rin ang director, alam na alam na niya kung ano ang gusto niya kaya madali din sa mga artista niya na maibigay ang hinihingi ng bawat eksena.
“Basta magreport ka sa set na handa ka, very fluid ang trabaho. “Direk knows how to strike the balance between maintaining a happy set and keeping everything running with clockwork precision.”
Noong nabasa ng mag-asawa ang script, naunawaan nila right away ang mga damdamin at sitwasyon na pinagdaanan ng mga character sa istorya.
Sabi ni Ryan, na-feel nila ang mga situations nila. Iyung ibang pinagdaanan ni Mia, pinagdaanan niya bilang asawa.
Sey naman ni Juday, “May situations din dito sa pelikula na naka-relate ako sa reaction ni Rod.
“Kasi, sa tunay na buhay, parang ganoon din ang mararamdaman ko kung sa akin talaga nangyari.
“Hindi stereotypical ang role ko dito bilang asawa, ha? Hindi ako maingay, masalita or mabunganga.
“Si Rod naman, very principled siya but with a lot of heart. Basta, maganda…
“Ang hope namin, after watching the movie, lalabas ka na mas nauunawaan ang buhay mag-asawa, na kahit may mga problema, kapag hinarap mo nang tama, mas magiging matatag ang pagsasama ninyo bilang pamilya.”
Ang Sarap Umuwi Sa December Para Manood Ng My Househusband nakakaexcite Ang Movie Na Ito. |
thanks sir Myas110, hopefully maging ok ang application....
thanks sir Myas110, hopefully maging ok ang application....
I will join the ACP... kailan ba po ba ang nalalapit na mga EB para maka pag fill-up ng application form. excited...
Sirs, take note of this. Kung na-live streaming nga ang sabong (and am presently watching now thru justin tv), there is no reason na di ma-live stream ang EB natin. or thru YM video chatting, pwede naman. I believe mapag aralan to ng mga techno weenies natin (like ms jane??? paging mrs. jane bond. you are MIA sa ACP).
Sir, sa nakita ko, mas marami ka pa nga na-post kesa sa akin though mas nauna ako dito sa tsikot. that simply means di ka islaw palitaw, lulubog lilitaw dito.
Now, kung mapag-aralan na itong EB thru net proposal (and should be eligible only to those who are in provinces, not in NCR), baka pwede na rin magiging swertified member, then i-mail na lang ang sticker sa iyo.
Now, again, to the ACP OFFICIALS. Please don't back burner this proposal. If possible, max effort ang dapat gawin dito para ma-push thru. Pag nagkata-on, tayo ang unang club na maka-live stream ang EB (? not so sure about this, though ). Now, kung kelangan magbayan tayo sa service provider, baka pwede mapag usapan yan. willing naman siguro ang mga members to split the cost.
Now how about that? just my 1 fil thought
^^in every rule theres always an exemption. yun nga lang baka kailangan ng approval ng higher ups ng ACP. kudos sir Burjegol
@sir burjegol - it seems na matagal na nga na plan to extend acp to the provinces but hindered up by the eb requirements. and with regards to sir jojo, really helpful talaga posts nya. even tries to make acp a reality here in the davao provinces.. a very formidable tsikot and (soon!) acp memeber. congrats in advance to sir jojo!
@sir kishan - yup.. baka nga lang approval from the gods of acp to make the rule an exception...
anyway, still be hoping for the acp in the provinces, it will be a great milestone for the club... and will be the first to joi, hehe!
god bless and more power to acp...
Paano po magjoin sa Avanza Club? Gusto ko po magjoin pwede po ba?
sir jonn, pwede kang umattend ng monthly EB para malaman mo kung paano maging member ng ACP at mameet mo na rin ung mga members.
matagal na yang si jonn, ng gu goodtime lang yan......pag napa park ka sa ansons makati at me nakita kang astig ang mags color red na avanza kay jonn na avanza yun meron na ding club sticker yan at naaka daming upgrade na ginawa sa avanza nya
Bro kumusta na ba?
| Tsikot Car Finder Latest Car Listings |
Thousands of Tsikoteers see these ads everyday. Get better results with your car ads. Post your cars for sale at Tsikot Car Finder now! |
February 14,2013. Valentine’s Day. First Valentines I celebrate not as a single but with a love one. Akala ko dati di ko na mararanasan ma-celebrate ang Valentine’s day na may boyfriend. Haha. Pero heto ngayon, Dumating na ang unang Valentine’s day kong in love ako. :) Dream ko lang before ang flowers and Chocolates. Yes it’s common gift from our love ones. Pero pag nakatanggap ka na pala talaga nun. Its not just an ordinary feelings. Last night I received those gifts from my Labs. I really didn’t expect him to do that. Though I’m hoping na sana isurprise niya ako kasi wala kaming plan na magkita. I let him plan the day. Mejo nadulas na rin kasi siya sa plan niyang yun kaya di ko na rin inisip na itutuloy pa niya yun. Basta ininis niya ko that day. Sabi niya di siya nakasamba ng madaling araw so gabi siya sasamba. Knowing na VDay. Alam ko sa puso ko na di niya hahayaang mangyari yun but at the same time ayoko mag expect. Kasi baka madisappoint lang ako. Sa office, may event na “PAGING YOU” kung san mag p-page sila ng mga dedications. Habang busy ako sa job ko may narinig akong “to theplabs blah blah blah” Alam ko na agad na di galing sakanya yun kasi yung message maikli masyado Haha. Tama nga ako. Officemate ko lang may kagagawan nun HAHA. So di na rin ako nag expect. Sa last message na pinage, ayun na iba na na feel ko. Sabi :
”Dear Labs
At times I used to wonder how it has happened in my life,
how I met you in my life. The turning point in my life is meeting you.
I care for you and you care for me,
you make everything so easy for me to run my days.
I feel proud and happy to have you as my love.
Happy Valentines labs ko , i love you With all my hypothalamus
PS. UWi ka po agad mamaya. BIG SMILE”
Na-stuck up ako. HAHA yung ise-send kong file natitigan ko lang. Di ko na agad alam ano gagawin. Kung ano iki-click. parang nag reregister parin sa utak ko kung sakanya na ba talaga galing yun. Pero napangiti talaga ako nung sinabi na yung part na ‘to “Happy Valentines labs ko , i love you With all my hypothalamus” lalo na yung word na “hypothalamus” . Linya niya kasi yun HAHA. So ayun. Lutang ako dahil dun. Pero nung pauwi na mejo tinotopak nanaman ako sakanya kasi di siya masyado nagtetext. Ni hindi man alng ako tinawagan. Tas habang nasa byahe ako at gutom na gutom. Nagtetext si Mama kung nasan na ko. Pati si Jas nagtatanong. So nagtaka na ko. pero kakaiba din mga tanong nila kaya di ako masyado nag assume. Ayoko talaga mag expect eh. HAHA. Tas heto na.. Pag dating ko sa bahay hinanap ko agad siya. Tas kumiss ako kay mama sa kusina. Tas pasok ako sa mga kwarto wala naman siya. Basta yung mga madalas niyang pagtaguan wala siya dun. and then tsaka ko nakita yung Bouquet sa may sala at bag of chocolates. Tinanong ko si mama kung kanino yun kahit feeling ko na para sakin talaga yun. So binasa ko yung card. Haha para sa akin nga. Poker face pa ko. ayoko pakita kay mama na kinikilig ako haha. Sumilip ako sa room nila mama baka dun nagtatago pero wala talaga. Tas nung nalingon ako sa likod may nakita akong nakasilip na unggoy. HAHA sa may pa-cr namin. Ayun Hinug ko siya and kiss and nag thank you ako ng may abot tengang ngiti sa labi at kinikilig at natutuwang damdamin. Haha. Di ko alam pano ko eexpress yung nararamdaman ko. paulit ulit lang talaga ako nag tthank you at kumikiss. HAHA. Then inabot ko na yung gift kong boxer short sakanya :) na may nga letters sa loob ng tumblr. Masaya ako’t natuwa siya sa gift ko ^_^.
It may be simple kasi sa bahay lang kami nagdinner but it’s unkabogable parin talaga! Dahil na surprise ako. Haha. First time niya din magcelebrate ng VDay kasi before daw di sila nagce-celebrate ng mga Ex girlfriends niya. And the sweetest thing is first time niya magbigay ng flowers :) at sakin yun ^_^
Sobrang thankful talaga ako dahil minamahal ako ni Mauricio Jose Jr. :) Swerte ko sa labs ko. :D Napaka saya ko kapiling siya.
I just hope that this will last forever! <3
MAHAL NA MAHAL KITA MAURICIO JOSE JR. Hinding hindi ako magsasawang sabihin sayo yan lagi. :* |
pahelp po sa Sony KV 2187MT mababa po B+ inalis ko na po load ganun pa rin bago po yung reg. STRS 6307 nagpalit na rin po ako ng capacitor na 47/16v nasira po kc dati at check ko na rin po mga crystal diode ok naman help po mga master kung anu po ang aking next move 11ov po muna ginagamit kung input sa line ok lng po ba ito? |
ako ok lang sa akin ang distorted kasi puro distortion naman ang rock music na pinapatugtog ko lol...
ok naman ang quality ng booster, base iyan sa mga na assemble ko noon.bihira ang nasisira. saka matitibay din ang mga transformer ng nabibili ko.regards sa performance, ok na siya for just regular listening. tulad nga ng application na nasa mga jeep or motor, ok na iyansince na maingay naman ang environment. but with the right head unit like the Pioneer na de relo (KP-500) and right speaker system it will be really good hehehe.
maraming ok na booster,,,kadalasan nga,,akala ko high-end amp ang gamit ng tcycle,,,tas tinanong ko ,,,booster lang pala at Equa..hindi ko nadistinguish ang diff...lalo pa outdoor..hehehe..depende rin siguro sa type ng music na papatugtugin,,,pag instrumental,,rock,,etc. si robin nga nagkamali sa BEER NA BEER,,hehehe..payo ko lang ,,,wag nalang gamitin ung distortion meter,,,hehehehtapos patugtog ka nalang ng concert music ng rock band,,,daya...garage record ng Nirvana.hi kuya danny::: ok ba tulog?
hahaha lumang pioneer? nga pala bat ang ganda po ng tunog nun eh 4wats lang ata output nun sabi sa NTE. may sound enhancement po ba yun?
yung tone control nun ang magandanot actually the amplifier.then kaya lalong lumalakasdahil kinakargahan pa ng iba ang tone control
oow i see... hehehe makahanap nga ng ganun at makopya ang digram nung tone control...bos meron ba kaung diagram nun hehehe
AN214 yata un...
meron nasa service center kowala sa files ko ditopapahanap ko pa sa technician kosa sobrang luma nde na matandaan kung saan na file
i will see what i can do.kung nde ko makita ung nas shop kohanapin ko ung dinrawing ko lang sa papelno promises on this napaka luma na kc |
Ang alipunga o Athlete’s foot ay isang sakit sa balat ng paa na sanhi ng fungal infection mula sa organism na Trichophyton. Ito’y nahahawa sa mga mabasa-basang lugar gaya ng mga paliguan at shower rooms. Kaya rin tinawag na Athlete’s foot ito dahil ang mga atleta o manlalaro na iisa ang pinapagliguan ang madalas magkahawahan nito. Sa terminolohiyang medikal, ang alipunga ay tinatawag na Tinea pedis
Ano ang mga sintomas ng alipunga?
Ang alipunga ay nagdudulot ng pagtutuklap (flaking), pangangaliskis (scaling), at pangangati (itching) ng apektadong bahagi ng paa. Maaari ring magsugat ang paa, at maging mapula o mahapdi. Kadalasan, mabaho ang amoy ng paa (at medyas) ng taong may alipunga.
Ano ang lunas o gamot sa alipunga?
Gaya ng an-an at buni, ang gamot sa buni ay mga fungal cream. Ang mga gamot na ito ay maaaring mabili na “Over the Counter” o hingi nangangailangan ng reseta ng doktor. Ipahid ang cream sa apektadong bahagi ng balat, ngunit mas maganda kung magagabayan parin ng dermatologist ang iyong paggagamot. Halimbawa ng generic name ng mga anti-fungal cream ay Ketoconazole, Clotrimazole, Terbinafine, atbp. Kalimitan, ito’y pinapahid dalawang beses isang araw sa loob ng 1-2 na linggo.
Paano maiiwasan na magkaroon ng alipunga?
Panatilihing malinis ang katawan lalo na ang paa; palaging maghugas ng kamay; at palitan ang mga tuwalya, kumot, at tela sa kama ng regular. Magpalit palagi ng medyas upang makaiwas sa alipunga at iba pang mga sakit sa balat na dulot ng fungi.
Kailan dapat magpatingin sa doktor kung may alipunga?
Magpakonsulta sa dermatologist o spesyalista sa balat kung hindi sigurado kung ano bang kondisyon ang nasa balat ng pasyente; at kung hindi tumatalab ang mga fungal cream laban sa alipunga. Maaaring magreseta ang dermatologist ng mas matapang na cream o kaya magbigay ng tableta na iniinom. |
at ito na ang pinaka hihintay ng mga Maricelian.. ang pagbabalik ng Reyna.. hope mag tuloy tuloy na itong magandang nagaganap ngayon.. let's pray na umpisa na ito ng muling pag sikat ng araw kay inay at sa Lahat ng Maricelians na walang sawa na sumusuporta sa Diamond star.
Cheers!! <3 |
Sa sinasabi mong ang argumento mo sa mga ATEISTA tungkol sa moralidad, na ito ang makapagpapatunay na may Dios, napatunayan mo ba sa kanila ang sinasabi mong ito?
Hindi ka ba nahihiya? Ikaw na nagsasabing Kristiano at naniniwala sa Dios, sa mga hindi naniniwala sa Dios ay nakakaya ka nilang ilampaso sa argumento mong ito?
Saan at anong talata sa Biblia ang bumabanggit sa salitang moralidad? Paano ipinaliwanag ng Biblia na ito ang makapagpapatunay na may Dios? |
Pambansang Liwasan ng Teide
Ang Pambansang Liwasan ng Teide ay ang isa sa pinakamatandang pambansang liwasan sa Espanya na matatagpugan sa pulo ng Tenerife sa Kapuluang Canarias ng Espanya. Ito ang pinakamalaki at pinakalumang pambansang liwasan sa Kapuluang Canarias at ikatlong pinakalumang pambansang liwasan sa Espanya. Ipinahayag ang pagiging isang pambansang liwasan nito noong ika-22 ng Enero 1954. Ito rin ang pinakamalaking pambansang liwasan sa Espanya at isa itong mahalagang bahagi ng Kapuluang Canarias. Nakasentro ang liwasang ito sa Bundok Teide (Bulkang Teide) na mayroong taas na 3,718 mga metro, ang pinakamataas na bundok sa Espanya at sa mga pulo ng Atlantiko (ito ang pinakamalaking bulkan sa mundo magmula sa paanan). Ang isa pang bulkang nasa loob ng liwasan (katabi ng Teide) ay ang Pico Viejo na siya namang pangalawang pinakamalaking bulkan sa Kapuluang Kanaryo na mayroong taas na 3,135 mga metro.
Noong 2007, ipinahayag na UNESCO na ang Pambansang Liwasan ng Teide ang pagiging isang World Heritage Site, at magmula noon ay itinuring ito bilang isa sa 12 mga kayamanan ng Espanya. Ang Pambansang Liwasan ng Teide ay ang pinakadinadalaw na liwasan sa Espanya at ang pangalawang liwasang pinakabinibisita ng mga turista sa mundo.
|May midya ang Wikimedia Commons kaugnay ng/sa: Parque nacional del Teide| |
Tercüme - İngilizce-Tagalogça - I need the opinion of the communityŞu anki durum Tercüme
Talep edilen çeviriler:
I need the opinion of the community
Kaynak dil: İngilizce
The linguistic form of the translation is fine but I need the opinion of the community to be sure that the meaning is right.
Kailangan ko ang opinion ng bayan
Tercüme
Tagalogça
Çeviri cdcjr
Hedef dil: Tagalogça
Ang wikang uri ng translation ay ayos lang pero kailangan ko ang opinion ng bayan para makakasiguro ako kung ang ibig sabihin ay tama.
En son cucumis
tarafından onaylandı - 20 Ekim 2010 18:01 |
Yes. Mgkaroon ks ba namn ng ahas na kaibigan eh
naman, laosyan deep natong maja na walang delikadeza;;;;;
Pano naging ahas 3 years nang break move on! Eh si zoren nga nanligaw kay aiko at ruffa bago dyinowa si carmina. Si borgie ginirlfriend lahat ng magbabarkada....
Agree 100% Maya was Kim's confidant/BFF when she just broke up with Gerald. She told her about her deepest secrets and feelings about Gerald. If you are a girl, you would understand. Awkward talaga. Pinagsabihan mo ng secrets tungkol sa ex mo, tapos syota na mg ex mo! Kaloka. This is a trust issue between BFFs, not about girls fighting over a man.
mga ampalaya lang yan. d makamove-on 2013 n mga lola
Oo nga mag move on na please. Hindi naman pwedeng si kim lang ang lumigaya.
no permanent friends, no permanent enemies in this biz...
i agree! pero sayang naman
No permanent friends but only permanent interest
Yes. Mahirap na ipabalik yung dati. If ever maging magkaibigan sila ulit. Hindi na yun magiging katulad ng dati.
yeah pero at least may common denominator sila diba?! lalaki. ang gwapo ni gerald huh.
I think so. Kasi kahit naman sino parang iba parin pag pinatulan ng bff mo yung ex mo lalo na mejo super heartbroken si kim non.
hay nako. bitter parin si kim no. obvious naman.
hater ka lang talaga
Dapat magparaya na lng si kim...kung totoong naka move on na sya...unless hindi pa...it's not supposed to be all about kim...hindi lang sya ang dapat maging masaya!!!!
medyo off talaga sa part ni maja. buti kong naging fling lang ni kim at gerald ang isat isa kaso tumagal at minahal talaga ni kim witness pa si maja. sana mas inisip nya feelings ng bff nya. madami pa naman lalake.
hay naku, walang BFF BFF pagdating sa pag-ibig. all is fair in love, ika nga. yung shota ko inagaw ng bff ko pero we're still close gaya ng dati. lalaki lang yan!
She has a right to be bitter..........
Ang plastic mo Anon 4:05am
sus! gimik lng yan para sa teleserye.
kanguso ka, no!
agree 101%!
sinakto sa presscon, so,malamang promo2 toh!!
Sinakto ni Kim chiu! para daw maging makaCelyn ang viewers =))
Madaling magpatawadMahirap makalimotMadaling kumamotMahirap itago ang kalmot-tibong emo
AWKWARD na yan:))
Depende sa strategy, and dirty game kung until when
Maturity.
Pano naging mature ang pumatol sa ex ng bff m knowing that she was an emotional wrek and had a hard time recovering frm the break up?
ang hirap kasi kay kim,puro sarili lang niya ,iniisp niya,sarili niyang nararamdaman,laging pa-victim lang,,,
AWKWARD na sa set ng teleserye yan. sayang naman like ko pa nman Ina Kapatid Anak.
In fairness mas magiging effective ang pag arte nila because of the situation now. Baka nga mas totohanin pa nila ang mga sampalan, bangayan etc. Dahil Hindi na sila in character. :D
oo namn para ano pa pra magpa tuloy ang friendship nila.Saka na LNG makipag kaibigan uli c Majarot ky Kim Kung iwanan na xa ng Womanizer na ABNOY!
Ay Sarah G. Ikaw ba yan? Naka quota ka na sa show mo kagabi ha oo na womanizer na si Budoy mo....
Etong Sarah G. kung makaHate kay budo sagad din. Tanong lang ate "NAGING KAYO BA?" showbizz!
Malay mo Anon 9:09am nahulog din sa kamandag ni buds yan di lang pinublic kaya ganun nalang reaction ni ateh SG
hahahah...nakakatawa lng si sarah..feeling "ex",,as if naman naging sila ni gerald,,,niligawan ka lang,ayaw nang nanay mo sarah kaya,,di kasalanan ang mag-move-on,,for the record,,'PARINIG QUEEN TALAGA si sarah,si rayver bugbog din dati sa parinig niya...
anon 9:09 where have u been??? kung tutuusin mas.may right siya maging bitter because budoy cheated on her with kakanin!
I hate sarah. Halatang hinahabol habol si Buds. Susunod sunod sa magulang tas pag nabalitaang may pinopormahan na iba magiinarte. paparinig na kesyo siya ang biktima? DUH! eh hindi mo nga pinaglaban sa nanay mong brutal. pweee.
#palipadbuhok weird lang kung bakit nagbibigay sila ng statement ngayon abt dyan. most of the time naman tahmik lang sila. meaning gusto talaga nila ng issue kaso para saan? para makisabay kay sarah lahbati? hehehehe
Who is sarah lahbati ba?
keber kung end na ng friendship nila hahaha
Parang musical chairs lang. Ang ending, isang non-showbiz girl ang makakatuluyan ni boy kasi naglalaro lang silang lahat.
ay te gusto ko yan
agree,,gusto ko din non-showbiz for boy,,,
Iba talaga ang maturity sa babae at lalaki. Si sam nga nagpaalam kay john eh ok lang kay john kasi ilang taon na din naghiwalay sila ah. Si kim needs to grow up and be more mature. Hindi nya kailangan awayan ang taong may gusto sa isat isa. How can u say u have move on kung nagagalit ka sa kaibigan mong nagdedate ngayon ng ex mo?
sa tingin ko kaya madali kay john eh dahil hinde naman si sam yung pinagsharean nya ng problema nun ngbreak sila ng shaina at knowing guys,bihira lang yun nagshashare ng problems sa friends..Unlike kim na kay maja sya nagsabi ng problema nya nun nagbreak sila ni Gerald kaya nasaktan sya di kagaya ni John..yun lang yun
Hindi naman yan pinagpuputok ng butsi ni Kimpayatot ang siste kasi Yung taong binigyan nya ng trust para isiwalat lahat ng nangyari sa ex nya at Yung taong nag advice sa kanya sa gagawin nya dati eh sya pa pala ang Sasalo sa suka nya. AWKWARD naman talaga eh. Wala talagang delikadesa itong si Majarot basta may sandata pinapatulan.
depende naman yun. kse ang babae pag nagshare ng prob sa bff eh lahat lahat sinasbi pati kaliit liitang sikreto..at mas oa din mag advice. kulang na lang lusubin na ang jowa ng bff.
Ke naka move on man or hndi , dapat alm mo mgpakita ung RESPECT . Khit immature or mature na Tao, dapat marunong rumespeto.
Agree ako kay 12:48. Sa mga nagsasabing respect na lang, pwes dapat si kim eh pagsabiban nyo rin. Kc dinedate nya ngaun ang ex din ng bff nya noon na si Erich. Di natin knows ang nangyari kina erich at xian malay natin parehas pala ng pinagdaanan si erich at kim pagdating sa mga ex nila. It's not all about Kim guyz. Pag sinabi nyong move on, dapat wala ng issues kesahodang kapatid mo pa maging bagong jowa ng ex mo.
no need an untrustworthy, no decency, no delikadesa, no respect as a friend. friend like that is not worth keeping and to be trusted.
tama. to think ang dami lalake sa showbiz. baka kay gege lang pumasa pag piflirt ni maja? nakikita ko sya sa instagram, at kung san san pa. puro touchy feely sya sa guys.
well,honestly,wish ko rin na sana 'wag si maja,,but then mga bata pa ang mga yan,hayaan mo sila,maghihiwalay din yan,hahah,but no matter what,poging gerald,susuportahan pa rin kita.
Pwede silang magkabati uli pero not the same as before. I have been in the same situation.
ako rin. once you let someone to meddle any kind of your relationship, mag iiba na talaga. i just wish na sana, friendship na lang ang pinili ko. -manggagaya
Babaw naman. It's not like inahas ni Maja si Gerald. Ilang taon na ang lumipas after the breakup bago na-link si Maja. BTW, natsismis na hiniwalayan ni Gerald si Kim dahil clingy masyado the gelay.
That's the point, so why bitter? i don't like what she did on their press con. pinangunahan ang mga nagMisibis. Halatang insecure at ang bestfriend niya ang pinatulan.
one thing about kim,sarili niya lang lagi iniisip niya,kaya hiniwalayan ni gerald yan dahil nasakal si guy sa kanya.
wapakels. this is nothing but publicity stunt.
tamuh!
siguro hindi lang ganun kastrong friendship nila. isang lalaki lang natibag agad sila. i have been there and happy to say magkaibigan pa din kami ng friend ko. and neither of us ended up with guy. :)
publicity lang 'to para sa series nila! well crafted ah ;-)
ang galing ng Ina, Anak, Kapatid! All my friends here in the US are talking about it in FB
They need to move on Kung Hindi eh di Hindi ! Sabi nga nga ng isang matalinong Tao at professor ng isang prestigious university ng bansa why waste your time giving this person a second chance while there is this person waiting for her/his first chance! Kakaloka if you have a friend who you love so dearly are you going to hurt this person because of a man well Kung ikaw ay parang carenderia open sa lahat ng gustong kumain ng kalamay may be yes!!!!!!
kim is so immature. grabe. 3 years na girl! uso ang move on! buti sana kung kahapon lang kayo nagbreak ni gerald no. bitter masyado...
Ah dah the logic of this story is the broken friendship between her and Maja.
malay mo true love talaga ni kim si gerald...kaya di uso ang move on.
kung importante kay Kim ang friendship matuto siyang magtolerate. andyan naman si Xian e. anong gusto niya siya lang may lovelife? nakapagmove naman pala tas magagalit kay maja? kaloka gurl
fist love nya kaya si gerald haler. e di ba nung ngbreak sila sobrang depressed din si kim. tapos malalaman mo, nagliligawan na pala yung bff mo saka ex mo. sa guys wapakels ang ganun, pero kung girls, im sure dibdiban talaga mga ganyang issue
tama ang kasabihan,"first love never dies".grabeh kasi pagka-inlove ni kim kay gerald kaya hirap mag-move-on.
Move on move on din kim. Kasama sa test ng friendship yan eh navpatalo lang si kim. May xian na naman sya eh kaya hindi na sya dapat bitter.
kasi naman binigay LAHAT ni k kay budoy.si m naman sadyang flirt lang so d mapigilan sa karisma ni budoy.si sg naman kala mo naging sila hurt daw.sg strength (obedient) becomes her weakness (no back bone , fear ful,and immature)
Truelalu baka ang main issue nga dito eh kaya sila nag away dahil kl**** ang kakanin nilagayan na lang nila ng script para mapagtakpan hay naku! Magaling ang ABS umimbento mantakin nyo nga laging kumikita ang mga pelikula nila kung di ba naman magalingvmga writers dyan
you don't make sense.
Anong ninakaw ni kakanin?
ang masaket eh alam ko iniwanan ni kim old friends nya na sila erich, melissa, princess etc for this biatch!! only to be proven correct in the end... tsk tsk...
This is for you haters:DO NOT JUDGE MY JOURNEY IF YOU HAVNT WALK MY PATH! - Maja--
ng walk ka ba? eh sa kahadlukan mo mukhang takbo ginawa mo day!-Kim--
walang away. you guys need some devine mercy.-Sarah Gee
hndi bale kim syotain mo nlng c mateo para patas aha5 :)
whahah,pag nangyari yan for sure walang ganitong issue.
Ganyan talaga sa showbiz, palitan lang ng mga karelasyon, di na nasanay mga tao
If I were Maja, I will choose my friendship with Kim than Gerald. Madaming lalake diyan. Si Time Giver kanina sa The Buzz sinabi na nakaka relate siya dahil napagdaanan niya yun. But she choose to keep the friendship. Sana si Maja ganun din. Ang boyfriend may tendency na iwan at saktan ka. But your best friend will stay with you through thick and thin!
bago na ngayon ang tawag sa mga traydor hnd na judas.kaya kayo pg pakiramdam nyo natraydor kau sabihin nyo lng MAHA ka!!!!!!!!
pustahan kung kau nasa sitwasyon ni maja papatulan nyon rin c gerald.ang gwapo nmn tlg kc ni gerald kiber na kung womanizer xa eh ok lng un kht alam mo namang hnd kau magtatagal eh may i patol kau pag gnyan kgwapong lalake makaranas lng.kng my panget nga na babaero parin eh anu pa kaya kng gwapo gnyan tlg ang life kaya dun kn lng sa gwapo masaktan kman given na at mas acceptable kysa pg niloko k ng pangit sakit kaya nun nakakainsulto pa.
Ganda naman ng philosophy mo sa buhay. Sana may kahinatnan kang maayos na relasyon girl. Obviously you don't love urself @ anon 1231am
LOL! nakita ko si gerald sa personal,totoo,super gwapo at charming kasi,kaya di pa yan artista habulin na ng mga babae.
it's end of the roadsince immature si Kimang friendship walang conditionyou are a real friend if you staydespite the flaws and imperfectionskim is the type of a friendwho will drop you without any thoughtonce you don't toe the linethat's a scary kind of friendand it's good maja gets out of it early on ...
Kim is selfish because she does not want Maja to be happyan immature one na dapat kampi kampidi naman sila grade school na dapat my enemy is your enemyKim is the only one who has issue with Geraldso dapat di nya idamay si MajaABS-CBN is a small world and Kim is making it smallerGrow up Kim!!!
sabi nga ni gerald sa the buzz,magiging ok din ang lahat,at maayos ito depende sa MATURITY ng tao,may pinariringgan lang ge?
Pagkatapos nang teleseryi at kung ano man pino promote nilang dalawa mawawala na din itong tsismis na ito. Ibabaon na din sa limot at bigla ulit maging magkaibigan. ITAGA NIYO YAN SA BATO.
totoo ang issue kay gerald and maja,promo ang kay maja and kim para bumenta ang part two ng IKA. Nasira pangalan ni gerald kaya bago ilabas ang Bukas na lang Kita Mamahalin,pinalabas na hiwalay naman si Rayver and Cristine Reyes.Ang galing ng ABS no, medyo halata lang ang style nila ngayon.
i don't think publicity lng to hnd nmn yata papayag cla maja and gerald masira image nila para lng sa sinasabi nyong publicity
Dear! Nagpagamit na si Maja... ung kay Piolo. Para iwas sa bakla issue... That's true. Right, Fashion Pulis? :)Poor Maja... masaydo kasi favorite ng network ang bestfriend niyang retokada na bukod sa fanbase wala pang napapatunayan kundi matweetums.
Ke bitter si Kim o hindi...a REAL friend or BESTFRIEND (in this case) does not get involve with her friend's ex...yan eh kung may kahihiyan and respeto yung kaibigan mo sayo...GOLDEN rule of friendship kaya yan!
says who? lola mo? 21st century na po!
Pwede sila magkabati but it will never be the same anymore. Hindi na magtitiwala ulit ng todo todo si Kimchi k Maja. I was never a fan of Kim pero bilang babae rin ako, naiintindihan ko sya. Di bale sana kung hindi intense yung naging relationship ni Kim and Gerald..kung fling lang yun, ok lang maging si Gerald and Maja. I agree with Kim also..I believe nakamove on na sya..it's not about Gerald but the betrayal of trust. Sure din ako na malaki mababawas sa mga totoong kaibigang babae ni Maja dahil hindi rin sila magtitiwala sa kanya. Matagal ng alam ng marami na flirtbsi Maja pero tinodo nya talaga kay Gerald.
hindi pa ba nakaget-over si kim, gerald is vocal about his intention to court maja (kung hindi pa sila)...ganun talaga porke ba dati mong gf ang kaibigan nito, kung mahal mo yong isa masasakripisyo ka na ... eh maganda naman talaga hamak si maja eh at may sense magsalita
maganda? haha. have u seen her in person? no comment :p
yes, i have seen maja up close in person. ang ganda ganda niya!!!
maganda???? holler pagtingin ka sa ophthalmologist teh!
@ano 1:42 , huwag mong iimpose kung kanino ka nagagandahan.. para sa akin tulad ni anon 11:17 nagagandahan ako sa kanya ...
mas maganda si kim kay maja! yun lang nga yung kay maja natural kay kim gawang clinic.dun na ako sa natural :)
They are still friends...nag uusap pa rin...pero di na nga lang tulad ng dati....awkward pa situation.but in time, pag di na masyadong maingay ang issue, magiging ok ulit sila. Tinamaan lang si maja kaya di na nya mapigilan sarili nya. Let maja and kim salvage their friendship, on their own without interference from the madding crowd. I really feel for them kc sayang yung pinagsamahan nila......mas kakaasar si budoy. Liligawan pa lng daw nya si maja. Eh nakikita na galing sa condo ni maja at nakita rin na naghahalikan isa parking lot ng abscbn. Sin ba gumawa ng script mo sa buzz, si direk rb ba?
Wala na yan RIP na ang friendship nila sigurado
bakit si Ruffa and Carmina Okay naman? Ex ni Ruffa si Zoren. Ek Ek lang yang delikadesa chuva chu chu!
team Kim or Team Maja?
Team Maja
team Kim na LNG khit wiz ko xa idol!
I dont know why kim chiu fans dubbed thier idol as fearless eh nagmuka nga siyang bitter sa interview niya. ang Fearless si Maja! KABIT ANG PEG... Alam naman nating ang mga kabit laban kung laban. Go Team Maja :P
bakit si Carmina at Ruffa okay naman sila.ex ni ruffa si zoren na hubby naman na ni carminaRichard Gutierrez - anne curtis and Georgina Wilson
E KASI DAW MAY INA KAPATID ANAK.
Mariel-Bianca-Zanjo
naku hindi ako naniniwala na hands-off ka sa ex ng kaibigan mo. you had your chance, iba naman pag nag break kayo - kahit na friend mo!
hindi naman first time yung kim-gerald-majamasyado lang nag over-react si Kimat marami lang ang bitter sa maja-gerald.at nagkataon na may soap si kim at maja ngayon. pero maraming ganitong nangyayari sa mundodiba may balita na yung sister talaga ng wife ni gary v ang talagang gf ni gary!
Mo Twister - Rhian Ramos - KC Montero
angelica panganiban - carlo aquino - camille pratts
latest,john-sam-shaina.ang daming cases na ganyan,di naman big deal sa iba.
Rufa - Zoren - CarminaBianca- Zanjoe - Marielinfairness Kim ha OA mo! Dont be immature. Happy ka na kay Xian diba? why cant you just be happy for you friend?
wlang delikadesa...sinakyan m un dating hinagpis tpos ngaun papatulan? ubos n ba lalaki? o sadyang wlang ibang manliligaw?
Kim should took it easy, she has to be mature about this. And Maja, maybe she saw something in Gerald that never heard from Kim. Anyways, Gerald told The Buzz that he likes to know Maja better, so let's see if they work out.In all sense, I didn't think that Kim would speak on public like that, because even before during they're break up, she never speaks straight about it.. Only pa-hapyaw. Maybe it's just a promotion of their drama because the situation in their drama is the same situation of their real life.. Baliktad nga lang. :P
Kim wants to get the "people's awa" .. in the eyes of many, mali naman talaga yung ginawa ni Maja to make patol to her bff's ex pero sa panahong ito realidad na un. She just drop off Maja without knowing the truth. ayan sino napahiya? liligawan pa lang pala meron na siyang "im happy for both of them" then "pero nasayang talaga yung friendship" - Ano un?!?!
sus init lang ng katwan ni gerald yan hehe. sinabi naman nya na fun kasama si maja..e syempre sanay sa guys si maja. si kim is conservative at introvert.
yan din naisip ko,kasi for sure si maja,just give advice to kim,na naka-depende lang sa kung anu sinasabi ni kim,kasi di naman sila close ni gerald dati,pero ngayon na may chance na si maja kilalanin si gerald,let's wait what she has to say.
fun tlaga pag open city! nga pala FP NASA d buzz ka pala kahapon huh!sikat mo na tlaga!
Ultimate playboy gerald, ang kagaya nya nagdadala lang ng gulo sa showbiz
Bitter c kim,
you mean, maja the snake.
obvious naman mahal parin ni kim si Gerald hanggang ngaun.. hindi sya maapektuhan at masisira friendship nila ni maja kung wala na syang nararamdaman kay Gerald... grabe Kim move on move on din, 3 years na oh... si Gerald nga dedma na kapag may bagong nalilink sayo eh... nag mumukha ka tuloy desperada, move on girl!
Obviously you don't have a best friend, you don't understnad the meaning of best friend. Best friend is not being a snake.
It is about Baboy, it is about the character of a best friend.
immature si kim. mahal na mahal pa rin niya si gerald at hindi pa rin makamove on. halata naman. paawa effect lagi. 3 taon na nakakalipas, hindi siya dapat ang nagrereact kundi si sarah dahil si girl ang recent na nalink kay gerald. nagpaalam naman si maja sa kanya. ginagawa niya lang issue ang friendship pero ang totoo si gerald pa rn ang dahilan. hindi lang matanggap ni kim na happy si ge at maja ngayon tapos siya sad ang life dahil pang on cam lang naman niya yung kaloveteam niya ngayon.
Wow naman PEE, napakabait naman ni KIM para magsalita sya sa press against her BESTFRIEND in PUBLIC, sa harap ng buong PILIPINAS? nananahimik pa nga dalawang taong pinaguusapan (GERALD-MAJA), nauna pa syang magpainterview na DI NAMAN SANA SYA KASALE db? napakabusilak ng kanyang puso! Bravo haha xD
Traydor na kung traydor si Salvador pero Kim should learn how to keep her mouth shut. Pinalaki nya lang ang gulo. nag assume na siya na nasa dating stage na ang Ex and bff niya then nagdrama sa presscon. Move on girl! Xian is already on your side.
lacked of respect towards each other.
Agree! Hope to fix everything.
Napakakitid ng utak ni kim, kung makipag react it shows na til now may feelings pa rin sya ky gerald.
first Nya c Gerald eh!
Really? How would you react if your best friend did the same to you?
tingin ko hindi naman to publicity kasi kim naman is a big star na rin... i dont think papagamit siya ng ganito para lang sa ratings. halata naman na na-hurt talaga siya. siguro nga love niya pa rin si gerald kaya ganyan siya ka-affected. hindi naman ipigsabihin na dahil 3 years na silang break, patay na lahat ung nararamdaman niya. minsan, it takes a lifetime to forget. minsan, it's not even enough.
Pinili ni Maja si Gerald kaya nasabi ni Kim na sayang yung friendship. Malabo naman na bff mo parin si Maja pero nagkakaayos/sila na ni Gerald diba.
Manliligaw pa lang diba?, so hindi pa namimili?
Baka gustong balikan si Gerald kaya nagalit kay Maja? naDiscover na bading si ano.....
hahahah!i like this comment.
awww. too bad maja has an immature and attention getter best friend. though i hate what maja did, ayaw ko parin na may naapakan dahil sa drama and patwetums kim chiu . Fearless? i dont think so. Inulit nanaman niya ang ginawa niya kay Bea. Umaasa at kumakapit sa mga interviews and presscon to get people's sympathy. ayan ung mga alipores niya tinatad si Maja! Yan ba ang tunay na kaibigan?
So, sino nalang ngayun ang kaibigan ni kim since iniwan nya ang ChiuRiGoGoBaSchu? Ganun din si maja sino ba iba nyang bffs? Naku mag ingat ibang artists sa mgkaibigan na to hAhaha
Maja has lots of beki friends, mukang beki(Kakai bautista) at kilos beki (angelica Panganiban) though hindi mas tight as Kim and Maja.Kim has her?????????? Xian?
i think maraming friends si Maja.. like what Kim said mas nagging open siya at maraming naging circle of friends because of Maja. In my opinyon, malakas lang loob ni Kim kalabanin si Maja kasi alam niyan may xian siya what if wala na si xian (dahil nga sa nababalitang gay?) sino na shoulder to cry on niya? Karma is so so so bitch!
c Sarah na bagong BFF ni kim
Maja and Cristine Reyes naman.
haler!! respect nga dba? sau kaya mngyari un for sure pareho lng kau ng magiging reaction ni kim!!!
di pa naman sila kasal ni gerald para mag super emote si kim. di nya pag-aari yung tao.it shows na bitter lang talaga si kim at di pa nka-move on. so what kung maging sila ni maja? they both have the right to be happy, they're both single. grow up girl. dahil lang sa guy nagkakaganyan ka kim? it's not the end of the world.hahaha! di ba may xian na si kim or fake lng un?
If in the end, si Maja and Gerald are meant for each other at magkakatuluyan, okay lang na goodbye friend Kim. Hanap ka ng para sa iyo. Goodluck!
no way. maja is so ordinary looking.
pogi kc ni gerald
mukhang ang bango bango kasi
not really. shallow lang talaga si Maja.
promo lang yan! ano ba yan si Budoy! Una si Kim, naging Bea, naging Sarah tapos ngayon Maja naman. Naisyu pa di yata sila ni Mrs. Spoon. Hanubayan, parang mauubusan ng babae! Buti naman hindi pa nya naiisipan ligawan si Xyriel Manabat! kaloka!
Sino si Mrs. Spoon?
Eh diba dati nga nabalita na may dinadalaw pa yan sa Eat Bulaga at dinadalhan ng food?
mahalaga,di niya pinagsabay-sabay yung mga babae.anung masama dun?.mas worst pa nga ginawa ni carlo aquino before.pinagsabay ang mag-bestfriend na angelica at camille.
Hahahaha thanks for the laugh..The last sentence is hahahaha
hahaha! babaero nga! Biruin mo halos sunod-sunod itey. Ang bilis lang makamove on? Paluwas? :)) Aminin na natin, babaero sya. Masyadong naaliw sa kagwapuhan.
Hindi nga pinagsabay, kaso delicadeza na lang. Kunwari ikaw nagkajowa ka, tapos todo iyak ka sa bff mo at si bff naman eh mega payo na "Kalimutan mo na yang babaero na yan!blah blah..." tapos malalaman mo sila na pala nagkakamabutihan, kalurks di ba?
Kung hindi na mahal ni kim si gerald dapat di siya maging bitter kina maja and gerald. Hello! Almost 3yrs na silang hiwalay. Sabi niya naka let go na daw siya pero bat NASAYANG NAMAN YUNG FRIENDSHIP? Yung 1st bf ko e asawa na ngayon ng close friend ko at gaya ni maja nagpaalam din siya saken, never akong naging bitter sa kanilang dalawa dahil wala na akong feelings dun sa ex bf ko. Pero syempre iba iba naman tayo, kaya di rin naten masisisi si kim dah sobrang nasaktan siya kay gerald, pero kung talagang nagmamahalan sina maja at gerald, walang sinuman ang may karapatan na hadlangan sila unless may pananagutan ang isa o silang pareho sa iba. Kung parewo naman silang single bat nilang natin silang pabayaan maging masaya.#iRespectYouSoKindlyRespectMe
One of the rules of feminism: Exes are a no-no's to our girlfriends. Period.
Right! Dapat sa umpisa palang if friendship is REAL and impt kay maja, she should have nipped it(the attraction) in the bud para tapos ang usapan at mag bffs parin sila.
at least tapat si maja. pwede naman nilang itago na lang ni gerald kay kim yung nangyayari sa kanila. pero pinili sabihin ni maja na sabihin kay kim.atsaka sige nga, kung kayo nasa sitwasyon ni maja... paano kung gustong-gusto niyo yung lalaki pero dahil lang sa ex ng kaibigan niyo hindi niyo na i-e-entertain yung tao dahil lang dun? hayaan niyo na... paano kung sa inyo mangyari yung sitwasyon ni maja? pigil na lang dahil nga kaibigan niyo yung ex ng lalaking yun? ano magagawa niyo kung sila talaga ni maja at gerald di ba? atsaka paano kung mangyari kay kim sitwasyon ni maja ngayon na for example magustuhan niya si mateo tapos ligawan siya, papalampasin niya yun dahil ex ng friend niya yun?ang totoong magkaibigan uunawain sitwasyon ng isa't-isa. hindi masisira ang friendship nila dahil sa isang lalaki. atsaka matagal na namang wala sila ni gerald. past is past. delicadeza? oh please! tingnan lang natin kung sa inyo mangyari yan.
sayang ang friendship nila ni maja & kim ,pero sana napigilan ni maja ang appeal ni gerald. pero tao lang sila, ang pag ibig nga naman hahamakin ang lahat masunod ka lamang. Fun stage pa kasi ngayon ke maja and gerald, ito yung time na yummy sila sa isat isa. kaya kim, THIS TOO SHALL PASS!
They can still be friends but things will not be same. So don't expect them to buddy buddy soon. May hurt feelings involved plus the trust was broken. But time will heal the wounds. Just don't trust snakey behavior next time. Everything that happens in life is a lesson to be learned and remembered.
Kahit kailan user-friendly ang Budoy na yan!
isa lang masasabi ko,haba ng hair ni gerald,hahah.pogi kasi,kaya hirap maka-move-on ang mga girlalu.
promo.
Later na ang makatotohanang sampal ni Celine kay Margaux. I cant extremely wait!
Yes. There's an unspoken rule that a lady should never date or even entertain the thought of going out with her BF's ex. Kim cried to Maja when she was heartbroken over him. I believe Kim has moved on but that she is hurt more because Maja ate her words. KimJust feels hurt and betrayed because she thought she had a friend in Maja. Any lady would feel hurt if this happened to them. Shows what kind of lady Maja is. She chose "banana" over the true friendship Kim was giving her.
I dnt care about the issue...its just there is something about maja that wud do anything to be sikat kasi sa serye parang extra lang xa...
anong meron ke Gerald di ko gets...Me itsura nga sinungalin naman san ka pa...tseh
Kim is immature. Kung talagang hindi pa sya nakakamove on kay gerald sana kinausap nya muna si maja in private since mg bff sila sinabi nya kay maja ung tru feelings nya.Hindi pedeng sabihing inahas sya ni maja dahil in the first place matagal na silang hiwalay ni gerald, hindi na sya dapt magemote kung sinong gustomg ligawan ni gerald and as bff ni maja since taps na sya kay gerald dapat nagadvice na lang sya kay maja, un eh kung tlgang nakamove on and mature si kim.
You are wrong. Kim told Maja everything that happened to her and Baboy. She confided in her like a true friend...what do you expect? How would you feel if your best friend did this to you?
kahit hindi na bigyan ng chance ni Maja si Gerald na manligaw ung friendship parin nila ni Kim is hindi na maibabalik sa dati unless kung alisin ni Kim ang pagkakitid ng utak niya.
naka move on or hindi, depende sa sitwasyon kasi yan. kung naghiwalay lang pero hindi mabigat na dahilan, parang maiintindihan ni Kim kung Maja and Gerald are dating. Ang kaso, parang mabigat yung dahilan ng hiwalayan nila Kim and Gerald, at si Maja ang sinabihan ni Kim that time. Siguro delikadesa lang, na alam mong sinaktan nung lalaki ang friend mo at ikaw ang naging shoulder to lean on nya that time.Pero ito ay nangyayari lang sa mga ordinaryong tao at hindi sa mga artista! 101%, promotion gimmick lang ng network lahat ng ito between Kim and Maja para magrate ang teleserye nila! hahahaha :D-theboldvoyage
Gerald, ag mga bagay tulad ng sapatos,damit at kotse ang kinokolekta hindi mga babae. Kim and sarah had already learned their lesson. It's your turn, Maja. Gudluck
kung ang point ni Kim kaya siya tutol dito is to avoid maja na masaktan sa kamay ni Gerald, sana hindi muna siya nagsalita. Nagusap muna. tas si Maja sana layo na siya. alam naman pala niya ang ugali ni boylet. Sana maayos. nakita ko na sila togther nagshoshopping sa rustan's thier like sister na talaga. aww
Maja is the one who is wrong.
I got Kim's point , but she should learn how to keep her mouth shut, seeking attention tuloy ang tingin ko saknya. sa Presscon pa talaga ng show nila? Promo much? if nanghihinayang talaga sa friendship why unfollow Maja? felt guilt, maybe? sad lang :(
Sabi ng iba... if Maja's a true friend she shouldn't make patol on her bff's Ex ... if Kim's a true friend she should understand Maja.... may Xian naman.. YAN ANG BUHAY... Normal yan. yan ang realidad.
ang labo mo. where do you stand on the issue?
i kinda feel bad for xian now..i mean, kim was saying before that he makes her happy..now he finds out kim may not be over gerald yet...that's a big ouch...
Fashion pulis. Post mo naman oh. lAUGHTRIP!http://facebuko.me/2013/01/deleted-scenes-from-ina-kapatid-anak-season-2-kim-gerald-maja-issue/
Kim was hurt maybe not because she still have feelings for Gerald, but because she loves Maja. Perhaps she doesn't want Maja to experience everything that she went through because of Gerald.
mandalas ka cgurong naloloko sa gwapo kya ganyan gusto mo
dapat lng tlaga magalit c SG sa G na yan noh! ligawan ba namn cla ni m ng sabay!
Isang MAJArot at isang saKIM naglalaban sa Isang abnong BUDOY....Ganyan na ba ang mundo ngayon?GO TEAM MAJAAA!!!
I hope not. Pero I still smell something FISHY.
Kim should stay away from Maja. Maja is not deserving of her friendship. Kim can find much better friends.
Kim: year of the snake nga!Maj: oo. Chinese ka diba? Hindi ka naInform?Hahahahahahaha tawa much!
Walang tama o mali pagdating sa pagmamahalan. ang mali kung ang lalaking akala mo minamahal ka ay pinaglalaruan ka lang naman pala. Knowing gerald? Kim,Bea, Sarah.. Maja iwas na!
Jinowa si the Primetime Princess, linagawan si the Popstar Princess & now sinusuyo si the Dancefloor Princess. May God bless you, Prinsipe Gerald Anderson. |
Ang Hari ng Komedya na si Dolphy ay isang ng higit 40 years kung kaya malalim ang kanyang history sa Kapamilya Network.
Kaya naman sa bagong henerasyon ng manonood ngayon ay mas tumatak na sa kanila ang Home Along da Riles na tumagal din ng maraming taon sa ABS-CBN.
Noong 2010, lumipat si Dolphy sa TV5 at kahit hindi man naging star ng GMA-7, bilang Hari ng Komedya, masasabing si Dolphy ay may pagpapahalaga sa lahat ng network.
In fact, sa isang eklusibong panayam sa kanya ng PEP.ph noong surpresahin siya ng ABS-CBN para ipangalan sa kanya ang isang studio ng network, ang Dolphy Theater, sa kabila ng kaligayahang nararamdaman ni Dolphy noon, hindi pa rin nawala sa kanya ang paghahangad na magkaayos at mawala ang network war.
Sa naging panayam nga ni Dolphy, binigkas niya noon ang mga katagang, "At kung maaari pa, magkasundo na ang mga network. Gusto ko magkasundo pa sila. May chance pa, naniniwala ako. Kailangan lang siguro na tama lang ang padrino na gagawa noon."
(CLICK HERE to read related article)
Kung titingnan nga ngayon sa nagaganap na burol niya sa Heritage Park, kahit noong unang gabi sa mismong Dolphy Theater sa ABS-CBN, nagkaisa ang mga networks noon sa pagbibigay ng TV coverage sa mga manonood.
At bilang isang Kapamilya sa mahabang panahon, napag-alaman ng PEP.ph na ang production unit ni Raymond Dizon, ang may hawak ng halos lahat ng comedy shows sa ABS-CBN ay magkakaroon ng pagpupugay sa namayapang Hari ng Komedya.
Simula ngayong gabi ay ipapalabas na “Tatak Dolphy” sa mga comedy shows ng Kapamilya tulad ng Toda Max, Banana Split at Goin’ Bulilit.
Magkakaroon ng isang segment ang mga shows na ito bilang pagpupugay kay Dolphy. At sa pamamagitan ng campaign na ito ay maituloy ang legacy ng isang Dolphy sa mga shows ng Kapamilya network.
Tulad na lang ngayong gabi sa Toda Max, isa si Vhong Navarro sa talagang naapektuhan sa pagkawala ni Dolphy. Una pa lang ay tahasan na nitong sinasabi ang pag-idolo rito. Pero kung may natutunan man daw siya kay Dolphy, madalas daw na sinasabi sa kanya nito na, “Laging sinasabi sa akin ni Mang Dolphy, kapag may problema o may pagsubok, ‘wag magmukmok. Sa halip ay subukang maging masaya,”
Magkakaroon ng isang segment sa Toda Max ngayon kunsaan, “kantahan sa may kanto,” na dati rin napapanood sa isa sa mga naging sitcom niya noon na Home Along da Riles.
Sa Banana Split naman, mapapanood si Myrtle Sarrosa, ang Pinoy Big Brother Teen Edition 4 grand winner at ang tatlo pang girls ng PBB na sina Karen Reyes, twins Joi at Jai Apangan, kasama ang Indak cast.
Masusubukan din kung gaano ba kagaling ang big four sa pagsasayaw sa opening ng comedy show kung saan gagampanan nila ang role ng sobrang energetic na cheerleaders kasama sina Sunshine, Saicy at Aiko. Handang-handa na ang cheerleading outfit at pompoms ng mga girls ni Kuya, fresh sa paglabas sa bahay niya.
Isang espesyal na tribute nga sa nag-iisang Hari ng Komedya ang handog ng Banana Split. Ito ay mapapanood pagkatapos ng Toda Max.
Sa Goin’ Bulilit ay magkakaroon din ng segment at mga palitan ng joke na Tatak Dolphy talaga.
Isa raw ito sa magiging paraan ng mga comedy shows ng ABS-CBN para maipakitang ang Tatak Dolphy ay patuloy na mabubuhay at mamahalin ng mga manonood. |
Ano problema?? Pagbigyan na at bayaran na siya! Magaling siyan artista!
kamag-anak mo yung Sarah no. me mga projects pala sya, pero di ko sya kilala talaga.
O, may pinaglalaban naman pala si ate. naku, ana-bill, ipaglaban mo ang alaga mo, este, daughter in law mong hilaw.
Its better to listen talaga sa other side of the story.. Kawawa naman pala ang naging karanasan ni Sarh L.. Sana mag usap nalang ang dalawang kampo, mag usap ng maayos.
But inunahan Nya ng twitter react Hindi Nya I apply ang sinasabi ng GMA THINK BEFORE YOU CLICK ... Kanino ngayon sumabog ang bomba na itinanim Nya... Di sa kanya rin hahha
I think this is just one kind of a stint just to promote the upcoming movie Seduction from GMA films.:)
dear sarah, i watched you evolve in starstruck and i thought you had it to be a big star. sayang. stop reacting as you're only digging your own grave. based on experience, gma will not react with a statement anymore, but with a lawsuit. there is still chard you left in gma who might have an excuse to drop you (if he hasn't yet) because you're creating too much noise. tita a has a campaign to run, and you will not be her priority.you chose to flee. go now before the network files a hold departure order on you and your mother. then, follow the twister and twit your heart away but then, you left, we don't care.
well said! kudos amiga!
like!!
if Chard will leave her cuz his career will be in jeopardy, that should tell her what a jerk he is, diba?! dont hold on to jerks then!
gma executives??? hahaha! grabe din magpaka anonymous.
Ang tapang mo teh!! but i do not admire your attitude. pwede nmn siguro masettle yan privately,bakit kelangan pa ibandera sa social media? di mo masisi pg-isipan ka ng mga tao na malaki na ulo at nghahanap lng ng publicity!!!
Ur right!! Tumpak na tumpak. They can settle it privately.. At sana wala ng ganitong nangyayari ngaun.. Lahat ng sigalot o problema ay madadaan sa masin sinang pag uusap at hindi sa twitter..
Exactly! Matters as sensitive as this one should not be aired out in Twitter or on any social media for that matter. She could just have kept her mouth shut eh d wala sanang statement si GMA and wala sana tayo dito nag cocomment diba?
I'm not a fan of Sarah pero feeling ko nagsasabi sya ng totoo. Kapag nanahimik sya at umalis na lang basta, ang kakalat na balita sa kanya eh buntis sya o kaya nagmaldita lang. Kaya siguro wala na syang ibang choice kundi idaan sa social media para naman maraming makaalamng side nya. Tapang ni girl. hehe
hahaha binulgar niya for publicity! para magpa-awa sa mga tao! nakakaloka!
bad press na kasi siya lately. i think it was just right she stood up against the giants.
Whew
ayaw nya mag pa presscon kasi wala naman ata pupunta... tulog ka nalang neng para pag gising mo nasa switzerland ka na...
CGE TEH MAG-INGAY KAPA PRA NAMAN MAPANSIN KARIN NG MGA TAO! DAPAT MAKABOG MO SI CLAU-CLAU NG NAIA. NAHAWA NA SIGURO 2 SA MAGIGING BYENAN NYA!
Asus!mega explain para maka gain ng sympathy? taray mu neng! so ikaw lng pwde maging defensive? ang gma ndi pwde?duh! kung gs2 mu matapos yan just shut up and leave!gnun lang kasimple! INGRATA!
Ayan na naman ang word na ingrata... Hahahaha! Wala ba kayong masasabing ibang word kundi yan mga pantards??? Hmmmm??!!
if 'ingrata' is the proper word , what;s wrong with using it repeatedly?
eh diba angel locsin had the same prob before with GMA na walang pahinga?!
wow! may pinagmanahan! ang biyenang hilaw! buti alam mo GIANT ang binabangga mo. let's see kung hanggang saan ang tapang mo.
Well, I've heard that this girl is preggy (rumor has it). Could this be the reason why she's into hiding. Be careful girl, you are trying to defeat a giant but in this case even the tale of David and Goliath would be just a fiction rather than a reality.
the tale of David and Goliath is in the bible dear. its not fiction.
Who knows, it could be...
It could be? You are not reading the bible, read first!
It could be.. You are not reading the bible i know, read it first.
The bible is not a historical account!
Hahaha!
Kung dinemanda nya ang GMA at hindi sa twitter nagyayakyak baka sakaling makuha nya sympathy ko. Mabuti pa yung mga mas sikat na artista walang ganyang attitude. Goodluck na lang!
fly na sa switzerland!! o sa dos?! hmmmmm...
At least alam na natin nadarama ni Angel nung sinabi nyang overworked but underpaid sya sa Kapuso.-Baklang Obese
maxado pa xang bano umarte para taasan ng tf... for angel naman, kebs! hahaha!
angel was not underpaid .. she wanted to receive same compensation richard was receiving...... now, angel is wishing her mother studio gives her a teleserye because she wants to save daw... i think it's almost 3 years now that she has zero teleserye
2:25PM Pasok!
Anon 9:02 angel has endorsements naman which pay really big. Besides, her las teleserye is not almost three years ago, 2 lang naman
ganun talaga ang taping kailangan maaga ka hindi porket yung sinabi nilang oras ng taping mo yun na yun minsan meron rin delay lalo na kung nagka problema sa naunang kinunan ng director lalo na kung hindi nagandahan sa mga scene pinapaulit. maybe that time hindi alam ng GMA na hindi pa natapos ang taping mo kaya pinaalala lang sayo yung commitment mo sa eat bulaga.its just a simple misuderstading. kung me reklamo ka sa puyatan bat ka pa nag artista. mag iba ka na lang ng career.
korek, magsecurity guard na lang xa tutal matangkad naman xa e, hayahay pa! hahaha!
i think the prob wd GMA is if they had probs wd their artists, they feed the media wd nega publicity. sa kanila din nanggaling lahat ng nega publicity eh so parang sinisiraan nila ang sarili nilang talent.
mga ateng, let's be fair where fair is due, ang explain nya nag conflict ang sched ng shooting at ng EB, she wanted to leave na kasi 8 am ang calltime naman nya sa EB, naku GMA fan pa naman ako i hope dito ipakita nila ang mantra nila na walang kinikilingan, let the truth come out, ako man ang mother nito magagalit ako sa gulo ng sched ng anak ko, buti na lang si Marian nakay Popoy maayos ang sched
Di naman ata sya nagcomplain sa puyatan non, she was just explaining why she had to leave. At para lang ma-clarify na di sya nagwalk-out. Kasi nga may Eat Bulaga pa sya ng 8am tapos nasa Zambales pa sya e 5am na.
katatapos lang naman pala ang ginagawa mong movie na basement wait mo muna at review muna ng management kung meron pa babaguhin na mga eksena sa movie na yan. hindi porket tapos na yung movie isalang na kaagad. siguro ang bayaran dyan sa movie na yan ay kung wala ng babaguhin pa na mga eksena at puwede na siyang ipalabas then saka ka nila siguro babayaran kasama na yung mga promo sa TV. hindi ba ganyan din ginagawa ng mga indie producer at kahit si mother lily hindi ba ganyan rin ginagawa niya. then pagka kumita at naging box office me ibibigay na bonus.
I think promo lang yan ng movie nila... Hindi na sikat si Richard kaya at hindi pa sikat ang gf niya... PROMO lang yan!!!
If hindi promo... preego siya
Hija pinasok mo yan?..what do you expect?? treat you like a royal princess?sayang hindi ka nag iisip..in any organization -- kahit sa isang maliit na pagawaan ng ice candy, may politika..sa isang GIANT pa kaya na katulad ng gma? sayo na nanggaling giant ang gma..do you think with all your revelations babagsak ang gma? or magreresign ang mga talents? i dont think so..hindi ka nagabayan ng magulang mo -- sayang. tandaan mo one of the most important principle in life --- do not burn bridges! but you just turned it into a charcoal my dear..pity you.anyway, there is one out there who sympathizes with you..its MO! now..you are both losers..goodluck.
In the first place bakit kailangan mo pa mag pa co-manage sa biyenan mong hilaw? ok naman na yung 25 percent sa gma artist center bakit need mo pa mag pa co-managed? eh di panibagong manager another bawas na naman yan sa kikitain mo. kung dalawa ang manager, dalawa ang babayaran mo commission. kung ayaw ng GMA na magpa co-managed ka ke A its just because me topak at mahirap kausapin, nag suffer na sila sa maraming sakit sa ulo na binigay ni A kaya nga they offer you another choice na affiliated din sa GMA yun yung ICONS. pero its your choice kung gusto mo sa ICONS o hindi. choice mo yan. bat hindi ka na lang magpa co-managed sa nanay mo after all walang trabaho ang mother mo pero hindi mo na need pa magpa managed sa iba kung sa GMA rin lang ang work mo nagsasayang ka lang din kasi ng pera.
I think this is one of the reasons why Carmina Villaroel transferred back to ABS... she was tweeting about it.. Don't get me wrong pero ang pagkakaalam ko gawain ito ng GMA na long hours ang trabaho para makatipid
Even ABS artists do long hours of work. I follow them on Instagram and they post something about it..but on a good way. For example..yung pinakabagong post that I can remember was Shaina Magdayao's. She was taping then MMM..yung last episode for 2012. Ilang days sila nagshoot at umagahan talaga taping nila. She would comment like, kakapagod, puyatan, kelangan kayanin ng powers,etc.. And also she would say..she is not complaining but in fact grateful..blessing daw yung work na yun, etc. So positive lang. And walang artista ang sumisikat ng hibdi dumadaan sa ganung hirap or mas pa. We never heard of Bea Alonzo complaining like that. Kahit si Marianitang palengkera never nagreklamo sa trabaho.
yeah it's true Anonymous January 4, 2013 4:17 PM. i agree with u on that. both networks let their artists do long hours of work PERO ang kaibahan lang is ABS artists are paid the right amount, yung sweldo is sapat sa pinaghirapan nila. the problem kasi with others, puro trabaho pero hindi sapat ang sweldo. i remember yan din ang hinaing ni A before.. as for Sarah, saka na sana sya nag complain nang bongga kung may napatunayan na siya. :))
I agree with Anon 4:17, pero natawa ako sa part na to: "Kahit si Marianitang palengkera never nagreklamo sa trabaho."LOL! Anyway, working long hours sa shoot is typical. Sometimes sumasala ang schedule dahil sa retakes ng mga eksena. Syempre hindi pwedeng basta-basta na lang, lalo na kung quality ang habol, di ba? Artists know that, and they shouldn't complain because some time ago, sila rin ang cause for delay kahit hindi nila intensyon.
Ano naman karapatan nila mag-demand ng malaking sweldo kung d naman sikat? Network-war aside, mas may recall pa rin ang Kafamily, wider reach thru tfc etc. So the point is, sweldo should not be the issue. I'm sure she wanted to be an artista soo badly that she didn't do any research on what they're lives are. And now she wants out, e d go. I don't understand why all the brouhaha.
whew
Sarah should have asked a lawyer for a rebuttal. Twitter is not the proper venue. I am inclined to believe GMA as they drafted a statement which is a legal document. Takot ang GMA sa labor issues and rightly so. The bosses in GMA are lawyers and they surely know what they are doing. Isa pa, an very reliable insider from GMA corroborates the walk out issue. Sa Indio nangyari yun. Isa lang talaga tinutumbok ng storya, lumaki ang ulo ni Sarah just because she is RG's gf and A is backing her up.
She should've stopped after her first tweet or just met with the GMA executives to resolve their differences.... she just opened Pandora's box.... - c, dxb
Iha, wala ka pang napaptunayan, ganyan ka na... lumaki na agad ang ulo mo. Kung gusto mong sumikat, kailangan paghirapan mo.
Baka buntis kaya umalis ng Pilipinas
The I'm taking a break from showbiz for few months or so to finish my degree or I'm going back to school is a synonym for ... "I'm pregnant" And besides that excuse is getting older..Try a new one will yeah..
Fly na sa Kapatid kasi Switzerland code yun. Neutral ground! hahaha!
Looking at the comments, we see how prejudiced some people could be. Granted that Sarah made a mistake in ranting over Twitter. But had it been any other actress that some people idolize so much, the reactions would have been different. Surely they would have sides with the actress instead of the network. But since it's a person these people don't like, they take the network's side even if some things were really off. Not a Sarah Lahbati fan, just reading through comments.
Oh dear, If it had been any actress, they wouldn't find Twitter a right venue to post such things. She should've been smarter.
Not exactly. We've seen how actresses have reacted and defende themselves over Twitter, which is actually never right.
Check niyo twitter account ni Suzette Doctolero (SuziDoctolero), writer ng Indio. Siya na mismo nagsabi na totoo ang walk out issue at muntik pa nga raw nya irevise ang script. Between the two sino mas paniniwalaan niyo?
Sigurado ka teh? Doctolero nga paniwalaan mo
di ba itong doctolero din na to ang nakabanggaan ni robin padilla kaya sya umalis ng gma?
Whoaaa?! Bakit nag-react si Mo? At ano yung right thing? Pinagawa ba nila kay Sarah yung pinagawa nila kay R?
jontis si echoserang "walkout" froglet?!
Ganito yung nangyari kay angel locsin dati.. Wala lang naalala ko lang.. Pero di pa sila magkalevel pagod na sya.. May mali ang gma at may mali din si sarah.. Just settle this privately at the end of the day si sarah ang mawawalan kahit mali pa ang gma, ganun talaga pag higante ang binangga..
baka gusto niya sa switzerland "mag-aral" kasi libre p... dun!
haaaay! nabasa ko din yung tweets niya today. yung reklamo niya is like yung kay angel locsin din noon? over worked? true ba yun? kasi kung yung tulad kay angel locsin yung reklamo niya noon, bakit hindi naman siya ganun ka-sikat? hahahaha sarah lahbati, sigurado ako hindi lang ikaw ang unang artista na may ganyang klaseng reklamo. for sure nagdaan din ang mga BETERANO nating artista sa ganyang stage(that is kung totoong grabehan ang trabaho mo ha?). nag-artista ka, so i assume na aim mo ay makilala bukod sa love mo ang pag-aartista. sa bawat pangarap may ka-akibat na sacrifice yan. ganyan talaga ang buhay. actually kahit hindi pag-aartista ang target/goal ng isang tao may mga bagay-bagay kang kailangan i-sakripisyo para sa pangarap mo.so girl, tiis tiis din! now about dun sa kaltas sa ibinabayad sayo, ganoon talaga yun. kung ayaw mo na may kaltas, eh di wag ka kumuha ng manager at ng agency(?) at network. ganun lang ka-simple yun. yun nga lang kung wala kang manager, agency at network... paano ka na lang? may mga artista nga na halos lahat ng tulong in-avail na para lang mapansin o sumikat, waley pa din. how much more kung wala kang ganun?
very well said!
Tama ka. Sana nag-iisip siya. Nakakahiya naman sa mga beteranong artista na ngayon ay may projects tapos tulad din niya ay busy o tight ang schedule. Kung makapagreklamo siya, wagas! Buti nga may trabaho siya no. Eh yung ibang artista ni isang project, wala! Darating din ang panahon na manghihinayang siya dahil sa kaartehan niyang yan. Lalo na pag wala na siyang natatanggap na trabaho.
noong 2009 lang pala nagsimula sa showbiz si sarah dahil sa pagkapanalo niya sa starstruck pero kung umasta, wagas! alalahanin niya na sa industriyang yan hindi lang siya ang more than 24 hours nagttrabaho. pati rin yung director at staff/team. kung tutuusin mahigit pa sa oras niya ang trabaho ng team kasi before magstart ang taping/shooting maaga sila pumupunta para magset-up. tapos pagka tapos magliligpit pa sila.arte ni sarah! akala mo naman ganun na kagaling umarte eh hindi naman. tsk tsk.
Ganito rin nangyari kay angel, pero never nagsalita si angel against gma. Pwede naman sanang isettle privately, bakit kelangan pang ipost.
I talked to my friend last Jan1 about his niece na talent din ng ****..Kinumusta ko ang bata.sabi nya wala daw new project kasi ayaw daw ng bigyan kasi dapat daw ang bata ang mag adjust sa sked....sabi ko sabihan nyo na lilipat kayo sa D, , hinohold daw ang contract. natapos na ang 2012 nasa Legal pa rin daw....
i'm not a fantard of sarah, pero i admire her for being brave na ilabas ang ganyang kalakaran, porket big industry na or established na, PAPAYAG ka nalang naiunder?no way tao rin sya noh, e diba't si M pa nga ang naging masama dahil nga isa sa haligi eh tita ni R?..come to think of it..
Ginamit na yan di Jc de Vera dba? pareho ng script writer? galing talaga ni cong. HAHAHA
Yan ang GME hahahahaha!!! Go go go sarah! Wag kang papaapi! Fight for your right! Kahit sinong empleyado may karapatang magreklamo kapag nahihirapan na no! Hindi lang nag-agree sa gusto nila yan ang kapalit! Oohh my! Tsk tsk!
pupusta ako, si B nag turo sa kanya na ganyan ang gawin. nangangampanya kase kaya ayaw muna makisawsaw sa showbiz intriga, baka daw matalo, kaya lie low muna sya sa showbiz but otherwise, im sure nangunguna na yan na nagtataray ngayon for Sarah, mas tahimik ang mundo kung wala si bisaya, hahaha!
Juntis!
lighten up netizens!!! she can no longer stand the heat of GMA's kitchen, so she is quitting!!! whether she is preggers or not, only time will tell! and let her vent out! if you don't want to read her rant, then don't follow or read her ! at least she has an issue to rant about! eh yung JSalwagSalut someting just wants attention and curses on tweeter! in fairness to her, she can tweet in correct grammar english! simple as that....
obviously you were ill advised by the person you chose to co-manage you. the same person who will call you names like "patay gutom" etc. when you're no longer honey to her son. you'll have commissions issues with her later. I hope you are friends or have connections with a brilliant feisty lawyer senator who will defend you against the venom of your Tiang A.by the way, were you not taught by the very people you said that "loves you" about biting the hands of the one who feeds you? stars come and go, but corporate networks stay long. how about that?
hindi nga daw sya bayad kaya she can bite that hand lol!
lahat ng artistang may ginawang pelikula (mga may stellar roles) hindi talaga babayaran ng full dahil may natitira pang obligations ang mga 'to. kailangan pa nilang kumayod para sa promo. di natatapos ang isang pelikula sa last day ng shooting. sa Re*** nga may post dated checks pa hanggang isang taon. doon mo din ipapa-rediscount sa same producer. di ba lagareng Ha**n? ganiyan ang kalakaran sa showbiz! magdusa ang mga artistang gustong sumikat! gamitan lang diyan!
Nung nasa starstruck nga yan hindi ko bet na manalo eh. May bad aura na talaga siya. Mas magaling pa yung bisayang contender niya!
#1 Never bite the hand that feeds you.#2 There's a site called twitlonger.com where you can post more than 140 characters. Use that instead of flooding everyone's twitter.#3 Mestizas like you are a dime a dozen, all waiting for their time under the sun. Lots of people haven't even heard of you yet. If you're not up for what's available for you... there's always the next fair lady.
you are so right anon 9:52pm
Nakakaloka naman 'tong si Sarah Lahbati. Bakit kailangan ba i-voice out sa social media ang buong issue? Pwede naman madiscuss privately. What an attention seeker!! For sure, move niya yan para ma-notice ng Kapamilya executives!
di ko sya knows pero sure akong di rin sya matalinong bata. Masyado yata syang naimpluwensyahan ni Annevil. Oh well goodluck sa career mo iha. She's so arrogant. Maraming artista, kesyo sa tv man or theater ang dumanas ng ganyan. Kahit ba na truelaloo pa yan sana sinettle na nya yan privately, in a PROFESSIONAL way di yung DADA kagad sa twitter. Iha bat ka pa pumasok ng showbiz kung magrereklamo ka ng pagod sa taping ha? Pasalamat ka't binibigyan ka pa ng trabaho. Halatang nagshowbiz ka dahil sa pera. Anung inexpect nya, na pag artista puro kesyo acting acting then model model tapos sabay mega paypay ng julalay sa kanya bayad na? Hay naku yan ang hirap sa mga batang artista ngayon (yung iba lang). Gone are the days talaga na yung mga veteran tulad nina Nora Vilma etc na na-hone yung skills nila by experience.
Naku baka pagkatapos ng movie nila eh ok na sila ha. Kasi parang nega nman reaction ng mga tao sa movie nila. Kaya nag-ingay para magka-interest yung tao sa talent nila't manuod.
Kaya mas lalong kelangan depensahan ni Sarah ang sarili niya dahil sa mga judgemental na readers gaya natin.
nakakaawa ang mga artista, lalo na ang mga bata... eto namang GMA pinatulan pa... kaya ang mga katulad nating manonood natututong mag-bully... sana huwag mangyari sa atin o sa mga mahal natin sa buhay ang mga paninira na ginagawa nyo sa mga artistang nagkakamali ng desisyon sa buhay lalo na ang mga batang katulad ni SL... kung gusto nyong pumatol pwede ba wag sa mga bata....
Sana nag-ABS nalang siya. Pagod pero naaalagaan.
I agree with you 7:26 that ABS artists are paid the right amount and I read before that they do have SSS and Pag-ibig.. Ang problema kasi sa iba hindi tama ang schedule nila sa mga artists..over exposed pa ang iba kasi pabalik balik ang mga tao sa shows nila... Sarah's case maski sino dito magagalit talaga if wala kang tulog ng 24 hours. BUT why is she complaining about the big deduction, hindi ba niya binabasa ang contract niya when she signed it? Hindi ba nakasulat doon magkano ang kukunin ng GMA sa kanya...Malamang hindi niya binasa or feeling sikat lang talaga siya
HORMONES :)
MOOD SWINGS!! ahahahah
EH naman kasi tong si Labatiba! Hindi pa sikat, namimili na! Ayan tuloy! Siguro naman aware na siya na talagang may favoritism at palakasan sa mga networks.
Overworked? Madaming ganyan trabaho, lalo na pag nasa IT ka and yet hindi malaki kinikita nila. Artista ka and kasama sa trabaho mo yan, at least kumikita ka ng minimum na 50k siguro for one 24 hr work, sa iba, sinusuka na nila dugo nila, lagpas 24 hrs nagtratrabaho pero malaki na un 5k ang kinita, nakuha mo pang mag reklamo? Wag ka mag artista, umistambay ka na lang para kung napapagod ka na or inaantok, pwede kang umuwi anytime, wala ka pang kaaway
KORAK! may tamah ka... ginusto mo mag artista, sana inalam mo muna ang buhay artista bago ka sumali sa starstruck. ang resulta ng isang pack up na shooting eh grabeng pasakit sa production crew.. wala silang bayad pag walang shooting. samantalang sya kahit mag walkout eh may sure income sya. ang mga veteran actors ngayon dumaan din sa hirap bago sila sumikap.mas matindi pa nga ang hirap nila nun kase dati talent ng artista ang kailangan para sumikat sa showbiz, pasalamat pa nga si SL kase mas lamang na ang itsura ngayon kesa sa talent kaya may fans syang masasabi... sad for her.
Hahahaha! IT ikamo maliit ang sweldo??? Baka dyan lng sa pinas. Sa ibang bansa like america mataas pa sa sweldo ng nurse ang IT! Fact!
Anong klase po ng IT yung mababa ang kinikita? Iba iba po ang sweldo nila.. Developers are earning really good!
Yes, developers are earning really good, pero would you say that developers in the Philippines are earning around 50k for one 24 hr work?
kala ko dati ang prob is the big boss who left na. Looks like there are still heaps of bullies and slavedrivers there.
Yan talaga ang gawain. Halos lahat ng tao overworked. Kaya lumipat si A kahit alam niya na crowded na sa kabila. Ginawa nga siyang superstar pero hindi na siya natutulog, kuminsan 2-3 oras lang sa isang araw, sa kotse pa habang papunta sa shooting location. Alam ni Sarah na kayang masira ang career niya dahil sa contractual obligations kaya siguro linaladlad niya na lahat sa Twitter.
aysus,dito ko nga lang nalaman na may artista palang sarah lahbati.. parang totoo yung claim nya.
Si I din twitted before her transfer na kayod kalabaw din sila sa taping with insane taping hours. Siguro nga, may problem sa ganun.
i know for a fact that they treat their employees very well. kaya nakakagulat yung ganitong balita from gma.
have you been living under a rock? Walang entertainment tv network sa pinas that treats their employees well unless malakas ka sa higher ups. "Part of showbusiness" na raw yang ganyang palakaran. Normal nalang sa kanila ang magtrabaho whole day. Kayod kalabaw talaga. Pati nga mga bata dati overworked. Buti ngayon may batas na about working children.
GMA stop manipulating, before you ask from your worker have you done your part of paying her? hence, it's not a breach of contract. You cannot compel her to do her assigned tasks if you cannot even pay her. Para lang itong mga mangagawang nagproprotesta kasama yung karatula nila, nataon, social network yung means ny. Ramdam ko na may katotohanan at pinaghuhugutan sya.
Do u know that every single employee of GMA treat very well kaya walang nag rarally Gaya ng kalabang network nito aside from that the bonuseses itself na ipinamimigay ng GMA ay Hindi Lang 1 beses??? Kaya ako for sure this is not true. Bakit Hindi tanungin Mismo ang GMA imbes na puro handler Lang Nya tinatanong Nya diba??? Why twitter Wala bang private room to talk para sa problema Nya???
Very recent lang natapos ang rally in front of ABS. May employees asking for a raise in their salaries. Mejo tumagal tagal din ang rally na yan. I should know, i live nearby ABS station.
weh..d nga? hindi ba buy one take one ang peg ng gma sa mall tours ng artista nila? hahaha! para lang artista nila ang kunin 2 for the price of 1 ang package. kawawa naman mga artista nila. hindi rin sila marunong magpakain sa press people. hahaha! tsaka paulit ulit lang artista nila sa sa primetime, puro marian, dingdong, swerte na lang pag may napahalong ibang artista hahahahaha
disagree ako dyan sa comment mo na di marunong magpakain ang gma. dami nagku-kwento na galling sa ibang station na sa gma palaging maraming pagkain, at ultimong maliit na staff pareho lang ang kinakain sa mga big stars nila.
hindi rin teh... watch ka kasi ng gma, andami artista dun haller! hater ka lang ata ni marianita eh! hahaha! late kaya magbigay ng bonus ang ebs, tapos na xmas! nun nagpapalit sa bangko ang ale eh naubusan ng 20s! wawa! at ang nasabi na lang nung ale na may suot na TEAM KAPAMILYA t-shirt eh "late po kasi ibinigay ang bonus..." sabay sad face! Lol!
http://www.facebook.com/suzette.doctolero.7 -- si suzette doctolero ang nakakaalam nyan sya kasi yun headwriter ng plabas ni sarah - yung indio, sya nag patotoo na nag walk out sya
tama ka po jan...naging jowa lang sya ng isang kambal eh akala nya sikat na sya at masyado na syang nagdedemand kaya nga inayawan na din sya ng isang beauty endorsement kasi malaki hinihingi nilang TF.
trulalo! maraming mas may talent, hindi kawalan ang palakang yan!
ang mean ng mga tao dito. Kapamilya watcher ako, pero kulang kulang kayo ng sympathy sa babae. :( try nyo lang magtrabaho ng ganoong klaseng oras. tayo lahat, armchair critics. konti galang naman.
Wala syang karapatang mag reklamo noh pinasok Nya yan eh! Bakit sya nag artista. Ang daming beteranong artista na dumaan sa ganyang mahabang oras ng trabaho. Sya nag uumpisa palang nagrereklamo na. Yung mga Sikat nga wala kang marinig na reklamo Kung meron man sinasarili nalang. Hindi yung talagan sumagot sagot pa sya sa network noh
gma executive ka ba? hahaha affected much!
hindi xa gma exec, xa si jessa zaragoza! Lol!
ang daming gma executives ang bantay salakay sa post na ito hahaha! mega defend sa network nila at super bokray kay sarah hahahahaha
May twitter sagot na si biyenang hilaw... Go check her timeline
korekek! at ang say ni bisaya e, kebata bata pa daw ni sarah.. anyareh!? ano na lang si xyriel manabat at ibang childstars, kaiire lang at nagwork na agad!? kebata-bata pa ni sarah kuno pero jowawish na ni ritsard! hahaha!
wala ka, di ka kilala!
waw sino siya? at ganon pla ang tratuhan sa kapuso kaya kokonti lang ang sikat haha
Yumabang na kse gf ni Chardy!!!
ang bano ng acting tapos kung umarte ganito?! wow ah!
Eto ha, fact ito: employees from *** got a boxful of Loreal shampoo, yung nasa sachet. Yun lang, wala silang Christmas bonus. Kaya nga bwisit na bwisit mga empleyado nila dun.
pusta ko publicity lang yan
I actually believe her. :)
see how she's responding to an entire network w no filter and being consistent? i actually believe her. the schedules are inhuman, if you think about it. hindi porket ginagawa ng lahat e tama.
Grabe na man maka react mga to. Hahaha. Showbiz lang yan. Inuuto lang tayo nito.
Showbiz lang yan...s naman ng mga commenters dito grabe maka react. Showbiz is showbiz wag kayo masyado mag react.
Ano? Angel was not underpaid? Anong tawag mo sa TF na tinatanggap niya na 1/3 lang ng kay RGutz? At sa mga kaliwa't kanang porsyentong kinukuha na *** sa mga endorsements ni Angel? Haaay! Ginawa nilang gatasang baka si Angel. Overworked na nga, Underpaid pa. |
THE STORY OF MY MOM’S LIFE
This article is an official entry to PEBA Blog Awards 2010.
OFW Supporter Category
I purposely wrote this article in Filipino as an emblem of patriotism showing love to my national language, although I'm purely Bisayan speaking, so I beg your indulgence for some Filipino grammar incoherence, I think that's forgivable. And to my non-Filipino readers, I provided a translator at the end of this post, you can use it so you still can read on and tell me what you have to say.
Sa lahat ng totoong sinulat ko sa blog na to, ito na marahil ang pinaka sa lahat, at ito ang kwento ng buhay ng nanay ko.
Ang kanyang kinalakhang Pamilya
Lumaki sa pamilyang magsasaka ang aking ina, tinaguriang ‘tumandok’ (an Ilonggo term for early village settler) ang kanyang ama sa baryong kinalakihan niya, nirerespeto at kilala ang pamilya nila sa katunayan ang lolo ko ang kaunaunhang punung tagapamayapa sa kanilang barangay.
Pang apat ang ina ko sa pitong magkakapatid, mula nung namatay ang bunso nila sa panganganak, nang hindi man lang nakakita ng doctor, siya na ang itinuring na ‘the only flower among the thorns’ kaya parating pinipingot, yun at ayon na rin sa mga kwento niya.
Lahat ng mga kapatid niyang lalaki ay elementarya lang ang inabot, katuwiran ng kanilang ama, …
……’yung kalabaw nga walang pinag-aralan, eh lumaki namang masunurin’, lalo ka na Elizabeth, sabay tingin daw sa ina ko, …. ‘ke ano pa’t mag-aasawa ka rin, mag-aalaga ng bata, maglalaba, magluluto at maglinis ng bahay, ba’t mu pa kailangang mag-aral?’
Pero sinikap ng ina kung kahit papaano’y grumadweyt ng high school, and kwento pa nga niya … yun daw ang ‘happiest moment ng buhay niya’.
Dahil High School lang ang inabot, pagtatahi ang kina-abalahan niya para kahit papaano’y makatulong sa gastusin nila.
Tiempo namang na-assign sa buludunduking bahagi ng Consunji Logging sa Sultan Kudarat ang aking ama, at dun nag-cross ang landas nila, ang kwento niya, sa ‘bayle’ (community dance night) daw sila unang nagkakilala ng aking ama, di nagtagal ay nagpakasal sila.
Ang Kanyang Binuong Pamilya
Ang kwento sa akin ng ina ko, na-station balik ang ama ko sa planta ng Sarmiento Industries Inc. sa Parang, Maguindanao kaya dun na rin kami nag-aral ng elementarya, ang totoo, di ko na gaanong maalala, siguro dala ng kamusmusan at wala pang ulirat sa mga nangyayari sa paligid. Sa di inaasahang pangyayari, nag-shut down ang sawmill department ng planta nayun at isa ang ama ko sa mga tinamaan ng baton ni retrenchment, noong araw pa pala merong mga ganitong pangyayari. Kaya bumalik uli kami sa Lebak, Sultan Kudarat at dun ipinagpatuloy ang buhay.
Sinikap ng mga magulang kung makapagtapos kami ng pag-aaral sa pamamagitan ng kombinasyon ng pagsasaka, pagtatahi, paglalako ng kung ano-anong produckto … sa katunayan minsan rin akong naka-pagaralan sa isang Seventh-Day Adventist exclusive school, yun ang Mountain View College sa Bukidnon.
Hidwaan ng mga magkakapatid
May asawa at nagtatrabaho na ako nun dito sa Davao City nang umalingasaw ang pinakatago-tagong secreto ng mga lalaking kapatid ng aking ina, dumating ang notice mula sa bangko na ang kanilang 10 hektaryang lupain ay mareremata na, gulat na gulat ang ina ko noon, galit na humihikbing nakikipag-usap sa akin sa telepono, … anong magagawa ko, ako ay hamak na maybahay lamang, di ako nagmimina ng pera para tubusin ang lupaing yun.
Ang nangyari, kinausap pala ng mga lalaking kapatid ng ina ko and lolo at lola ko para i-sangla sa bangko ang titulo, dala narin ng kamangmangan inabot na ng ilang taon bago napagtuunan ng pansin at halos huli na ang lahat. Pero habang buhay daw may pag-asa kaya ‘my supermom to the rescue’ pinagtalunan pa naming mag-ina ‘to nung una, ang sabi ko, …
……’pabayaan mu nang maremata total naman halos wala na tayong parte sa lupang yan at mga kapatid mu lang naman ang nakinabang sa pagsasaka niyan. Isa pa, me lupa naman tayong atin, may nga tanim naman, kaya pabayaan muna.’
Pero nangingibabaw yung kadakilaan ng nanay ko, umutang sa Instek niyang amiga at tinubos yung titulo sa bangko, suma total, lubog sa utang ang ina kong mahal.
Desisyong Mag OFW
Ang totoo nalaman kung mag-OFW (Overseas Filipino Worker) ang nanay ko, isang lingo bago siya lumipad abroad. Sinadya niyang di ipaalam sa akin para din na raw ako mag-alala, maglupasay man ako sa lungkot, dinisisyunan na niya. Ika nga sa awit ‘all my bags are packed and ready to go’.
Ang sabi ko pa nga bakit kailangan mu pang umalis, eh kung yung mga kapatid muna lang yung magbabayad total sila naman yung me sala, … nanliit ako sa sagot ng nanay ko, …
….‘hirap nga silang pakainin ang mga sarili nila, paano pa ba nila mababayaran ang utang na yun.’ Dagdag pa niya, …’kung ako lang, di ko na tutubusin ang lupang yun, pero inisip ko ang mga anak nilang nakadepende sa ‘harvest’ ng lupang ito, ayaw ko silang matulad sa mga magulang nila, hindi nakapag-aral kaya hirap mag-maniubra sa buhay, di ako pwedeng umupu na lamang at titingnan silang unti-unti tinatangay ng agos ng kamangmangan na sa kalauna’y mga walang silbi sa lipunan.
Sa puntong yun napagtantu ko … ‘oo nga kailangan mu nang intervention para ma-break ang tinantawag na vicious cycle na ito’, dahil kung di mu nga mapag-aral ang mga batang ito sigurado maging mangmang at walang alam din at matulad rin sa mga magulang nila, at malamang mas malala pa.
Ang totoo, nakipag-negosasyon pa ako sa nanay ko, baka pwedeng ako nalang ang umalis, dahil naawa naman ako sa kanya, ang resulta napagalitan pa akong parang walang alam, … ‘wika pa niya… naturingan daw akong guro ng Sociology, di ko alam ang social cost ng pag-alis ng isang magulang, …. ‘inisip mu ba kung anung mangyari sa mga anak mu habang wala ka? Naisip ko rin yun, pero sa duda ko sa edad ng nanay kong 55 na mag-OFW, talagang tinangka kong subukan.
Pero, sa kalaunan di ko parin napigil ang nanay ko, ang sabi niya, edad lang ang deperensya sa kanya wala nang iba, kaya binaklas ng agency ang passport niya, pinalitan ang pangalan niya ng Violeta Martinez at 45 lang ang edad niya… sa totoo lang mukha naman talaga siyang 45 at nakalusot sa immigration, ang kwento pa niya, silang mga baklas ang passport, binaklas dahil dinagdagan ang edad at binaklas para bawasan ang edad, ang pinakahuling pumasok sa eroplano, dahil may seremonya pa sa counter ng immigration, sa madaling salita, kasabwat ng tagatatak yung mga taohan din ng ahensiya.
|Ang Sulat Mula kay likhang isip .. Violeta Martinez|
Hindi lang pamilya ng nanay ko
…kundi pati narin yung di ko kakilala ang naging benipisyaryo ng pag-kaOFW ng aking ina. Minsan may tumawag sa akin, gustong makipagkita dahil may pinadala daw ang nanay ko para sa akin. Kaya nakipagkita naman ako sa food court ng isang mall dito sa Davao. Kwento pa niya, laking pasalamat niya sa nanay ko dahil nakauwi siyang buhay, sabay abot ng kalahating bote ng Victoria Secret na cologne, garalgal na ang boses niya at tumutulo na ang luha niya, habang sinasabi ang katagang …
…..‘ito lang ang maibigay ko sayo, ito lang ang maisukli ko sa lahat ng ginawa ng nanay mu, dahil kahit chokolate ni hindi man lang ako nakabili para sa mga anak ko’ kung hindi dahil sa nanay mu malamang cargo na akong iuuwi dito…’ halos hiyang-hiya ako sa mga taong nasa paligid namin, imaginin mung nasa food court kami, lahat sila nakatingin sa amin. Pilit ko namang tinatahan siya.
Kwento pa niya, magkaharap daw yung apartment na tinitirhan nila ng nanay ko sa Kuwait, sinuwerte lang yung nanay ko dahil mabait yung amo niyang pinagdedesign at pinagtatahian niya at nakakalabas sila ng maluwag kahit pa nga di nila day-off, minsang nag-pangabot sila sa tapunan ng basura at humingi siya ng tulong sa nanay ko. Puro pasa ang mukha niya dahil inabuso ng amo, kaya di nagdalawang isip ang nanay kung tulungan siya. Kinausap ng nanay ko yung kaibigan nilang pinoy na taxi driver din sa Kuwait, saktong nagtapon uli siya ng basura, pumarada naman yung taksing kasabwat nila, at idiniretso hatid na siya sa Embassy. Dun na siya pinuntahan ng nanay ko, hindi lang siya ang nakatingga sa Philippine Embassy ng Kuwait…. Marami sila, naawa ang nanay ko kaya yung isang buwang sweldo niya ang ibinigay sa kanya yun ang naging baon niya pabalik sa Pinas. …. Marami pang mga ganitong kwento ang nanay ko, sa huli.. siya yung ateng inuutangan para sa tuition ni Junior, pampaopera ng katarata ng nanay at kamag-anak ni kung sino-sino.
Mama and her designsAng Pagkamatay ng tatay niya
…..o yung lolo ko ay nangyari sa kalagitnaan ng kontrata niya sa Kuwait…. Dala na rin ng sobrang katandaan, 94 ay bumigay na ang tatay niya, umiyak man siya ng umiyak di na mabubuhay pa, kaya pinili niya nang wag umuwi sa Pinas, ang tanging nagawa lang niya ay ang bayaran ang hospital bill, bayaran ang punerarya, kape at biskwit sa lamay, libing at ang meryienda sa 45 days na padasal and other miscellaneous fees.
Balik OFW
Sa wakas natapos naring bayaran yung hulugang utang, umuwi ang nanay ko sa pinas dala ang sangkatutak na kwento, pero di maitago ang katutuhanang na-aawa pa rin siya sa kalagayan ng kanyang mga kapatid. Kaya sa ikalawang pagkakataon, nag-OFW uli siya, hindi na sa Kuwait dahil, nasa database pa daw ng immigration ang pekeng pangalan niyang Violeta Martinez, kaya minabuti niyang kumuha na ng totoong passport na totoong pangalan niya … sa halip sa Cyprus naman ang destinasyon niya.. nakadalawang taon din siya dun, pero ganun parin ang siste, …. Inday, pauopera ako ng goiter, Inday, pinahinto ko na sa pag-aaral yung panganay ko dahil walang pang-enroll, Inday .. baka naman pwedeng umutang ng pangkapital at tutubuan ko lang, Inday, Inday, Inday. (Inday pala yung tawag sa nanay ko sa pamilyang kinaklan niya)
Going Home for Good.
Namatay ang ina-alaga-an ng nanay kong matanda sa Cyprus, muntik pa raw siyang ma-pulis dahil inakusahan siyang pinatay yung matanda, buti nalang nasa tabi niya yung panganay na anak nang malagutan ito ng hininga. Nakuha naman nya yung benipisyong dapat ay sa kanya, at umuwi na siya nitong August lang, at kinumpirma nya nang hindi na siya muling mag-OFW pa. Nabigyan na niya ng kabuhayan ang bunso kung kapatid, maliban sa akin, nahiya naman akong humingi at ni minsan di ko tinangkang humingi, dahil alam kung mas may nangangailangan pa keysa akin. Kaya ipinagpasalamat ko nalang na ibini-blow-out niya kami ng hapunan.
Sa kasalukuyan ay maayos nang itinataguyod ng kapatid ko ang bunga ng pawis at luha ng ina ko, nakapagpatayo na siya ng service at display center ng mga sprayer ng saging dito sa Davao, kaakibat ang partner nyang isang ring OFW na nasa London pa rin hanggang sa kasalukuyan at pinagpawisan ang karangdagang puhunan.
Conclusion at personal na opinyon
Ang kwento ng ina ko ay isa lang sa mga milyon-milyong kwento ng mga milyon-milyon ding mga OFW na nakikipagsapalaran sa ibang bansa para kumita. Bagama’t hindi lahat ng kwento nila ay napapakinggan natin, sigurado akong iisa lang ang tema ng lahat ng mga kwentong ito – at yan ay pamilya.
Kung ating suriing mabuti ang kultura at ang tradisyong pagpapahalaga sa pamilya ay siyang pangunahing dahilan kung bakit umaalis ang ating mga kakabayan para kumita ng mas malaka-laki upang matustusan ang pangangailagan, maiahon sa kahirapan at matupad ang mga pangarap nila para sa kinabukasan ng kanilang mga anak.
Kung pagbabatayan natin ang report ng Bangko Sentral ng Pilipinas noong 2009, tinatayang $17.3 billion ang naging kontribusyon ng mga OFW sa liquidity ng Pilipinas, bagay na hindi maitanging naging sanhi ang kontribusyong ito sa pagiging matatag ng economiya ng Pilipinas kahit na nagsilunuran na ang ating mga karatig bansa.
Minsan ko nang tinatanong ang sarili ko kung may kaugnayan ba ang kultura at tradisyong pagpahalaga ng pamilya sa economiya ng ating bansa? At malinaw ang kasagutan base sa statistics na ito.
Suma-tutal, hindi lang ang pamilyang OFW ang direktang nakinabang sa mga dolyares, Yen, Euro, Rial, Dinar na ipinapadala ng ating mga tinaguariang ‘bagong bayani’ ito rin ang nagpapatibay sa economiya ng ating bansa.
At habang naniniwala tayo sa institusyon ng pamilya, at habang napananatili natin ang tradisyon, ang kultura ng pagpahalaga sa pamilya asahan nating meron tayong ‘human capital’ kung tawagin na matatag, matibay, malusog at kapaki-pakinabang sa ating lipunan.
Ako’y nakiisa sa hangarin at panawagan na mas paigtingin pa ng ating pamahalaan ang programang nangangalaga ng kapakanan ng ating mga kababayang OFW.
Pagtibayain ang mga batas na nagprotekta sa pamilya.
Sa huli, pag-napatatag, mapagtibay, mapa-unlad ang pamilyang Pilipino, ang pamilyang OFW, and pundasyon ng ating bayan, walang dudang maging larawan din tayo ng isang matatag, matibay at maunlad na bansa.
Siya nawa! |
Panitikang Britaniko
Sa kabuoan, pinakamalaking bahagi ng panitikang Britaniko (Ingles: British literature) ang nasusulat sa wikang Ingles, subalit mayroon ding mga katawan ng mga nakasulat na mga gawang nasa Latin, Welsh, Gaelikong Eskoses, Eskoses, Kornis, Mangks, Jèrriais, Guernésiais, at iba pang mga wika. Mayroong tradisyong pampanitikan na nasa Ingles ang Hilagang Irlanda, pati sa na Ulster-Eskoses at Irlandes. Nagkaroon din ng malaking pagganap ang mga manunulat na Irlandes sa pag-unlad ng panitikang nasa wikang Ingles.
Ang panitikang nasa mga wikang Keltiko ng mga pulo ang siyang pinakamatandang umiiral o nakaligtas na panitikang bernakular sa Europa. Umuunat mula sa ika-6 na daang taon hanggang ika-21 daang taon ang tradisyon ng panitikang Welsh. Hindi kabilang sa teritoryo ng nakikilalang Wales sa kasalukuyan ang pinakamatandang panitikang Welsh, sa halip ay sa Yr Hen Ogledd o hilagang Inglatera at timog Eskosya. Subalit, bagaman may petsa itong mula ika-6, ika-7, at ika-8 na mga daang taon, nakaligtas lamang ito sa anyo ng mga kopya ng manuskrito mula sa ika-13 at ika-14 na mga daang taon. |
i dunno why i'm obsessed with JC.
i think it's more appropriate to call it 2nd Annual Pop-boards Awards or 2nd Annual JT-Britney Fans Awards...
i'm so honored.
^ err.. we OWN the board. HA HA HA.
maybe you guys should post there once in a while.. so that we all know each other. Â :lol:
how about the giselle board? i don't have a clue what's going on there. Â :unsure:
sorry but i'm not a big pop fan...okay, unless it's aguilera or lizzy...i couldn't relate to what you guys are talking about...
you're not gonna vote for FPJ, are you??
kainis! due to tamaditis, i wasn't able to register for the elections.
Di ko alam nominated pala ako. At ikaw pa ang nag-nominate, T? Wala na nga akong katunggali eh, nag-alisan na ata lahat, he he he...
^ nako, effort talaga pag-register. two days ako pumila sa munisipyo! pero at least registered ako.
ayan, canton and beer na dapat!
georgy, totoo ba na pag di ka registered voter eh hindi ka na pwedeng makapunta sa ibang bansa? required daw yun eh.
or am i just too gullible?
how about "heto ang beat.."? like, i'm so tired of that already.
I never did get catch on with that hype. Umpisa pa lang I knew it was a fad na gusto pasikatin ng Coke kaya di ako nagpadala. Hindi naman ako mahilig sa softdrinks in the first place.
I don't think they have any way of knowing if you're a registered voter or not. Unless the consul at the embassy specifically asks for your voter's ID. Di naman hiningi sa akin yun when I applied for a US visa.
Hindi naman ako mahilig sa softdrinks in the first place.
kinarir ko pa nga yung pag-aaral ng steps.
ano pa ba magandang commercial? um, yung extraderm maganda. yung naging horror movie. :lol:
I don't get to watch commercials that much. Channel surfer ako eh, tipong di mapakali sa remote. Pag commercial eh lipat agad ako sa ibang channel na may palabas.
Kinarir
paborito ko rin yung mga chippy commercials...wala lang...kakatuwa yung mga guys...
me too! avocado juice lang or water! da best! minsan beer hehe...joke.
buti naman! plan ko kasi mag-work abroad. akala ko maghihintay pa ako ng 5 years ulit para lang sa voter's ID. sino kaya source nung napagtanungan ko? siraulo yun ah, takutin ba ako. kayong dalawa, philippines forever drama niyo?
me too! avocado juice lang or water! da best! minsan beer hehe...joke.
ako iced tea favorite ko. pero addict din ako sa coke.
sino ba mga nagpapauso ng mga words na yan...nauso din dati yung epal...at kung ano2 pa...
georgyporgy wrote: Di ko ma-imagine ang sarili ko living anywhere else but the Phils. (Hanep sa patriotism, no? ) Masarap lang isipin na dollar-earner ka pero ang hirap ng buhay dun. Unless mayaman ka na talaga at hindi mo kailangan ng 2 jobs to survive. Kahit mahirap buhay dito, mas gusto ko ang pacing. Di kagaya dun, sobrang bilis. Punta lang ako dun for vacation. That is if may extra money lang ako.
Iced tea ang staple drink ko when I eat outside. Beer, not really. Ampait naman kasi. Pero parang tubig sa akin ang cocktails.
hindi kinaya ng powers ko
hindi kinaya ng powers ko
ako naman masyado nababagalan dito...i've always liked the idea of working in NY...pwede rin sa hollywood...tanggapin kaya ako sa E! hehe...at least kasi ikaw doktor ka dito...
georgyporgy wrote: Sarap sana magkaroon ng flat sa NYC, may high-paying job, pashopping-shopping lang sa Barney's, clubbing sa gabi, spend the weekends sa Hampton's... mga routine lang sa mga NY elites. Kainggit! Kahit 10,000 years pa akong magkumahog sa pagduduktor ko dito, di ko mararating ang ganung status. One alternative is mag-TNT sa NYC, pumasok bilang nanny sa isa sa rich & famous families dun, akitin ang hubby para mag-divorce sila at umeksena ka hanggang pakasalan ka. Buhay donya ka bigla. Ganun ang nangyari kay Robin Williams di ba?
galing ako sa Baguio!
^ si barrel man, gusto mo?
nanonoood ka ba Sex And The City? ganun na ganun yung nga lifestyle nung apat na babae. kainggit talaga! but i'm wondering kung pano naaafford ni carrie yung ganung lifestyle eh writer lang naman siya. high-paying ba mga writing jobs sa US?
well, it's just a tiny bit of sweet that they put into little balls. cute huh?
and to eat it, you have to dig it out with your fingernails.. hence, booger.
Nakalagay ba yan sa parang tiny Chinese bamboo na syrupy sweet ang taste? Meron yan sa mga tindahan dito sa amin. I used to buy those, 10 cents isa. How much na these days?
heloise wrote: strange strange...that's great to leanr that frenhc meal isn't the only strange meal
chantoir wrote: "chocolate soup and white bread"
Users browsing this forum: No registered users and 1 guest |
PBA historian Jay P. Mercado chronicles some of the most notoriously celebrated crowd-clearing brawls in PBA history.read more
Fast and Furious 6 is a high-octane action-packed ride that will make the most hardened action movie fans blushread more
The ADMU Lady Eagles displayed championship cool as they ripped the NU Lady Bulldogs in 3 sets in game 1 of the finalsread more
The highest fan and issue threads will be posted weekly. Check out the gorgeous female celebrities that came out on top this week!read more
Join now and get a chance to win advanced screening tickets to The Hangover 3!read more
pero wala pa ring tatalo sa lasang pinoy. sabaw o sauce pa lang ulam na.
Mostly kasi ng Filipino restaurants abroad, karinderia style.
I don't like the idea of giving foreign names to Filipino dishes. for example, lumpiang shanghai. hindi naman talaga ito originally from Shanghai. yesthe wrpper is chinese in origin but the ingredients is probably Filipino in origin. Hindi ito nawawala sa mga handaan na kahit anong occasion ma-local o mapa-abroad.
some of the foods listed are foreign in origin like leche plan which is commonly known as custard. taho is just soft tofu that is sold with different flavors in any grocery stores in the West. Camaro rebosado is tempura. we gave it Spanish name when in fact it is not the way it is being cooked in Spain. May arroz caldo sa listahan pero walnag goto which is oginally Pinoy invention and found in all carinderias you can find in the country.
dinuguan, kare-kare and balut should be in top 5. whenever these dishes are presented in western media, the name of our country is always being mentioned.
Masarap ang Pagkain natin. Walang tatalo sa kahit na anong bansa pa iyan. Kaya nakapagtataka lang na hindi siya kilala ng karamihan sa buong mundo. Saka tama ka sabaw or sauce pa lang ulam na.
Last edited by mccallister; Jun 12, 2012 at 12:12 AM. Reason: additional info
Kaya nga hindi ko alam kung anong criteria nila sa pagsasabi na iyon talaga ang "50 Foods that Define the Philippines."
Problem kasi sa Filipino food masarap Lang pag may beer. Kailangan tamaan ka para sumarap.
Ang naghahari sa pinas mga Chinese Resto. May dahilan bakit lagi kinakainan yan. Marunong sila gumamit ng vetsin. Meron art sa pag-gamit ng monosodium glutamate.
again, the authors tried to make the selection as regionally diversified as possible to be able to define the Philippines. sadly, they could only come up with one cuisine, panga ng tuna, from the Mindanao area.
now, if one is going out for a meal why eat at restaurant that serves Filipino food which you could cook at home ... pizza anyone??
OnT: "50 food is not enough to define the Philippines" and these are some of the dishes that may add the list:
Papaitan
a very bitter ginger and pepper soup with cattle fatty innards and fresh bile from the gall bladder. it originated from the Ilocos region. later a goat variation was developed. best paired with beer.
soup#5
this dish may have been conceived from tondo, manila near the slaughter house of bitas. its basically a fatty ginger and pepper vegetable soup with the genetials of a bull but variations were developed which includes pig, goat, and carabao. again, it goes well with beer.
Kasi kung masarap talaga filipino food dapat nagkakandarapa mga foreigner sa pagkain pinoy. Hindi nagsisinungaling kung sino resto ang napupuno araw-araw.
Ang noypi kasi ang alam lang lutuin puro baboy. Sisig, lechon kawali, sinigang na baboy, bopis....Hindi ako muslim but yuuuuckkkk. Pagkaing lasengo at lutong preso.
They like our food, we have american friends who love our lumpia, pork and chicken barbecue, adobo and sinigang,
kaso lang Pinoy food kasi is masyadong nakakapagod iprepare, and would need rice as terno, which Americans dont like, don pa lang, parang biased na agad against Pinoy foods ang Western tongues,
anyway, Pinoy food is for Pinoys, and its the best food for me in the world, mawala na lahat wag lang adobo, kare kare, menudo, sinigang, inihaw etc.
^
Yang setting na sinasabi mo sa bahay yan. Syempre nag-pakain ka so sasabihin gusto nila. Kung baga thank you.
Sa resto hindi na sila mahihirap mag-antay iprepare ang food. Pero bakit hindi dinudumog ang filipino resto ng ibang lahi.
Hindi talaga katerno ng rice ang dinuguan, sisig, bopis, lechon kawali kasi beer ang kamatch nyan.
Agree ako na masarap ang adobo manok, tinola manok and pancit malabon.
Pag dating sa dessert doon ko masasabi masarap ang gawa ng pinoy. Wa-class nga lang packaging.
I know of a certain Chinese restaurant chain na laging puno araw-araw pero hindi ko talaga maintindihan kung bakit tinatangkilik sya dahil hindi naman kasarapan ang lasa ng food nila at para kang high pagkatapos kumain dahil sa vetsin. Minsan, dinadaan rin sa pangalan kaya pinapasok ng tao.
I personally think that foreigners are not enticed to eat Pinoy food kasi hindi sya visually appealing. Pero once na matikman na nila, more often than not, they'd like it. I have non-Pinoy friends na ultimo bagoong na hindi na nga visually appealing, hindi pa maganda ang amoy, gustong-gusto nila once na natikman na nila.
Kanya-kanyang taste lang yan. Kung ikaw kailangan mo pa ng beer para masarapan ka sa pagkaing Pinoy, ako naman hindi masarapan sa beer kaya kung sasabayan ko ng beer ang sisig o lechon kawali ko, masisira ang panlasa ko.
Lastly, if you think Pinoy cuisine is nothing but pork, then most probably limited lang ang exposure mo sa pagkaing Pinoy. Maraming regions sa Pinas - Ilocos, for one - hindi pork ang main ingredient sa mga pagkaing sikat sa kanila.
fatgrrl_slim,
Ang sinasabi ko na chinese resto sa greenhills area: Choi garden, Crystal jade, Lugang Cafe and Annapolis seafood restaurant. (Kung napunta ka na jan sabihin mo sa akin kung malaki ba ang serving at mura )
Yung tinutukoy mo ata malaki serving eh big bowl sa tomas morato. Majority mga noypi kumakain doon kasi busog ang priority sa kanila.(eat all you kainin mentality) Hindi quality doon..Quantity.
Kayo ko sinabi about pork dahil majority pinagmamalaki ng pinoy eh baboy dish.
Nagsasabi lang ako ng totoo...Hindi nagsisinungaling ang mga restaurant sa pinas kung sino pinupuntahan.
Case in point yung razons. Nagtayo sa greenhills bumenta nung una, nung tinabihan ng isang maliit na chinese resto biglang nilangaw. Nagkaroon din sila ng branch sa banawe pero sarado na. (of all place sa banawe pa magtatayo na majority mga chinese nakatira) |
Ang tao ay nilikha ng dios na mahina, Ito ang magiging dahilan para tumawag tayo sa kanya. Ngunit paano nya tayo pakikinggan kung hindi naman natin na susunod ang mga utos at kagustohan niya. Halimbawa kung ihahabing natin ang buhay dito sa mundo, kapag naka kuha ka ng mataas ng grades my reward tayong matatanggap sa ating mga magulang.
wish to have this kind of card
my dream girl
shoes of the season for me |
KABANATA 4
Ipinagpatuloy ni Haring Benjamin ang kanyang talumpati—Ang kaligtasan ay dumarating dahil sa Pagbabayad-sala—Maniwala sa Diyos upang maligtas—Panatilihin ang kapatawaran ng inyong mga kasalanan sa pamamagitan ng katapatan—Ipamahagi ang inyong kabuhayan sa mga maralita—Gawin ang lahat ng bagay sa karunungan at kaayusan. Mga 124 B.C.
1 At ngayon, ito ay nangyari na, nang si haring Benjamin ay matapos sa pangungusap sa mga salitang ibinigay sa kanya ng anghel ng Panginoon, ay iginala niya ang kanyang mga paningin sa maraming tao, at masdan, sila ay nangapalugmok sa lupa, sapagkat ang apagkatakot sa Panginoon ay nanaig sa kanila.
2 At nakita nila ang sarili sa kanilang amakamundong kalagayan, maging higit na bmababa kaysa sa alabok ng lupa. At silang lahat ay sumigaw nang malakas sa iisang tinig, sinasabing: O maawa, at gamitin ang cnagbabayad-salang dugo ni Cristo upang kami ay makatanggap ng kapatawaran ng aming mga kasalanan, at ang aming mga puso ay maging dalisay; sapagkat kami ay naniniwala kay Jesucristo, na Anak ng Diyos, na siyang dlumikha ng langit at lupa, at lahat ng bagay; na siyang bababa sa mga anak ng tao.
3 At ito ay nangyari na, na matapos na kanilang sabihin ang mga salitang ito, ang Espiritu ng Panginoon ay napasakanila, at sila ay napuspos ng kagalakan, sa pagkatanggap ng akapatawaran ng kanilang mga kasalanan, at sa pagkakaroon ng katahimikan ng bbudhi dahil sa labis na cpananampalataya nila kay Jesucristo na paparito, ayon sa mga salitang sinabi ni haring Benjamin sa kanila.
4 At muling binuksan ni haring Benjamin ang kanyang bibig at nagsimulang magsalita sa kanila, sinasabing: Aking mga kaibigan at aking mga kapatid, aking mga kaanak at aking mga tao, muli kong tatawagin ang inyong pansin, upang inyong marinig at maunawaan ang nalalabi sa aking mga salita na sasabihin ko sa inyo.
5 Sapagkat masdan, kung ang kaalaman ng kabutihan ng aDiyos sa oras na ito ay gumising sa inyo sa isang damdamin ng inyong kawalang-kabuluhan, at inyong pagiging walang kahalagahan at nahulog na kalagayan—
6 Sinasabi ko sa inyo, kung kayo ay nakarating sa akaalaman ng kabutihan ng Diyos, at ng kanyang di mapapantayang kapangyarihan, at kanyang karunungan, at kanyang kahinahunan, at kanyang mahabang pagtitiis sa mga anak ng tao; at gayundin, ang bpagbabayad-sala na inihanda mula pa sa cpagkakatatag ng daigdig, nang sa gayon ang kaligtasan ay mapasakanya na magbibigay ng dpagtitiwala niya sa Panginoon, at magiging masigasig sa pagsunod sa kanyang mga kautusan, at magpapatuloy sa pananampalataya maging hanggang sa katapusan ng kanyang buhay, ang buhay ng katawang mortal ang tinutukoy ko—
7 Sinasabi ko, na ito ang taong tumatanggap ng kaligtasan, sa pamamagitan ng pagbabayad-salang inihanda mula sa pagkakatatag ng daigdig para sa buong sangkatauhan, sa simula pa ng apagkahulog ni Adan, o sinuman ngayon o sinuman sa darating, maging hanggang sa katapusan ng daigdig.
8 At ito ang paraan kung paano ang kaligtasan ay darating. At awalang ibang kaligtasan maliban dito sa nabanggit; ni walang ibang mga hinihingi kung paano ang tao ay maliligtas maliban sa mga hinihinging aking sinabi sa inyo.
9 Maniwala sa Diyos; maniwala na siya nga, at na siya ang lumikha ng lahat ng bagay, kapwa sa langit at sa lupa; maniwala na taglay niya ang lahat ng akarunungan, at lahat ng kapangyarihan, kapwa sa langit at sa lupa; maniwalang hindi bnauunawaan ng tao ang lahat ng bagay na nauunawaan ng Panginoon.
10 At muli, maniwala na kayo ay kinakailangang amagsisi ng inyong mga kasalanan at talikdan ang mga ito, at magpakumbaba ng inyong sarili sa harapan ng Diyos; at humingi nang taos sa puso nang kayo ay kanyang bpatawarin; at ngayon, kung kayo ay cnaniniwala sa lahat ng bagay na ito, tiyaking ito ay inyong dgagawin.
11 At muli, sinasabi ko sa inyo gaya ng sinabi ko noon, sapagkat kayo ay dumating sa kaalaman ng kaluwalhatian ng Diyos, o kung napag-alaman ninyo ang kanyang kabutihan at anatikman ang kanyang pag-ibig, at nakatanggap ng bkapatawaran ng inyong mga kasalanan, na nagiging dahilan ng labis na malaking kagalakan sa inyong mga kaluluwa, gayundin nais kong inyong pakatandaan, at laging panatilihin sa inyong alaala ang kadakilaan ng Diyos, at ang inyong sariling ckawalang-kabuluhan, at ang kanyang dkabutihan, at mahabang pagtitiis sa inyo, na mga di karapat-dapat na nilikha, at magpakumbaba ng inyong sarili maging sa kailaliman ng epagpapakumbaba, fnananawagan sa pangalan ng Panginoon sa araw-araw, at matatag na naninindigan sa pananampalataya sa kanya na paparito, na sinabi ng bibig ng anghel.
12 At masdan, sinasabi ko sa inyo na kung ito ay inyong gagawin kayo ay laging magsasaya, at mapupuspos ng apag-ibig ng Diyos, at laging bmananatili ang kapatawaran ng inyong mga kasalanan; at kayo ay uunlad sa kaalaman ng kaluwalhatian niya na lumikha sa inyo, o sa kaalaman ng yaong makatarungan at totoo.
13 At hindi kayo maglalayong saktan ang isa’t isa, kundi ang mabuhay nang amapayapa, at ibigay sa bawat tao ang alinsunod sa nararapat sa kanya.
14 At hindi ninyo pahihintulutan ang inyong mga aanak na sila ay magutom, o maging hubad; ni hindi ninyo ipahihintulot na sila ay lumabag sa mga batas ng Diyos, at bmakipaglaban at makipag-away sa isa’t isa, at magsilbi sa diyablo, na siyang panginoon ng kasalanan, o siyang masamang espiritu na sinabi ng ating mga ama, siya na isang kaaway ng lahat ng kabutihan.
16 At gayundin, kayo na rin sa inyong sarili ay atutulong sa kanila na nangangailangan ng inyong tulong; ibabahagi ninyo ang inyong kabuhayan sa kanya na nangangailangan; at hindi ninyo pahihintulutan na ang kahilingan ng bpulubi sa inyo ay mawalan ng saysay, at ipagtabuyan siya upang masawi.
17 Marahil inyong asasabihin: Ang tao ang nagdala sa kanyang sarili ng kanyang kalungkutan; kaya nga pipigilin ko ang aking kamay, at hindi ibibigay sa kanya ang aking pagkain, o ibabahagi sa kanya ang aking kabuhayan nang hindi siya maghirap, sapagkat ang kanyang mga kaparusahan ay makatarungan—
18 Ngunit sinasabi ko sa inyo, o mga tao, sinuman ang gumawa nito siya rin ay may malaking dahilan upang magsisi; at maliban sa siya ay magsisi roon sa kanyang ginawa, siya ay masasawi magpakailanman, at walang puwang sa kaharian ng Diyos.
19 Sapagkat masdan, hindi ba’t tayong lahat ay mga pulubi? Hindi ba’t tayong lahat ay umaasa sa iisang Katauhan, maging sa Diyos, sa lahat ng kabuhayan na nasa atin, kapwa sa pagkain at kasuotan, at sa ginto, at sa pilak, at sa bawat uri ng lahat ng kayamanan na nasa atin?
20 At masdan, maging sa sandaling ito, kayo ay nananawagan sa kanyang pangalan, at nagsusumamo para sa kapatawaran ng inyong mga kasalanan. At pinahintulutan ba niya na ang inyong pagsusumamo ay mawalan ng saysay? Hindi; kanyang ibinuhos ang kanyang Espiritu sa inyo, at pinapangyari na ang inyong mga puso ay mapuspos ng agalak, at pinapangyari na ang inyong mga bibig ay pigilin upang kayo ay hindi makapagsalita, sadyang labis-labis ang inyong kagalakan.
21 At ngayon, kung ang Diyos na lumikha sa inyo, kung kanino kayo ay umaasa para sa inyong mga buhay at para sa lahat ng nasasainyo at kakailanganin ninyo, na nagbibigay sa inyo ng anumang inyong hinihiling na tama, nang may pananampalataya, naniniwala na kayo ay makatatanggap, O kung gayon, higit kayong nararapat na amagbahagi ng inyong kabuhayan na mayroon kayo sa isa’t isa.
22 At kung ahahatulan ninyo ang taong humihingi sa inyo ng inyong kabuhayan upang siya ay hindi masawi, at hatulan siya, gaano higit na makatarungan ang inyong magiging kahatulan dahil sa bpagkakait ninyo ng inyong kabuhayan, kung alin ay hindi ninyo pag-aari, kundi sa Diyos, kung sino ay siya ring nagmamay-ari ng inyong buhay; at gayon pa man, hindi kayo humihingi, ni nagsisisi sa mga bagay na inyong nagawa.
23 Sinasabi ko sa inyo, sa aba sa taong yaon, sapagkat ang kanyang kabuhayan ay mawawalang kasama niya; at ngayon, sinasabi ko ang mga bagay na ito sa yaong amayayaman ukol sa mga bagay ng daigdig na ito.
24 At muli, sinasabi ko sa mga maralita, kayo na wala at gayon pa man ay may sapat, na kayo ay magpatuloy sa araw-araw; ang tinutukoy ko ay kayong lahat na nagkait sa mga pulubi, sapagkat kayo ay wala; nais kong sabihin ninyo sa inyong mga puso na: Hindi ako nagbigay sapagkat ako ay wala, ngunit kung ako ay mayroon ako ay amagbibigay.
25 At ngayon, kung ito ay sasabihin ninyo sa inyong mga puso, kayo ay mananatiling walang sala, kung hindi, kayo ay asusumpain; at ang hatol sa inyo ay makatarungan sapagkat kayo ay nagnanasa sa hindi ninyo tinanggap.
26 At ngayon, alang-alang sa mga bagay na ito na aking sinabi sa inyo—na, alang-alang sa pananatili ng kapatawaran ng inyong mga kasalanan sa araw-araw, upang kayo ay amakalakad nang walang kasalanan sa harapan ng Diyos—nais kong bibahagi ninyo ang inyong kabuhayan sa mga cmaralita, bawat tao alinsunod sa kung ano ang mayroon siya, gaya ng dpagpapakain sa nagugutom, pagpapanamit sa hubad, pagdalaw sa may karamdaman, at pangangasiwa sa kanilang ikagiginhawa, kapwa espirituwal at temporal, alinsunod sa kanilang mga pangangailangan.
27 At tiyakin na ang lahat ng bagay na ito ay gagawin sa karunungan at kaayusan; sapagkat hindi kinakailangan na ang tao ay tumakbo nang ahigit na mabilis kaysa sa kanyang lakas. At muli, kinakailangang siya ay maging masigasig, nang sa gayon siya ay magkamit ng gantimpala, anupa’t ang lahat ng bagay ay dapat na gawin nang maayos.
28 At nais kong inyong pakatandaan, na sinuman sa inyo ang manghiram sa kanyang kapitbahay ay nararapat na isauli ang bagay na kanyang hiniram, alinsunod sa kanyang pinakipagkasunduan, o kung hindi, kayo ay magkakasala; at marahil, inyong papapangyarihin ang inyong kapitbahay na magkasala rin.
29 At sa huli, hindi ko masasabi sa inyo ang lahat ng bagay kung saan kayo ay maaaring magkasala; sapagkat maraming magkakaibang daan at mga paraan, na lubhang napakarami kung kaya’t hindi ko na yaon magagawang bilangin.
30 Ngunit ito lamang ang masasabi ko sa inyo, na kung hindi ninyo ababantayan ang inyong sarili, at ang inyong mga bisipan, at ang inyong mga csalita, at ang inyong mga gawa, at susunod sa mga kautusan ng Diyos, at magpapatuloy sa pananampalataya sa inyong mga narinig hinggil sa pagparito ng ating Panginoon, maging hanggang sa katapusan ng inyong mga buhay, kayo ay tiyak na masasawi. At ngayon, O tao, pakatandaan at nang huwag masawi. |
Hello to all
Kukuha na po ako ng UPCAT next year at nakapili na po ako ng course, BA Philosophy po ang napili ko. Nagresearch po ako ng kaunti tungkol po sa mga details po ng course. May ilang tanong lang po ako.
Para po sa mga Philosophy majors sa UP help naman po please, totoo po bang walang Math 14 or Math 17 ang curriculum ng Philosophy sa UP? Kasi wala po akong nakitang Math 14 or 17 noong tinignan ko ang curriculum sa internet. 2 pong curriculum iyong nakita ko, iyong luma saka iyong medyo bago (iyong medyo bago iyong NSTP nya nakacompact na for 2nd year at wala na sa 1st year).
Iyon po ba talaga ang current na curriculum for BA Philosophy?
Pareho lang po ba ang curriculum ng Philosophy ng UPD at UPLB?
Totoo po bang 5 subjects lang talaga bawat domain sa 3 GE category ang pagpipilian sa mga GE sa UPLB hindi tulad sa UPD na sa isang GE ay maraming subjects ang pedeng pagpilian?
Please help po
Any answer will be appreciated and salamat po sa mga sasagot=) |
Natuwa ang maraming Pinoy dahil kinunan sa Pilipinas ang mga importanteng eksena sa The Bourne Legacy, ang Hollywood film na pinagbibidahan nina Jeremy Renner, Rachel Weisz, at Edward Norton.
Kabilang sa kinunan dito sa Pilipinas ang mahabang chase scene sa huling bahagi ng pelikula.
Nagsimula ito sa masisikip na eskinita sa Sta. Ana, Manila; nagtuloy sa mataong lugar sa Rotonda, Pasay; pumunta sa Jones Bridge sa may Binondo, Manila; dumiretso sa palengke ng Marikina; at nagtapos sa fish port ng Navotas.
Kasalukuyang palabas sa mga sinehan dito sa Pilipinas ang pelikulang ito.
Sa interview ni Charlie Rose sa director at scriptwriter ng The Bourne Legacy na si Tony Gilroy, tinanong nito ang dahilan kung bakit ang Pilipinas ang napili ng direktor at ng producer na si Patrick Crowley.
Si Charlie ang host ng Tonight, ang talk show ng Bloomberg TV.
Noong Lunes, August 13, ang cast at direktor ng The Bourne Legacy ang kanyang mga bisita.
Bago matapos ang show, tinanong ni Charlie si Tony ng: "Why Manila?"
Sagot ni Tony, “We didn' t want to go to Europe. Bourne's gone to Europe.
“We thought about Latin America, Southeast Asia… there are several films that we’re planning on going to Latin America.
“Pat Crowley, the producer and I who've travelled all over around the world and all these movies, we went... had a beauty pageant.
“We went to Jakarta [Indonesia], we went to Ho Chi Min City [Vietnam], we went to Manila, over a course of a couple of weeks.
"And we landed in Manila and it felt so Bourne-ish.
"It's just so colorful and ugly and gritty, raw and stinky and crowded...
“They had a great film industry there for years built off the Vietnam films. |
Hinde lang ito for girls pati sa BOYS na rin.
dati natatandaan ko nung mga grade 3 ako lagi ak onakaupo malapit sa driver ng school bus. malimit makipagbiruan sa amin yun. kaos napansin ko malmit niya ako hipo sa TT wala naman malisya. kaso naakgraduate na yta ako nun nabalitaan ko nagkaruon ng kaso yung driver namin molesting tskkk silahis yta ***** talaga.
dati napainum ako sobra lasing na ako nun. iniwan ako nung chik na pinatable sa akin sa VIP. naktulog ako. naalimpungatan ako kas iprang me naghuhubad sa akin. gulat ako BAding. nawala yta yung lasing ko nbato ko ng baso.
tapos nagpapgupit ako sakto nakabasketball short lang ako. wala yung bading naggupit talaga *** yung pumalit grabe taoug GORILLA yta yun kais ang laki niya tapos pati katwan parang kargador kaso bading talaga. so ginupitan ako. 1st tym nalaglalag yung suklay sabvi nyia ayyy. sori. nsagi na niya yung anu ko. peor ok lang.
nung after mga5 min. naulit uli ***** tapso dun uli naiisnis ako sabay tayo. NANNADYA kana gusto ko sanag suntukin kaso agrabyado ako paglumban ako dun hehehehe. grabe pa makatitig yun kaya di ako nagbayad sabay alis.
mukhang lalamunin ka ng buo pagnakorner ka niya tskkkk. ehhww
oh kayo naman! |
May cameo daw ang DivTin sa Kimmy Dora 2 :D
i love DIVTIN....ung tipong kahit sobrang pangit na araw mo tpos pag napapanood mu ung mga MV nila mapapansin mo n lang nakangiti ka na habang nanonood..o db?!grabe cla!!miss ko na sila..pde ba ipasok cla sa loob ng bahay ulit kahit 1 week lang?!hehehehe
SANA. Or, gawa nalang sila ng movie XD Parang ‘Imagine Me and You’ or ‘Yes or No’ XD
PBBU Fans Day on June 10, 2012 Activity Center, Trinoma :D
DivTin will be there of course :D
Punta kayo! Meet the Deviants, Racketiners and Mallers!
Mag e-enroll na si Tin sa NU :D
Admin tinweet and pinost ng slatin yung pic ng newspaper abou divtin mallshow sa cebu :)
Thanks sa info! :D post ko rin dito pag nakita ko na :D |
Sa ika-144 na kaarawan ni Gat Andres Bonifacio, watak-watak pa rin ang kanyang mga tagasunod.
Kahapon, ang mga rebeldeng sundalong tagahanga niya’y nagprotesta. Kinubkob nila ang Peninsula Manila at nanawagan ng panibagong pag-aalsa. Ngunit iilang dosena ang sumama. Sinundo sila ng mga tangke ng sundalong tapat sa rehimen at nakaposas na binitbit ng mga pulis.
Ang mga elitistang galit kay Gloria, naglalaro ng golf nang pumutok ang balita.
Kanina, inalala ng mga aktibista ang kaarawan ng Supremo. Wala sila sa mga kalsada kahapon sa kabila ng panawagan. Kanina ang araw nila.
Kanina, naglabas ng pahayag ng suporta at pakikiisa sa mga rebeldeng sundalo ang mga rebeldeng komunista. Atrasado nang isang araw ang reaksyon nila. Continue reading →
Patapos na ang pag-aalsa nina Senador Antonio Trillanes IV, Heneral Danilo Lim at Pangalawang Pangulong Teofisto Guingona sa Manila Peninsula.
Sumuko rin sila.
Nagulat lang ako sa reaksyon ng mga tao sa Twitteria, na sa palagay ko’y kapareho ng naramdaman ng marami sa ating mga kababayan. Naiintindihan ko naman sila. Mas masarap nga namang mabuhay sa Enchanted Kingdom kaysa maglakbay tungo sa isang di-tiyak na patutunguhan.
Ito na lang ang nasabi ko: “Sa kaloob-looban natin, gusto rin natin ng pagbabago. Ngunit nagagalit tayo sa mga mapangahas na nais gumambala sa maalwan nating pamumuhay.”
Gusto mo bang makapasok sa “bahay ni Kuya Ederic”?
Kulang kami ng isang housemate. Nag-”voluntary exit” kasi ang kaibigan kong si Bing noong isang buwan. Dahil dito, lumipat ako sa kuwarto niya. Wala na ngayong roommate ang pinsan kong si Jay na kasalukuyang nagsasanay sa isang kampo ng pulisya sa Laguna. At wala akong katulong sa pagbabayad ng renta.
Maaaring ikaw ang hinahanap naming roommate. Kung ikay ay good boy, nasa kolehiyo o kasalukuyang nagtatrabaho sa Kamaynilaan, at naghahanap ng matutuluyan sa Quezon City (Barangay Sacred Heart/Scout/Kamuning Area), bakit di mo silipin ang silid?
Hanggang ngayon, hindi pa rin natatapos ang usapin tungkol sa unang pangulo ng Pilipinas.
Itinuturo ng opisyal na kasaysayan–na bunga na kolonyal na edukasyon–na si Emilio Aguinaldo ang kauna-unahang pangulo. Ngunit may mga historyador, gaya nina Dr. Milagros Guerrero, na nagsasabing si Andres Bonifacio ang tunay na unang naluklok sa posisyong iyan na hanggang ngayon ay pinag-aagawan pa rin.
Ang tungkol sa pagiging unang pangulo ni Bonifacio ay isa sa mga isyung tatalakayin sa susunod na labas ng I-Witness. Nasa ibaba ang article mula sa GMANews.tv:
Ang “Babae” ng Inang Laya ang isa sa mga paborito kong awitin para sa mga Filipina. Ang kantang ito, na ang sumulat at composer ay si Mon Ayco, ay isang hamon sa mga babae: pananatilihin ba nila ang umiiral na pagtingin sa mga babae bilang mahina, passive at naghihintay lamang na akayin naming mga lalaki?
O gagayahin ba nila ang mga bayaning Filipina na hindi natakot na kumilos hindi lamang para sa sarili, kundi para rin sa pambansang paglaya?
Sa kabila ng sinasabing patuloy na pag-unlad ng pagkakapantay-pantay ng mga lalaki at babae, sa mga panahong ito ng sunud-sunod na panggagago sa bayan at lumalalang banta sa kalayaan ng mga mamamayan, nagiging makabuluhan ang awiting ito.
Sa kanta, nabanggit ang mga sumusunod na Filipina bilang modelo ng mga babaeng lumaban: Continue reading →
Si Gov. Panlilio ang nagbunyag ng bigayan ng kalahating milyong piso bawat gobernador (at congressman) sa Malakanyang noong Oktubre. Ito ang huling bahagi ng sulat ni Keh:
… we deserve the kind of leaders that we have because we continue to do nothing despite the fact that we see that there is something wrong. And this is why I am writing to appeal to you right now, I’d like to ask for a few minutes of your time to send an email of support to Gov. Ed Panlilio, let us all tell him that we are behind him in his quest for the Truth. What is at stake here is not only the people of Pampanga but the nation as a whole. Gov. Ed exposed what has long been happening in Malacañang and now he is being punished for it. Will you do something about it?
If yes, then please send an email of support to Gov. Ed Panlilio at firstname.lastname@example.org and please help us by forwarding this email to all your friends. We will print the emails that you send and give it to Gov. Panlilio to show him that he is not alone in his quest for the Truth. Let us show the world that the Filipino people will not just allow another Good Man to fail and let evil prevail. |
wala bang wires yan sir?
wala na akong makitang schematic nitomedyo luma na kasipwede naman ma trace itokahit walang schematicnakasulat sa pcb ang function ng bawat pin
para sa supply at speaker ba ang kailangan mo?
buksan nalang po ang car stereomay marking po sa loob yan ACCback upILLpower antenna b++speaker L+speaker R- speaker (mostly common ground) ingat lang baka floating ground po ang out nyan makatulong lang po ng kaunti sana ito
sir un una ko ginawa kaso wala mga markings |
nangugulo ka na naman sis ultra
TS check mo din yung tutorial ni sir paranz sa PIC programming, hindi lang running lights ang magagawa mo, kahit ibat ibang pattern pa
naku hindi aku nanggugulo... naghahanap din aku ng good link as a starting ng running leds using mcu
nanghahanap aku ky kuya google kaya lng pinahihirapan aku ng maigi medjo madugo kasi..
gusto ko sana yung friendly version lng...
meron ba kayong mapapahiram sa akin sis tnx |
Because it’s summer and the memories are just waiting to happen.
Super enjoy ang PIC Summer Outing :”> kahit 1 day lang eh nakapagrelax na din kami sa mga trabaho nung nakaraang mga araw. Love the beach and yung mismong venue. So relaxing. First summer outing with the company and new friends. |
you deserve better?
dagdagan ko lng You're too good for me, I think you deserve someone better, so I don't think we should see each other anymore.
eto brutal na nabasa ko dito sa elab: "ang tanga-tanga mo... break na tayo" (naglalaro ng binggo sa mall) di ako sure kung eto yung exact words pero may salitang tanga yun iirc
pampakalma..."malay mo sa huli, tayo pa rin pala"..hahaha.... pa-kunswelo de bobo....
hmmmm hehehe no comment |
Nothing special, very common ang design.
Ayoko yung bangs ni Michelle. Hindi nakakaganda. Nagmukha syang cheap.
i really dont know haha! pretty v.
Like. Maganda din sya magdala
Maganda :) love it
Feel ang pagkateenager dislike di eleganteng tingnan
dislike. the gown didn't flatter Michelle Obama--baklang kolboy --
Like! ..... Yung drawing!
hahahahaha
me too hahahhhahaha
Wow! First lady na first lady. Ang ganda ni Michelle Obama. Very Elegant! LIKE!
michelle obama is sophisticated, bagay sa kanya =)
mas maganda yung drawing...
The design of the is dress very common... parang RTW lang sa Divi. The hair terrible!!! parang Kelly Rowland lang ang peg nya but that hair was way back Destinys Child pa sya lol!! With all her muscles nagmukha syang baklang maton!!! na pinaglaruan ang buhok hahahaha
ikaw na ang classy and elegant first lady ng US. ikaw na rin ang mas magaling kay jason wu. lol
Dislike! Hindi bagay sa kanya ang hair and gowns palagi. Kahit bihisan, hindi bagay. Parang T.H lang.
feeling jackie o tong babalinang to. ambisyosang froglet. i never liked this biatch.
Nahiya naman kami sa 'yo, Aphrodite.
touché sir/madame. whoever thought she is this generation's Jackie Kennedy must be a madman or delusional. She's not even fashionable. she has this inimitable way of donning clothes that make them look cheap. ilusyonada
sana itinaas ang buhok mas maganda ang dating. simpleng first lady talaga walang ere! go Michelle!
Mas pretty pa si Rupaul sa kanya hahahahaha lalo na yung spoof nya sa kanilang dalawa :P
Poms Poms lang ang peg? :)
Michelle is as beautiful as a wooden charcoal brick.
mas maganda yung white na jason wu na sinuot ni michelle obama dati. Di ko ito type. |
I don't have reason to LIKE the show and no reason to HATE also:) parang wala lang!!!
The Alamang housewives
alabang housemaids?
isama nyo na din dyan si Madam Auring!
Super chaka
Ang chaka...
like or dislike?- keribels. i'll give this show a chance! kuma-kardashian ang mga ateng! hahaha!
Saw this earlier in one their commercials.... This might be funny. A breath of fresh air. Puro telenovela ang nasa tv
Breath of Fresh Air? Saan galing - sa Smoky Mountain? I doubt it that you have class... or any discernment of it!
A breath of fresh air? Are you kidding me?! This is even worse than telenovelas! The two women are more Honey Boo Boo and Jersey Shore than Housewives! And that's not a complement. To be in anything Housewives is not a complement but they actually went lower and entered the Jersey Shore/Honey Boo Boo territory.
waaaah anong fresh air?? this is worse than garbage... trailer pa lang eh... mas masahol pa nga eto sa mga telenovela. hay mga networks... do they really think ganun kababa standards natin for tv shows? nakakainsulto sila and we should be mad at their trashy offerings for tv shows.
Channel 5 kase!
SIMPLE LNG... IF you Dont like the show then wag panuurin.. dami naman ibang channel eh. Cguro puro local channel lng meron kayu.. TRY niyong magpakabit ng CABLE....para madami kaung choices. K thnx Bye
Should be retitled to alabang golddiggers
tamah! golddiggers lang talaga ang peg nila sa amazing race pa nga lang iritang irita na ako sa pagka feeling nilang yamanin :P
dapat yata....Alabang H*es!....hahahaha!Yeah!...Alabanng H*es!!!
truelets! :)
True that! Proved my assumption after seeing the hubbies.
ka-cheapan! Yon lang!
Real housewives of Alabang? Oh well. I hope it wouldn't be shown in other countries because it only adds to the concept of foreigners that we, filipino girls are just up for the money and somehow pretty stupid. Hope they show that real filipina housewives are educated,caring and modest.-filipina wife of a Russian
tamah!
Korek ka dyan ateng! Congrats sa russian hubby :)
Anon 1:53AM, at bakit naman "congrats sa russian hubby?" parang inamin mo na rin na mababa ang ethnicity nating mga Pinoy. Haaaaaaayyyy....
Gutom lang yan Filipina wife of a Russian. Ang tunay na Pinay nakaupo sa baytang mg hagdan habang nanghihinguto sa kapwa tunay na Pinay tapos pinagtsitsismisan dahil sa inggit ang Alabang housewives.What is wrong showing these ladies even in the international market? Would you rather show a copycat of a show like Lobo or as my Chinese officemate said a plagiarized movie of One Last Try. Crab mentalities yan ang dapat ikahiya wag yung 2 happy go lucky women
Russian wife- am pretty sure you have one sad story to tell kaya ganyan ka maka react
@ Anonymous January 17, 2013 at 6:17 AMYou must be high. There's nothing original about Alabang Housewives. In fact, it's worse than a copycat. It's a ripoff of a cheap and dreadful franchise proliferating American television. Of all the freaking things they had to franchise, it had to be the Housewives! Good grief!
luv, layf, lefter! ok!
Next pls! Kaumay!
parang ariel and maverick? half a season ang itatagal nito. btw, fp, di ka ba nainvite sa tv5 trade launch?
kadiri!
Ay nkita ko kea ngkalat makati area..me kasama gigolo di kea?bata bata ..db k me husband..dilge ksama ibm guy?hubby prng wlng class..hehe
Will you please trash your way of writing? Ikaw lang nakakaintindi ng sinasabi mo, ftw!
Ang mga Lola,dpat. s bahay.mgball room knlng day..hahah..bagay p sa inyu dlawa..tsk !tsk.waaa ..CHIZIN LA.
Ano ba un! Bakit parang walang class?
they patterned it after the Real Houswives. hindi naman din sila classy sa RH. so imbes na class, crass nalang.
Alabang chimays?? Parody ba to ng real housewives?
^LIKE! hahaha
ano ba yan? bakit sila?
give them a break everybody deserves a chance
nagpa-audition ba sila? parang kung sino na lang ang kinuha nila for this show. parang di sila from alabang - i don't find them classy and educated.
wala naman kasing classy and educated housewives na papayag maging part ng show na to.
Bee- mismo! Tumpak! Trulalu!
foreigners ang mga asawa nila that's why they can afford to live in an exclusive village in alabang. hence the title alabang housewives. sila yung example ng mga pinay nanakakapangasawa ng mayayamang foreigners and i think the idea of the show is to let people know how they live their lives
haha mga "exotic" filipinas lmao!
Kachepan
like ko xa.. maiba nmn.. puro n lng ung plastik napapanod ko.. this time nmn ung totoo at natural nmn na reaksyon gsto ko panoorin... ung wlng linya... wlng script... tawa kung tawa.. cheap kung cheap... parang honey boo boo lang..
tuhmuh. Wala pa bang season 2 yung honey boo boo? Anyare na sa kuko sa paa ni Human Thumb?
Why do you like cheap people? Nakakarelate ka?
ang sosyal mo naman Anon 4:37 AM
Anon 7:55 AM it's not about sosyal or cheap. It's about quality of life. Nakaka baba ng integridad ng filipinas ang show na ito. At pwede ba yung mga ignoranteng "nagpapaka-totoo" lang eh sa PEP na lang mag comment. Yung madadrama like cristy fermin magtagalog nobody wants to hear it! Just get an education and then be proud. Hindi yung proud kasi nakapang asawa ng mayaman.
hey anon 4:37, isa ka rin feelingera at pasosyal! keribels mo kung gusto nung tao na panoorin ang show? kaloka! mas social climber ka pa sa choice of words mo kesa sa mga alabang housewives na ito.
Anon 5:39 ano ang social climber sa sinabi niya? Kung bulgar kayo na ipagmalaki ang pagiging ignorante ninyo bakit yung mga edukada walang katapatan magsalita? Mas may karapatan sila mag feeling hindi kagaya ng mga bobo na mas maingay pa kasi walang laman ang ulo!
iba ang nakikita sa gustong makita... kung nakatatak n sa isip nyo n ang palabas n ito ay cheap.. wg panoorin... dhil tlgang d ka mag e-enjoy..pero kung gsto nyo matawa lang ng di mbgt s loob ng di tinitignan background nila... mag e-enjoy ka
Bakit kailangan pang tingnan ang background? Please lang ang present lives nila is vulgar enough para i- ban itong show na ito or at least change the title! They should not represent women from any part of the philippines kasi nakakahiya! Period!
I grew up in Alabang. "Wel-KAM to our layp???" "Luv, Life, LUFF-ter?????" My Gulay. This looks to be a good laugh, but this, in ABSOLUTELY no way, represents the real alabang housewives. Alabang Gilid puwede pa.
Malaki naman ang Alabang. People often confuse Alabang with AYALA Alabang, FYI they're two separate baranggays in Muntinlupa city. Ang AYALA Alabang totoong Posh, although may mga nakatira din dun na mga biglang yaman, or nakapag-asawa ng foreigner or some other means na yumaman sila pero not in the same level as those na "lumang mayaman". I guess what I'm trying to say is, malaki ang alabang, hindi naman nila sinabing taga AYALA Alabang itong dalawang katulong na ito so malay natin kung ano ang totoong representation ng "Alabang" or context sa show na ito.
Ang nasa isip lng kasi ng tao pag narinig ang Alabang e wow! Sosyal, pang mayaman! Oo sa ayala alabang village. E sa labas nun?!
According to the Yahoo feature, they're not even from Alabang!!"They live outside Alabang, but they can very well qualify as Alabang Housewives."FP, I hope you post this link?http://ph.omg.yahoo.com/blogs/say-cheese/not-just-pampered-ladies-alabang-housewives-074315219.html
I read an article that says they're not really from Alabang! Hahaha! They live "just outside" Alabang daw but they could qualify as Alabang housewives!So to the people who are saying that Alabang is big and there are many different kinds of people there... sorry, but the producers really wanted to use the fact that Alabang has a reputation for people who are well off and classy!
I think sinadya talaga na katatawanan ang show, di pa naman nakikita, maybe we should give it a try. Para maiba naman.
cheapangga pero parang nakakaaliw.
Alabang HOUSEWIVES ba? Akalo ko, Alabang HOUSEHELPS!
Haha nung napanood ko yan nung isang araw hindi ko alam kung paano ako magrereact, macurious ba or tatawa or what.
Hawig ni marlene aguilar yung isa. Hahaha
HAHAHA! Yun din naisip ko...
Inay ko po, ano ba yan? Tindera ba sa Metropolis ang dalawang ito kaya maraming "designer" (cough-cough-imitation) na bags at gamit? Kajirita, chakaness, mga ka-level lang ni Very Giddy Horse sa ka-chakahan!
I didn't watch Amazing race Philippines so hindi ko sila kilala pero nung mapanood ko sila sa Wiltime Bigtime, ang unang reaction ko agad was "WTF, Alabang wives?" Pero napaisip ako, taga-Alabang din naman ako at may mga kapitbahay din akong kamukha nila sa posible. Yun lang, kung taga Ayala Alabang pala sila (hiwalay ang Bgy Alabang sa Bgy Ayala Alabang) parang ang pangit na representation naman ng Alta Sociedad ang mga itey.
Yuck!
Ewwww! U can't buy class tlaga!
cheap
oh-em-gee!!! mga inday ba yan na naging asawa ng amo nila??
well, pwede! and there's nothing werong with that... IMHO
"I grew up in Alabang. "Wel-KAM to our layp???" "Luv, Life, LUFF-ter?????" My Gulay. This looks to be a good laugh, but this, in ABSOLUTELY no way, represents the real alabang housewives. Alabang Gilid puwede pa."Oh please, there are many kinds of people living in Alabang. Get real. Who do you think you are, the queen of Alabang?
hahaha! tamaaaa...
Eto ang patunay na di lahat ng taga alabang ay talagang sosyal. Ung iba sosyal sosyalan lang...
oh god! you are so right!
Garbage.
This made me CRINGE!!!
Que horror! These two should not represent housewives from Philippines! I hope abc 5 producers can read this. What an insult! Don't stoop so low please!
it's TV5, my dear.
Ang concept ba nito is like dun sa "real housewives" sa US? I think hindi naman ganun..Parang ang dating nga is yung mga nakapag asawa ng mayaman na PInays e. OK lang na umasta sila na ganyan dahil sa hindi naman sila nagsimula na mayaman na. And at least sila mukhang totoo sa sarili nila na nagpapasosyal lang at hindi naman talaga sosyal.Kung maka judge ang mga tao dito minsan grabeh din..I think this is more of a comedy reality show which might show how these 2 PInays who married rich guys cope up in the high society..
Not sure how to react after watching the video... But after reading all the 'harsh' comments, I will have to agree with you- this is a COMEDY reality show "which might show how these 2 PInays who married rich guys cope up in the high society." But deep inside, parang naaawa din ako sa kanila sa magiging 'reputation' nila...
Sana sumulat na lang sila kay mam Charo o kay ms. Mel Tiangco noh
success story sila ate! hahahaha
Minsan ang mga mukhang inday ang napapangasawa ng mga ibang lahi. Dahil sa kanilang mga exotic beauty at kakaibang pag aaruga,pagmamahal at pagbibigay atensyon sa kanilang mga asawa. Ibang klase magmahal ang mga filipina. Maasikaso sa pamilya at nagagampanan nila ang kanilang responsibilidad bilang ilaw ng tahanan.dapat ba sa alabang ang mga nakatira eh halos mayayaman lang at may kaya sa buhay? Wala bang karapatan ang ibang tao na mangarap at umanggat ang kanilang buhay kahit na wLa silang natatapakan na ibang tao.?
eto ata un pinakamatinong opinion na nabasa ko. parang un iba hinusgahan na lang un show dahil sa mukha nun dalawang housewives. korni kung korni un show pero yan mga yan mukhang ndi nmn gold diggers. sila un mga pilipina na nainlove sa foreigner na handa maglingkod, magmahal at maging isang mabuting ina at asawa. ksalanan ba nila na walang "tunay na dugong taga alabang" ang gustong magrepresent ng real housewives of alabang. garapal nlng kung garapal. mukhang pera kung pera. cheap kung cheap. eh mukhang kahit nmn isang buwan lng ang itagal ng show nila e ndi sila maghihirap or magugutom. lolz.
Anon 8:10am at Anon 8:29am kayung dalawa ang nasa show ano? Anong klaseng pangarap yan? Makapang asawa ng mayaman? Ang babaw ha! Kaya ganun na lang ang tingin ng iba sa mga Filipina kasi masyadong mababa ang standard nyo! I hate this show! Eto na ba ang filipino women ngayon? Nakakahiya!
So ang pangarap dapat ng mga Pilipina para umangat sa buhay e magmukhang kalapating mababa ang lipad at makabingwit ng foreigner?! Crazy, cheap and overall just bad, bad, bad show!
Ok na sana, kailangan lang yung title: "Nakapangasawa ng Mayaman": Housewives para mas mukhang makatotohanan...
They're funny sa amazing race. Mga dude, comedy show yun for sure!
for sure magiging laughing trip na ang mga Mrs. na galing sa Alabang pag-naipalabas na tong basurang show na itey. Bakit nman ksi hnd ala Paris H or Kim K ang kinuha nila s show kelangan talaga ganun ang mag-rerepresent ng mga housewife from alabang... #UGLY Lungs huh! hahaha
i think that there are better alabang housewives out there. but then again, the better ones may not agree to make a trashy show like that.
Yan ang pruweba na dreams do come true... makapag asawa ng mayamang foreigner! hahahaseriously, this is cheap copy cat of real housewives series. trying hard lang ang peg ng mga inday. :P I watched them in amazing race and I am not amazed with them.
Siguro dapat ang peg eh yung show ni Honey Boo Boo. Masa na nakatikim ng datung. Hindi puwedeng Real Housewives series ang kopyahin, cheap ang resulta.
curious with this,wanna give it a try.gaganda nyo teh'i don't see anything wrong with pinay marrying a foreigner. kung maka-comment naman ang iba jan,eh sa ganun talaga ang beauty ng mga pinay, exotic.
Pwede ba tigilan na yang "cheap" at " class" na words! Kailangan ba talaga may standard at classification para maging masaya at mabuhay ng naaayon sa kagustuhan nila kung wala namang natatapakan na ibang tao? Maituturing ng discrimination yan mga ateng.
Korek
kirek ateng!
Tama! I just realized marami pala na feeling high and mighty dito! Ganyan na ba kababaw ang karamihan dito? Kapwa Pinoy dini-discriminate depende sa klase ng trabaho at pinanggalingan?? Tsk tsk... nakakalungkot isipin.. wala pa rin palang equality..
so true! mas nakakahiya sila. swear. mas may class pa yung iba kahit di nagiingles w/ the way they speak. kung maka-discriminate! grr!
By the title of the show, they are supposed to be classy ladies. Nouveau rich, if you ask me. That's why madami nagrereact negatively. Respond accordingly, base it on the subject. Oa lang?
wala na lang basagan ng trip.besides, you have options to watch the show or not.--baklang pakalat kalat sa disyerto
Let's give this show a chance, mukhang eto talaga ang premise ng show, its supposed to be funny and satirical and not necessarily classy like lifestyle-show-vogue-kind of classy dahil lang sinabing alabang housewives. Actually I've watched these ladies on the amazing race ph, nakakaliw naman sila in fairness, tawagin mang cheap man or what or nakapangasawa ng foreigner or chimay or new money sila. After all maybe this show might be too bad its good.
Mali ang title ng show... Dapat jan, "the success story of a filipina". Hindi sila maganda, mukha din walang class... Overrated ang title mukha naman silang katulong na binihisan lang
anong problema sa pagiging katulong? why do people always say that! ang sama ng ugali mo uy! it is a decent job, kung hindi man sila maganda maybe because they came from a poor family diba? naghirap sila. naman ang kitid mo!
dahan dahan sa pananalita teh, baka masapol ka ng sarili mong panlalait pagkatingin mo sa salamin
pag alabang housewives kailangan maganda agad te?! grabe ka!
Insulto naman sa mga Pilipina kung success story na ang makapangasawa ng foreigner. Hindi lahat ng Pilipina ganyan kakitid ang pag-iisip and ganyan kababa ang IQ na hanggang foreigner na lang ang tingin para makaangat sa buhay.
Dahil sa itsura, edukasyon at trabaho eh sobra na kayo manghusga! Wala na kayong pinagkaiba sa mga Nazi! Mahiya naman ang iba dito! Tao pa rin ang mga nilalait niyo! Di na tama ang pangmamata niyo!
Naiinis kayo kasi totoo. Ang mga Pilipina, Kung Hindi maging artista ang peg, eh makapangasawa ng foreigner ang ambisyon. It's a fact. At lalo pa nare-reinforce ng mga palabas na ganyan.
Anon 9:03 PM speak for yourself! Kaya nga madami kami naiinis kasi hindi lahat maledukada kagaya mo at mga mababaw at bobita! You give Filipinos a bad image! In short you guys are a desease!
Ano ba yan! Ok lang naman mag reality show pero sana ayusin yung cast. Mas maganda pa chimi ah ah namin dyan :)
Teaser pa lang, fail na. Ang rough ng texture ng production. Pati fez ng housewives.
Hopefully wag sanang maging scripted ito :) bet ko yung mga ganito... im crossing my fingers :)
and would you believe na yung kamukha ni marlene aguilar e "beauty consultant" ang profession?... pwde ka namang nakapangasawa ng mayaman pero hindi bargas di ba? irritating sila sa amazing race pati na rin sa million peso drop...nahalata pagka bopols nila
mas natawa pa ko sa mga comments dito kesa sa palabas na yan. nag guest sila sa ibang shows ng 5 before na launch yung show. kahit si Willie parang nadiri e.
Hahaha si willie nandiri? Hahahaha what a new level of low from these two!
true! hahaha! pilit silang nagpapa cute kay willie, pa hug daw ganyan.. flirting. Hindi pinansin tapos parang nakasimangot pag kausap sila. hahaha!
Tacky and poor taste. It jus tmagnifies the social climber and burgis mentality of Pinoys. Are the network's creative juices drying up? Dislike much!
nakakuha lang ng pangkabuhayan ! di naman self made. haayz
Indays na binihisan haay mukhang mga ewan lang
What's the point of the show? To show how crass these uneducated Filipinas are? My goodness! Show some decency naman. One can be uneducated but matino. Not yung obvious na gold-digger and social climber na pinilit makapag-asawa ng foreigners.
I soooo agree!!!
Nakakatawa sila in fairness!eypolapol.tumblr.com
makapang husga naman iba kala mo kung sino, atleast sila may tv show kayo wala hahaha at grabe naman kayo mag feeling mayaman, classy at well educated eh mga ngangabu niyo lakas maka squatter! hahaha daming feeling dito, daming bitter, if i were you guys hanap kayo ng afam tapos mag pa bahay kayo sa ayala alabang ng di kayo ganyan ka asim.. tapos sasabihin ng iba di sila ganun ka cheap chuva chuva pero maka comment naman wagas! jinggitera ararabengga!
Wow those people defending this show say something a lot about the Filipino people. If the title implies that they represent "real" housewives of alabang and you like it, then you must want to be like them or you wish your daughter would be too. Paki- taas lang ang standard and think of others naman. It's so cheap and yes nagpapaka totoo ako.
Sana ma ban to plesse
I couldnt agree more! Ban this stupid show!
hahaha nakakaasar lang eh mala mystica at madam auring lang ang peg nila eh!!!
mukha silang nakakatawa pero mukha din naman silang responsible na asawa at ina... infairness naman kahit mukha silang "inday" at kakaiba ang bigkas nila sa english eh ang yayaman nila noh...keber kung tumagal ang show o hindi.
Y kasamhan kb nil amazing race?huh?DUh ?? Dayal .hahah
Dami inggitera dito! At least kahit sabihing pangit o mukhang cheap sila, MAYAMAN naman... Ganda ka nga wala ka naman pera eh di wala rin....They look cute though....I'd give it a shot!
Teh siguro tiga channel ka who came up with this brilliantly stupid idea of a show.
Well at least "I" came up with this brilliant idea! E Ikaw? May naisip ka na ba na hindi pa nagawa ng iba? And were you paid enough for that "stupidity"?
Sad to say na nabayaran ang may idea nitong show na to. Anon 6:17 pwede ba pera lang ang basis mo kahit nakaka bobo ang idea? Anyway kaya dumadami ang salot eh dahil ibebenta ang kaluluwa magkapera lang
You havent watched the show yet. So dont say its nakaka-bobo.
di bale nako na walang pera at least pleasant ang itsura ko! bwahahahaha
Teaser pa lang pang bobo na! Sana ma ban ganitong shows. Kababawan. Panira sa kababaihan.
Real Housewives US Version, one word, BOTOXED. Real Housewives PH Version, two words, FUNNY & CHEAP.it should be a good show nonetheless, lol.
Aaminin ko na hindi talaga sila kagandahan pero naiinggit ako sa success na meron sila. I think it's better to be just happy for them, they won't be successful if they don't deserve it naman, diba? As long as wala silang natatapakang tao o minamaliit, I think this show is worth a try.
Agree!!
I don't care if they have a stupid show on tv or in the streets of malate where their "husbands" picked them up but the title should be "two who**s in alabang" not this one they're promoting.
i wanna give this a try... i could actually sense that there'll be something more than just the laugh that the duo would come up to.. wag mag-inarte bordering to being racist mga dudes and dudettes.-- baklang kolboy --
Marami daw kasi dito mga diyos at diyosa ng yaman kaya kung makapang-hamak ng ibang tao e wagas!
Racist? Pare-pareho lang pinoy, isang race, racist? Baka discriminate? Mali lang aq ng intindi sa sulat mo
Bahahaha racist daw? Idol niya ang housewives streetwalkers of malate! Hahaha
hahha... dapat kasama din c ch*****ss dyan.. mukang katulong na nakapangasawa ng foreigner... although rich talaga yun !!! PEACE !
You're so mean!!! hahaha
Wahaha! Tumpak ka 3:52! Pero yung richness nun eh questionable din naman..hahaha!
Daming insecure dito!
kanino mai-insecure?! sa mga chipipay na yan?! excuse me hahahahahaha
ngee kahet anung make up pa nila muka pa deng jologs no! duh! pananalita pa lang obyus na kung san galing! hahaha! sa tondo ata! hehehe!
wala na bang maisip ang TV5 na mga iba pang makabuluhang programa? The Alabang Housewives???? kaya naman bagsak ang viewership rating ng TV5 because of the shows they produce.... di ko talaga keribels ang TV5... ay sus!
This just goes to show that money can't buy class. But that is what REALITY SHOWS are supposed to be about..train wrecks. It is guilty pleasure tv. Maybe they will have one season. They have no talent and their reality is as fake as their hair. Sad to say but probably the viewers will be laughing at them instead of with them.
GUESS SO! ALot of people say dat ..not jzt fuckin laughing.but wana vomit ..kick!! Them out!!
Do you know how to use punctuation marks? hahahaha laughing at you!
Dpat Dunkau lhat complainTv5..HAHAHA..kse cla gumawa ng show!!
Hmm typical cheap pinay who married a foreigner
Lol!
So this is how people from alabang look like? Lol in fairness to them they r lucky to find rich guys...kaya jelling jelly ang ibang commenters.lol
1 weird : Eww! Like who would watch this piece of sh*t? What a crappy show. They're not even close to pretty, like c'mon are you that blind to call them pretty? Plus reality show are already bad, these girls? You've got to be kidding me! And also this is like "The Real Housewives" rip-off. C'mon b*tches think of something original for once.
sana.. The Smokey Mountain Housewives or Tondo Housewives.. Mas interesting un dba? Kita kita natin ang tunay na Pinas plus mas totoo yun kesa sa mga pasosyal. tsaka mas masaya ang action, drama, comedy... halo halo na..
Mga yaya ko yan ah!-Echoslovakia
TV5 should have put in one show these Alabang housewives together with a Gretchen-Baretto-diva-type housewife.
Oh my gosh! They make the rest of the Alabang housewife population look bad! The commercial itself was already trash! It's a minute of my life I regret & I can't get back!
Is this for real? May show na ganito? bwahahahahahaha!!!Wala na bang ibang mahanap na gaganap sa show na ito? Atleast get someone who is born and raised in Alabang. These two looks like they are chimimay na nakapangasawa ng foreigner at ngayon nag-aastang sosyal. Wow tv5 can you sink any lower? After taking in Willie sa network niyo I thought yun na ang pinakaworse.. meron pa pala. hahaha
Naging rich dahil nakapangasawa ng afam...
Cringe delight sa show!
Sila ang mga nanay ng Alabang girls
Dati green card... Ngayon reality show
Yup!i saw her n makati somwer ngkalat me ksama young Gigolo or DI dance instructor n bf..whoos ?? My goodness..Lola ..CHeap!
i have nothing against filipinos who marry or are in a relationship with foreigners but i personally think they should carry themselves in a classier way, and by no means is class being "sosyal". it's already a common notion that most filipino that marries a foreigner is in it for the money, thanks to those mail order brides (to get a green card), but they shouldn't be so crass about it. i agree with Anonymous January 17, 2013 at 12:14 PM, these women should at least show some dignity and not prove the common notion that they are gold diggers. just saying.
Looks funny. Will watch this for entertainment. If I want to philosophize, I'll read a book.
Sila yung female versions nila Maverick and Ariel (na nadiscover din sa "On Cam" show ng ABC-5 dati).Problema ko lang siguro dito is the format - reality shows will not work on a 30-minute, 5x a week timeslot. Mas maigi kung weekend late night na lang 'to. Di bagay yung content for the morning slot (tapos ang kasunod pa is Face to Face at Willie?!)
kung totoong elite ka at nasa upper class ng society bakit kelangan mo pa lumabasa sa isang ripoff na reality show.
They want to become famous?if ur rich enough ynot live like a princess athome ??like me..lol man!!!so shitty ..my hubby is also rich..but doesn't want to see me get involved to this kind of bullshit show!! Better relax,n get a spa..Live.life.peace..rubbish!!
Your words are trashy.
Tanggalin n Ang show.Boring..Ipalit c pokwang ..masaya pa!
The Alibangbang Housemaid... Baduy.. Jologs... Jejemon... Waste of Airtime.. Hahaha!! :P
Parang unfair naman tong show sa mga kagalang-galang na mga Ginang ng Alabang, I'm not saying na hndi respectable woman ung 2 sa show pro db baka mag-karon ng ibang pananaw ang mga tao pag sinabi "I'm housewife from alabang" baka they make fun, laugh or teased you lang or something like that.
looks promising. mukha namang funny. i hope they will paint a good picture of pinay housewives and not advertise "exotic" pinays as suitable wives for foreigners.
Interesting I refuse to judge muna. Wanna watch first in its entirety . Mukhang funny naman. I hope this would really be good as I would pity those girls if this show turns out crap. I mean di pa nga napapalabas dami ng tira at lait what more pag pangit ang show. hope its watchable ....
Regarding the comment about respectable bla bla from Alabang, Well dear i don't think kung respectable ka you would be in a reality show in the first place . I'm assuming this is meant to be a comedy just like housewives sa tate those ladies may appear sosyal kasi umiingles cla but then again they act crass and cheap.; And that's what give them ratings and audience
One word - rubbish!They're so trying hard to fit it in the social limelight.
For short.Kadiri! Anubyan...korek !
Sa aYaw at gusto nio, my ShOW sila.. Mga ingit lng kaung lahat....,.....wuhahaha.
Maiinggit? San.masarap nood..willing Willie ..happy always..
Sa totoo di sila maganda pero watch them and promise laugh trip sila. I saw them in willys show which i only ever watch kasi im waiting fo temptation of wife.anyway it was THE funniest ever. Chaka sila pero in person may charm sila. Sila yun tipong so what di kami mestiza beauty but what we lack in looks we make up for in confidence and personality.para silang mga beki na super funny.tinitira sila ng tinitira ni willy pero kita mo iniinda lng nila saka witty sila.para ngang bekis.
Korek ka dyan. Nakakatuwa nga nung nameet ko sila sa TV5 as in naglakad talaga si Ms. Vanessa (Yung maputi at mas bata sa kanila) hanggang SM kasi yung kotse nya dun nakaparada saka hindi talaga sila suplada parang inday lang makipag-usap hindi por que marami silang gold sa katawan e suplada na. Kahit hindi sila talagang pang artista ang mukha pero yung ugali talaga nila totoo .
When i saw them i also thpught yikes mukhang gro whatever little i know of those.but i think give them 10mins ul c how funny they are.ang pilipino tlga.bakit mga lahi lng ba ng kastila pwede umunlad. Pag pinay na pinay doesnt deserve love or fame or status or even be allowed the opportunity to aspire for it. I love these girls bec theyre in ur face and they refuse to listen to people who tell them theyre too ugly to live. Colonial mentality kasi tayo.but sila hindi.
E di kasama ka din dun maka gro. You're so hypocrite!!!
I am honestly curious to watch this show. It is definitely tongue-in-cheek on the reality show genre at bet ko ang Kardashian peg ng mga bruha <3 So live and let live!--- Bee
kasama ba tong mga to sa mga talent ng singko na uber laki ng talent fee??! kaya pala nababalitang lugi na ang network eh.
Seems pathetic. But who cares. Kung uunlad network nila, Gow! Pera din yun ng Pilipinas. Kung may masisira silang morale, MTRCB na sana ang mag-initiate na wag ng i-ere ang show nila. I'm not a fan of reality shows kaya wala siguro akong karapatang humusga.
ang jojologs! anu ba yan!
Lagi akong nanonood sa channel 5, tuwing commercial ng "Alabang Indays" inililipat ko ang channel, nakakaduwal panoorin.
Ang dami namang haters ng Alabang Housewives! Karamihan mga naiinggit.Haayyy.... bakit kasi ganyan ang tema sa pinas, lagi na lang hilahan pababa. May mas korni pa nga sa kanila ano???
Tsugi na ba ang Alabang Tsimiaas?
Just another Jeje show. |
any idea po kung ano po IOM seminars need parin po ba umatend nito bukod sa PDOS?
Hi noelcezh! IOM ang may handle sa COA (Canadian Orientation Abroad) and CIIP naman for CIIP seminar.
Hindi ito mandatory pero I recommend you attend these seminars. And dami mo matutunan and yun
nadin ang start ng Canadian network mo.
Sa CIIP eh gagawan ka pa nila ng individualized action plan para may goals ka agad before and after landing.
sa COA naman eh iintroduce ng mabuti sayo and Canada thru discussions and videos. Dami din give-away
na reference materials, such as list of useful websites etc. Knowledgeable and mga speakers on both
seminars kaya lahat ng itatanong mo about Canada for sure masasagot. |
Hindi Diyos ang gumawa ng mga tao, tao ang gumagawa ng mga Diyos.
“Totoo bang may Diyos? Kung meron nga, eh bakit hindi Nya binigyan ng tugon ang mga panalangin ko? Bakit wala Syang ginagawa para mapaganda ang buhay nating lahat? Sus. Walang Diyos! Hindi totoong Diyos ang gumawa sa tao, tao ang gumagawa ng Diyos nya.”
May punto diba?
Aaminin ko mababaw ang pananampalataya ko. Tinuturing ko ang sarili kong Kristyano at nakapagtanim na ko ng Kristo sa puso ko pero hindi pa ganoon kabunga. Oo naniniwala akong may Diyos, pero hindi ko makuhang paniwalaan ang mga kaya Nyang gawin. Oo sinasabi kong may Panginoon, sinasabi kong si Hesus ang isinugo ng Diyos Ama. Pero hindi pala sapat yung ganon. Hindi maituturing na pananampalataya ang simpleng paniniwala lang.
Sinubukan kong kumbinsihin yung sarili ko para palalimin ang relasyon ko kay Hesus pero wala akong makitang dahilan, lalo kapag hindi nabibigyang kasagutan ang mga dasal ko. Talagang di maiwasang mawalan ng faith.
Nitong mga nagdaang araw, lalo akong nakukumbinsi ng mundo na tuluyang talikuran ang paniniwala sa Panginoon. Ang dami kong nababasa at napapakinggan na patunay na hindi totoong meron tayong Diyos. Iniisip ko na nga ang buhay ko kung sakaling aktibista ko. Di naman siguro ganon kasama maging atheist. Hindi man sila sumasamba sa Diyos, hindi din naman kay Satanas.
Habang dumadami ang nalalaman ko sa kamunduhan, lalo akong nawawalan ng faith. Nagaattend ako ng BS dito, pero walang epekto. Umaattend din ako ng fellowship, pero parang hindi ko naman maisapuso. Nagbabasa ako ng Bible pero wala akong maintindihan kahit isang passage. Kung meron man, hindi ko maisabuhay at parang wala namang nagiging pagbabago sa pananaw ko. Dun ko napagtanto na ako, ako lang ng ako, ako lang ang may-ari ng buhay ko, na ako lang ang masusunod saken, na walang Diyos, HANGGA’T hindi ako nakukumbinsi ng Diyos nyo na maniwala sa Kanya.
Kahit san ako tumingin naghahanap ako ng milagro, naghahanap ako ng sinasapian, naghahanap ako ng kasamaan na pangingibabawan ng kabutihan. Pero higit pa don ang pinakita sakin ng Panginoon kanina. Ramdam na ramdam ko yung kilabot at init sa buo kong pangangatawan. Hindi lang sya nagparamdam, kinausap nya pa ko, kame. Pinakita nya sakin kung paano sya kumilos. Sa pamamagitan ng isang kapatid na talaga namang kinatakutan ko, isang labinlimang taong gulang na bata ang nagpakilala at kumumbinsi sa akin tungkol kay Hesus. He spoke in tongues! Oo in tongues! Dati nababasa ko lang sya sa net, pero kanina sa harapan ko naganap, LIVE! Sobrang kong napahanga at natuwa. Akala ko kay Pastor ko makikita yung ganoon o di kaya ay sa mga elders ng church pero hindi, iba talaga kumilos ang Panginoon. Kaya sobra akong nahihiya ako sa Kanya. Sya na pinagdudahan ko, Sya na pinagisipan ko ng masama, Sya na binalewala ko.
Hindi ko inaasahang sa ganoong paraan mabibigyan ng sagot ang mga katanungan ko. Na unang-una, totoong may Diyos. Pangalawa, lahat ng panalangin natin ay dinidinig Nya, ayaw lang siguro natin tanggapin yung tugon Nya at ipinipilit pa din natin yung mga gusto nating isagot Nya sa atin kaya akala natin di Nya tayo pinapansin. At pangatlo, kumikilos ang Diyos. Bawat paggising mo lang ay isa nang milagrong maituturing, unappreciative lang tayo. Sabi nga sa Bible, “hindi lahat ng nakatingin ay nakakakita”.
Ako si Jojo. Labinwalong taon nang namumuhay sa ibabaw ng madayang mundo. Tipikal na bata. Maliban sa may powers ako. Pagtunganga ang pinakadahilan ng pagbablog ko. Gawa ng maraming kaisipan ang pumapasok sa kukote ko kapag tahimik ako at walang ginagawa. Mahilig ako makipagkwentuhan. Mahilig ako makinig sa tugtugin maging sa usapan ng iba. Mahilig din ako sumulat ng komposisyon kahit na wala akong natatapos. Nagtaas na naman daw ang presyo ng gas. Ang sarap kasi ng Longganisang Lucban eh. Kaya nga ba sabi ko sa sarili ko agahan ko nang matulog eh. Kasi baka mahilaw yung sinaing ko. Buti na lang bida na naman si Coco Martin sa Teleserye nya. Tae - P10. Ihi - P5.
home ask me archive themes |
Pagkatapos lumabas dito sa PEP.ph (Philippine Entertainment Portal) ang diumano’y muling namumuong alitan sa pagitan ng My Beloved co-stars na sina Marian Rivera at Katrina Halili, nagbigay na ng pahayag si Marian tungkol sa isyu.
“To be honest, maayos ako sa taping, nagtatrabaho ako nang maayos.
“Masaya kami ng staff and crew and especially ng direktor [Dominic Zapata] namin diyan.
“Ako, lumalapit ako kay Katrina para mag-hi sa kanya. Wala naman akong nakikitang… wala, masaya lang ako sa taping.
“Like tomorrow [April 18], magkikita kaming dalawa, so wala akong nakikitang masama na lumapit ulit ako sa kanya at mag-hi ako sa kanya,” saad ni Marian.
Nakausap ng PEP at ng iba pang press si Marian sa shoot ng music video ng singing group na Down To Mars, kung saan special guest ang Kapuso Primetime Queen. Naganap ito sa Revolver Studios sa Makati City kagabi, Abril 17.
Nagsimula ang isyu sa sunud-sunod na tweets ni Katrina sa Twitter tungkol sa isang taong “nai-insecure pa din” daw sa kanya.
(CLICK HERE to read related story.)
Sinabi pa niyang “alam mo na 5yrs ago. Nangyari na to” pero hanggang ngayon daw ay “hate” pa rin siya nito.
Buntis si Katrina ngayon sa kanilang anak ng boyfriend niya at singer na si Kris Lawrence.
Pati nga ang kundisyon niya ngayon ay isinama pa ni Katrina sa kanyang tweet na: “Naguguluhan Lang kasi talaga ako Sino ba ang buntis samen. Sya? O ako?”
Bagamat hindi nagbanggit ng pangalan si Katrina, may mga insidente at detalye sa kanyang tweets na tumutukoy kay Marian.
Gaya na lang ng “alam mo na 5yrs ago. Nangyari na to”—na kung matatandaan ay panahon kung kailan ipinalabas ang Marimar, na unang pinagsamahan ng dalawang aktres.
Nabalita noon ang pagkakaroon ng alitan ng dalawa, pero naayos din nang magtapos ang show nila.
Pero ngayon nga ay tila nauulit daw ito. |
HI....nakarelate ako dun sa personality ni czarina kasi minsan ganun ako...sinasarili ko yung mga problema ko at pinipili ko yung sasabihin ko...
Hi @RedinLove :) may ganito rin po palang true story no? Relate?! haha salamat po dahil nakabasa ako ng ganitong story :)
aww :(( Buhay nga naman parang life talaga -- mahirap yaan mo na. Smile na lang, though your heart is aching ^___^
@RedinLove Hahaha apir! kami ni czarina! hahaha atleast dalawa kaming idol si Rizal hahaha lol
hahahaha....amazing...super relate ang drama ko now dto sa story na to...hahahahaha...kulang nlng gawing name ko ang name ni Czarina....hahahaha...
OMY. Naluha ako dun sa "HINDI NAMAN AKO TUMIGIL SA PAG MAMAHAL SAYO. PERO SA PAG HIHINTAY, DUN AKO HUMINTO" </3 Ang sakit lang!
Add to your private library
Add this story to your public reading lists |
Ating nakagisnan ang pamilya ay isang pangunahing balangkas ng isang lipunan. Ang pamilya ay aking unang guro at ang aming tahanan ay nagsilbing paaralan. Ang aking pamilya rin ang unang naging gabay upang makilala at mahalin ang Diyos na Lumikha at sa aking pamilya rin ang nabigyan ng halaga ang tinatawag na pagmamahal sa Diyos at sa kapwa.
At higit sa lahat, natagpuan ko ang himala ng Panginoon sa pagkakaloob Niya ng pinakamalaking biyaya, ang aking sariling pamilya sa pamamagitan ng aking asawa at supling na anak nagkaruon ng katuparan ang halaga ng buhay at ng aking pagkakalikha.
Subalit kung ganito kahalaga ang salitang pamilya sa bawa't Pilipino, tulad ko at ng halos 12 milyong Pilipino na nasa iba't ibang bahagi ng mundo, bakit ba kailangan pansamantalang iwanan ng isang ama, ina, o anak ang kanyang kaisa-isahang pamiya upang tahakin ang daan tungo pakikipagsalpalaran bilang isang banyaga.
Inaamin ko na hindi kayang tapatan ng salapi o materyal na bagay ang aking pagkakawalay sa aking pamilya sa maaring maging epekto nito sa kanila sa kasalukuyang lipunan na kanilang ginagalawan.
Subalit lubos akong naniniwala na sa tulong ng Maykapal, ng aking mga kamag-anak at kaibigan ay mapagtutulung tulungan namin ang mga hilahil ng buhay na kaugnay sa aking pagkakawalay sa aking pamilya at mapagtitibay namin ito sa pamamagitan ng pananampalataya, pagmamahalan at pagtitiwala sa isa't isa.
May ilang maling pag-aakala na ang pangingibang bayan ng isang OFW ay isang dahilan ng pagkasira ng pamilyang Pilipino. Sinasabi ko na hindi ang pagiging OFW ang sumisira sa pamilyang Pilipino, ang kawalan ng pananampalataya, pagmamahalan at pagtitiwala ang dahilan kung bakit tayo nagkakasala at nagbibigay daan upang masira ang pamilyang ating minsa'y pinahalagahan. Walang pinipiling lahi, edad, kasarian at lugar ang tukso upang sirain ang isang masayang pamilya.
Ang pangingibang bayan bilang OFW ay isa lamang sa napakaraming solusyon upang labanan ang kawalan ng trabaho, kahirapan at gutom sa ating bansa. Bagama't ang landas tungo sa pangingibang bayan ay puno ng hilahil, pagtitiis at sakripisyo alang-alang sa kinabukasan ng iniwang pamilya sa Pilipinas, ito ay isang marangal na hanapbuhay na nagbibigay pag-asa sa pag-abot ng mga pangarap ng pamilya.
Mahaba na pala ang aking natalakay ukol sa usaping pamilya. Kasi sa aking malayang pakikipagusap sa pamamagitan ng chat kay Mr. Thoughtskoto nuong makalawang araw ay nabuksan ang isang katanungan:
"Pag pamilya ang pinaguusapan, mahirap ba magblog?"
Walamg kagatol gatol na aking ibinulalas ang personal kong kasagutan na "hindi"(hindi mahirap lumikha ng panulat ukol sa sariling pamilya), subalit depende iyan kung gaano kahalaga ang pamilya sa isang manunulat.
Kung hahayaan ng isang blogista ang dikta ng kaisipan kung saan ang pagpapahalaga sa pamilya na tila musika na malayang tumutugtog sa kanyang kamalayan ay di alintana ang bawa't titik na idinidikta nito kasabay bawa't kumpas at pilantik ng mga daliri ng manunulat sa bawa't tikatik na tunog ng "keyboard" upang lumikha ng isang makabuluhang panulat ukol sa Pamilya ay naibabahagi nya ang isang kwento ng kanyang buhay sa pamamagitan ng blog at taas noo nya itong mailalahok sa PEBA 2010 bilang tugon sa adbokasiya tungo sa matibay na Pamilyang OFW at Pamilyang Pilipino.
Ako, bilang bahagi ng PEBA 2010 at isang blogista ay umaasa na sa mga makabuluhang panulat ng aking mga kababayan na lalahok sa patimpalak ng PEBA ay makapagbigay daan ito sa bawa't makababasa na kababayang Pilipino na may pamilya o kapamilyang OFW upang magbigay inspirasyon na mapagtibay pamilyang Pilipino tungo sa matuwid na landas.
Ako rin ay umaasa, na sa pagbabahagi ng kwento ng buhay ng bawa't nominado sa PEBA 2010 ay haplusin nawa nito ang puso ng mga mapagparayang naninilbihan sa Pamahaang P-Noy at sa Konseho ng Kongreso at Senado na ipagsantabi ang personal na interes at sa halip bigyan na halaga ang tinig ng bawa't OFW at mga myembro ng pamilyang OFW para pagtibayin ang ang pamilyang OFW sa isang matibay na tahanang Pilipino tungo sa matibay na bansang Pilipino.
Ikaw kaibigan, pag pamilya ang pinaguusapan, mahirap ba magblog? Sana sumali ka sa PEBA 2010. |
Question guys, sabi sa aking ng Smart approve na daw ako and I have to wait for a week kasi dadalhin pa ang stock sa store nila. Mag-antay na lang daw ako tawag.
It's been 3 weeks na, kayo ba paano niyo kinuha iyong phone. Tatawag ba or puntahan sa smart center.
Kasi parang tinatamad na din ako bilhin ito, baka mag s3 na lang ako o htc one x. |
This is my first time to write a story here in PSE all do I'm an avid fan of this site. sorry if my story is not enough to satisfy your lust..
This story happen when jenny reach 14 years old.
Nakatira ako sa tito ko ang room ko ay katabi ng room ng ng tito at tita ko at yung kwarto ng pinsan kong si jenny ay sa 3rd floor. "jenny!!!" rinig kong sigaw ng tito ko sa pinsan ko. "halika nga dito simple lang hindi mo pa maintindihan!!"
"Sabi ko basahin mo at intindihin ito" "hina talaga ng utak mo"" idudukdok kita dyan pag hindi mo nasagutan yan" Galit na sabi ng tito ko, sumagot si "Jenny anak nyo ba talaga ako? hu hu hu!" kasi hindi ko nararamdaman ang pagmamahal ng isang magulang sa inyo matapos nyo akong iwan sa probinsya." eto ang huling beses na narinig kong sinigawan ni tito si jenny.
2 weeks past napansin ko napaka lapit na ng mag ama sa isa't isa,nakita ko kung pano asikasuhin at alagaan ang pinsan ko ng tito ko nag haharutan nag kukulitan ayaw ko man bigyan ng malisya pero may kakaiba sa kilos nila. oo nga pala ang pinsan ko ay maganda ang bulas ng pangangatawan Sexy sya malaki ang dibdib matambok ang pwet higit sa lahat matambok ang puki ng pinsan ko, aksidenteng palabas ako ng room ng makita ko syang palabas ng kwarto ng tito ko na naka panty short lang.sabi nya "ikaw pala kuya"
Around 2am ng madaling araw papunta ako ng wash room ng narinig ko na bumukas yung pinto nila tito hindi kagad ako lumabas ng room, tapos dahan dahan ako lumabas ng kwarto at nakita ko na paakyat si tito sa 3rd flr. na curious ako at sumunod ako nag taka ako bakit pumasok sya sa room ng pinsan ko doon ko narinig yung pinsan ko na nag salita na "tagal mo pa" sumagot si tito na "tagal matulog ng mama mo nag inuman pa kami ng makatulog sya" doon na ako nag hanap ng butas na pwede kong makita yung ginagawa nila since hindi pa tapos yung bahay nila kahoy pa lang yung pinaka ding ding naka kita ako ng isang siwang sa katabing kwarto at doon ko nakita na kung pano romansahin ng tito ko yung pinsan ko.
Nakita ko kung pano lumaban ng halikan ang pinsan ko sa tito ko " ang sarap pa" kainin muna ulit pa", DAhan dahan inalis ng tito ko yung t-shirt ng pinsan ko at na pansin ko naka panty lang ang pinsan ko. habang nilalamas ng tito ko yung suso ng pinsan patuloy silang nag hahalikan at dahan dahan nyang pinasok yung kamay nya sa panty ng pinsan ko. "ahhhhhh ang sarap pa" "Wag ka masyadong maingay baka marinig tayo ng mama mo"sabi ng tito ko.hinubad ng tito ko yung panty ni jenny."teka pa masakit. ahhhh..."daing ng pinsan ko finifinger na pala ni tito si pinsan" tumigil sandali si tito at nag hubad ng short doon ko nakita na may kalakihan din pala ang alaga ng tito ko 7 pulgada at mataba lang ng konti yung lata ng sardinas. lumapit sya sa pagitan ng hita ng pinsan ko at dinilaan ang ang puki ng ng pinsan ko na may roong napaka nipis na buhok " ahhhhhh.. pa... ahhh pa..." daing ng pinsan ko.ngunit patuloy pa din sa pag kain si tito sa puki ng pinsan ko animoy asong ulol na mauubusan ng pag kain. biglang tumigil si tito at tinutok nya yung sandata nya sa puki ng pinsan ko...
itutuloy... |
Ako ay isang simple at ordinaryong blogger na my simpleng pangarap at sariling mundo. Hyper ako pag nasa mood. Mabaet, makulit, SELOSA, at masayahin. Huwag niyo akong husgahan agad dahil lang saaking itsura. Pagtutunan niyo muna akong kaibigan para ako'y makilala niyo. Hindi ako PLASTIC o BACKSTABBER. Ayokong inaaway ang mga kaibigan ko. Single at hinihintay mahalin pa balik ng taong mahal ko. |
ANG UNANG AKLAT NI NEPHI
ANG KANYANG PANUNUNGKULAN AT MINISTERYO
KABANATA 14
Sinabi ng isang anghel kay Nephi ang tungkol sa mga pagpapala at pagsusumpang ipapataw sa mga Gentil—May dalawang simbahan lamang: ang Simbahan ng Kordero ng Diyos at ang simbahan ng diyablo—Ang mga Banal ng Diyos sa lahat ng bansa ay inuusig ng makapangyarihan at karumal-dumal na simbahan—Ang Apostol na si Juan ang susulat hinggil sa katapusan ng daigdig. Mga 600–592 B.C.
1
At
ito ay mangyayari, na kung makikinig ang mga aGentil
sa Kordero ng Diyos sa araw na yaon na ipakikilala niya ang sarili sa kanila sa salita, at gayon din sa bkapangyarihan
, sa bawat gawa, hanggang sa pag-aalis ng kanilang batong ckinatitisuran
—
2
At hindi patitigasin ang kanilang mga puso laban sa Kordero ng Diyos, sila ay mabibilang sa mga binhi ng iyong ama; oo, sila ay amabibilang
sa sambahayan ni Israel; at sila ay magiging mga bpinagpalang
tao sa lupang pangako magpakailanman; hindi na sila muling madadala pa sa pagkabihag; at ang sambahayan ni Israel ay hindi na muling malilito pa.
3
At ang yaong malalim na ahukay
, na hinukay para sa kanila ng yaong makapangyarihan at karumal-dumal na simbahan, na itinatag ng diyablo at ng kanyang mga anak, upang maakay niya palayo ang mga kaluluwa ng tao pababa sa impiyerno—oo, yaong malalim na hukay na hinukay para sa pagkalipol ng tao ay mapupuno ng mga yaong humukay nito, tungo sa kanilang lubusang pagkalipol, wika ng Kordero ng Diyos; hindi ang pagkawasak ng kaluluwa, maliban sa pagwawaksi nito sa yaong bimpiyernong
walang katapusan.
4
Sapagkat masdan, ito ay alinsunod sa pagkabihag ng diyablo, at alinsunod din sa katarungan ng Diyos, sa lahat ng yaong gagawa ng kasamaan at karumal-dumal na gawain sa kanyang harapan.
5
At ito ay nangyari na, na nangusap ang anghel sa akin, si Nephi, sinasabing: Namasdan mo na kung magsisisi ang mga Gentil ay makabubuti sa kanila; at nalalaman mo rin ang hinggil sa mga tipan ng Panginoon sa sambahayan ni Israel; at narinig mo rin na ang sinumang hindi amagsisisi
ay tiyak na masasawi.
6
Samakatwid, sa aaba
sa mga Gentil kung sakali mang patitigasin nila ang kanilang mga puso laban sa Kordero ng Diyos.
7
Sapagkat darating ang panahon, wika ng Kordero ng Diyos, na gagawa ako ng dakila at akagila-gilalas
na gawain sa mga anak ng tao; isang gawaing magiging walang hanggan, sa isang dako man o sa kabila—sa ikahihikayat man nila tungo sa kapayapaan at bbuhay
na walang hanggan, o tungo sa pagpapaubaya sa kanila sa katigasan ng kanilang mga puso at sa kabulagan ng kanilang mga isip na magdadala sa kanila sa pagkabihag, at gayon din sa pagkawasak, kapwa temporal at espirituwal, alinsunod sa cpagkabihag
ng diyablo, na aking sinabi.
8
At ito ay nangyari na, nang sabihin ng anghel ang mga salitang ito, sinabi niya sa akin: Naaalaala mo ba ang mga atipan
ng Ama sa sambahayan ni Israel? Sinabi ko sa kanya, Oo.
9
At ito ay nangyari na, na sinabi niya sa akin: Tingnan, at masdan ang makapangyarihan at karumal-dumal na simbahan, na ina ng mga karumal-dumal na gawain, na ang adiyablo
ang nagtatag.
10
At sinabi niya sa akin: Masdan, may adalawang
simbahan lamang; ang isa ay simbahan ng Kordero ng Diyos, at ang bisa
naman ay simbahan ng diyablo; kaya nga, kung sinuman ang hindi nabibilang sa simbahan ng Kordero ng Diyos ay nabibilang sa yaong makapangyarihang simbahan, na ina ng mga karumal-dumal na gawain; at siya ang cpatutot
ng buong mundo.
11
At ito ay nangyari na, na tumingin ako at namasdan ang patutot ng buong mundo, at nakaupo siya sa maraming atubig
; at may kapangyarihan bsiya
sa buong mundo, sa lahat ng bansa, lahi, wika, at tao.
12
At ito ay nangyari na, na namasdan ko ang simbahan ng Kordero ng Diyos, at ang bilang nito ay akakaunti
, dahil sa mga kasamaan at karumal-dumal na gawain ng patutot na nakaupo sa maraming tubig; gayon pa man, namasdan ko na ang simbahan ng Kordero, na mga banal ng Diyos, ay nasa blahat
din ng dako ng mundo; at ang kanilang nasasakupan sa mundo ay kakaunti, dahil sa kasamaan ng makapangyarihang patutot na nakita ko.
13
At ito ay nangyari na, na namasdan kong nangalap ng maraming tao ang makapangyarihang ina ng mga karumal-dumal na gawain sa lahat ng dako ng mundo, sa lahat ng bansa ng mga Gentil, upang akalabanin
ang Kordero ng Diyos.
14
At ito ay nangyari na, na ako, si Nephi, ay namasdan ang kapangyarihan ng Kordero ng Diyos, na ito ay napasa mga banal ng simbahan ng Kordero, at sa mga pinagtipanang tao ng Panginoon, na nakakalat sa lahat ng dako ng mundo; at nasasandatahan sila ng kabutihan at akapangyarihan
ng Diyos sa dakilang kaluwalhatian.
15
At ito ay nangyari na, na namasdan kong anabuhos
ang poot ng Diyos sa yaong makapangyarihan at karumal-dumal na simbahan, kung kaya nga’t may mga digmaan at alingawngaw ng mga digmaan sa lahat ng bbansa
at lahi sa mundo.
16
At nang magsimulang magkaroon ng mga adigmaan
at alingawngaw ng mga digmaan sa lahat ng bansang pag-aari ng ina ng mga karumal-dumal na gawain, nangusap ang anghel sa akin, sinasabing: Masdan, ang poot ng Diyos ay napasa-ina ng mga patutot; at masdan, nakikita mo ang lahat ng bagay na ito—
17
At kapag dumating ang apanahong
mabubuhos ang bpoot
ng Diyos sa ina ng mga patutot, na siyang makapangyarihan at karumal-dumal na simbahan sa buong mundo, na ang diyablo ang nagtatag, sa gayon, sa araw na yaon, ang cgawain
ng Ama ay magsisimula, sa paghahanda ng daan upang maisakatuparan ang kanyang mga dtipan
, na kanyang ginawa sa kanyang mga tao na nabibilang sa sambahayan ni Israel.
18
At ito ay nangyari na, na nangusap sa akin ang anghel, sinasabing: Tingnan!
19
At tumingin ako at namasdan ang isang lalaki at nakadamit siya ng isang puting bata.
20
At sinabi ng anghel sa akin: Masdan ang aisa
sa labindalawang apostol ng Kordero.
21
Masdan, makikita niya at isusulat ang mga nalalabi sa mga bagay na ito; oo, at gayon din ang marami pang bagay na nangyari na.
22
At isusulat din niya ang hinggil sa katapusan ng daigdig.
23
Samakatwid, ang mga bagay na kanyang isusulat ay makatarungan at totoo; at masdan, nasusulat ang mga ito sa aaklat
na iyong namasdan na nagmula sa bibig ng Judio; at sa panahong lalabas ang mga ito sa bibig ng Judio, o, sa panahong ang aklat ay lalabas mula sa bibig ng Judio, ang mga bagay na nasusulat ay malinaw at dalisay, at bpinakamahalaga
at madaling maunawaan ng lahat ng tao.
24
At masdan, ang mga bagay na isusulat ng aapostol
na ito ng Kordero ay maraming bagay na iyo nang nakita; at masdan, ang nalalabi ay makikita mo.
25
Subalit ang mga bagay na iyong makikita pagkaraan nito ay hindi mo isusulat; sapagkat inordenan ng Panginoong Diyos ang apostol ng Kordero ng Diyos na siya ang amagsusulat
ng mga yaon.
26
At gayon din sa ibang nabuhay na noon, sa kanila ay ipinakita niya ang lahat ng bagay, at isinulat nila ang mga yaon; at amahigpit
na isinara ang mga yaon upang lumabas sa kanilang kadalisayan, alinsunod sa katotohanan na nasa Kordero, sa sariling itinakdang panahon ng Panginoon, sa sambahayan ni Israel.
27
At ako, si Nephi, ay narinig at nagpapatotoo, na ang pangalan ng apostol ng Kordero ay aJuan
, ayon sa salita ng anghel.
28
At masdan, ako, si Nephi, ay pinagbawalang aking isulat ang nalalabi sa mga bagay na aking nakita at narinig; anupa’t ang mga bagay na naisulat ko ay sapat na sa akin; at aking isinulat ang maliit na bahagi lamang ng mga bagay na aking nakita.
29
At pinatototohanan kong aking nakita ang mga bagay na nakita ng aking aama
, at ipinaalam sa akin ang mga yaon ng anghel ng Panginoon.
30
At ngayon tatapusin ko na ang aking mga pananalita hinggil sa mga bagay na aking nakita habang ako ay natangay sa espiritu; at kung hindi man nasusulat ang lahat ng bagay na aking nakita, ang mga bagay na aking naisulat ay atotoo
. At gayon nga ito. Amen. |
Vice Ganda, ‘di pa sigurado sa The Buzz!
SO, PARANG BITIN pa pala kung sino talaga ang papalit kay Ruffa Gutierrez sa The Buzz. Although, nagkaroon na ng tipong welcome kay Vice Ganda for his birthday sa nabanggit na showbiz talk show, may echos-echos na hindi pa raw talaga ang komedyante ‘yung papalit kay Ruffa rito, na gusto na raw nina Kris Aquino at Boy Abunda si Vice kahit nga raw i-share na nila ang part ng talent fees nila para lang maidagdag na si Vice sa show.
Ganoon katindi ang tiwala nila kay Vice, dahil nga rin sa isang show na talagang binuhay ng presence doon ng dati lamang comedy bar host, ang Showtime na bumongga talaga sa TV at hindi maitatangging dahil ‘yun sa husay sa pagho-host at pagiging hurado ni Vice Ganda.
Palagay namin, tine-test pa ng ABS-CBN kung okey na rin lang na sina Kuya Boy at Kris ang tanging main hosts ng The Buzz. Baka nga hindi na kailangan ng pamalit kay Ruffa. Tingnan na lang natin kapag umarangkada na ang Paparazzi ng TV 5 na magtatampok kina Cristy Fermin, Ruffa, at iba pa. Tiyak na maiiba ang ihip ng hangin kapag naging three-cornered fight na ang mga showbiz talk show tuwing Linggo, although ang alam namin, lihis sa nakaugaliang time slot ang sa Paparazzi sa magkasabay na The Buzz ng Dos at ng Showbiz Central ng Siyete.
As it is, hard-hitting ang magiging dating ng Paparazzi dahil wala raw itong sacred cows na pinoprotektahan, unlike Dos and Siyete na may kanya-kanyang interests at mga talents na iniiwas sa mga eskandalo.
Well, abangan na lang natin.
MUKHANG UNTI-UNTI NANG nagpapabongga ang TV 5. Napanood namin noong Linggo ang balitaktakan sa Face to Face kung saan host si Amy Perez. Nakakaloka pala ang show na ito na parang canned TV program na Jerry Springer na bangayan nang bangayan. Awayang walang humpay, but at the end of the day, nagkakaroon ng redemption at reconciliation.
Ewan lang kung gaano ka-scripted ang programang ito, pero mukhang mahirap itong iskripan. Hindi naman professional actors and actresses ang nagge-guest dito kundi mga common tao na may common dispute. Mahusay ring mag-host si Amy, na kung minsan, nadadala ng kanyang emosyon na para sa amin, click sa mga manonood, at nakaka-relate ang mga ito sa kadramahan at kung anumang kacheapan ng mga participant dito.
Kung gusto nga ng TV 5 na mapaiba, palagay namin, unti-unti nilang maa-achieve ito. Nagiging magandang alternatibo sila at ‘yun ang maganda roon. ‘Yung hinahanap na katinuan sa TV ngayon ay naibabalanse ng Singko, at ngayon pa lang, dapat nang mag-umpisang kabahan din ang dalawang naglalakihang networks, ang Siyete at Dos.
Calm Ever
Archie de Calma |
José Protasio Rizal Mercado
Maicling casaysan nang canyang buhay
Ipinang̃anac si Gat Jose Protasio Rizal Mercado, sa báyan ng̃ Calambâ, sacóp ng̃ lalawigang Laguna, ng̃ ikalabing siyam ng̃ Junio ng̃ taóng sanglibo walóng dáan animnapo’t isá.
Si G. Francisco Rizal Mercado ang canyáng amá at si G. Teodora Alonso at Quintos ang canyáng iná.
Ipinang̃anac si G. Francisco Rizal Mercado at Alejandra ng̃ taóng 1811, sa Binyáng, Laguna, at namatáy sa Maynila ng̃ ica 5 ng̃ Enero ng̃ 1898, at si G. Teodora Alonso ay ipinang̃anac sa Meisic, sacóp ng̃ Tundó, Maynila, ng̃ taóng 1825 at nabubuhay hanga ng̃ayón (8 ng̃ Junio ng̃ 1909). Si G. Francisco Mercado ay nag-aral at marunong ng̃ wicang castila at wicang latín, at si G. Teodora Alonso ay nag-aral sa colegio ng̃ Santa Rosa at marunong ng̃ wicang castila.
Ang naguíng mg̃a anác ng̃ mag-asawang ito’y si na guinoong Saturnina, Paciano, Narcisa, Olimpia, Lucía, María, Concepción, Jose, Josefa, Trinidad at Soledad.
Bininyagan si Jose Rizal ng̃ araw ng̃ sábado, icadalawampo’t dalawa ng̃ Junio ng̃ 1861. Si G. Rufino Collantes, páring clérigo at cura-párroco sa bayang Calambâ ang sa canyá’y nagbinyag, at si G. Pedro Casañas, páring clérigo at tubô sa Calambâ, ang sa canyá’y nag-anác sa binyág. Capowa namatáy na ang dalawang páring itó.
Pinang̃alanang Jose, dahil sa ang iná ng̃ Doctor Rizal ay namimintacasi sa Patriarca San José, at ang pang̃alawang pang̃alang Protasio ay dahil sa caarawán ng̃ Santong itó, alinsunod sa calendario, ng̃ siyá’y ipang̃anác.
Hindi dating tagláy ng̃ amá at ng̃ mg̃a capatíd ng̃ amá ng̃ ating Doctor ang apellidong Rizal. Pinasimulaang guinamit ang apellidong Rizal ng̃ mag-aral ang batang si Jose, upang siyá’y macaligtas sa mahigpit na pag uusig ng̃ mg̃a fraile sa mg̃a nag-aapellidong Mercado.
Wicang castila ang apellidong Rizal, na ang cahulugán sa wicang tagalog ay ang muling pag-supang ó pag-ulbós ng̃ pinutol na halaman ó damó. May isá pang cahulugán; ang lupang may pananím na anó mang damóng pacain sa mg̃a háyop.
Pagdatíng sa icatlóng taón ng̃ gulang ng̃ musmós na si Jose Rizal ay tinuruan na siyá ng̃ canyáng amá’t iná ng̃ pagbasa. Napagkilala ng̃ madla ang cagaling̃an niyáng tumulâ ng̃ wawalóng taón pa lamang ang canyáng gulang, dahil sa isáng marikít na tuláng canyáng kinathà, na tinakhán ng̃ lahát ng̃ mg̃a manunulang tagalog sa lalawigang Silang̃an.[1]
Sa pagcakilala ng̃ amá’t iná ni Jose Rizal ng̃ catalasan ng̃ isip at malaking hilig ng̃ caniláng anác na itó sa pag-aaral, caniláng dinalá siya sa Maynila, itinirá sa isang bahay sa daang Cabildo, loob ng̃ Maynila; at ipinasoc ng̃ taóng 1871 sa Ateneo Municipal, na pinang̃angasiwaan ng̃ mg̃a páring jesuita.
Nakilala ni Jose Rizal sa bahay ni pari Burgos si na pare Dandan, Lara at Mendoza na pawang dinakip at ipinatapon sa Marianas ng̃ gobierno ng̃ España, at gayon din si parì Gomez at si pari Zamora, na ipinabitay ng̃ Gobierno ring iyong casama si párì Burgos, na ang naguing sangcala’y ang panghihimagsic ng̃ mg̃a manggagawâ sa Arsenal ng̃ Tang̃uay ng̃ 1872. Sumasabudhì ng̃ madlâ ang mg̃a calupitáng dito’y guinágawâ ng̃ mg̃a panahóng iyón. Ipinabilángo, ipinatapon ó ipinabitay bawa’t filipinong numiningning dahil sa tálas ng̃ isip at sa pagsasangalang sa mg̃a catwiran ng̃ lupang kináguisnan. Ang mg̃a nangyaring itó’y nalimbag sa damdamin ng̃ batang si Jose Rizal.
Lumipat itó ng̃ pagtirá sa Ateneo Municipal at ng̃ naroon na’y tila mandín lálo pang náragdagan ang canyáng sipag sa pag-aaral at cabaitang puspós ng̃ ugalì. Ang naguing maestro niyá’y ang mg̃a jesuitang si parì Cándido Bech at si parì Francisco Sánchez.
Cung ipinamamanglaw ng̃ batang si Jose Rizal ang nakita niyáng pag-amis sa catwiran ng̃ canyang mg̃a caláhì ay lalo ng̃ dinaramdam niyá, ang mg̃a sabihanan ng̃ mg̃a fraileng madalás niyang marinig sa Ateneo Municipal na di umano’y mataas ang caisipan ng̃ táong culay maputi cay sa táong culay caymanguí, madiláw, abóabó ó maitím, bagay na pinagpilitan niyáng siyasatin mulâ noon, cung totoo ng̃â, sapagca’t inaacála niyáng lihís sa catowiran ang gayóng pagpapalagáy. Napagtalastas ng̃ madlâ ang ganitóng paghahacahácà ni Jose Rizal, dahil sa isáng casulatang inilathalà ng̃ pantás na si Herr Ferdinand Blumentritt sa icasampung tomo ng̃ Internationales Archiv fiur Ethnographie, ng̃ 1897, na ganitó ang saysay:
“Sinabi ni Rizal, na maliit pa siya’y malaki ng̃ totoo ang canyang pagdaramdam, dahil sa nakikita niyang sa canya’y pagpapawalang halagá ng̃ mg̃a castilà, dáhil lámang sa siya’y indio[2] Magbuhat niyao’y pinagsicapan niyang pacasiyasatin cung alín ang catwíran ó cadahilanang pinagsasandigan ng̃ mg̃a castila at ng̃ lahat ng̃ mg̃a táong may mapuputing balát upang ipalagáy nilang sila’y matatáas ang ísip cay sa mg̃a táong cawang̃is din nila ang anyô, at taglay ang cáya upang dumúnong at magtamó ng̃ capangyarihang gaya rin nilá.
“Ipinalálagay ng̃ mg̃a tagá Europang silá ang pang̃inoon ng̃ bóong daigdig: sa acalà nila’y silá ang tang̃ing nagtâtaglay ng̃ pagsúlong sa dúnong at sa mg̃a magagandang caugalian, at silá lamang ang táng̃ì at dalisay na liping homo sapiens,[3] samantalang ipinalálagay nilang ang mg̃a ibang lahi ay mababa ang pag-iísip, ang guinagamit na wica’y dukhâ at walang caya upang macuha ang dunong ng̃ mg̃a taga Europa, ano pa’t ang mg̃a lahing may culay caymangui, itím, diláw ó abo-abó ay isá sa pascacaiba’t ibang anyô ng̃ homo brutus.[4]
“Nang magcágayo’y itinátanong ni Rizal sa sarili; ¿totoo ng̃a cayâ ang mg̃a pinatitibayan nilang ito? Ang tanóng na ito ang totoong laguing sumasaísip niya mulâ pa sa panahong siya’y nag-aaral, at di lamang sa canya cung di naman sa mg̃a cápowà niyáng nag-aaral na mg̃a taga Europa. Hindi nalao’t canyang nápagmasid sa colegio na walang pinagcacaibhan ng̃ pag-iisip ng̃ isa’t isá, [sa macatowid baga'y ng̃ pag-iisip ng̃ táong maputi ang balát at ng̃ táong caymangui.] Caraniwang lubha ang pagcacápantay ng̃ mg̃a puti at ng̃ mg̃a indio: sa isa’t isang panig ay may nakikitang mg̃a tamád at masisipag, mápag-sákit sa pag-aaral at matamarin sa pag-aaral, matálas ang pag-iísip at mapuról ang pag-iísip; sa cawacasan … wala siyang nakikitang ikinahíhiguit ng̃ mg̃a mapuputíng nag-aaral at gayon din ng̃ mg̃a may cúlay caymangui. Pinagsiyasat niya ang mg̃a dunong na nauucol sa mg̃a láhi; natotowa siyá pagca nangyayaring dahil sa isang paláisipang may cahirapang ibiníbigay ng̃ profesor ay hindî mátuclasang gawín ng̃ canyang mg̃a casamahang mapuputî, at sila’y nang̃agsisilapit sa canyá upang canyáng gawín cung papaano. Canyang pinagdidilidili at itinututol ang lahat ng̃ itó, hindi dáhil sa isáng pagtatagumpay niyang sarili, cung di dahil sa isáng pagtatagumpay ng̃ canyáng mg̃a cababayan. Dahil dito’y sa colegio ng̃a nagpasimulâ ang canyáng paniniwálang nagcácapantay ang ísip at cáya ng̃ mg̃a europeo at ng̃ mg̃a indio sa paggawa ng̃ ano mang bagay. At sa lahat ng̃ ito’y napagtalacayan niyang magcacapantay ang catutubong isip ng̃ europeo at ng̃ indio.
“Ang unang pinacabúng̃a ng̃ napagtalacayang itó ay ang pagcapagbalac ni Rizal, na cung mapag-unawa sana ng̃ canyang mg̃a cababayan, na cawang̃is ng̃ canyáng pagcaunawa, ang pagcacapantaypantay na iyan, ito’y maguiguing isang paraan upang maipailanglang ang dunong ng̃ mg̃a filipino. Dumatíng siya sa paniniwalang matáas ang pag-iisip sa pag-aaral ng̃ mg̃a tagalog cay sa mg̃a castila (ang iláng mg̃a castilang ng̃ panahóng yao’y canyáng nakilala;) at canyáng sinsasabi ng̃ boong galác ang cadahilana’t dumatíng siyá sa ganitong paniniwalâ. Sa ganito’y canyáng sinasabi:—Sa mg̃a colegio sa amin ay isinásaysay na lahát sa wicang castila, catutubong wica ng̃ mg̃a castila, at wicang hindi namin kilalá; cayâ ng̃a’t dahil dito’y kinakailang̃an naming magpumilit ng̃ higuit cay sa canilá sa pagpiga ng̃ pag-iísip, upang maunawà at maisaysáy ang isang bágay: at sa pagca’t gaya ng̃a ng̃ sinabi co na, na walang nakikitang ipinagcacaibang anó man ng̃ mg̃a castilà at ng̃ mg̃a indio sa mg̃a colegio, at yamang gayo’y matáas ang pag-iísip namin cay sa canilá.—May pagmamasid pa siyáng guinawa, na sa canyá’y nagdagdag ng̃ pag-aalinlang̃an sa dating tagláy na niyá, tungcol sa cataasan ng̃ pag-iísip ng̃ mg̃a castila. Guinawâ niya ang pagmamasíd, tungcol sa inaacála ng̃ mg̃a castilang silá’y may carapatán sa lalong malalakíng paggalang at pagpapacumbaba ng̃ mg̃a indio, sapagca’t naniniwála ang mg̃a itóng ang mg̃a mapuputì, dahil lamang sa sila’y maputi, ay pawang ipinang̃anác sa isáng lúpang lalong magalíng cay sa lúpa ng̃ mg̃a indio. Napagtanto ng̃ panahóng iyón ni Rizal, na ang paggalang at pagpapacumbabang iyón ng̃ mg̃a indio sa castila—sa pagca’t siyang itinuro ng̃ mg̃a castila sa mg̃a indio—ay hindi lamang dahil sa ipinalálagay na pawang galing sila sa láhing matáas, cung di sa pagca’t isang paraan upang maicublí ang tacot at ang malabis na pag-ibig sa sariling catawán. Ang tacot, sa pagca’t sa tikís na pag-amís na sa canila’y guinágawâ, ipinalálagay nilang ang mg̃a mapuputî ay pang̃inoon nilá at siyáng sa canila’y nagmamay-ári; at ang malabis na sa canilang sarili’y pag-ibig, palibhasa’y caniláng napagkilala ang caugalian ng̃ mg̃a europeo at napag-unawang dahil sa capalaluang taglay ng̃ mg̃a ito, ay makikinabang sila cung sila’y magpakita ng̃ paimbabáw na pagpapacumbabâ, at gayon ng̃â ang canilang guinágawâ. Caya ng̃a’t hindi kinalulugdan cahi’t camunti man ng̃ mg̃a indio ang mg̃a europeo: nang̃agpapacumbaba cung naháharap sa canila, ng̃uni’t pinagtatawanán silá cung nang̃átatalicod, linílibac ang caniláng pang̃ung̃usap, at hindi nagpapakita ng̃ cahit munting tandâ ng̃ paimbabáw na sa canila’y paggálang. Dahil sa hindi nataróc ng̃ mg̃a castila ang túnay na caisipán ng̃ mg̃a indio, samantalang napagtantong lubós ng̃ mg̃a indio ang tunay na caisipan ng̃ mg̃a castila, ipinalálagay ni Rizal na mahina ang pag-iísip ng̃ mg̃a mapuputi cay sa canyang mg̃a cababayan….. Nang siya’y panahong bata pa, cailan mang marírinig ó mababasa niya ang pagpapalagay ng̃ mg̃a mapuputi sa canyáng láhi ay napopoot, napúpunô ang canyang púso ng̃ gálit; ng̃ayo’y hindi na nangyayari sa canya itó; sa pagca’t cung náriríng̃ig niyá ang gayón ding mg̃a pagpapalagáy, nagcacasiyá na lámang siyá sa pagng̃iti at isinasaalaala niya ang casabiháng francés: “tout comprendre, c’est tout pardonner.[5]“
Ang maílab na mithî ni Rizal na mapaunlacán ang canyáng láhî ang siyáng totoong nacapag-udyóc sa canyá sa pagsusumakit sa pag-aaral hangáng sa canyáng tamuhín ang lubháng maningníng at maraming mg̃a pangulong ganting pálà ng̃ colegio, na sino ma’y waláng nacahiguít.
Dinalá si Rizal ng̃ canyáng casipagan hangáng sa magsanay sa escultura[6] ng̃ waláng nagtutúrò.
Ng̃ panahóng iyó’y gumawâ siyá ng̃ isáng magandáng larawan ng̃ Virgeng María, na ang guinamit niyá’y ang matigás na cahoy na baticulíng at ang ipinag-ukit niya’y isang caraniwang cortaplumas lámang. Nang makita ng̃ canyáng mg̃a maestrong párì ang cahang̃ahang̃ang larawang iyán ay tinanóng nilá siyá cung macagagawâ namán ng̃ isáng larawan ng̃ mahál na púsò ni Jesús; napaoo siyá, at hindî nalaon at canyang niyárì at ibinigáy sa nagpagawâ sa canyá, na totoong kinalugdan ding gaya ng̃ una.
Nang ica 5 ng̃ Diciembre ng̃ taóng 1875 ay kinathà niya at binasa sa isáng malakíng cafiestahan sa Ateneo ang isang tulâ, na pinuri ng̃ lahát, na ang pamagat ay El Embarque (Himno á la flota de Magallanes.)[7]
Nag-aaral siyá ng̃ icalimáng taón ng̃ bachillerato sa Ateneo Municipal ng̃ cathain niyá ang isang tulâ na canyáng pinamagatáng: Por la educación recibe lustre la Pátria.[8]
Ng̃ bahagyà pa lamang tumutuntong siya sa icalabíng anim na taóng gulang ay nagtamó siyá ng̃ títulong Bachiller en Artes.
Nárito ang talaan ng̃ canyáng mg̃a pinag-aralan mulâ ng̃ taóng 1877, at ang mg̃a tinamó niyang calificación:
1871-1872. Aritmética Sobresaliente
1872-1873. Latín unang taón Sobresaliente
1872-1873. Castellano Sobresaliente
1872-1873. Griego Sobresaliente
1873-1874. Latín, unang taón Sobresaliente
1873-1874. Castellano Sobresaliente
1873-1874. Griego Sobresaliente
1873-1874. Geografía Universal Sobresaliente
1874-1875. Latín, tercer curso Sobresaliente
1874-1875. Castellano Sobresaliente
1874-1875. Griego Sobresaliente
1874-1875. Historia ng̃ España at Filipinas Sobresalien
1874-1875. Historia Universal Sobresaliente
te
1874-1875. Aritmética at Algebra Sobresaliente
1875-1876. Retórica at Poética Sobresaliente
1875-1876. Francés Sobresaliente
1875-1876. Geometría at Trigonometría Sobresaliente
1875-1876. Filosofía, unang taón Sobresaliente
1876-1877. Filosofía, icalawang taón Sobresaliente
1876-1877. Mineralogía at Química Sobresaliente
1876-1877. Física Sobresaliente
1876-1877. Botánica at Zoología Sobresaliente
Bachiller en Artes ng̃ 14 ng̃ Marzo ng̃ 1877 Sobresaliente
Lumipat si Rizal sa Universidad ng̃ Santo Tomás ng̃ Junio ng̃ 1877, at doo’y pinag-aralan ang Cosmología metafísica, Teodicea at Historia ng̃ Filosofía. Pinasimulan ang pag-aaral ng̃ Medicina (pangagamót) ng̃ taóng 1878. Canyáng pinag-aralan sa Universidad ang Física, Química, Historia Natural, Anatomía, Disección, Fisiología, Higiene privada, Higiene pública, Patología general terapeútica, Operaciones, Patología médica, Patología quirúrgica, Obstetricia.
Ng̃ taóng 1879 ay nagtatag ang Liceo Artístico-Literario sa Maynila ng̃ isáng certamen upang bigyáng unlác ang sino mang macapagharáp ng̃ lalong magandáng catháng prosa ó tulâ. Ang bumuboò ng̃ Jurado[9] ay pawang mg̃a castílà. Nagharáp si Rizal ng̃ isáng tuláng Oda, na ang pamagát ay A la Juventud Filipina, at bagá man maraming mg̃a castílà at tagalog ang nang̃agsipagharáp ng̃ canicanilang [V]gawâ, si Rizal ang nagcamít ng̃ pang̃ulong ganting-pálà.
Nang taóng sumunod, 1880, nagtatag na mulî ang Liceo Artístico-Literario ring yaón ng̃ isa pang certamen, bilang alaala sa caarawán ng̃ pagcamatáy ni Cervantes. Pawang mg̃a castílà ang bumubóò ng̃ Jurado. Si Rizal ang nagtamó ng̃ pang̃ulong gantíng-pálà, sapagca’t ang cathâ niya’y siyang lalong magandá at mainam sa lahat ng̃ mg̃a catháng iniharáp sa certameng iyón ng̃ maraming mg̃a periodistang castílà at mg̃a bantóg na fraile sa carunung̃ang pawang mg̃a castila rin. El Consejo de los Dioses[10] ang cathang iniharáp ni Rizal, at ang tinangáp niyang pang̃ulong ganting-pálà’y isang sinsíng na guintô, na larawan ni Cervantes ang tampóc. Ang castilang si Don N. del Puzo, pantás na catúlong ng̃ mg̃a mánunulat sa Diario de Manila, ang nacacuha ng̃ pang̃alawang ganting-pálà.
Ng̃ taón ding iyóng 1880, bago pa lamang catatangap ni Rizal ng̃ sinabi ng̃ ganting-pálà ay náparoon siya sa palacio ng̃ Malacanyang, at talagang magsasacdal sana cay Primo de Rivera, Gobernador at Capitán General nitong Filipinas, dahil sa ng̃ isang gabing ng̃itng̃it ng̃ dilím ay siya’y tinampalasan at sinugatan ng̃ Guardia Civil, sapagca’t nagdaan siyá sa tabí ng̃ isáng bulto ay hindî siyá nacapagpugay, at ang bulto paláng iyón, na hindi niya nakilala, dahil sa cadilimán ng̃ gabí, ay ang tenienteng namiminúnó sa isang destacamento; sinugatan siya ng̃ waláng anó-anó, na dî man lamang siyá, pinagsabihan ng̃ anó man. Hindî niyá nácausap ang Capitán general at hindî siyá nagtamó ng̃ minímithing pagwawaguí ng̃ catowiran.
Nang ica 6 ng̃ hapon, icawaló ng̃ Diciembre ng̃ taóng 1880, ay pinalabás sa Ateneo Municipal ng̃ Maynila ang isang melodramang wícang castílà, na ang pamagát ay Junto al Pasig[11], cathâ ni Rizal, na presidente ng̃ Academia de la Literatura Castellana sa Maynílà ng̃ panahóng iyón, at música ni Don Blás Echegoyen.
Ang mg̃a nagsilabás sa melodramang iyón ay ang mg̃a sumusunod:
Leónido Isidro Perez.
Cándido Antonio Fuentes.
Pascual Aquiles R. de Luzuriaga.
Satán Julio Llorente.
Angel Pedro Carranceja.
Coro ng̃ mg̃a diablo Caramihang estudiante at ang isa sa canila’y si Vicente Elio.
Di maulatang mg̃a pagpupuri ang inihandog cay Rizal ng̃ lubháng maraming guinoong nanood ng̃ melodramang iyón.
Sapagca’t sa araw-araw ay nilílibac at nilalait ng̃ isang fraileng profesor sa Universidad ang mg̃a estudiante, hindî nacatiís si Rizal, ipinagsangaláng niyá ang canyáng mg̃a casamahán sa isáng mahigpít ng̃uni’t mapitagang pang̃ang̃atwiran, at ang naguing casaguta’y ang panunumpâ ng̃ canyáng catedrático, na cailán ma’y hindi niya palálabasin si Rizal sa alín mang exámen.
Dahil sa nangyaring iyo’y minagalíng ni Rizal ang pasá España at doón magpatuloy ng̃ pag-aaral, at sapagca’t sumang-ayon ang canyáng ama’t iná, siya’y lumulan sa vapor na ang tung̃o’y sa Barcelona, ng̃ ica 3 ng̃ Mayo ng̃ 1882, na puspós ng̃ pighatî ang cálolwa. ¡Sa Calambâ [Laguna] ay nilisan niya ang canyang mg̃a pinacamumutyang amá, iná at mg̃a capatíd; sa Camilíng ay ang maalab na sinisintang si Leonor Rivera, magandang dalagang ang larawa’y háwig na háwig sa matimyás na si Maria Clara sa Noli me Tangere, at saca napalayô siyá sa pinacaiibig na Bayang Filipinas!
Dumatíng si Rizal sa Barcelona, (España) ng̃ mg̃a unang araw ng̃ Junio ng̃ 1882, at hindî pa halos nacapagpapahing̃á sa gayóng matagál na pagdaragat, sinulat na niyá ang unang artículo[12], na pinaglagdaan niya ng̃ canyáng mg̃a damdamin. Pinang̃alanan niya ang artículong yaón ng̃ El Amor Patrio[13], may taglay na fechang Junio ng̃ 1882, at finirmahán niyá ng̃ pamagát na Laong-Laan, saca ipinadalá niyá sa Diariong Tagalog[14], at inilathálà sa pámahayagang itó ng̃ icá 20 ng̃ Agosto ng̃ 1882.
Pakinggan natin cung anó ang pasiyá ng̃ isáng castílà, ni D. Wenceslao E. Retana, na nagpamagát si canyáng mg̃a ilinalathálà sa mg̃a pámahayagan, ng̃ Desengaños, tungcól sa kasulatang sinasabi co:
“Marahil ay nacainís ca canyá (cay Rizal) ang Barcelona; marahil ay nacapamanglaw at nakapágpalungcot sa canyá ang malakíng pang̃ulong bayan ng̃ Cataluña, ng̃ canyáng mámasid na doo’y may lubós na calayâan ang cálahatlahátang mg̃a mithî, sa pagdidilidiling doo’y waláng mg̃a inquisidor[15] ang ísip; datapwa’t sa Maynila’y mayroon. Bagá man talastás niyáng totoong caraniwang gamit na, gayón ma’y guinawâ rin ni Rizal sa isáng pananalitáng malungcót, at may hawig na isipín, ng̃uni’t halos laguing mabanayad, palibhasa’y mithi ang macatulong ng̃ cahi’t dukha ng̃uni’t maalab na pag-anib. “Tulad sa mg̃a hebreo ng̃ una ani Rizal—na inihahandog sa templo ang mg̃a unang bung̃a ng̃ caniláng pag-ibig, camí, dito sa lupa ng iba, iaálay namin ang mg̃a unang pananalitâ sa áming báyang nababalot ng̃ mg̃a alapáap at ng̃ mg̃a ulap ng̃ umaga, na hindî nagmamaliw ang cagandaha’t hiwagang anyô at kaligaligaya; ng̃uni’t lálò ng̃ pinacasísinta, samantalang sa canya’y pumapanaw at lumálayô,” Sa ganáng cay RizaL—ani Retana—ang España’y lupa ng iba; sa ganáng kanyá’y walâ ng̃ bayang sarili (pátria) cung dì ang Filipinas. Hindî sumasaísip niyà ang maliit na bayang sarili (“pátria chica”) at ang malaking báyang sarili (“pátria grande”) na totoong caraniwan na nitong mg̃a hulíng nagdaang taón; ang maliit ay ang báyan, ang lalawigan ó cung dilî cayá’y ang isáng panig: at ang malaki ay ang boong nación, sampô ng̃ mg̃a ibáng lupaíng nasásacop, cahi’t anóng pagcalayô-láyò ang kinálalagyan. Ang malakíng bayang sarili, kung sa isáng filipinong tunay na nakikianib sa España ay walâ ng̃ iba kung dî ang lupaíng España, na calakíp ang canyáng mg̃a nasasacop sa cabilang ibayo ng̃ dagat, at ang maliit ay ang panig. Ng̃uni’t cay Rizal ay waláng maliit ó malaking bayang sarili, cung dî Bayang sarili; na sa ganáng canyá’y hindî ang Calambâ, hindî ang mg̃a bayang ang salita’y wikang tagalog, hindî man lamang ang pulô ng̃ Lusóng, cung dî ang capisanan ng̃ mg̃a pulóng nátuclasan ni Magallanes. Hindî lamang ito: sa ganáng cay Rizal, ang España’y hindî inang bayan; ito’y marahil ay sa mestizong castílà, sa mg̃a may dugóng castílà; datapwa’t hindî sa táong may dugóng dalisay ng̃ tagá casilang̃anan …
“Hindî malimutan niyá, ang sariling lúpà:—”Naroroon [ang sabi ni Rizal] ang mg̃a unang gunitaing nangyari ng̃ panahong camusmusan, masayáng hadang[16] kilalá lamang ng̃ cabataan sapagca’t doo’y natutulog ang boong isang panahong nacaraan na [ang bayang may casarinlan] at na-aaninagnagan ang panahóng dárating [ang catubusan ng̃ lahi sa pamamag-itan ng̃ pag-aaral]; sapagca’t sa canyáng mg̃a cagubátan at sa canyáng mg̃a damuhán, sa bawa’t cáhoy, sa bawa’t bulaclac, namamasdán ninyóng naúukit ang alaala sa alín man táong inyóng guiniguiliw, na gaya rin ng̃ canyáng hining̃á sa hang̃ing may taglay na bang̃ó, na gaya ng̃ canyáng awit sa lagaslás ng̃ mg̃a batis, na gaya ng̃ canyáng ng̃itî sa bahaghari ng̃ lang̃it ó ng̃ canyang mg̃a buntóng-hining̃á sa hindî mapagwáring daíng ng̃ hang̃in sa gabí …”—Ang ganitóng mg̃a pananalita’y talagang cay Rizal; ilála sa macahulugán, sa may tinutucoy ang mg̃a pananalitáng may hímig ng̃ hiwágà, ito ng̃â ang anyô ng̃ canyáng pagsulat, ang canyáng caugalian, at halos waláng makikitang bagay na prosa[17] ó tulâ na canyáng kinathâ na hindî itó ang námamasid; na ang bawa’t may ísip, cahi’t caraniwan lámang ang tálas ay agád mapagwawárì sa mg̃a súlat ni Rizal, ang mg̃a caisipán sa pamamayang naghaharì sa budhî ng̃ lubhang mairuguíng yaón sa kinaguisnang lúpà—”¡Hindî nacácatcat cailán man (aní Rizal) ang pagsintá sa kinamulatang lúpà, pagcâ ang pagsintáng ito’y nacapasoc sa pusò: sapagca’t talagang tagláy na niyá ang tatác ng̃ Lang̃it na siyáng ikinapaguiguing waláng catapusán at pagcawaláng pagcasírà.”—At isinunod pagdaca ang ganitóng mg̃a sabi, na anaki ibig niyang palacsín ang loob at itaimtím sa púsò ng̃ mg̃a táong pinagtatalaghán ng̃ casulatang iyón ang pag-íbig sa kinamulatang lúpà:—”Cailán ma’y casabiháng ang pagsinta ang siyáng lalong macapangyarihang nag-uudyoc ng̃ mg̃a cagagawang lalong dakilà; cung gayo’y talastasíng sa lahát ng̃ mg̃a pagsinta, ang sa kinaguisnang bayan ang siyang nagbung̃a ng̃ mg̃a gawáng lalong malalakí, lalong mg̃a bayani at lalong waláng casíng dalisay. Basahin ninyó ang Historia” … Pagcatapos na maisaysay sa iláng pangcát na totoong mataós at macatwiran ang pananalitâ, upang patotohanang sa buhay na ito’y pawang madalíng lumípas ang lahát: sinabi naman niyá, ang nangyayari pag laganap ng̃ sigáw na ¡ang kinamulatang lupa’y sumasapang̃anib! ang sarisaring pagpapacahirap at paghahayin ng̃ buhay na kinacailang̃ang gawín…. Datapwa’t ¡hindi cailang̃an! ¡Ipinagsangaláng ang nagbigáy búhay; ¡gumanáp ng̃ isang catungculan! Si Codro ó si Leónidas,[18], ang cahi’t sino man, ¡ang kinaguisnang baya’y matututong sa canyá’y mag-alaala!
“At parang naguguniguni na niya ang sa kanya’y mangyayari, isinulat ni Rizal ang ganito: “Magháyin ang ibá ng̃ canyáng cabatáan; ibinigay namán ng̃ ibá sa sariling bayan ang mg̃a ningning ng̃ canyang mataas na pag-iísip at ang ibá namá’y nagbúhos ng̃ canyáng dugo; namatáy ang lahàt at nagpamana sa kinaguisnang bayan ng̃ lubháng malakíng cayamanan: ang calayaan at ang carang̃alan. ¿At anó naman ang guinawâ sa canilá ng̃ tinubuang lúpà? Tinatang̃isan silá at inihaharap ng̃ boong calakhán ng̃ loob sa sangcataohan; sa panahóng sasapit at sa canyáng mg̃a anác, upang mapagcunang uliran”.—Si Rizal ay isang manunulat na sa anyó’y hindî tumutucoy, ng̃uni’t cung wawarîing magalíng ay lubháng mapagpatungcol ng̃ sinásalitâ; at cung ilalim pa ang pagsisiyasat sa lahat ng̃ canyáng mg̃a sinulat, hindî lamang náaaninag ang canyang tang̃ing budhî, cung dî hinuhulàan namán niyá ang canyáng gágawin at ang sa canyá’y mangyayari. At para manding tagláy niyá ang isang catungculang sa canyá’y ipinagcatiwalà ng̃ Dios upang ganapín sa ibabaw ng̃ lúpâ, cayá’t pagca tiguíb ang calolowa niya ng̃ caisipán ni Tolstoi ay nang-aakit siya sa capayapàan, at cung nag-aalab naman sa canyá ang mg̃a mithîin ni Napoleón ay iniuudyóc namán niyá sa canyáng mg̃a cababayan ang pakikibaca, at wináwacasán ng̃ ganitóng pananalitâ:
“¡Oh kinaguisnang lúpà!… Mulâ cay Jesucristong puspós ng̃ ganap na pagsintá, na naparito sa mundo sa icagagaling ng̃ sangcataohan, at nagpacamatay dahil sa sangcataohang iyan, sa pang̃alan ng̃ cautusan ng̃ canyáng tinubuang bayan, magpahangang sa lálong mg̃a hindî kilaláng nang̃amatáy dahil sa mg̃a revolución[19] ng̃ mg̃a panahong ito, gaáno carami, ¡ay! ang mg̃a nagcahirap at namatay sa iyong pang̃alang kinamcám ng̃ mg̃a ibá! ¡Gaano carami ang ipinahámac “ng̃ pagtataním ng̃ galit”, ng̃ casakimán ó ng̃ cahang̃alan, na ng̃ nalalagot na ang hining̃a’y hinandugán ca ng̃ pagpupuri at sa iyo’y minithi ang lahát ng̃ bagay na cagandahang palad.
Magandá at dakílà ng̃â ang tinubuang lúpà, pagcâ ang canyáng mg̃a anác sa sigaw ng̃ pagbabaca ay nang̃agdudumali sa pagsasanggalang, sa dating lupain ng̃ caniláng magugulang; mabangis at palálò pagca mulà sa carurucan ng̃ canyáng trono’y napapanood na tumatacas ang tagaibang lúpa sa udyóc ng̃ malakíng tácot sa pagcakita sa bayáning hucbó ng̃ canyáng mg̃a anác, ng̃uni’t pagca nagpapatayan ang canyáng mg̃a anác, palibhasa’y nang̃agcacabahabahagui sa nagcacalabánlabáng mg̃a pulutóng; pagca ipinagwawasacan ang mg̃a halamanan, ang mg̃a bayan at ang mg̃a ciudad ng̃ poot at pagtataniman; pagcacágayo’y sa canyáng cahihiyan ay pinupunit ang balabal at itinatapon ang cetro at nagdaramit ng̃ maitim na lucsâ sa canyáng mg̃a anác na namatáy.
Pacasintahín ng̃a natin siyá magpacailán man, anó man ang ating cahinatnan, at howag tayong humang̃ad ng̃ ibang bagay cung dî ang canyang icágagaling. Cung magcagayo’y macatutupad tayo ng̃ alinsunod sa tacdâ ng̃ Dios na dapat na cauculan ng̃ sangcataohan, na dî ibá cung dî ang cahusayan at capayapaan ng̃ lahát ng̃ canyáng mg̃a kinapál.
¡Cayóng páwang nawalán na ng̃ mithîin ang calolowa; cayóng nang̃asugatan sa púso’t isa-isang nakita ninyóng nanglagas ang mg̃a pag-asang caaliw-aliw, at cawang̃is ng̃ mg̃a cahoy cung panahong tagguináw, ng̃ayóng salát cayó sa bulaclác at gayón din sa mg̃a dáhon, at bagá man nais ninyó ang umibig, ng̃uni’t walâ, cayóng másumpong na sa inyo’y carápatdápat; nariyan ang tinubuang lúpà! ¡Siya’y inyóng sintahín!
Siya’y inyóng sintahín, ¡oh, siyá ng̃â! datapwa’t hindî na cawang̃is sa pagsintá sa tinubuang lúpà ng̃ unang panahóng gumáganap ng̃ mg̃a mababang̃ís na pagbabanál, na ipinagbabawal at minámasama ng̃ tunay at dalisay na magandáng caugalian at ng̃ inang Naturaleza[20]; na howag ipagmagalíng ang malíng sigábo ng̃ budhî, ng̃ pagwawasác at ng̃ calupitán; hindî, “lálong caayaáyang pagbubucáng liwaywáy ang sumisilang sa abót ng̃ tanáw”, masasanghayâ at mg̃a payapang ilaw, na súgò ng̃ buhay at capayapaan; sa cawacasa’y ang liwayway na tunay ng̃ cacristianuhan, tagapagbalitang pang̃unahin ng̃ maliligaya at panátag na mg̃a áraw. Catungculan ng̃a natin ang manuntón sa mahirap lacaran, ng̃uni’t tahimic at mapagbigay pakinabang sa landas ng̃ Dunong na patung̃o sa “Pagcasulong” at mulà riya’y “sa pagcacaisang mithî at hinihing̃î ni Jesucristo sa gabí ng̃ canyang pagcacasákit.”
“Gumawa ng̃ sariling bayan ng̃ sariling bayan cahi’t gaano man ang maguing cahalagahan ang siyang lalong masilacbóng nais ni Rizal, ng̃unit carapatdapat na sariling bayan….”
At siyang catotohanan ayon sa canyang, mg̃a guinawâ.
Hindî nag tagal si “Rizal” sa Barcelona. Sumasa Madrid na siya ng̃ unang araw ng̃ Octubre ng̃ sinabi ng̃ taóng 1882. Sabay niyáng pinag-aralan ang Medicina at saca ang Filosofía at Letras.
Natapos ang pag-aaral niya ng̃ panggagamot at nagtamó siya ng̃ títulong Licenciado sa Medicina ng̃ ica 21 ng̃ Junio ng̃ 1884, at ng̃ 19 ng̃ Junio ng̃ 1885, araw ng̃ capang̃anacan sa canya ay canyang tinamó namán ang títulong pagca Licenciado sa Filosofía at Letras at gayon din ang pagca Doctor sa Medicina. Natutuhan ni Rizal ang mg̃a wicang sumusunod: tagalog, castílà, latin, francés, italiano, inglés, alemán, ruso, japonés, holandés, griego, hebreo, àrabe, sanskrito, portugués, catalán, sueco at insíc.
Samantalang nag-aaral si Rizal ay pinagmámasid naman niya ang caugalian at anyô ng̃ mg̃a castílà. Nangaling si Rizal sa isáng bayang linúluklucan ng̃ pagbabanalbanalan, ng̃ dî wastóng mg̃a pananampalataya, ng̃ mg̃a paggugol ng̃ salapî upang yumaman at macagumon sa lugód at layaw ang mg̃a walang ibang gawâ cung dî ang mangdayà sa mg̃a hang̃al…; galing si Rizal sa isang bayang sa calolwa’t catawan ay may walang hangang capangyarihan ang mg̃a fraile, militar, empleado at castílà. Sa Madrid ay nakita niyáng hindî gayón: linílibac ng̃ mg̃a librepensador[21] at ng̃ mg̃a aleo[22] ng̃ boong calayàan ang canilang religióng católica apostólica romana at ang canilang iglesia católica-apostólica romana; námasid niyáng maliit na totoo ang capanyarihan doon ng̃ Gobierno; hindî niya napanood ang acala niyang mangyayáring pagtatálotalo ng̃ mg̃a “liberal”[23] at ng̃ mg̃a “clerical”[24]; bagcos pa ng̃a niyang nákitang madalás na naglalámbal at nagcacáisa ang mg̃a “republicano”[25] at ang mg̃a “carlista”[26] upang canilang masunduan ang anó mang ninanais. Nagdamdam si Rizal ng̃ malaking sacláp ng̃ loob ng̃ canyang pagsumaguin ang walang hadlang na anó mang pagtatamasa ng̃ mg̃a calayàan sa España, at ang capanyarihang calakilakihan ng̃ mg̃a fraile sa Filipinas, na siyang bumíbigti sa lahing cáymangui. Pinagpilitan niyang makilala ang anyô ng̃ mg̃a iba’t ibang “partido político”[27] sa España at napag-unawa niyang hindî carapatdapat purihin ang mg̃a europeo tungcól sa bagay na ito. Nakita niyang ang bawa’t partido, ang lahat ng̃ partido ay may magaganda at cainam-inamang mg̃a palatuntunan; datapwa’t nahiwatigan niyáng baga man may mang̃isang̃isang nagpapagal sa udyok ng̃ lalong wagás at dalisay na hang̃ád, ng̃uni’t hálos ang lahat ay walang pinagsisicapan cung dî ang saríling cagaling̃an. Samantalang hindî pa nang̃apapahalál sa matataas na catungculang minimithî, totoong sinusuyò ang mg̃a táong manghahalál, at sa canila’y ipinang̃ang̃acò ang lubhang maraming bagay, at cung macamtan na ang hang̃ád ay hindî guinaganap ang pang̃acò at linilimot na tikís ang mg̃a naghalal sa canila. Marami sa mg̃a manghahalal na ibinibigay ang caniláng voto, hindi sa táong tunay na may carapatán, cung dî sa nakiusap sa canila ng̃ hindî nilá mahiyáng canilang pinapang̃inoon; na hindî ang tunay na may mg̃a nagawang cagaling̃an ng̃ isang táo sa bayan ang canilang tinitingnan, cung dî cung ang taong iya’y mainam magsasalitâ, marikít magtalumpatì, magalíng sumúyo ó nacagaganting pálà ng̃ salapî ó iba pang pagbibiyayâ; na ang siyam na po’t siyam sa sandaang europeo’y naniniwalà sa mg̃a sinasabi sa canilá ng̃ mg̃a pamahayagan, na hindî man lamang sinisiyasat cung yao’y totoo ó hindî, cung na sa catwiran ó walâ sa catowiran; sa isáng salitâ: nakita niyáng cawang̃is din ng̃ mg̃a táong báyan dito ang mg̃a táong báyan doón.
Walang anó mang inilathalà si Rizal na anó mang casulatan, mula ng̃ canyang lihamin ng̃ 1882 ang “El Amor Patrio,” hangang sa taong 1884, datapowa’t hindî siya naglilicat ng̃ pakikipagsulatan sa canyang mg̃a cababayan, lalonglalò na sa mg̃a nag-aaral, at ang mg̃a sulat niya’y binabasa ng̃ lahat ng̃ boong pag-ibig at pangguiguilalás, dahil sa canyang bayaning pagbibigáy ulirán sa pagsintá sa tinubuang lúpá.
Nang 25 ng̃ Junio ng̃ taóng 1884 ay nagtalumpatì si Rizal sa isang piguíng na guinawa sa Madrid, sa pagpapaunlác cay guinoong Juan Luna, bantóg na pintor ilocano, dahil sa pagtatamó ng̃ pang̃ulong “premio” sa “Exposición” ng̃ canyang balitang “cuadro,” na ang pamagat ay “Spoliarium”, at cay guinoong Felix Resurreccion Hidalgo, na taga Filipinas din, at mabuti rin namang pintor. Guinawâ ang piguíng na iyón sa Restaurant Inglés, pinasimulán ng̃ icasiyam na oras ng̃ gabî at may mg̃a anim na pong táo ang nagsalosalo. Nang̃ulo sa mesa—alinsnnod sa sabi ng̃ “El Imparcial”, sa Madrid, ng̃ ica 26 ng̃ Junio ng̃ 1881—si pintor Luna; nang̃agsiupô sa dacong canan niya si na señor Labra, Correa, Nin y Tudó at sa caliwa niya’y si na señor Moret, Aguilera at Mellado (D. Andrés). Nang̃agsiupô rin doon si na señor Morayta, Regidor, Azcárraga (D. Manuel de), Araus, Fernández Bremón, Paterno (Alejandro, Antonio at Máximo,) Vigil, del Val, Moya, Cárdenas, Govantes, Rico, Gutiérrez, Abascal, Ansorena, García-Gómez, López Jaena, Más (pintor valenciano), Fernández Labrador (cubano), Rodriguez Correa at iba’t iba pang maraming pintor, literato at periodista.
Nagtindig si Rizal at siya ang náunang nanalitâ; minamasdan siyá ng̃ lahát; sa caymanguing mukhâ niya’y umaalab ang ning̃as ng̃ masilacbóng pagsinta sa tinubuang lúpà, at sacâ nagsaysay siyá ng̃ isáng talumpating hindî mapagwari cung alin ang lalong maganda: cung ang cahang̃ahang̃ang pagsintá sa tinubuang lupang numiningning sa talumpating iyón, ó ang cagandagandahang pagcacaanyô-anyô ng̃ mg̃a salitâ. Pagsisicapan cong isatagalog ang talumpating iyón; bagaman talastás cong dukhâ ang aking panític at cúlang ang wica natin sa casaganaan ng̃ wicang castilàng guinamit ni Rizal sa gayóng pananalitâ: ng̃uni’t mamalakhín co na cung maipakilala sa bumabasang irog ang cahi’t culabóng anino ng̃ masilacbo’t caligaligayang pananalitâ ng̃ ating capatid na Martir sa Bagumbayan. Pasisimulan co: “Mañga guinoo: Sa paggamit ng̃ pananalita’y hindî nacapag-aalinlang̃an sa akin ang tacot na bacâ pakingán ninyo acó ng̃ boong pag-wawaláng bahálà; naparito cayó’t ng̃ inyóng ipanig sa sigabo ng̃ aming mithî ang simbuyó ng̃ mithî ninyóng panghicayat sa cabatáan, cayâ ng̃a’t waláng salang cayo’y matututong magpaumanhín. Mg̃a panghalinang simoy ng̃ pag-iibigan ang siyáng lumalaganap sa aláng-álang; mg̃a ágos ng̃ pagcacapatiran ang siyang lumílipad na nagcacasalusalubong; mg̃a calolowang masintahin ang nakíkínig, at dahil dito’y hindî acó nag-aalap-ap sa aking abáng cataohan at hindî namán acó nag-aalap-ap sa cagandahan ng̃ inyong loob. Palibhasa’y mg̃a táo cayóng may púsò, walâ cayóng hinahanap cung dî mg̃a púsò rin, at buhat sa caitaasang iyang pinamamahayan ng̃ mg̃a damdaming mahál, hindî ninyo hinahálatâ ang mg̃a walang cabuluháng pang̃it na budhî; nalalaganapan ng̃ inyong titig ang cabooan; pinasisiyahan niyá ang naguiguing dahil at inilalatag ninyó ang camáy sa cawang̃is cong nagnanasang makipanig sa inyó sa isá lamang adhicâ, sa isa lamang mithî: ang dang̃ál ng̃ dakílang ísip, ang ningning ng̃ tinubuang lúpà. (“Magaling, totoong magaling; pacpacan.”)
“Ito ng̃a ang cadahilanan cayâ cayó’y nang̃agcacapisan ng̃ayón. May mg̃a pang̃alan sa historia ng̃ mg̃a bayang sila lamang ay nagpapakilala na ng̃ isáng nangyari at nagpapaalaala ng̃ mg̃a pagguiguiliwan at ng̃ mg̃a cadakilaan; mg̃a pang̃alang wang̃is sa isáng cababalagháng hiwágà na nagháharap sa ating mg̃a matá ng̃ mg̃a caisipáng caayaaya at caaliw-aliw; mg̃a pang̃alang ang kinaoowia’y isang pagcacásundô, isang saguísag ng̃ capayapâan, isáng tálì ng̃ pagsisintáhan ng̃ mg̃a nación. Nauucol sa mg̃a ganitó ang mg̃a pang̃alan ni Luna at ni Hidalgo: nililiwanagan ng̃ caniláng mg̃a carang̃alan ang dalawáng dúlo ng̃ daigdig: ang Casilang̃anan at ang Calunuran: ang España at Filipinas. Sa pagsasalitâ co ng̃ dalawáng pang̃alang ito’y nakikinikinitá co ang dalawang nagníningning na balantóc na nagmumula capowa sa magcabicábilang dacong iyon at nagcacalicaw, pagdating sa caitaasan, sa udyóc ng̃ pagguiguiliwán ng̃ iisáng pinangaling̃an, at buhat sa caitaasang iya’y papapag-isahín ang “dalawang bayan” sa pamamag-itan ng̃ walang catapusáng pagcacáisa, “dalawang bayang “magcacambal cahi’t papaghiwalayin ng̃ mg̃a dagat at ng̃ calayuan; “dalawang báyang” hindî sibulán nang “mg̃a binhî ng̃ paghihiwalay na itinatanim ng̃ mg̃a nabubulagang tao at ng̃ caniláng calupitán.” Capowa capurihán si Luna’t si Hidalgo ng̃ España’t ng̃ Filipinas; sa pagcá’t cung ipinang̃anác man silá sa Filipinas ay mangyayari rin namáng maipang̃anác sa España. Waláng sariling bayan ang cataasan ng̃ ísip; ang cataasan ng̃ isip ay tulad sa ilaw, sa hang̃in; pag-aari ng̃ lahát; walang sariling bayang gaya ng̃ alang-alang, gaya ng̃ buhay at gaya ng̃ Dios. “(Mg̃a pacpacan)”
“Lumilipas na sa Filipinas ang matatandang caugalian; ang mariring̃al na gawa ng̃ canyang mg̃a anác ay hindî na nangyayari lamang sa loob ng̃ sariling bahay; iniiwan na ng̃ paróparóng silang̃an ang sariling bahay; sa mg̃a lupaing yao’y ipinakikilala na ang paguumaga ng̃ isáng mahabang araw, sa pamamag-itan ng̃ maniningning na cúlay at namumulamulang pagbubucang liwayway, at ang láhing iyóng nagugulaylay sa boong gabí ng̃ historia, samantalang lumiliuanag ang araw sa ibá’t ibáng lupaín, mulî ng̃ayóng gumiguising na kumíkinig sa untóg ng̃ electricidad na sa canyá’y gumibíc sa pakikipanayám sa mg̃a bayang calunuran, at “hinihing̃î ang ilaw, ang buhay ang civilizacióng” ng̃ una’y caniláng minana na pinapagtibay ang waláng catapusáng mg̃a lagdâ ng̃ hindî naglilicat na pag-gulong ng̃ panahón, ng̃ mg̃a pagcacáiba’t iba, ng̃ di nagmamaliw na paghahalihali, ng̃ pagsúlong.”
“Ito’y nalalaman ninyóng magalíng at ipinagdádang̃al na ninyó; cayó ang may gawâ ng̃ cagandahan ng̃ mg̃a brillante ng̃ coronang taglay sa ulo ng̃ Filipinas; ang Filipinas ang nagbigay ng̃ mg̃a bató, ang Europa ang kumikil at ng̃ numingníng. At pinanonood nating lahát ng̃ boong pagdiriwáng; cayo’y ang inyong yárì; cami’y ang ning̃as, ang lacás, ang mg̃a batóng aming bigay. “(Mainam na totoo.)”
“Ininóm nilá roón ang calugod-lugod na talinghágà ng̃ Naturaleza; Naturalezang dakílà at cakilakilabot sa canyang pagwawasác, sa canyang paglacad na waláng humpáy, sa canyang hindî mapaglírip na lacás. Naturalezang matimyás, payápà at malungcot sa canyang mg̃a pagsasaysay na hindî naglílicat at hindî nagbabago; inililimbag ng̃ Naturalezang ito ang canyáng tatác sa lahát ng̃ canyáng linalalang at ibinung̃a. Tagláy ng̃ canyáng mg̃a anác ang tatac na iyán saán man silá pumaroón. Cung hindî pacasiyasatin ninyó ang caniláng mg̃a ásal, ang caniláng mg̃a gawâ, at cahi’t babahagyâ man ang pagcakilala ninyó sa báyang iyón, makikita ninyóng na sa lahát na parang siyang bumubuò ng̃ canyáng dúnong, gaya ng̃ calolowang siyang namamatnugot sa lahát, cawang̃is ng̃ nagpapagaláw sa isáng máquina, túlad sa anyóng pang̃úlo, caparis ng̃ unang cagamitán. Hindî mangyayaring hindî sumilang ang talagang canyang dinaramdam, hindî mangyayaring siya’y maguing isáng bágay at ibáng bágay ang gawín; sa dacong ibabaw cung bagá man nagcacáiba, malicmátà lámang. Sa “Spoliarium”, sa licuran ng̃ pinturang iyang hindî pipí ay nariring̃ig ang caguluhan ng̃ maraming tao, ang sigawan ng̃ mg̃a alipin, ang taguinting̃an ng̃ mg̃a baluti’t sandata ng̃ mg̃a bangcáy, ang hagulhulan ng̃ pang̃ung̃ulila, ang mg̃a híguing ng̃ dalang̃in, na napagwawari ang anyô at catotohanang tulad sa pagcaring̃íg sa dagundóng ng̃ culóg sa guitnâ ng̃ malacás na ing̃ay ng̃ malaking agos ng̃ tubig na bumabagsác mulâ sa mataas, ó ang pang̃ing̃iníg na nacalalaguim at cagulatgulat ng̃ lindól. Ang Naturalezang namamaguitnà sa pagcacaroon ng̃ mg̃a bagay na iyon ay siya ríng namamaguitnà sa pincel na lumálagdâ ng̃ pintura. Bilang capalít nito’y tumítiboc sa cuadro ni Hidalgo ang isang totoong dalisay, pagpapakilalang lubós ng̃ calungcutan, ng̃ cagandahan at cahinaang pawang ipinahamac ng̃ mabang̃ís na lacás; at gayón, palibhasa’y inianác si Hidalgo sa silong ng̃ maningning na azúl ng̃ lang̃it sa Filipinas, sa pagpapalayaw ng̃ mahinhing hihip ng̃ amihang galing sa mg̃a caragatan doon, sa guitnâ ng̃ catahimican ng̃ doo’y mg̃a dagatan, sa hiwagang caaliw-aliw ng̃ canyang mg̃a capatagang lúpà at carikitdikitang pagcacaayos ng̃ canyang mg̃a bundóc at ng̃ mg̃a bundóc na nagcacatanitanicalâ.
“Cayâ na cay Luna ang mg̃a lilim, ang mg̃a pagcacalabánlaban, ang mg̃a naghihing̃along liwanag, ang talinghágà at ang cakilakilabot, bílang aling̃awng̃áw ng̃ madidilím na sigwá sa lupaíng mainit, ng̃ mg̃a kidlát at ng̃ mauugong na pagbugá ng̃ canyáng mg̃a volcán; cayâ cay Hidalgo’y pawang liwanag, mg̃a culay, pagcacabagay-bagay, damdamin, aliwalas, cawang̃is ng̃ Filipinas sa mg̃a gabíng may bwan, sa canyáng mg̃a araw na tahimic, sa mg̃a naaabot doon ng̃ tanáw, na pawang umaakit sa pagdidilidili at doo’y iníuugoy ang waláng catapusán. At ang dalawá, cahi’t lubháng nagcacáiba, sa anyô man lamang, ay nagcacáisa cung ganáp na lilining̃in; cawang̃is namán ng̃ pagcacaisá ng̃ ating mg̃a púsong lahát, bagá man totoong nang̃agcacáiba: ang dalawáng itó, sa caniláng pagpapaaninaw, sa pamamag-itan ng̃ caniláng “paleta,” ng̃ carikitdikitang sicat ng̃ araw ng̃ trópico[28], guinágawâ niláng mg̃a sínag ng̃ dî maulátang capurihang canilang inililiguid sa canilang sariling bayan; isinasaysay ng̃ dalawa ang tunay na calagayan ng̃ aming buhay sa pagsasamahan, sa asal na guinagamit at sa natutungcol sa pamamahala ng̃ calacarán ng̃ bayan; ang cataohang pinapagtitiis ng̃ mabibigat na dalahin; ang cataohang hindi natutubos, ang catowiran at ang mithing nakikitungáli ng̃ mahigpit sa mg̃a di “wastong caisipán,” sa maling pananampalataya at sa mg̃a licong cagagawán, “sa pagca’t ang mg̃a damdamin at ang mg̃a pasiya ay nacapaglalag-os sa lálong macacapal na cuta”; sa pagca’t sa lahát ng̃ mg̃a hadláng ay may napumumulusán, pawang nang̃ang̃aninag, at cung hindî sila magcapluma, cung dî sila tulung̃an ng̃ limbagan, hindî lamang maghahandog ng̃ panglibang sa paning̃in ang canilang paleta at mg̃a pincel, cung dî naman maguiguing mananalumpating totoong marikit manalitâ.”
Cung itinuturo ng̃ iná sa canyáng anác ang canyáng sariling wícà at ng̃ maunáwà ang canyáng mg̃a catowáan, ang canyáng mg̃a kinacailang̃an ó ang canyáng̃ mg̃a pighatî; itinuturò namán ng̃ España sa Filipinas, sa canyáng pagcainá ang canyáng sariling wícà; “cahi man hinahádlang̃an niyáng mg̃a bahagyâ na ang abo’t ng̃ paning̃ín at napacapandác ang pag-íisip,” na sa canilang malabis na pagsusumicap na sumapanatag sila sa panahóng casalucuyang tinatawid, ay “hindi nila mátanaw ang panahóng darating at hindî pinagtitimbangtimbang ang maguiguing bung~a ng̃ canilang guinagawâ;” mg̃a sisiwang payát, “masasamáng ásal at mg̃a pang-akit sa casamâang ásal”, na waláng ibáng iniimbot cung dî ang inisín ang lahát ng̃ damdaming dalisay, at sa caniláng pagpapasamâ ng̃ púsò ng̃ mg̃a bayan, “ay itinatanim nilá sa mg̃a bayang iyán ang mg̃a binhî ng̃ mg̃a pagcacaalit at ng̃ sa panahong darating ay anihin ang bung̃a, ang lasong haláman, ang camatayan bagá ng̃ mg̃a ipang̃áng̃anác pang mg̃a tao.”
“Ng̃uni’t ¡limutin natin ang mg̃a capang̃itang ásal na iyán! ¡Capayapaan sa mg̃a patáy, sapagca’t páwang mg̃a patáy na ng̃â; hindî na silá humihing̃â, at sila’y kinacain na ng̃ mg̃a u-od! ¡Howag nating tawaguin ang pag-aalaala sa canilá; howag nating dalhin dito sa guitnâ ng̃ ating mg̃a casayahan ang canilang cabahúan! “Sa cagaling̃ang palad ay lalong marami ang mg̃a capatid; ang cagandaha’t camahalan ng̃ loob ay pawang mg̃a catutúbò sa sílong ng̃ lang̃it ng̃ España: sa bagay na ito’y cayóng lahát ay mg̃a sacsíng maliliwanag.” Nangagcaisa cayó sa pagsagót; nang̃agsitulong cayó, at gumawâ cayó marahil ng̃ lalong malakí cung mayroon pa sana cayong magagawâ. Umupô cayó sa pakikisalamúhà sa aming pagsasalosalo, at sa inyòng pagbìbigay unlac sa maririlag na mg̃a anác ng̃ Filipinas ay pinauunlacan namán ninyo ang España; sapagca’t lubos na talastas ninyóng lahat, na hindî ang dagat Atlántico ang hanggahan ng̃ España; hindî rin namán ang dagat Cantábrico at ang dagat Mediterráneo—casirâang dang̃al ng̃ang tunay cung macahadláng ang tubig sa canyáng cadakilâan, sa canyáng isipan.—Narorooon ang España cung saan ipinararamdam ang canyáng pangpaguinhawang akit, at cahi’t maalís man sacálì ang canyáng bandera, matitira rin ang sa canya’y pag-aalaalang hindî matatapos, hindî magmamaliw, ANO ANG MAGAGAWA NG CAPIRASONG DAMIT NA MAPULÁ AT MARILAW; ANONG MAGAGAWA NG MGA FUSIL AT NG MGA CAÑON SA BAYANG HINDI SIBULAN NG PAGSINTA AT PAGGUILIW; SA BAYANG HINDI NANGAGCACAYACAP ANG MGA MITHI, HINDI NANGAGCACAISA ANG PALATUNTUNAN NG ADHICA, HINDI NANGAGCACASANG-AYON ANG MGA PASIYA NG ISIP..? (Mahabang mg̃a pacpacan.)
Si Luna’t si Hidalgo’y tunay ng̃ang inyó at tunay rin namang amin; sila’y inyóng sinisinta, at sa canila’y napapanood namin ang magagandang mg̃a pag-asa, mg̃a mahahalagang ulirán. Ang mg̃a cabataang filipinong na sa Europa, na cailan may masigabo ang loob, at ilán pang mg̃a taong nananatili ang mg̃a púsò sa pagcabátà, palibhasa’y laguing gumagawâ ng̃ mg̃a cagaling̃ang dalisay sa udyóc ng̃ canilang malilinis na budhî, nang̃aghandog cay Luna ng̃ isáng corona, mahinhing alay, tunay ng̃ang maliit cung isusumag sa maalab naming nais, ng̃uni’t siyáng lalong cúsà at siya namang lalong maláyà sa lahát ng̃ pag-aalay na guinawâ hanga ng̃ayón.
Datapwa’t hindî pa nasisiyahan ang Filipinas ng̃ pagkilalang utang na loob sa canyáng maririlág na mg̃a anác, at sa pagcaibig niyáng maipakilalang ganáp ang mg̃a caisipang umuulic sa canyáng budhî, ang mg̃a damdaming sa puso’y umaawas, at ang mg̃a salitáng tumatacas sa mg̃a lábì, naparito tayong lahát sa piguìng na itó upang papag-isahin ang ating háng̃ad, upang bigyang catuparan ang pagyayacapang iyán ng̃ DALAWANG LAHING nang̃agsisintahan at nang̃agiibigan, na nang̃agcacaisang may apat na raang taon na sa caasalan, sa pagpapanayam, at sa pamamayan, UPANG MANGYARING SA PANAHONG DARATING NA ANG DALAWANG LAHING IYA’Y MAGUING ISA LAMANG NACION SA BUDHI, sa canícanilang mg̃a catungculan, sa canicanilang pitháyà, sa canicanilang mg̃a taglay na biyáyà. (Pacpacan.)
¡Ipinagdíriwang co[29] ang ating mg̃a artistang si Luna at si Hidalgo, capuriháng dalisay at wagás ng̃ DALAWANG BAYAN! ¡Ipinagdiriwang co ang mg̃a táong sa canila’y tumulong upang sila’y macatagál sa lubháng mahirap na pagsalung̃a sa landás ng̃ Arte! ¡Ipinagdiriwang co, at ng̃ uliranin ng̃ cabataang filipino, na “inaasahang mahál ng̃ AKING SARILING BAYAN[30] ang gayóng mg̃a cagandagandahang mg̃a halimbáwà at ng̃ ang ináng España[31], na mapagsicap at mapagmalasákit sa icagágaling ng̃ canyáng mg̃a lalawigan, “pagdaca’y gawín ang mg̃a pagbabagong utos na malaon ng̃ panahóng pinag-íisip”; may daan na ng̃ araro at ang lupa’y hindî cutad. ¡At îpinagdíriwang co, sa cawacasán, ang ililigaya niyong mg̃a magulang na sa canilang pang̃ung̃ulila sa guiliw niláng mg̃a anác, mulâ sa lubhang malayong lupaing caniláng tinátahana’y sinusundan ng̃ titig, na basâ ng̃ lúhà at ng̃ púsong tumítibóc na naglálagos sa mg̃a dagat at sa calayuan, at “inihahayin sa altar ng̃ icagagalîng ng̃ lahát ang mg̃a matimyas na caaliwang totoong nagsasalat pagdating sa dacong calunuran ng̃ buhay”, mahahalagá’t mg̃a bugtóng na bulaclác sa panahóng tagguináw na sumisilang sa mg̃a pampang̃in ng̃ libing̃an!—(Masilacbóng mg̃a pacpacan; masigabong mg̃a pagpupuri sa nagtalumpatî.
Sumunod na nang̃ag talumpatì si López Jaena [na pinintasán ng̃ dî cawásà ang mg̃a fraile], si Govantes, Cárdenas, Del Val, iláng mg̃a filipino, si Nin y Tudo, Más, Azcárraga, Luna (nagpasalamat), Regìdor, Fernández Labrador, Labra, Azcárraga (muling pagtatalumpatì), Morayta, Rodriguez Correa at Moret. Natapos ang piguíng ng̃ ica 12 ng̃ gabî.
Pakingan natin ng̃ayón ang salítà ng̃ castilang si D. Wenceslao E. Retana tungcol sa talumpatî ni Riza
Ganitó ang canyang sinabi:
“Hindî ng̃ ng̃â macahihing̃î ng̃ higuít pa sa ritong cagandahan ng̃ pagcacatalumpatî: nagsalitâ si Rizal sa ng̃alan ng̃ Filipinas, na dî tagláy ang pagpapacumbabang hiníhing̃ì ng̃ mg̃a castílà sa mg̃a anác ng̃ bayang iyon, cung dî parang isáng “caanib” na cusâ ng̃ caniláng calooban: “tayo’y dalawang bayan, tayo’y dalawang láhì, cung anó cayo’y ganoon din camí, at yamang gayo’y ibig namin ang inyong ibig. ¿Ipinagcacait bagá sa amin ang inaacálà naming carapatdapat na aming tamuhin?… ¡Dilidilihin ninyo ang panahóng sasapit!… Hindî mangyayaring manatili magpacailán man ang casalucuyang calagayan ng̃ayon “Walâ pang isá man lamang filipino, lalonglalô na cung gayong na sa haráp ng̃ mg̃a castilang may matatáas na catungculan, na nacapang̃ang̃ahas magsalitâ ng̃ gayón. Ibig ni Rizal na manatili ang pagsasama ng̃ España at Filipinas, ng̃uni’t “hinihing̃î niya”, upang mangyari ang pagsasamang itó, na magcaroon ang mg̃a filipino ng̃ mg̃a catowiran at mg̃a catang̃îang kinacamtán ng̃ mg̃a castílà. Ipinalálagay niyang malakíng caapihán ng̃ canyang láhì cung dî gayón ang mangyayari, at hindî ng̃â mangyayaring tiisin niya ang gayóng caalimurahan. Hangang dito ang sabi ni Retana. Nang panahóng yao’y kinacathâ na ni Rizal ang novelang Noli me tangere, na sa canya’y magpuputong ng̃ walang hangang capurihán.
Ang mg̃a hulíng bowan ng̃ pagcátirá niya sa España’y guinamit niya sa pag-aaral ng̃ carunung̃ang nauucol sa pag-gawâ ng̃ mg̃a cútà (fortificaciones) sa panahóng pagbabaca, na ang guinamit na salita’y ang wicang inglés, at may mg̃a dibujong nagpapaliwanag ng̃ canyang mg̃a isinulat. Pinamagatán niyá ang mg̃a dibujong itó ng̃ “Parapeto Simple.”[32] “Caballo de frisa.”[33] “Trampas de lobo.”[34] “Estacada.”[35] “Estacada de perfil.”[36] “Reglas para determinar las dimensiones de los parapetos.”[37]
Sinabi ng̃ castilang si Sr. Amador de los Rios, na naguing profesor ni Rizal sa Universidad ng̃ Madrid sa wicang árabe, na cailán man daw ay hindî pa siya nagcacaroon ng̃ alagád na macasing tálas ng̃ isip ni Rizal.
Bago umalís sa España’y nilibot muna ni Rizal ang Andalucía at Valencia, at pinagsicapan nìyang maunáwà ang anyô ng̃ mg̃a lupaíng iyón at ang caugalian ng̃ mg̃a taga roon.
Nang calaghatian na ng̃ taòng 1885, at ng̃ macuha na niya ang pagca licenciado sa Filosofía at Letras, at bilang calahátì na ang nacacathâ niya sa Noli me tangere, siya’y na pa sa París, sa udyóc ng̃ maning̃as na hang̃ad na macapaglibot sa mundo, upang macapag-aral ng̃ lahat ng̃ bagay at ng̃ mabihasa siyang magaling sa pagwiwicang francés.
Nakisama siya, pagdating sa París, sa bantog na oftalmólogo[38] na si M. Wecker, upang matutuhan niyáng lubós ang panggagamót sa matá. Nagsanay rin siya roon sa mg̃a wicang inglés at alemán. Ipinagpatuloy niya sa París ang pag-cathâ ng̃ Noli me tangere.
Nang mg̃a unang araw ng̃ taóng 1886 ay lumipat si Rizal sa Alemania. Nagtumirá siya sa ciudad ng̃ Heildelberg, na kinalalagyan ng̃ ilog Néckar, na sumasabang sa ilog Rhin. Buhat diya’y nakipagsulatan siya sa Profesor Ferdinand Blumentritt, sa Leitmeritz, (Bohemia). Nacaibigan niya sa Heildelberg ang profesor Dr. Galezowsky.
Hindî nalimutan ni Rizal susumandalî man ang Filipinas, at nagpapatotoo ng̃ bagay na itó ang canyáng tuláng sinulat sa Heildelberg ng̃ ica 22 ng̃ Abril ng̃ 1886, na pinamagatán niya ng̃: “A las Flores de Heildelberg.”[39]
Ng̃ macatira siyang ilang bowan sa Heildelberg at sa Wilhelmsdorf, ay napa sa Leipzig naman at doo’y pumasoc ng̃ pagcacajista upang macakita ng̃ pagcabuhay.
Nang mg̃a unang araw ng̃ taóng 1887 ay siya’y napa sa Berlin at doo’y canyáng na caibigan ang mg̃a bantog na pantás na si Doctor Virchow, na sa canya’y nagpakilala upang siya’y maguing capanig ng̃ “Sociedad Antropólogica Berlinesa”; si Dr. F. Jagor, dakilang “naturalista” at maglalacbay na sumulat ng̃ librong “Reisen in den Philippinen”, na ipinalimbag sa Berlin ng̃ 1873; si Dr. Joest, marilag na “geógrafo” at si Dr. Schiilzer, pantás na mangagamot.
Nang taóng 1886 ay natapos ni Rizal ang pagcathâ ng̃ Noli me Tangere, at ng̃ mg̃a unang bowan ng̃ 1887 ay ipinalimbag sa Berlín ang sinabi ng̃ libro.
Nang calaghatían ng̃ taóng 1887 ay dumating sa Maynila ang iláng Noli me Tangere; datapwa’t pinacaiing̃atang lubhâ ng̃ bawa’t pinalad magcaroon, sa tacot na bacâ dumating sa balítà ng̃ pinúnò, ó ng̃ mg̃a fraile, ó ng̃ mg̃a guardia civil ó ng̃ mg̃a castílà ay pagbintang̃an siyang “filibustero”[40] at pag-usiguin ng̃ cakilakilabot.
Bawa’t macabasa ng̃ “Noli me Tangere” ni Rizal ay nang̃agsasabing ang librong ito’y siyang bagong Biblia ng̃ bayang filipino; sa macatowid baga’y sa mg̃a aral na nababasa sa Noli me Tangere ni Rizal naroroon ang catubusan ng̃ bayang filipino.
¡Laking pagcacagulo ng̃ mg̃a fraile at ng̃ lahát ng̃ mg̃a castílà ng̃ matalastas nila ang napapalamang mg̃a casaysayan sa libro ni Rizal!
Pagdaca’y gumawâ ang mg̃a fraile ng̃ isá at waláng higcát na pagpupulong. “¡Laking capusung̃an! ¡Isáng “indio” isang “macacong indio”, isang “matsing na indio”—ang sabihan nila—ang nang̃ang̃ahas pumintas ng̃ ating mg̃a cagagawan!”
May nasumpung̃an si párì Pedro Payo, fraileng dominico at casalucuyang arzobispo dito ng̃ panahóng iyón, na isáng Noli me Tangere; dinalidaling binasa itó at pagcatapos ay agád ipinadalá ng̃ ica 18 ng̃ Agosto ng̃ 1887 cay párì Gregorio Echevarría, na fraileng dominicong gaya rin niya, at rector ng̃ cung tawaguin nila’y Real y Pontificia Universidad de Santo Tomás de Manila, upang siya namán ang sumiyasat. Dalîdálì namáng binása nitó at pagcatapos ay nagtatág ng̃ isáng capulung̃ang naboboo ng̃ tatlóng fraileng mg̃a dominico, na ito’y si párì Matías Gómez, si párì Norberto del Prado at si párì Evaristo Fernández Arias, upang silá ang humatol cung ano ng̃à cayâ ang nang̃apapalamán sa novelang sinulat ni Rizal.
Nang ica 30 ng̃ Agosto ng̃ 1887 ay nagpadalá ng̃ sulat sa Arzobispo na si párì Payo ang rector sa Universidad na si párì Gregorio Echevarria, at doo’y sinasabing binasa at pinagsiyasat ng̃ isáng capulung̃an ang Noli me Tangere na ilinathalâ ni J. Rizal, at caniláng lubos napagtantong ang librong iyo’y totoong isáng malakíng heregía, capusung̃án at nacasisirang púri sa Religión at isáng ganáp na paglabág at pag-alimura sa Gobierno ng̃ España at sa lahát ng̃ mg̃a mahál na capisanang castílà rito, at pangguguló ng̃ catahimican ng̃ púsô at ng̃ budhî ng̃ bayan at ng̃ mg̃a namamayan dito, at mangyayaring pangaling̃an ng̃ mg̃a casacunaang totoong cahapishapis sa España. Sa maiclíng sabi, alinsunod sa capulung̃an ng̃ mg̃a fraile, ang librong iyon ni Rizal ay casamasamaang panglabág sa Religión, panglait sa España at pangguguló sa calooban at damdamin ng̃ tagarito.
Ipinadalá namán nì párì Payo ang sulat na iyón sa capitán general na si D. Emilio Terrero.
Sa magcabicabilang panig ng̃ Maynilâ, ng̃ boong Filipinas ay pinaguusapan ng̃ lihim ng̃ mg̃a castílà, ng̃ mg̃a filipino, ng̃ mg̃a taga ibang lupaín ang pasiyá tungcol sa Noli me Tangere, ¡ng̃uni’t waláng nacatatalós, waláng nacacabasa pa ng̃ Noli me Tangere! At lumálakí ng̃ lumálakí ang bulung-bulung̃an, ang sabihana’y ang librong iyó’y cakilakilabot, calaguimlaguim, waláng cahalintulad ng̃ samâ … ¡at lumálakí namán ng̃ lumálakí ang pagmimithî ng̃ bawa’t macahiguing ng̃ balitang iyóng mabasa ang Noli me Tangere! caya’t pinagpilitan ng̃ lahát at ng̃ bawa’t isá ang magcaroon; ng̃uni’t hindî macakita, mahirap macakita cung dî sa pamamag-itan ng̃ lalong matatalinong paraan. Ng̃ mg̃a unang araw ay nacabibili ng̃ tatlóng piso bawa’t libro, hindî nalao’t dumating ng̃ sampong piso, labingdalawáng piso, labinglimang piso, dalawampong piso … Nang malao’y hindî na dalawampong piso ang halagá ng̃ bawa’t “Noli”, lalô pang malakí, at cahi man malakí ang ìbayad, cung castílà ó mestizong castílà ang humahanap ay hindî macakita; caya’t napilitan ang mg̃a castílà at ang mg̃a punong castílà na magpabilí sa Europa, at sapagca’t mainam na pang-udyóc sa anò man ang pakikinabang ng̃ limá, anim hangang macasampong ibayo, ang mg̃a castílà rin ang namilí sa Europa ng̃ Noli me Tangere sa halagang manalapî, at sacá dinalá rito ng̃ lihim at ipinagbilí rito ng̃ lihim sa capowâ castílà rin, sa mg̃a fraile, sa mg̃a filipino at sa mg̃a taga ibáng lupaín sa halagang camalácmalác na dalawampô hangang dalawampo’t limang piso ang isá.
Sa sulsol ni párì Payo ay ipinadalá naman ng̃ capitan general na si Terrero ang Noli me Tangere sa “Comisión Permanente de Censura”[41] upang ito’y maglagáy namán ng̃ canyáng pasiya. Si párì Salvador Font, fraileng agustino ang siyang naglagda ng̃ pasiyá, na doo’y pinacacalaitlait si Rizal hangang sa tawaguing isáng “hang̃al” daw na waláng pagpalagyan sa catacsilán at samá. Ang Noli me Tangere, aní párì Font, ay isang paglabág at pamumusóng sa Religión ng̃ España; isang paglabág at pamumusóng sa Pang̃asiwaan, sa mg̃a castilang cagawad ng̃ Gobierno at sa mg̃a Tribunal ng̃ justicia; isang paglabág at pamumusóng sa hucbó ng̃ Guardia Civil, isang paglabág at pamumusóng sa icapapanatili ng̃ mg̃a nasasacop ng̃ España, at pagcatapos ng̃ ganitong bugsô ng̃ “paglabag at pamumusóng” ay sinabi niyang sa canya raw pasya at acálà, ay dapat ipagbawal ng̃ capangyarihan ng̃ capitán general ang pagdadala rito, paglilimbag ulî rito at paglalaganap dito ng̃ librong Noli me Tangere, na totoong nacacapahamac.
Bucod sa lalong mg̃a casakitsákit na mg̃a pag-alimura cay Rizal at mg̃a pagpaparatang ng̃ mg̃a gawang hindî man lamang napapanaguinip ng̃ ating capatid na Martir, ay idinugtong pa ni párì Font ang ganitong mg̃a salitâ: “ANG TANGING HANGAD ni Rizal ANG CASARINLAN NG LUPAING ITO, at ang adhica niya’y iwalat ang mahal na catibayan ng̃ Bayang sarili[42], niyang Bayang sariling sa canya’y nagbigay ng̃ pagcatáo, na sa canya’y nag-arúgà at nagpasúso sa mg̃a dibdib na marang̃al, na sa canya’y nagpacain ng̃ tinapay at ng̃ mg̃a aral ng̃ magagandang asal; at ang Filipinas na dating sumasamba sa di totoong Dios, mangmang at mahahalay ang caugalian ay guinawang ganap na bayang católico, bayang lalong may calayaan at marunong sa lahát ng̃ mg̃a bayang nabubuhay sa ilalim ng̃ pagtatangkilic ng̃ mg̃a nación sa Europa, at ang lahing lalong sumasaligaya sa ilalim ng̃ nacapagbibigay guinhawang lilim ng̃ mapagcaling̃ang mg̃a cautusan sa India”; … at iba’t iba pang mg̃a salitang nagpapakilala ng̃ masilacbó niyang poot cay Rizal. At winawacasan niya ng̃ ganitong saysay: “Itó ng̃â ang pasiya ng̃ napifirma sa ibabâ nitó, upang ipagbawal ng̃ mahigpít ang dito’y paglaganap ng̃ librong itó … Maynilà, ica 29 ng̃ Diciembre ng̃ 1887.—Fr. Salvador Font, agustino calzado.”
Ipinalimbag ni párî Font at inilaganap sa boong Filipinas at sa boong España ang canyang pasiyang itó, at sa ganitong nangyari ay lalô namang lumakí ang pagmimithî ng̃ maraming mabasa ang cathâ ni RizaL, caya’t ang guinawang iyon ni párì Font ay siyang nacatulong ng̃ dî cawasa ng̃ pagcalat ng̃ Noli me Tangere sa boong daigdig.
¿At ano ang sinasabi sa librong iyon upang macaligalig ng̃ dî ano lamang sa mg̃a fraile at mg̃a castila, macabagbag ng̃ loob ng̃ mg̃a filipino at bigyan ng̃ dî ugaling cahulugan ng̃ mg̃a taga ibang lupaín? Mang̃a bagay na hindî himalâ, mg̃a bagay na hindi dapat pagtakhan; walang sinasaysay cung dî ang cactotohanan; nagcámalî aco, walang sinasaysay roon cung dî ang culabóng anino ng̃ catotohanan ng̃ mg̃a nangyayari rito sa Filipinas na pananampalasan, pag-amis, paglapastang̃an, paninirang puri at walang licat na pang̃ung̃ulimbat sa mg̃a filipino ng̃ mg̃a fraile; ang mg̃a pag-iríng at pagpapahirap ng̃ guardia civil dito, at ang mg̃a hidwang cagagawan ng̃ ilan sa mg̃a empleado[43] at hindi empleadong castila. Walang sinasabi sa librong iyon cung dî ang mg̃a hidwang caasalán at ang mg̃a malíng pananampalataya ng̃ halos lahat ng̃ mg̃a filipino, at ang canilang labis na pagca mapaniwalain sa lahat ng̃ sa canila’y pasampalatayanan ng̃ mg̃a nagpapangap na cahalili ng̃ Dios, niyang Dios na totoong mahabaguin, dakila sa pagca masintahin sa canyang kinapal, walang hang̃gan ang pagca mairuguin sa catowiran; niyang nang̃agpapangap na corderong ma-amo, nagsipanumpang mananatili sa carukhaan, sa pagpapacalinis ng̃ budhî at calolowa, sa paglayô sa cahalayan at sa maruruming layaw ng̃ catawan, sa tunay na pagpapacumbaba at pagca masunurin, bago’y ang guinagawa’y lihis na lihis sa canilang mg̃a catungculang banal, sa canilang mg̃a sumpâ, sa mg̃a damdamin ng̃ bawa’t taong may dalisay na calooban….
Mulâ niyo’y nagcalayong lalo ang dating nagcacahiwalay ng̃ pagtiting̃inan ng̃ mg̃a castila’t ng̃ mg̃a filipino, baga man sa hayagan, sa paimbabaw ay hindî nagbabago. Napopoot ng̃ dî cawasà ang mg̃a fraile’t ang mg̃a castílà na ang isang “indiong” gaya ni Rizal ay magsalitâ ng̃ catotohanan, at nalulugod namán ang mg̃a filipino sa pagcacasalitâ ng̃ catotohanang iyan. Pakinggan natin ang sabi ng̃ castilang si Wenceslao E. Retana tungcol sa bagay na ito:
“¡At anó! anang mg̃a filipino—¿diyata’t ipinalalagay na dî capaslang̃an ang sa araw araw at sa boong panahón ay sumulat ng̃ sarisaring mg̃a paglait at mg̃a pagpaparatang na laban sa amin, at ng̃ayo’y mamasamain nilang ang isáng filipino’y “minsang” macasulat ng̃ boong catotohanan?
“Filibustera” ang novela ni Rizal, sa pagca’t isang filipino ang sinasabing cumathâ; cung ang nalagay na cumatha’y isang castílà—at marami ng̃a sa mg̃a castílà ang dî mag-aalinlang̃ang magsabing yao’y gawâ niya—hindî ng̃a nila pang̃ang̃alanan ng̃ gayon.”
“Inulit-ulit ni Costa[44] hangang sa nagsawa ang sabing: “bayan (ang España) ng̃ mg̃a eunuco”[45]; at sinabi naman ni Unamuno[46] ang ganito: “bayan (ang España) ng̃ mg̃a dowag.” Datapwa’t si Costa at si Unamuno’y hindî ipinang̃anac sa Filipinas.”
Dumating sa Senado ng̃ España ng̃ Junio ng̃ 1888 ang ligalig dahil sa Noli me Tangere. Ipinagcanulô ng̃ senador Vila sa canyáng mg̃a casamahang, sa Filipinas daw ay may ipinasoc na isang libro na cung tawaguin ay “novela” at ang pamagát ay Noli me Tangere, na kinathâ ng̃ isang “indio” na canyáng alám ang pang̃alan, doctor sa Medicina ng̃ Universidad sa Madrid, caibigang matalic ng̃ Principe de Bismarck at sa canyáng dunong ay nahalal na catedrático ng̃ Medicina sa isang Universidad ng̃ Alemania. Ang “novelang” yaon … anang senador Vila … isang pangcalat ng̃ aral na laban sa religión católica, pang-akit sa protestantismo, tagapaglaganap ng̃ aral ni Proudhon, at iba’t iba pang gaya nitong pawang hindi catotohanan.
Sa Congreso naman ng̃ España ay pinagcaligaligan din ang Noli me Tangere. Nagsalitâ naman doon ang general na si D. Luis M. de Pando, ng̃ ica 12 ng̃ Abril ng̃ 1889, ng̃ sarisaring paratang sa librong iyón. Datapowa’t hindî nababasa ng̃ senador Vila at ng̃ general Pando ang Noli me Tangere; walà silang nabasa cung di ang pasiya lamang ni párì Font. Ang guinawang ito ng̃ mg̃a pantas na castílà at ang walang licat na pag-uusig ng̃ mg̃a fraile sa librong iyon, sacá ang matamáng pagbabalitâ naman ni Blumentritt sa mg̃a pang̃ulong pamahayagan sa sangdaigdigan, sa carikitan ng̃ kinathâ ni Rizal, ang siyang lubhang ikinabantóg nitó sa lahát ng̃ mg̃a nación.
Mulâ sa Marzo hangang Mayo ng̃ 1887 sinulat ni Rizal ang iba’t ibang bagay. Isinatagalog niya ang ilang mg̃a tulâ ni Goethe; kinathâ sa wicang francés ang mg̃a librong “Histoire d’une clef”, ang “La Pécheuse et le poison,” isang maiclíng casaysayan tungcol sa linggo ng̃ palaspas, ang “Tartarín sur les Alpes,” ang “Unter den Linden,” ang “Le pistolet de la petite Baronne” at saca ang wicang inglés na: “Are account of the Life and Writings of Mister James. By Patrick Murdock, D. D. F. R. S.”
Nang magtatapós na ang Abril ng̃ 1887, si Rizal ay nanaw sa Berlin at na pasa Dresde, at doo’y nakilala niya at naguing caibigan si Dr. A. B. Meyer, marunong na filipinólogo[47] at tagapamatnugot ng̃ Museo Etnográfico roon, na siyang pang̃ulo sa galíng sa lahát ng̃ kilala sa boong daigdíg tungcol sa bagay na iyon. Nagalác ng̃ dî sapálà ang Dr. Meyer ng̃ makilala niya si Rizal, at pinagpakitaan niya itó ng̃ ganáp na magandang calooban. Pumaparoon si Rizal sa Museong iyon sa araw-araw at canyang pinagsusumag ang anyo at calagayan tungcol sa baít at hilig ng̃ lahát at bawa’t isá sa mg̃a láhì.
Nalís si Rizal sa Dresde at na pa sa Leitmeritz (Bohemia) at doon tumuloy sa bahay ng̃ cakilala na niyang dati sa pagsusulatan lamang na si Profesor Ferdinand Blumentritt, na namamatnugot ng̃ Ateneo Municipal sa ciudad na iyon at marilag na pantas na umiibig sa Filipinas ng̃ dî paimbabaw, na gaya ng̃ dî mamacailang ipinakita na niya at ipinakikita pa sa gawâ. Bagaman hindî nacararating dito sa Filipinas ay malaki pa marahil ang pagcakilala niya sa lupaing ito at sa mg̃a tagarito cay sa maraming nagpapangap na nacacakilalang lubos sa sangcapuluang itó[48]. Sinasabi ni Blumentritt na nagtamo siya ng̃ isa sa mg̃a casayahang lalong malakí, ng̃ makita at mayacáp niya si Rizal. Nag-ibigan siláng tulad sa tunay na magcapatid, at hindi sila nagpupupuan. Iniing̃atan niya hanga ng̃ayon ng̃ boong pagmamahal ang isang larauan niyang guinawa ni Rizal sa sandalíng pagguguhit ng̃ lápiz.
Hindî maalis sa alaala ni Rizal ang mg̃a pag-alipusta ng̃ mg̃a fraile sa mg̃a filipino, caya ng̃a’t sa canyang mg̃a pakikipag-usap sa canyang matalic na caibigang si Profesor Blumentritt ay canyang nasalità ang ganito:
“Na ang lahat ng̃ mg̃a lahi ng̃ mg̃a tao ay nagcacaibaiba lamáng sa canicanilang anyô at caugalian sa dacong labas, ng̃uni’t alinsunod sa Psicología[49] ang maputi, ang abo-abo, ang marilaw, ang caymangui at ang maitim ay nagcacaisa ang naramdaman, nagcacawang̃is ang mg̃a umuudyok na budhî at hilig, na nagpapatibóc ng̃ púsò: at ang pinagcacaibahan lamang ay ang paraan ng̃ pagsasaysay ó paggawâ.
“Na walang napagkikilala ang mg̃a antropólogo[50] cung dî ang mg̃a lahi; na ang napagmamalas lamang ng̃ mg̃a mapagmasid ng̃ mg̃a pamumuhay ng̃ bawa’t nación ay ang pagcacaiba’t iba ng̃ calagayan ng̃ mayaman at mahirap, ng̃ mahal at timawa; na sa mg̃a nacióng lalong mg̃a paham, na gaya baga ng̃ Francia at Alemania, ang lalong marami sa mg̃a nananahan doo’y casing pantay rin ng̃ calagayan ng̃ pag-iisip ng̃ mg̃a tagalog, at ang culay ng̃ balat, pananamit at wicang guinagamit ang bilang caibhan lamang.”
“Na ang pag-íisip ay tulad sa mg̃a cayamanan at cung may mg̃a nacióng mayaman at mahirap, ay may mg̃a tao ring mahirap at mayaman; cung may nagbabalac na táong siya’y ipinang̃anac na pagdaca’y mayaman, ang gayong tao’y namamali, sa pagca’t siya’y sumilang sa sandaigdigang dukhâ at hubád na cawang̃is ng̃ alipin; minamana ang catalasan ng̃ isip na tulad naman sa cayamanang naipamamana. Pawang mayayaman sa pag-íisip ang mg̃a nación sa Europa; datapwa’t ang mg̃a tao roon ng̃ayo’y hindî mangyayaring macapagsalitâ, cung di ring lamamg maghahambog, na pagdaca’y mayaman na sila sa pag-íisip mulâ ng̃ mátayô ang canilang mg̃a nación; nagcailang̃an silang gumugol ng̃ maraming siglo[51] sa pagpupumilit sa pamamag-itan ng̃ pagbabaca upang camtán ang mg̃a calayâan, magagaling na mg̃a cautusan at iba pang sarisaring paraan, at ng̃ masundoan ang mg̃a cayamanan ng̃ pag-iisip na canilang ipinamana pagcatapos sa mg̃a táo ng̃ayon; ang mg̃a nagpapakinang ng̃ isip ng̃ayon, ang catowid baga’y ang nagtuturo ng̃ayon sa mg̃a cabataan, di ng̃a nila magagawâ ang gayong mg̃a bagay cung hindî sana nila sinamantala ang salinsaling natutuhan ng̃ mg̃a táong sinundan nila, at cung hindî naman sila lubos na nagsumakit; ang bagay na ito’y sinasacsihan ng̃ Historia[52] ng̃ panahong una’y hindî higuit ang cagaling̃an ng̃ pagpapalagay ng̃ mg̃a romano sa mg̃a alemán, sa pagpapalagay ng̃ mg̃a castílà sa mg̃a tagalog.”
“Na ang mg̃a pagpintás na guinagawâ ng̃ mg̃a taga Europa sa nang̃agcacaiba’t ibang mg̃a lahing may culay (ang mg̃a caymangui, maitim, marilaw ó abo-abó) ay hindî mabigyang caliwanagan sa isáng matibay na catowiran; cayâ silá nagcacagayo’y dahil sa talagang handâ na ang caniláng calooban sa dî paniniwalâ, at dahil naman sa canilang pagcaisip na sila ang nauucol macapangyari sa mg̃a láhing hindî mapuputî. Talastas ng̃ lahát na nang̃ang̃anib ang mg̃a lahing may culay na baca sila’y pawaláng halaga ng̃ lahing putî, at sa ganitong dahil, cung sila’y naglilingcod sa mg̃a taga Europa ay malaki ang sa canila’y ikinalalamang, at bucod sa rito’y sa pagca’t pinagwawárì na hindî magagamit ang lahing may culay sa mg̃a linilimbag. Datapwa’t cung paglilining̃in, ang mg̃a lahing may culay na canilang tinutucoy ay mg̃a táong totoong timáwà at waláng pinag-aralan, masasabing ang halaga ng̃ mg̃a pasiya ng̃ mg̃a lahing putî ay capantay lamang ng̃ sa isang tagalog, na sa canyáng paglalacbay sa Francia at Alemania ay ibig na ipalagay na ang lahát ng̃ mg̃a tagaroo’y pawang catulad ng̃ mg̃a manggagatas, mg̃a alílâ at mg̃a cocherong francés at alemáng canyáng nakita.”
“Na ang dahil ng̃ caimbihan ng̃ mg̃a túbò rito sa Filipinas ay nagmumulâ lamang sa culay ng̃ balat. Maraming lalaki’t babae sa Europa na nagmulâ sa lalong carukharukhâang pamumuhay, na nangyaring naca-akyat sa lalong cataastaasang calagayang lubhang mahahalagá, ang iba’y nang̃atututong bumagay sa canilang bagong calagayan at hindî ikinahihiyâ ang canilang abang pinanggaling̃an, cung dî bagcos pang ipinalálagay nilang isang malaking capuriháng nangyaring nasunduan nila, sa canilang sariling pagpupumilit, ang gayong pagcápaunlac; ang iba nama’y pinagtutuyaanan at inaaring salát sa catalinuhan, dahil sa canilang dî wastóng paghahambog. Ipinalálagay ng̃ mg̃a táong may culay, na sila’y ucol sa mg̃a dapat uyatín at pawaláng halagá, baga ma’t sila’y mg̃a táong mahal na lubós, palibhasa’y isáng sacsìng nagpapatotoo ng̃ canilang pinangaling̃an ang canilang pagmumukhâ, at ang bágay na ito’y siyáng sa canila’y nacapagbíbigay ng̃ cakimian, dahil sa talastás niláng sa canila’y pagpapawaláng halagá ng̃ mg̃a taga Europa: masamâ ang pagting̃în ng̃ mg̃a europeo sa mg̃a tagalog; anó máng waláng cabuluháng pagcacamalî nitó, na mangyayáring gawín din namán ng̃ cahi’t dalisay mang lahî ng̃ isáng tubò sa Montmorency, ay linílibac ng̃ mg̃a europeo, at isinisiwalat nila sa pananalitáng: “¡anó ng̃â bagá ang maaasahang gawíng mahusay ng̃ isáng taong may cúlay!” Mangyayáring datnin niyáng siyá’y maguing isáng magalíng na Abogado, isáng dakilang Médico, datapowa’t cailán may hindî nila ipalalagay na itó’y isáng caraniwang bágay; ang pinaca malakíng magagawâ lamang nilá’y isáng panguiguilalás, na hicayat ng̃ pagpapalamáng, na gaya ng̃ pagtatacâ, sa isáng malakíng áso sa circo, ng̃uni’t hindî ng̃â nilá, matatangáp na magcacapantáy ang pag-iísip ng̃ tagalog at ng̃ europeo”.
Sa matiyagá at masalicsic na pagsisiyasat ni Rizal ay caniyang lubós napagkilalang nagcacapantay-pantay ang caya ng̃ pag-iísip ng̃ lahát ng̃ mg̃a láhì: putî, caymangui, mariláw, abo-abó ó itím, at yayamang gayó’y mangyayaring ipagcaloob sa isá’t isá ang lahát ng̃ bágay na pamamahálang magalíng sa báyan, ó mg̃a cautusán bagáng nagbíbigay ng̃ lálong malalakíng calayàan; at sa ganitóng pananálig niyá’y guinugol ang boóng lacás upang camtán ng̃ caniyáng mg̃a cababayan ang mg̃a calayàang totoong kinacailang̃an, at ng̃ dito’y lumagô ang caguinhawahan at lumucloc ang Ináng Filipinas sa trono nang carang̃alan.
Nang may isáng bowan ng̃ nagsasama ang magcaibiga’y nagpaalam si Rizal cay Blumentritt, at canyáng nilibot ang mg̃a ciudad ng̃ Praga, Bruna, Viena, Nuremberg at Munich. Dumating sa Ginebra ng̃ mg̃a unang araw ng̃ Junio, doo’y nátirang sandalî, lumipat sa Losana at doo’y tumiguil na iláng araw, sacá nilibot ang mg̃a pang̃ulong bayan ng̃ Suiza at pagcatapos ay naglacbay sa Italia, nilibot namán niyá ang boong caharìang iyón; ng̃uni’t malaon ang canyang itiniguil sa Milan, Venecia, Florencia, Roma at Génova. Mulâ sa Génova’y na pasa Marsella, at buhat dito’y lumulan siya sa vapor “Diemnah” na patung̃o sa Saigon ng̃ bowan ng̃ Julio ng̃ 1887, at pagdating sa Saigon ay lumulan namán siyá sa vapor “Haiphong” na patung̃o sa Filipinas na ang conciencia’y tahimic, samantalang nang̃agcácagulo namán ang mg̃a fraile’t castílà sa Maynilâ, na ang pinacamagaang na cahiling̃an ay putulin ang canyáng ulo, bilang caparusahang magaang sa dakilang casalanang pagcasulat niyá ng̃ Noli me tangere.
Nang dumating si Rizal dito’y casalucuyang Presidente ng̃ Consejo ng̃ mg̃a Ministro sa España si D. Práxedes Mateo Sagasta, Ministro ng̃ Ultramar si Don Victor Balaguer, Gobernador at Capitán General ng̃ Filipinas si D. Emilio Terrero, Gobernador Civil ng̃ Maynílà, si D. José Centeno, Director General ng̃ Administración Civil si D. Benigno Quiroga-López Ballesteros at Secretario ng̃ Gobierno General si D. José Sáinz de Baranda, mg̃a guinoong pawang mairuguín sa calayàan; at cung hindî ang dirito’y ang mg̃a guinoong sinabi na, noon pa sana’y napahamac na si Rizal.
Tumangáp siyá ng̃ siya’y bagong cararating dito sa Maynílà, ng̃ lubhang maraming sulat na waláng firma, at doo’y ipinagtagubilin sa canyang siya’y magpacaing̃at, sa pagca’t totoong nang̃ang̃anib ang canyang buhay, at gayon din namán ang sabi sa canyá ng̃ canyáng ama’t iná, mg̃a capatíd, mg̃a camag-anac at mg̃a caibigan. Nang̃agtátaca ang lahát cung bakit hindî agád siya napapahamac pa, palibhasa’y hindî cailâ ang calakilakihang capangyarihan ng̃ canyang mg̃a caaway.
Sa utos ng̃ matátaas na puno’y halos hindî humíhiwalay cay Rizal ang teniente ng̃ guardia civil na si D. José Taviel de Andrade.
Isáng umaga’y napasá Ateneo Municipal siyá upang makipagkita at bumátì sa mg̃a jesuitang si párì Pablo Ramón at si párì Federico Faura; sinalubong siyá nitó, at sinábi sa canyáng yámang nagbago siyá nang pananampalataya’y huwag ng̃ túlungtong na mulî sa Ateneo; at hindî na ng̃á namán siyá nagbalíc doón hangang sa siyá’y binaríl.
Hindî nagluwat sa Maynila si Rizal; na pa sa Calambâ siyá, at iníbig niyang doó’y manahímic; ng̃uni’t hindî nangyári. Sa ákit ng̃ pagmamahál sa mg̃a cababáyan, siyá’y gumawâ nang isáng casulátang wícang castilà at wícang tagalog, na doo’y idinaraing sa Gobernador General na mangyáring tangkilikin ang mg̃a catowiran ng̃ mg̃a taga Calambang maláon ng̃ totoong niyuyurac ng̃ mg̃a fraile. Sa casulatang iyo’y sinasaysay ang lihís sa matuwíd na pagpapabuwís ng̃ mg̃a fraileng dominico sa mg̃a lupang linílinang ng̃ mg̃a taga Calambâ, ang pagdaragdag sa taon-taón ng̃ buwis, ang sa mg̃a pagtataním ng̃ mg̃a halaman, ang sa mg̃a lansang̃an, mg̃a bahay at mg̃a escuelahan: waláng sinásaysay doon cung di dalisay at wagás na catotohanan. Tumawag si Rizal ng̃ isang pulong ng̃ mg̃a namamayan sa Calambâ, dumaló sa pulong na iyón ang mg̃a caibigan at ang mg̃a caaway ng̃ mg̃a fraile; ipinabasa niyá sa lahát ang casulatang wícang castila’t wícang tagalog na iyón, at walâ, isá mang tumanguí sa pagfirmá. Pumirmá sa casulátang iyón si Rizal, ang caguînoohan, ang mg̃a naghaháwac ng̃ lupa’t ang mg̃a nang̃ing̃isama, ang mg̃a babae, ang mg̃a alilà, ang mg̃a insíc, ang boong báyan, sampo ng̃ mg̃a caibígan ng̃ mg̃a fraile. Ipinadalá ang caraing̃ang iyon sa Gobernador General, at ang gayong caraing̃a’y hindî pinansín; at sapagca’t nag acalang manghigantí ang mg̃a fraile, mulíng nagpadalá ulî ng̃ isá pang casulatang ipinamamanhíc na mangyaring makialám ang Gobernador General sa pag-amís na guinágawâ ng̃ mg̃a fraile; ng̃uni’t ang gobierno’y hindî umimíc.
Nagpasimulâ ang mg̃a taga Calambâ ng̃ pagtanguí sa pagbabayad, samantalang hindî ipinaliliwanag ng̃ mg̃a fraileng dominico ang cung bakit silá ang tang̃ing may-árì ng̃ boong Calambâ, na waláng nátira, cácarangcal mang lúpà sa mg̃a táong túbò roon; sinagót ng̃ mg̃a fraile ang gayong cahing̃ìan, ng̃ pagpapalakí ng̃ bowís at ng̃ paghihigpít ng̃ panining̃il, at sa cawacasa’y nagpadalá silá sa Calambâ, ng̃ Septiembre ng̃ 1888, sa pamamag-itan ng̃ capangyarihan ng̃ Capitán General Weyler, ng̃ isáng hucbó ng̃ mg̃a sundalo, at ipinaguibâ at ipinasunog ang mg̃a bahay ng̃ nagsisitanguing magbayad ng̃ buwís, at isá sa mg̃a ipinaguibâ ang bahay ng̃ mg̃a magulang ni Rizal.
Baga man totoong ligalíg ang canyang calooban sa mg̃a pag-apíng nangyayari sa canyang cababayan at sa mahigpít na pag-uusig na sa canya’y guinágawâ ng̃ mg̃a fraile, hindî rin siyá naglilicat ng̃ pagsulat; inihulog niyá sa wicang tagalog ang iláng maiinam na tuláng wicang alemán, at sacâ ang bantóg na drama ni Schiller na Guillermo Tell ang pamagát, na wicang alemán din, at bukod sa roo’y nanggágamot pa siyá sa mg̃a may sakít sa canyang bayan.
Datapowa’t waláng salitâ, waláng pagkilos, waláng anó mang hakbáng si Rizal na hindî ipinalálagay ng̃ mg̃a fraileng hakbáng, kilos at salitáng “filibustero”, at dahil sa gayong nangyayari’y napilitan si Rizal, na mulíng panawan ang canyang pinacasísintang bayang Filipinas, at papang̃ulilahin ang canyang mg̃a magulang, capatíd, kinamag-anacan, caibigan at mg̃a cababayan, ng̃ unang araw ng̃ Febrero ng̃ 1888, cahi’t may dinaramdam pa siyáng sakít noon. Umalís sa Filipinas si Rizal na nanglulupaypáy ang loob; siyáng cailan ma’y di nag-ibig na magbubò ng̃ cahi’t capatác dugô ng̃ canyáng capowâ tao’y napagkilala niyang hindî cacaratan ang casarinlán ng̃ Filipinas cung dî sa pamamag-itan ng̃ pagpapabahâ ng̃ dugô.
Hindî pa nalalaong nanaw si Rizal sa Maynila’y guinawà na ng̃ mg̃a caguinoohang tagalog sa pang̃ulong bayang ito ng̃ sangcapuluang Filipinas, ng̃ unang araw ng̃ Marzo ng̃ 1888, ang isáng payapang “procesión cívica” ng̃ lubhang maraming filipino, na nagdaan sa Escolta, tinung̃o ang loob ng̃ Maynilà at ibinigay cay Don José Centeno, Gobernador Civil dito ng̃ panahóng iyón, ang isáng casulatang nacafirma ang marami, na doo’y hinihing̃ing papanawin dito ang Arzobispo at paalisín ang mg̃a fraile, dahil sa mg̃a cadahilanang nálalagdâ sa casulatang iyón. Sinalubong ang mg̃a guinoong iyón ng̃ Gobernador Civil ng̃ boong cagandahan ng̃ loob, at sa canila’y ipinang̃acong gagawin ang na sa catwiran, bagay na matútupad ng̃â marahil cung dî sana macapangyarihan ang mg̃a fraile cay sa Gobierno ng̃ España. Ang nangyari’y nang̃ábilanggò sa Bilibid na mahabâ ring panahón ang mg̃a pang̃ulong pumifirma sa casulatang iyón, at walang nagawâ upang sila’y maligtas si Terrero, Centeno at Quirroga—López—Ballesteros na sa canila’y tumatangkilic.
Dumatíng si Rizal sa Emuy. Nalúlà siyang mainam sa pagdaragát, dahil sa tinátaglay niyáng sakít. Hindî siya lumunsád sa Emuy, dahil sa malacas na ulán at sa caguinawán, at dahil namán sa sinabi sa canyáng doo’y totoong marumí. Nagtulóy siya sa Hongkong at doo’y nacakilala niya ang ilang mg̃a castílà at si G. Balbino Mauricio, na malaóng taóng nabilangò dahil sa gulóng nangyari sa Tang̃uay ng̃ taóng 1872. Doon siya nátira sa bahay ni G. José María Basa, na napatapon sa Marianas, dahil din sa gulóng sinabi na. Nag-aral siya sa Hongkong ng̃ wicang insíc. Napag-unawâ ni Rizal doong ang mg̃a fraileng dominico’y sila halos ang may ari ng̃ Arsenal sa Hongkong. Sinamahan si Rizal ni Basa sa pagpasa Macao, upang dalawin si G. Lecaroz, at sa bahay nito’y natirá, silang ilang araw, at pagcatapos ay nang̃agbalic ulì sa Hongkong, at mulâ roo’y lumulan siya sa vapor “Oceanic” ng̃ ica 22 ng̃ Febrero ng̃ 1888, na ang tung̃o’y sa Japón. Damatíng siya sa Yokohama ng̃ ica 28 ng̃ buwan ding iyon. Carárating pa lamang niya sa Hotel ay tumanggáp na siya ng̃ pasabi ng̃ “Encargado ng̃ Legación ng̃ Negocios ng̃ España” sa ciudad na iyong sa canya’y makikipagkita. Hindî ng̃a nalaon at dumatíng sa tinatahanan ni Rizal ang iláng castílà, binati siya ng̃ boong pitagan, inihandóg sa canya ang boong paglilingcod at tuloy inanyayahan siya ng̃ boong guiliw na doon na matira sa Legación. Aayaw sanang pahinuhod si Rizal sa anyayang iyón, ng̃uni sa pagca’t namasid niya ang malabis na pagpupumilit, at palibhasa’y nais niya ang lubos pakilala sa mg̃a castílà, sumang-ayon siya sa capamanhican. Nátira ng̃â si Rizal sa Legación ng̃ Españang may mahiguit na isáng buwan. Nilibot niya ang ilang lalawigan ng̃ Japón, na cung minsa’y casama niya ang “Encargado ng̃ Legación” at cung minsa’y ang “intérprete” nito: Doo’y nag-aral si Rizal ng̃ japonés at pinagsiyasat ang canilang teatro. Samantala’y inaakit si Rizal ng̃ sinabi ng̃ “Encargado” na tumanggap ng̃ isang catungculang mataas na sa canya’y ipinagcacaloob ng̃ Gobierno ng̃ castílà, datapwa’t hindì pumayag si Rizal. Nang macalampás ang isáng bowa’y napasalamat siya sa magandang caloobang sa canya’y ipinakita, napaalam at lumulan sa isáng vapor na ang tung̃o’y sa Estados Unidos ng̃ América. Nácasacay niyá sa vapor ang isáng mag-anac na ang ama’y inglés na nagng̃ang̃alang Jakson, ang ina’y filipina at ang mg̃a anac ay ipinang̃anac sa Filipinas, at sacà isáng japonés. Itinanong sa canya ng̃ isá sa mg̃a anac ng̃ inglés cung nakikila niya ang isáng nagng̃ang̃alang “Richal” na cumathâ ng̃ Noli me Tangere; sumagot si Rizal na nacang̃itî, na nakikilala niya, tulad sa pagcakilala ni Aladin cay Florante; at sa pagca’t nagsasalitâ ng̃ mg̃a pagpupuri sa cumathâ ng̃ librong yaon, siya’y napakilala na, sa pagca’t cahi’t ilihim man niyá ang canyang pang̃alan ay maaalaman din sa capitán at mg̃a oficial ng̃ vapor. At sapagca’t ang japonés ay walang nalalaman cung dî ang canyang kinaguisnáng wícà, siya ang naguíng “intérprete” sa pakikipagsalitaan sa ibáng mg̃a casacáy sa vapor.
Dumatíng si Rizal sa San Francisco de California ng̃ ica 28 ng̃ Abril ng̃ 1888. Hindî siya nacalunsád agád, dahil sa pinapag “cuarentena” ang vapor, bagá man tumelégrama ang Cónsul americano sa Hongkong, na ng̃ umalís ang vapor na iyo’y waláng cólera roon, at gayon ang guinawâ dahil lamang sa may casacáy na walong daang insìc, at sapagca’t nagcátaong ng̃ mg̃a araw na iyo’y casalucuyang halhalan, ng̃ mawicâ ng̃ mg̃a táongbayang ang Gobierno’y tumiting̃in sa canilá at naghihigpít sa mg̃a insíc, cayâ guinawâ ang gayong pagbimbín. Gayon ma’y cumacain sa vapor ang maraming mg̃a empleado sa Aduana roon at ang Médicong americano na galing sa Hospital ng̃ mg̃a may sakít na cólera. Nang macaraan ang labingdalawang araw ay pinalunsád si Rizal at iba pang mg̃a “pasajerong de primera”, ng̃uni’t nang̃atirá sa vapor ang mg̃a insíc at mg̃a japonés na pawang pasajerong “de 2.a” at “de 3.a” hangang sa namatáy na untiuntì, ayon sa balitâ ni Rizal, ang may tatlongdaang insíc.
Linibot ni Rizal ang lalong malalakíng ciudad ng̃ Estados Unidos, at canyáng hiniwatigan ang calagaya’t mg̃a caugalian ng̃ mg̃a tagaroon. Hinang̃aan niya ang mg̃a caguilaguilalas na bahay roon, ang mg̃a ilaw eléctrico, ang cahimahimalang Niágara, ang mg̃a dakilang bung̃a ng̃ caisipán ng̃ mg̃a americano; dinalaw niyá ang mg̃a nagpapaalaala cay Washington, ang carilagdilagang táong walang cahulilip sa sanglibutan ng̃ siglong yaon; ng̃uni’t namasid niyang doo’y walang tunay na calayâan sa pamamayan. Sa maraming mg̃a Estado’y hindî nacapagaasawa ang isang lalaking negro (itím) sa isang babaeng maputî, at ang isang babaeng maitím, ay hindî nacapagaasawa sa isang lalaking maputî. At doo’y totoong kinagagalitan ang mg̃a insíc, hangang sa pagcamal-an ang mg̃a japonés na isinasama nilá sa pagcasusot sa mg̃a insíc.
Ng̃ ica 16 ng̃ Mayo ng̃ 1883 ay lumulan si Rizal sa vapor “City of Roma” at tumung̃o sa Europa. Dumatíng siya sa Liverpool ng̃ ica 24 ng̃ Mayo ng̃ 1883, at hindî nalao’t siya’y na pa sa Lóndres ng̃ calaghatían ng̃ taón ding iyón, at sa araw-araw ay naparoroon siya sa bahay ng̃ filipino ring si G. Antonio María Regidor.
Samantalang linilibot ni Rizal ang mg̃a iba’t ibang nación upang mahiwatigan at mapagcúrô niya ang sarisaring dunong at mg̃a caugalian ng̃ iba’t ibang lahì, itinátayô namán sa Madrid ng̃ mg̃a filipinong naroroon, ng̃ ica 12 ng̃ Julio ng̃ 1888, ang “Asociaciòn Hispano-Filipina,” na caayon nilà ang pantás na castilang si D. Miguel Morayta.
Sa pagca’t inaacálà ng̃ mg̃a filipinong yaong kinacailang̃an ang isang pamahayagang maglathalà ng̃ canilang mg̃a mithî at damdamin, nagtatag ang filipinong si G. Graciano López Jaena ng̃ isang pamahayagang pinalalabas towing icalabinglimang araw, na ang pamagat ay La Solidaridad. Nagsisulat sa pamahayagang ito si na Guinoong Marcelo Hilario del Pilar, José Rizal, Ferdinand Blumentritt, Mariano Ponce, Eduardo Lete, Antonio Luna, Graciano López Jaena, Dominador Gómez at iba pa.
Nagtayô ng̃ mg̃a panahong iyon ng̃ isang “logia” ng̃ mg̃a filipino, na pinamagatang Solidaridad, at mulâ noo’y sumilang ang adhicang palaganapin sa mg̃a filipino ang masonería.
Guinawâ ng̃ 25 ng̃ Noviembre ng̃ 1889 ang Junta general ng̃ capisanang “Asociación Hispano-Filipina at nangahalal na bumuô ng̃ Junta Directiva ang mg̃a sumusunod:
Presidente: D. Miguel Morayta, Gran Oriente Español ng̃ francmasonería.
Vicepresidentes: D. Antonio Balbin de Unquera, católico at manunulat na balita; D. Felipe de la Córte, general brigadier ng̃ ingenieros, at D. Luis Vidart, jefe ng̃ artillería, académico ng̃ Historia at manunulat.
Tesorero: D. Teodoro Sandiko.
Secretario: D. Dominador Gómez.
Ang bumubuô naman ng̃ Comisión Ejecutiva’y ang sumusunod:
Presidente: D. Miguel Morayta.
Vocales: D. Marcelo Hilario del Pilar, D. José Hernández Crame at D. Simplicio Jugo.
Secretario: D. Manuel Labra.
Hangang guinágawâ ng̃ mg̃a filipinong na sa Madrid ang mg̃a sinabi co na’y sinisiyasat naman ni Rizal ang lahát ng̃ mg̃a casulata’t mg̃a librong nauucol sa Filipinas, upang malagyan niya ng̃ mg̃a paliwanag ang librong Sucesos de las Islas Filipinas (Mg̃a nangyari sa Sangcapuluang Filipinas) na sinulat ng̃ Dr. Antonio Morga na ipinalimbag nito sa México ng̃ taóng 1609.
Dito naman sa Filipinas ay hindî naglilicat ang mg̃a fraile ng̃ pagsirang puri sa Noli me tangere.
Palibhasa’y hindî marami sa mg̃a lupaíng itó ang marunong ng̃ wicang castílà, ang mg̃a sinulat ni Rizal at ibá pang mg̃a filipino, tungcol sa pagmamalasakit sa atin, ay bahagyâ, na lamang napagkikilala rito, datapowa’t sa malakíng pagcacámalî ng̃ mg̃a fraile ay silá rin ang naglaganap ng̃ bagay na caniláng linilipol.
Pagca ang tao’y naparaig sa silacbó ng̃ maning̃as na galit, ang madalás na naguiguing bung̃a ng̃ guinagawà ay siyá rin ang nagpahamac sa sarili. Itó rin ng̃â ang nangyari sa mg̃a fraile.
Kinapopootang totoo ng̃ mg̃a fraile ang mg̃a sinusulat ni Rizal, dahil sa pawang pumupucao ng̃ pagsinta sa kinamulatang lúpâ, nagpapaliwanag ng̃ catowiran, nagpapakilala ng̃ sariling dang̃al at camahalan, nagtuturô ng̃ mg̃a catungculan at carapatán at ipinauunáwâ ang mg̃a pagdaraya at pang̃ang̃alacal na guinagawâ sa Religión ni Cristo ng̃ mg̃a nagpapangáp na “cahalili ng̃ Dios,” at napopoot sila ng̃ di cawasà cay Rizal at sa caniyang mg̃a sinusulat, palibhasa’y talós nilang si Rizal ay lubhang pahám at masintahing totoo sa tinubuang lúpâ, at cung ang mg̃a titic na iya’y lumaganap sa sangcapuluan, ang caniláng capangyariha’y málulugsô at masisirâ ang caniláng hanap buhay na pang̃ang̃alacal ng̃ Religión.
Sa guitnâ ng̃ caniláng pagng̃ing̃itng̃it ay humanap silá ng̃ paraang sucat macasirang puri sa filipinong nagtatang̃ol sa canyang kinamulatang bayan.
Totoo’t na sa caniláng camáy ang capangyarihang magbawal ng̃ pagpapadalá rito ng̃ mg̃a casulatan ni Rizal, at na sa camay rin namán nilá ang capangyarihang umusig at magparusa ng̃ cabigatbigatan sa sino mang mang̃ahás tumanggap, mag ing̃at ó bumasa ng̃ mg̃a casulatang yaon; ng̃uni’t caniláng nakitang linalabag lamang at pinaglalaruan ng̃ ilang mg̃a filipinong tunay na sumisinta sa tinubuang bayan ang canilang mahigpít na utos, ang canilang mg̃a pagbábalà ng̃ caparusahán sa catawán at sa calolowa, at winawalang cabuluhan ang canilang mg̃a pang̃ang̃aral sa púlpito at sa confesionario, at sa gayong calagaya’y pinagcaisahan ng̃ mg̃a fraile na sagutin ang mg̃a casulatan ni Rizal ng̃ sulat din. Inihalál nila sa pagganap ng̃ ganitong tungcol si Fr. José Rodriguez, na ng̃ panahóng yao’y prior at púnò ng̃ “Asilo de Huérfanos” (Ampunang-bahay sa mg̃a ulilang lalaki) sa convento ng̃ Guadalupe, sacop ng̃ bayang San Pedro Macatí, na ng̃ayo’y napapanig sa lalawigang Rizal.
Tumupad si Fr. José Rodriguez ng̃ boong casipagan sa canyang mahigpit na catungculan, at sinabi naming mahigpit, sa pagca’t walâ ng̃ mahirap gawing gaya ng̃ piliting hadlang̃an ang mahinusay na lacad ng̃ pagsulong ng̃ mg̃a carunung̃an at ng̃ pagcakilala ng̃ tawo sa canyang sariling camahalan; tulad naman sa halíng na mag-acalang masasalaan niya ang ilog Pasig, at ng̃ ang tubig na umaagos doo’y howag macarating sa dagat.
Nagpalimbag si Fr. José Rodriguez ng̃ sunodsunod na mg̃a libritong wicang castílà at wicang tagalog. Pinamagatán niya ang mg̃a wicang castílà ng̃ CUESTIONES DE SUMO INTERES, at ang tagalog nama’y CAIINGAT CAYO.
Hindî sagot ang mg̃a libritong yaon sa mg̃a pang̃ang̃atowiran ni Rizal, cung di licawlicaw na paglait, pag alipusta at mg̃a pagpaparatang sa tinatawag nilang hang̃al at imbíng Doctor Calambenyo.
Hindî kilala ng̃ panahóng iyón ng̃ halos ng̃ lahat ng̃ filipino ang Doctor José Rizal, at bihirangbihirâ ang nacauunáwà ng̃ canyang pang̃alan at mg̃a sinusulat, datapowa’t ng̃ mabasa ng̃ mg̃a tagalog ang mg̃a librito ni Fr. José Rodriguez, na ipinang̃alat na walang bayad ng̃ boong casaganaan, ay napucaw ang canilang pagmimithing basahin ang NOLI ME TANGERE, na bagong calalabas, at sa pagca’t ang pagsinta sa Inang Baya’y siyang lalong malacás na pangpatapang sa paglulong sa pang̃anib, hindî nawalan ng̃ nagpilit na dito’y macapagpasapit ng̃ lihim ng̃ lalong marami ng̃ librong iyon, at marami naman ang lihim na naglacô, at lalong marami ang mg̃a lihim na bumili, “sa anim at pitong piso bawa’t libro.” Walâ na yatang totoong masarap sa aliping gaya ng̃ lumasáp ng̃ ibinabawal; ito ang cadahilana’t nanaig sa tacot sa capahamacan ang maalab na adhicang sumírà, ng̃ utos ng̃ mg̃a tampalasang pinapang̃inoon.
Hindî nalaon at sinagot ng̃ mg̃a tagalog ang mg̃a libritong CAIINGAT CAYO ni fray José Rodriguez ng̃ mg̃a librito ring pinamagatan naman ng̃ CAIIGAT CAYO, sa macatowid baga’y magpacaigat, tumulad sa igat, na sa cadulasan ng̃ catawan ay nacahahagpos sa camay ng̃ humuhuli. Cung minsa’y Dolores Manapat at cung minsa’y Salvadora Liwanag ang nacafirma sa mg̃a libritong iyon. Isa sa mg̃a libritong tagalog na sagot sa mg̃a librito ni Fr. José Rodriguez ay ang nacafirma’y si Dimas Alang, pamagat ni Rizal, na siyang sumulat ng̃ libritong iyon.
Sa mg̃a libritong Caiigat cayo’y ipinakikilala ang mg̃a malulupit at mg̃a cahalayhalay na asal ng̃ mg̃a fraile at ang canilang mg̃a pagdaraya sa mg̃a filipino, at bucod sa rito’y linilibac ang mg̃a maling aral, ang mg̃a licong itinuturo, at ang mg̃a cung dî sana catampalasana’y catawatawang mg̃a aral ng̃ Iglesia Católica Apostólica Romana, at ang mg̃a libritong yaon ang caunaunahang limbag na sa wicang tagalog ay nag-alís ng̃ piríng ng̃ mg̃a nalalabuang isip ng̃ tagarito.
Bucod sa mg̃a libritong Caiigat ay may isinabog din dito sa Maynilang mg̃a dahong papel na limbag, na ang pamagat ay ¡Alerta Paisanos! at iba pa, na pawang laban din sa mg̃a fraile at sa mg̃a macafraile.
May mg̃a bagay na nangyari ng̃ mg̃a panahóng yaóng hindî dapat calimutan, sapagca’t nagpapakilala ng̃ casiglahán ng̃ loob ng̃ mg̃a táong bayan, ng̃ caniláng tunay na pag-ibig sa kinamulatang lúpà at ng̃ caniláng malakíng galit sa mg̃a fraile na dito’y pawang nag-uugaling mabang̃is na hárì bawa’t isá.
Niyo’y icapat na araw ng̃ Octubre ng̃ 1888, casalucuyang ipinagpifiesta ang San Francisco de Asis, na hindî magcasiya sa simbahan ng̃ mg̃a franciscano sa Maynilâ ang dami ng̃ taong nagsimbá sa misa mayor; ng̃ matapos na ito’y may apat ó limang batang lalaki na namamahagui, sa nagsisilabás sa simbahan, ng̃ mg̃a libritong waláng pinag-ibhan ang culay ng̃ takíp sa mg̃a librito ni Fr. José Rodriguez, at ang pamagát ay Caiingat cayo. Nang matatapos na ang paglabás ng̃ mg̃a tao’y nátanawan ng̃ isáng fraileng franciscano, buhat sa bintánà ng̃ convento ng̃ simbahan ng̃ “Tercera Orden”, na caniyang pinanunung̃awan, ang pamimigáy ng̃ mg̃a librito ng̃ mg̃a batang yaón. Ipinatawag agad-agád ng̃ fraile ang uldóg na portero at pinagutusang cumuha ng̃ isá sa mg̃a libritong ipinamímigay. Sumunód naman ang uldóg. Huming̃î sa mg̃a batâ ng̃ isá sa mg̃a libritong iyon at ipinanhic sa fraile, at ng̃ buclatín nitó ay nakitang ang mg̃a libritong yaon ay hindî palá ang Caiingat cayo ni Fr. José Rodriguez, cung di ang Caiigat ng̃ mg̃a tagalog, at sa gayo’y nalipós ng̃ galit ang fraile, at sinabi ng̃ pasigáw sa uldóg, na pagdaca’y iparakíp sa mg̃a guardia civil veterana ang mg̃a batang iyón. Patacbóng nanaog ang uldóg, tumawag ng̃ mg̃a veterana at iniutos niyang dacpín ang mg̃a batang namímigay ng̃ mg̃a librito sa mg̃a táong lumálabas sa simbahan ng̃uni’t ng̃ caniláng hanapin ay walâ na cahi’t isá man, nacatacas ng̃ lahát, at cahi’t pinagpilitang maalaman cung sino sino ang mg̃a batang iyon, at cung sino sino ang sumusulat, nagpapalimbag, lumilimbag at nagpapacalat ng̃ Caiigat cayo, ay hindî nangyaring maalaman, at nasayang lamang ang di cacaunting nagugol na salapî ng̃ mg̃a fraile sa pagpapahanap na iyón.
Caugalian, buhat sa caunaunahang mulâ, na sa simbahan ng̃ Santa Cruz, nayong malakí nitong Maynílà, ay wicang tagalog ang guinagamit sa pagsesermón, at sa pagca’t si Fr. José Rodriguez ay balitang magaling managalog, inanyayahan siya ng̃ cura párroco sa nasabing nayon ng̃ Santa Cruz, na si párì Eustaquio Moreno, fraileng recotelano, na siya na ang magsermón sa ica 12 ng̃ Octubre ng̃ sinabi ng̃ taóng 1888, fiesta ng̃ Nuestra Señora del Pilar, pintacasi ng̃ bayan. Punóngpunô ng̃ táo ang simbahan, ng̃uni’t pagcakita nilá na si Fr. Rodriguez ang pumanhíc sa púlpito at siya ang magsesermón, umugong ang isáng aling̃awng̃áw na salisalitaan ng̃ isa’t isá:—¡Tayo na!—anilá,—ang magsesermón pala’y ang maestro ng̃ Dios! At nang̃aglabasan ng̃â, sa simbahan, na ano pa’t iilán ilán lamang ang nanirá, na siyang nakiníg ng̃ pag-alimura ni Fr. José Rodriguez cay Rizal at sa boong catagalugan.
Hindî na namin saysayin ang lubhang maraming bagay bagay na nangyaring nagpaliwanag ng̃ pagcapucaw ng̃ loob ng̃ tagalog sa maning̃as na pag-ibig sa kinamulatang lúpà, mulâ ng̃ canilang mabasa ó mabalitaan ang mg̃a sinulat ni Rizal, hangang sa dumating ang malualhating icadalawampo’t apat na araw ng̃ bowan ng̃ Agosto ng̃ 1896, na pagpapasimulâ ng̃ panghihimagsic ng̃ mg̃a filipino sa gobierno ng̃ castílâ, sapagca’t lalawig caming lubhâ, at ang bagay na ito’y itatalâ na namin sa librong aming ilalathalâ na ang pamagát ay REVOLUCION NANG FILIPINAS; sucat na ang aming sabihing salamat sa mg̃a isinulat ni Rizal ay naguising sa mg̃a dibdib ng̃ catagalugan ang natutulog na pagsinta sa sariling dang̃al; at cung nangyari ang gayong caligaligayang bagay, sa gayong balibalitâ lamang ang pagcaalam ng̃ caramihan sa mg̃a sinulat ni Rizal, sapagca’t bibihirâ ang tunay na nacatatalos ng̃ Noli me tangere, Filibusterismo at ibà pang canyang itinitic sa wicang castílà ¿di lalonglálò ng̃ mag-aalab ng̃ di ano lamang ang pagsintang iyán, cung caniláng ganáp na maunawâ ang mg̃a pantás na casulatan ni Rizal, na siyang naguing maliwanag na araw na humawì ng̃ dilim na mg̃a lupaing ito? Ito ang wagás na cadahilanan at pinagsicapan naming isatagalog ang calahatlahatang sinulat ni Gat Jose Rizal, at ilathalâ sa isáng paraang macacayang icabasa ng̃ lalong carukrukhaang tagalog, at lubós ang aming pag-asa na ang aming munting pagal ay pag-aanihan ng̃ matimyas at saganang bung̃ang icagagalíng at icararang̃al ng̃ Sangcapuluang Filipinas.
Nanatili si Rizal sa Lóndres, at doo’y ipinagpatuloy niya ang pag-uusísà ng̃ mg̃a casulatan at librong kinalalagdaan ng̃ mg̃a nangyari sa canyáng lúpà ng̃ mg̃a panahong nacaraan na, bucod sa siya’y nagpapadalá ng̃ sulat na ipinalalathálà sa “La Solidaridad.” Sa sandasandaling siya’y natitiguil ay naglilibang sa pag-ukit ng̃ mg̃a larawang cahoy. Tatlong “estátua” ang nayari niya sa Lóndres na canyáng pinamagatang “Ang pagtatagumpay ng̃ camatayan sa buhay”, “Ang pagtatagumpay ng̃ carunung̃an sa camatayan” at “Si Prometeong nacagapos”. Bucod sa rito’y sumusulat siya ng̃ mg̃a casaysayang wicang inglés at wicang alemán, na canyáng ipinadádala sa mg̃a pamahayagan. Nátitira si Rizal sa Lóndres, sa nayon ng̃ Chalk Farm, sa bahay ng̃ isáng mag-anac na mg̃a inglés, na naboboo sa isang matandang lalaki at tatlong dalaga, na nagpapakita sa canya ng̃ boong cagandahan ng̃ loob, dahil sa sila’y nang̃alúlugod sa catalinuhan ng̃ isip at catimyasan ng̃ asal niya. Iguinawâ ni Rizal ng̃ isang mainam na larawang cahoy ang mg̃a ulo ng̃ tatlong dalagang iyon at saca inihandog sa canila.
Isang araw ay naparoon siya sa bahay ni G. Antonio Regidor at nagsabing siya’y aalis sa bahay na iyon at siya’y pasasa París, sa pagca’t nararamdaman niyang tila siya’y ibig maraig ng̃ paghilig ng̃ budhî sa isá sa mg̃a dalagang iyon.—”Hindî mangyayaring dayain co ang dalagang iyon—ani Rizal cay Regidor;—hindî acó macapapacasal sa canya, sa pagca’t hindî itutulot na gawin co ito ng̃ mg̃a ibang pag-ibig na linisan co sa ating lupain, at dî co ng̃a maitutumbas ang pagdaráyà sa isang dalisay at malinis na pag irog”. Nalalarawan sa mukhâ ni Rizal ang malaking pakikipaglaban niya sa panghihinaíng ng̃ pusong sarili ng̃ sinasabi niya ang mg̃a bagay na iyón sa cababayan nating si G. Antonio Regidor.
Lumipat ng̃â si Rizal ng̃ taóng 1889 sa París at doon tumulóy muna sa bahay ng̃ ating calahî at cababayang si G. Valentín Ventura, at bago lumipat sa Rue de Maubergue, bilang 45, sa París dín, at ipinagpatuloy niya roon ang pagcathâ ng̃ Filibusterismo, na canyang pinasimulán na ng̃ siya’y natitirá pa sa Lóndres, at tuloy ipinalimbág niya roon ang librong Sucesos de las Islas Filipinas, ni Doctor Antonio de Morga, na canyang nilagyan ng̃ mg̃a paliwanag upang lalong mapagcurong magalíng ng̃ babasa.
Samantala’y waláng licat ang paglaganap sa boong Filipinas ng̃ maraming dahong limbág, na doo’y ipinauunawâ ang sarisaring mg̃a mahahalay at tampalasang cagagawán ng̃ mg̃a fraile sa pagyurac sa dang̃al at pamumuhay ng̃ mg̃a filipino, mg̃a dahong limbàg na ipinamamahagui ng̃ boong lihim sa mg̃a tagarito, at hindî mapagcúrò ng̃ mg̃a cawaní ng̃ Gobierno cung sino ang nagdadalá rito, baga man nakikilalang mg̃a gawâ sa limbagan sa Hongkong, at hinihinalang ang nagpapalimbag doo’y marahil si G. Doroteo Cortés ó si G. José María Basa, na capowâ cababayan natin.
May isáng nagng̃ang̃alang filipinong sumagót ng̃ dahong limbag din sa mg̃a dahong limbag na iyón. Sa sagót ng̃ filipinong yao’y ipinagsasanggaláng ang mg̃a fraile’t ang mg̃a castílà, at tinututulan at minámasamâ ang guinágawâ ng̃ mg̃a filipinong na sa Europa, at lalonglalo na ang guinágawâ ng̃ mg̃a sumusulat sa La Solidaridad at ang mg̃a pagbabagong utos na hinihing̃î ng̃ mg̃a magcacapanig sa “Asociación Hispano-Filipina;” hindî raw mabuting dito’y ipagcaloob ang Código político, ang nauucol baga sa mg̃a calayaan sa pamamayan, at hindî raw pakikinabang̃an ng̃ sino man ang magcaroon sa Kapulung̃ang bayan ng̃ España ng̃ mg̃a filipinong tagapakiharáp natin doon, bucod sa canyang inaalimura’t ipinalalagay na mg̃a tampalasan ang mg̃a táong dito’y nagcacalát ng̃ mg̃a dahong limbag na laban sa mg̃a fraile at mg̃a castílà.
Nacarating hangang sa Europa ang tutol na iyon, at dî nalao’t dito’y dumatíng ang isang masigabong sagot ng̃ mg̃a filipinong na sa París. Ang taglay na fecha ng̃ sagot na iyo’y 10 ng̃ Octubre ng̃ 1889. Sinasapantáhà ng̃ iláng ang sagot na iyo’y gawâ ni Rizal; datapwa’t ani G. Mariano Ponce ay hindî raw. Si G. Mariano Ponce ay isa sa lalong mg̃a caibigang matalic ni Rizal.
Nagpasimulâ si G. Antonio Luna ng̃ pagsulat sa La Solidaridad, at ang guinamit niyang pamagat na pangfirma sa canyáng mg̃a ilinalathálà ay “Taga-Ilog,” at sa pagca’t inúuyat ni “Taga-Ilog” ang iláng mg̃a ugalî ng̃ mg̃a castílá, sumagot sa canya ang páhayagang “El Pueblo Soberano”, sa Barcelona, at doo’y pinacacalaitlait ng̃ dî cawásà si G. Juan Luna, sa pagca’t waláng̃ boong isip ang mg̃a castílâ cung dî si G. Juan Luna ang pumifirmá ng̃ “Taga-Ilog.” Hindî nacatiís si Rizal cung dî ipagsangalang ang cababayan sa isang mainam at bayaning pang̃ang̃atuwiran, na canyáng ilinathálà sa La Solidaridad ng̃ ica 30 ng̃ Noviembre ng̃ 1889. Na sa París ng̃ panahóng iyón si Rizal. Ganito ang wacás ng̃ casagutan niya:
” …dinaramdam namin … na ang isáng pamahayagan ng̃ isáng “partido” na may cagalinggaling̃ang mg̃a mithî, na pinacananais na mácamtan ang mg̃a dakilang adhicâ na pamamahala’t paglalagdâ ng̃ mg̃a cautusa’y ang pagcacapantaypantay ang guinagamit na saguisag; pagca nauucol na sa filipino’y limutin ang canyang linalandás na asal at gumamit ng̃ pananalitang sa capalalua’y malabis at puspós ng̃ casung̃itan, nasasalig sa camalìan, na wárì mandin ang hinahang̃ad ay ang papagng̃alitin ang mg̃a may tapát na loob na nananahán sa Sangcapuluan, at tila mandin sa canila’y sinasabi: ¡Ha! Howag cayong umasa sa cadalisayan ng̃ talarongtimbang̃an, howag cayong umasang kikilalanin ang inyong mg̃a catowiran, huwag cayong umasa sa pagcahabág: ¡cailan ma’y hindî mangyayaring cami’y inyong maguing capatid! Tunay ng̃a’t ibig namin ang Calayaan, ang pagsunod sa Talarongtimbang̃an, ang Pagcacapantaypantay; ng̃uni’t ibig naming cami lamang ang magcamit ng̃ tatlong cagaling̃ang ito; tunay ng̃a’t ipinaglalaban namin ang icágagaling nang sangcataohan; ng̃uni’t ang icagagaling lamang ng̃ sangcataohan sa Europa; hindî lumálampas ang aming pagting̃ín sa daco pa roon; sa pagca’t cayo’y mg̃a, lahing marilaw ó caymangui, ¡cayo ng̃â ang bahálà sa inyong sariling catawán! Talagang mabang̃is ang lahát ng̃ mg̃a “partido”—cahi’t na ang lalong maiiruguin sa mg̃a calayàan—sa mg̃a taga ibang lupaíng nasasacop ng̃ canicanilang nación. ¡Cung ibig ninyong magtamó ng̃ lubós na catowiran ay inyong hanapin sa pamamag-itan ng̃ pakikibaca.”
Naghayag si Rizal ng̃ dalawang casulatang mahahalagá sa La Solidaridad, mula ng̃ Septiembre ng̃ 1890 hangang sa mg̃a unang bowan ng̃ 1891, na ang mg̃a pamagát ay Filipinas dentro de cien años, (calagayan ng̃ Filipinas sa loob ng̃ sandaang taón) at Sobre la indolencia de los filipinos (tungkol sa catamaran ng̃ mg̃a filipino). Sinasaysay ni Rizal sa Filipinas dentro de cien años ang mg̃a caunaunahang nangyari sa Filipinas, ang casalucuyang nangyayari ng̃ panahóng iyon at ang inaacálà niyang mangyayari sa hinaharap. Tungcól sa casalucuyang nangyayari, nagsasalitâ si Rizal ng̃ mg̃a catotohanang masasacláp, ng̃uni’t mg̃a dákilang catotohanan.
“Ang pagca maramdamin ang púsò”—ani Rizal—”ang siyang pang̃ulong budhî ng̃ “indio”, at sinugatan nila ang pagca maramdaming iyan; at cung natutong manatili sa pag-titiís sa mg̃a hirap at pagcaamis ng̃ búhay sa paanan ng̃ isang bandera ng̃ taga ibang lúpà, sa paglilingcod sa España,[53] hindî nacapagtiís ng̃ makita niyang ang sa caniya’y ibinabayad ng̃ canyang pinaghahayinan ng̃ buhay ay pag-alimura at mg̃a sawíng caasalán (chonggo, pilósopo, filibustero at iba pa). Nang magcágayo’y untiunting hiniwatiga’t siniyasat ang canyang calagayan at napagkikila ang canyang anyong cahapishapis (wal-in ang pag-asa magpacailan man, sa canyang catubusan). Ang hindî nang̃ag-aacalà ng̃ ganitóng mangyayari, palibhasa’y nápacalupit na mg̃a pang̃inoon, ipinalagáy niláng paglabág ang anó mang daíng, ang anó mang pagtútol, at camatayan ang siyáng parusang bigáy; pinacsáng lunurin sa dugô ang anó mang sigáw ng̃ paghihírap, at guinawâ ang sunodsunód na pagcacámalì. Datapowa’t hindî napagúlat sa ganitó ang budhî ng̃ bayan. At baga man sa íilang púsò lamang napúcaw ang pagdaramdam, ang ning̃as nito’y hindî naglílicat ng̃ marubdob na paglalakit, salamat sa mg̃a catampalasanan at mg̃a masasamang cagagawán ng̃ tang̃ing mg̃a táong nagpupumilit inisín ang mg̃a damdaming mahál at mairuguín. Tulad namán cung narirígkitan ng̃ alab ang suot na damít, ang pagcágulat at pagmamadalî ng̃ pagpapagpag ay siyáng lalong nacapagpaparubdob ng̃ ning̃as, at bawa’t isáng pamamayagpag, bawa’t isáng paghampás sa ning̃as ay isáng híhip na lalong nagpapaalab.”
Mahábà pang lubhâ ang canyáng mg̃a sinaysáy, ng̃uni’t ang lalong nacapagtátaca’y ang marami sa canyáng mg̃a sinabi’y naguing isáng panghuhúla, catulad ng̃ mg̃a wicâ niyáng itó:—”Marahil mapag-isipan ng̃ malakíng República Americana ang muha ng̃ sacóp sa mg̃a dacong itó, bagá man hangga ng̃ayo’y walâ siyáng pinakikialamán cung dî ang canyáng mg̃a pag-aaring na sa sa dagat Pacífico at hindî pa ng̃â siya nakikitalamitam sa mg̃a nacucuha ng̃ mg̃a ibáng nación sa Africa.”
Sinabi rin niyáng cahi’t lubhang payapang loob ang filipino’y mapipilitang ipagpasumalá, sa camatayan ang buhay na puspós ng̃ lait at cahirapan, at gayon ng̃â ang nangyari.
Ipinagsasangalang ni Rizal towî na ang canyang mg̃a caláhì, sa pamamag-itan ng̃ canyang pluma, sa mg̃a paratang at pagpapahirap ng̃ mg̃a fraile at mg̃a castílá, na ano pa’t cung aking sasabihin dito ang lahat ng̃ canyang mg̃a guinawa’y hahabà ng̃ dî cawasà ang casaysayang ito, caya’t ng̃ dì magcágayo’y isinasamò co sa bumabasang cung totoong ibig niyang matalós na ganap ang buhay ni Rizal at ang canyang mg̃a sinulat, bucod sa Noli me tangere, Filibusterismo at Sucesos de las Islas Filipinas, ay adhicain at basahin ang librong dî malalaon at aming ipalilimbag na ang pamagát ay Buhay ni Rizal.
Nalís sa Francia si Rizal at lumipat sa Madrid ng̃ mang̃ang̃alaghatìan na ang Agosto ng̃ 1860, at pagdating niya roo’y pinagod niya ang maraming pahayagan sa calalathálà ng̃ canyáng mg̃a sinusulat sa paglalaban ng̃ catuwiran ng̃ mg̃a filipino.
Minsa’y hindî na nagcasiya si Rizal na pluma na lamang ang gamiting sandata. Naglathálà si Don Wenceslao E. Retana sa páhayagang La Epoca ng̃ ica 16 ng̃ Noviembre ng̃ 1890, ng̃ isang sulat na laban sa mg̃a camag-anac ng̃ ating marilág na capatíd, at kinabucasa’y tumatangap na siya ng̃ dalawang sacsing inutusan ni Rizal, at siya’y ipinahahamon sa isang away na patayan (desafió â muerte). Namag-ita’t ng̃ huwag mátuloy ang away na iyon ang dalawang caibigan ni Retana, at binigyang wacás ang gayong pag-aalit sa pamamag-itan ng̃ isang “acta” ó casulatang pinagfirmahanan ng̃ lahat, na doo’y sinasabing walang cahi’t munting hang̃ad si Retanang ligaliguin cahi’t babahagyâ, ang calooban ni Rizal, at cung sacali’t may salitang dapat icamuhî ni Rizal na canyang sinulat ay ipinamamanhic na huwag pansinin at yao’y hindî niya hang̃ad. Si Retana rin ang sa canyang Vida y escritos del Dr. Rizal ay nagsabi ng̃ ganito: “Nang matapos na ang bagay na iyon, isa sa mg̃a kinatawan co, na si Sr. Scheidnagel, manunulat na militar na sa aki’y malaki ang pagguiliw, ay nagsabi sa akin: Nagaalap-ap acong mátuloy ang pag-aaway ninyó; sa pagca’t talastas cong totoong magaling ang camáy ni Rizal sa pamamaril, at sacâ hindî marunong malaguím.”
Sinabi ng̃ mg̃a pamahayagang castílang “La Correspondencia Alicantina”, “El Demócrata,” sa Lorca at ibá pa, na cung gaano raw ang cagaling̃ang totoo ng̃ camáy ni Rizal, sa pagpapagalíng ng̃ matá, ay gayon din ang cabutihang magpatámà ng̃ bala; naisusulat niyá sa pader ang canyáng pang̃alan sa pamamag-itan ng̃ mg̃a bála ng̃ pistolang canyáng pinapúputoc. Magalíng din totoong manandata siyá ng̃ espada at sable.
Nang mámasid ni Rizal na hindî niyá masunduan sa Madrid ang maalab na mithî ng̃ canyáng calolowang macapagbigay guinhawa sa Inang Filipinas, bagá man guinagamit niyá ang boong lacás ng̃ canyáng ísip, nanaw siyá roong puspós ng̃ calungcutan, pagcatapos na mailáthalà niyá sa “La Solidaridad” ang canyáng mg̃a pagsisiyasat ng̃ librong “Las luchas de nuestros dias” ni D. Francisco Pí y Margall, at ang canyáng mg̃a sinulat na ang pamagát ay “Como se gabiernan las Filipinas,” “A mi…. (musa)” at “Mariang Makiling.” Ica 27 ng̃ Enero ng̃ 1891 ng̃ umalís si Rizal sa Madrid na ang tung̃o’y sa París.
Hindî nalaong totoo ng̃ pagtirá sa París si Rizal. Halos sa boong táong 1891 ay nátira siyá sa Bélgica. Nanahán muna siyá sa ciudad ng̃ Bruselas, ng̃uni’t hindî nagluat at lumipat siyá sa ciudad ng̃ Gante, at doo’y ipinalimbág niyá ang Filibusterismo. Náhahandog ang librong itó sa mg̃a presbíterong tagalog na si párì Mariano Gómez, (walompo’t limang taon); si párì José Burgos (tatlompong taón), at si párì Jacinto Zamora (tatlompo’t limang taón), na ipinabitay ng̃ gobiernong castílà sa Bagumbayan ng̃ ica 28 ng̃ Febrero ng̃ 1872.
Hindî ipinagbilí ang cahi’t isang libong Filibusterismo sa Madrid, ni sa alín mang ciudad ng̃ Europa; ipinadalá niyáng lahát sa Hongkong upang ipasoc ng̃ lihim sa Filipinas; ng̃uni’t nátictican ng̃ mg̃a cainalám ng̃ mg̃a fraile, caya’t ng̃ dalhín dito sa Mayníla’y nahuling lahát. Gayon ma’y nacapagparating din dito ng̃ librong iyón, ng̃uni’t cacauntî ang naipamahagui, dahil sa malakíng paghihigpít ng̃ mg̃a nag-uusig sa mg̃a libro ni Rizal.
Ng̃ mg̃a caarawang dumating dito sa Maynilà ang librong “Filibusterismo” ay pinaparoonan naman ang Calambâ ng̃ mg̃a guardia civil at ng̃ mg̃a castilang sundalong artillero, na ang namiminuno’y ang mabang̃is at waláng habág na si Francisco Olive y García, coronel ng̃ 20.° tercio ng̃ guardia civil, na totoong maraming pinahirapan at binaríl at ipinabaríl na mg̃a filipino, mulâ ng̃ Agosto ng̃ 1896 hangang sa malupig dito ang gobierno ng̃ castílà. Ang mg̃a guinawâ ng̃ ganid at tampalasang itó at ibá pang mg̃a castílà at cauralì ng̃ mg̃a castilang sa Filipinas ay naglaganap ng̃ kilabot dahil sa caniláng calupitán, sásaysayin co sa aking librong ilalathala tungcol sa Revolución ng̃ 1896. Iguinibâ ng̃ mg̃a guardia civil at ng̃ mg̃a artillero, sa utos ni Olive, ang mg̃a bahay nang mg̃a taga Calambang inaacalang catoto at nakikisang-ayon cay Rizal, at ng̃ maiguibâ na’y sinunog naman. Guinawa ang lahat ng̃ itó sa cahing̃ian ng̃ mg̃a fraile. Hindî pa nagcasiya ang mg̃a fraile sa gayong gawâ ay hining̃î sa pamamag-itan ni Olive sa general Weyler na ipatapon sa Joló ang dalawampo’t limang mg̃a camag-anac at caibigan ni RizaL, at sumang-ayon namán ang general na iyon.
Nang mábalitaan ni Rizal ang gayong nangyari, nagdamdam ng̃ di gagaanong pighatî at sacláp ng̃ loob.
Inacálà ni Rizal na dalhin ang canyang ama’t iná at mg̃a capatid sa Leida, ó sa Delpt ó sa Utrecht, at doon na sila tumirang casama niya, sa pagca’t ito ang sa canya’y hatol ng̃ canyang caibigang si profesor Blumentritt, datapuwa’t hindî pumayag silá sa canya, caya’t ang guinawâ niya’y lumipat siya sa Hongkong at doo’y dumating ng̃ magtatapos na ang buwan ng̃ Noviembre ng̃ taóng 1891, sa pagca’t ibig niyang mápalapit siya sa mg̃a sinísinta ng̃ canyang calolowa.
Hinang̃ad niyang omowi dito sa Filipinas, caya’t sumulat siya sa canyang “familia” ng̃ ganito:
“Hongkong, 1 ng̃ Diciembre ng̃ 1891.”
“Minamahal cong ama’t iná at mg̃a capatid: Sinúsundan cong walang licát ang cahapishapis na Calvariong inyong linálacbay, Huwag cayong mang̃anib at hindî aco nagpapahing̃alay sa pagsisicap. ¡Lakíng caligayahán sana cung matulutan ninyo acong macaowî riyan! ¡Marahil magbago ang lahat! Ipagcaloob ng̃a ninyo sa akin ang capahintulutang ito at papariyan agad acó. Umaasa acó, lubos ang aking paniniwalang magalíng ang ating calalabasan.”
“Natatalastas co ang pagcaparoon ng̃ apat na cababayan sa Joló, at ang pagcábalic ng̃ aking capatid na lalaki sa Maynila. Natalastas co ring mulíng ipinatawag sa Gobierno Civil ang Nanay, si Pang̃oy at si Trining. Taglayín ninyó ang caunting pagtitiis. Lacsán ang loob.”
“Sa pagca’t pinapagmámadalî aco ng̃ panaho’y bíbigyan cong wacás itóng sulat.”
“Maalab ang aking mithíng cayo’y mayacap.”
Ang inyóng anác,—Rizal.
Sinagót agad siyá ng̃ canyang familiang howag ituloy ang canyang gayac, cayâ hindî siyá nátuloy niyón ng̃ pag-owi rito.
Umupa siyá ng̃ bahay sa Hongkong at doon na siyá nagtumirá, hangang sa siya’y bumili ng̃ maraming libro, na ang bilang ay dumating hangang sa sanglibo.
Ng̃uni’t hindî rin siyá mátahimic; ninanasâ niyang totoo ang capanatagán ng̃ canyáng mg̃a magulang, mg̃a capatíd, mg̃a camag-anac at mg̃a cababayan, caya’t naglacbáy siya sa Borneo, lupang sacóp ng̃ Inglaterra[54], at ng̃ makita niyang doo’y maluwag ang pamamayan, ming̃î siyá sa Gobierno ng̃ Inglés na pagcalooban siyá ng̃ lupang mátahanan at mápagtamnan ng̃ mg̃a halaman, at pumayag naman ang Gobiernong iyon.
Gayác na sana si Rizal, ng̃ pagpasa Borneo, na doo’y isasama niyá ang canyáng mg̃a magulang, capatíd, kinamag-anacan at cababayan, ng̃ mabalitaan niyang dito sa Filipinas ay may bagong Gobernador General na totoong masintahin sa catowiran. Ito’y ang teniente general Eulogio Despujol y Dusay, Conde de Caspe, na dumating dito ng̃ ica 17 ng̃ Noviembre ng̃ 1881. At tunay ng̃â namán. Ng̃ mg̃a unang buwan ng̃ pamumunò rito ng̃ general Despujol ay nagpakita ng̃ pag-uusig sa mg̃a gawáng masamâ ng̃ mg̃a castílà, at ipinakilala niyang hindî siyá sang-ayon sa mg̃a caasalán ng̃ mg̃a fraile. Sa pagca’t marami ang nagbalitâ cay Rizal ng̃ mg̃a gayong panunupád ng̃ General Despujol sa canyáng mataas na catungculan, sumulat siya sa Gobernador General na itó, at sinabi niya ang nasang omowî rito sa Maynilà upang ihandóg niya ang pagtulong sa lalong magalíng na pamamanihalâ ng̃ lupaíng itó. Hindî sumagót si Despujol sa sulat na iyón, ng̃uni’t ng̃ macaraan ang iláng buwan, mulíng sumulat si Rizal ng̃ Mayo ng̃ 1892 sa General, at sinabi niyá ang canyang acalang bumalic siyá sa bayang itóng sa canya’y pinang̃anacan, upang ipagbili niya at ng̃ canyang mg̃a caibigan ang mg̃a pag-aaring sa canila’y nátitira pa, at ng̃ macalipat silá ng̃ pamamayan sa Borneo, na casama ang canicaniláng asawa’t mg̃a anác, at doo’y mang̃ang̃asíwà silá sa pagsasáca, sulat na hindî sinagót ng̃ sulat din ng̃ general Despujol, cung dî ang guinawa’y ipinasabi na lamang sa canyá sa Cónsul ng̃ España sa Hongkong, “na sa pagca’t culang na culang sa magsasacá ang mg̃a lúpà rito sa Filipinas, hindî ng̃â gawang macabayan ang alsán ng̃ mg̃a magsasacá rito upang bigyang casaganaan ang lúpà ng̃ mg̃a taga ibang nación, caya’t dahil dito’y hindî ng̃â siyá macatutulong sa gayong nais”; sacâ idinugtong ang sabing: “sino mang filipino’y macatutulong mulâ sa alín mang bayan ng̃ Sangcapuluan sa iguiguinháwa ng̃ lupaíng itó, sa loob ng̃ nasasaclaw ng̃ mg̃a cautusán ng̃ sariling bayan.”
Datapuwa’t cung nagsusumakit man si Rizal sa icapapanatag ng̃ mg̃a irog ng̃ canyáng puso’y hindî naman niya nililimot ang ipagtatamó ng̃ guinhawa, mg̃a calayâan at casarinlán ng̃ Filipinas, at sa pagca’t ang pagcacaisa’y siyang mahigpít na cailang̃an upang tamuhín ang mg̃a gayóng bagay, inisip niya’t itinatag ang isáng samahang pinang̃alanan niyang Liga Filipina; nagpalimbag siyá ng̃ maraming palatuntunan ng̃ capisanang itó at ipinadalá sa canyáng caibigang si G. Domingo Franco.
Sa pagca’t inaacalà cong lubhang mahalagang bagay, aking isasatagalog ang “Estatutos de la Liga Filipina”, sa pagca’t mainam na gawing ulirán sa pagtatayô ng̃ ano mang samahang nauucol sa catubusan nitong ating kinaguisnang bayan.[55]
Ang mg̃a abreviaturang cagamitan sa “Estatutos de la Liga Filipina” (Palatuntunan ng̃ Pagcacabigkísbigkís ng̃ mg̃a Filipino) ay ang sumusúnod:
L. F., Liga Filipina; Pagcacabigkísbigkís ng̃ mg̃a Filipino.
A * * *, Archipiélago; Sangcapuluan.
VIO * * *, Vnvs Instar Omnium; Pagcacaisá ng̃ lahát.
Cp, Consejo popular; Capulung̃áng bayan.
CP, Consejo Provincial; Capulung̃áng Lalawigan.
CS, Consejo Supremo; Cataastaasang Púnò.
GS, Gefe Supremo; Cataastaasang Púnò.
G, gefe; Púnò.
F, Fiscal; Taga-usig.
T, Tesorero; Taga-ing̃at-yaman.
S, Secretario; Calihim.
A, Afiliado ó afiliados; Capanig ó Mg̃a Capanig.
P, mayúscula (malaking P), ang cahuluga’y Provincial, ang nauucol sa Lalawigan; at p minúscula, (maliit na p), ang cahuluga’y “popular, ang nauucol sa bayan”.
Ganito sa wicang tagalog ang sinabi ng̃ “Estatutos”:
L. P.
ADHICA: Paglakiplakipín ang A * * * sa isá lamang capisanang nag-iibigang mahigpít, malacás at nagcácaisang anyô ang magcacapanig.
2. Mang̃agtangkilican sa lahát ng̃ capang̃aniban at pang̃ang̃ailang̃an.
3. Pagsasang̃galang laban sa anó mang catampalasanan at gawáng sawî sa catuwiran.
4. Pagpapalagô ng̃ pag-aaral, ng̃ pagsasaca at ng̃ pang̃ang̃alacal.
5. Pag-iísip at paggamit ng̃ mg̃a pagbabagong cautusán.
Saguisag: VIO * * *
Palatandàan: * * *
PARAAN:
1. Upang masunduan ang mg̃a ADHICANG ito’y magtatatag ng̃ Cp, CP at sacâ isáng CS.
2. Bawa’t C ay magcacaroon ng̃ isáng G, F, T, S at mg̃a capanig.
3. Bubuô-in ang CS ng̃ mg̃a GP, at gayon ding bubuô-in ang CP ng̃ mg̃a Gp.
4. Nag-uutos ang CS sa LP at makikipag-alam na tulóy-tulóy sa mg̃a GP at mg̃a Gp.
5. Nag-uutos ang CP sa mg̃a Gp.
6. Ang Gp ay nacapag-uutos sa mg̃a A.
7. Bawa’t CP at Cp ay gagamit ng̃ isáng pang̃alang ibá sa pang̃alan ng̃ kinalalagyang bayan ó lupaín.
MGA CATUNGCULAN NG̃ MG̃A A.
1. Magbabayad ng̃ dalawang piso pagpasoc, at bucod sa rito’y piso sa bawa’t buwan.
2. Súsunod ng̃ waláng tutol at ng̃ boong caganapán ang lahát sa mg̃a cautusáng mangaling sa isáng C ó sa isáng G ó sa GS.
3. Ipagbíbigay alám sa F ng̃ canyang C ang anó mang mahiwatigan ó maringíg na nauucol sa LP.
4. Pacaiing̃atan ang paglilihim ng̃ ano mang lagdâ, cautusán ó cahatulán ng̃ C.
5. Sa anó mang gágawin sa pamumuhay ay bíbigyang ling̃ap ang mg̃a A; howag bíbili cung dî sa tindahan ng̃ A, at cung magbíbili naman ng̃ ano man sa isáng A ay bababàan ang halagá. Parurusahan ng̃ mabigat ang ano mang pagsuay sa cautusang itó. * * *
6. Ang A na hindî sumaclolo, baga man mangyayari, sa isang capwâ A, na nakikitang na sa caguipitan ó pang̃anib ay parurusahan, at ang caliitan ng̃ parusang ito’y ang capantay ng̃ paghihirap na tiniis ng̃ dapat niyang saclolohan.
7. Gagamit bawa’t A, pagpanig niya sa LF, ng̃ bagong pang̃alang hindî niya mababago ulî hangang hindî siyá naguiguing GP.
8. Itutulong sa bawa’t C ang isáng gawâ, isáng paalaala, isáng natutuhang dunong ó ng̃ paghicayat sa magagandang loob na cababayang sila’y umanib sa LF.
9. Howag paaalimúra at howag magpapalálò canino man.
MGA CATUNGCULAN NG G.
1. Ling̃atan ang búhay ng̃ canyang C. Sacali’t siyá ang GS, dapat niyáng masaulo ang mg̃a pang̃alang bago at gayon din ang ng̃alang tunay ng̃ mg̃a C, at sacali’t siya’y Gp ay dapat niyang masaulo ang mg̃a pang̃alang dati at pang̃alang bago ng̃ sacóp niyang mg̃a A.
2. Sa towi na’y pagsisicapang maalaman ang lalong magalíng na paraan upang magcáisa ang canyáng mg̃a nasasacupan at sila’y mapag-abot-usap agad-agád.
3. Pagsisicapang maalaman at pagdaca’y bibigyang cagamutan ang mg̃a pang̃ang̃ailang̃an ng̃ LP, ng̃ CP ó ng̃ Cp, alisunod sa cung siya’y GS, GP ó Gp.
4. Pápansinin agad at paglilitisin ang lahat ng̃ mg̃a paalaala, mg̃a sulat at mg̃a cahing̃ìang canyang tangapín, at ipagbíbigay alam na madalì cung cang̃ino nararapat.
5. Sa pang̃anib ay siya ang magpapáuna at siya ang unang manánagot ng̃ ano mang mangyari sa loob ng̃ caniyang C.
6. Magbigay ulirán ng̃ canyang pagca masunurin sa canyang mg̃a púnò, at ng̃ siyá, nama’y sundín ng̃ canyang mg̃a pinamumunúan.
7. Ipagpapalaga’y ang catapustapusang A na isáng caboôan ng̃ LF.
8. Ang mg̃a caculang̃áng gawín ng̃ mg̃a púnò ay parurusahan ng̃ higuít ang cabigatán sa mg̃a parusang ibiníbigay sa isáng A lamang.
MGA CATUNGCULAN NG F:
1. Ang F ang siyang mang̃ang̃asiwà upang tumupád ang lahat ng̃ canícanilang catungculan.
2. Isusumbong sa haráp ng̃ C ang ano mang páglabág ó hindî pagtupád na canyang mámasid sa sino mang caanib sa C.
3. Ipagbigay alam sa C ang ano mang pang̃anib ó pag-uusig.
4. Siyasatin ang calagayan ng̃ salapì ng̃ C.
CATUNGCULAN NG T:
1. Magtátaglay ng̃ isáng talaan ng̃ mg̃a bagong pang̃alan ng̃ mg̃a A. na bumubuò ng̃ canyang C.
2. Magbíbigay ng̃ mahigpit na sulit sa buwan buwan ng̃ tinátangap niyáng bayad ng̃ isá’t isá, na ang magtatalâ sa libro’y ang mg̃a A rin, na ang canícanilang tang̃ing pang̃alang bago (simbólico) ang gagamitin.
3. Magbibigay ng̃ “recibo” (catibayan), at canyáng ipatatalâ sa librong talaan, na ang letra at sulat ay sa táo ring nag-aambag, ang lahát ng̃ ambág na humihíguit sa píso at hindî humíhiguit sa limampong piso.
4. Ititira ng̃ Tp sa Caja ng̃ Cp ang icatlông bahagui ng̃ mg̃a naliligpit niyang mg̃a bayad at ng̃ siyang maipagtakíp sa mg̃a cailang̃an ng̃ sinabi ng̃ Cp. Pagdumatíng na sa halagang sampong piso, ang dalawáng bahagui ay ibíbigay sa TP; ipakikita sa TP ang canyang talàan at siyá rin, sa macatuwíd baga’y ang Tp din, ang susulat sa talàan ng̃ TP ng̃ salaping canyáng ibinigáy. Pagcatapos ay magbíbigay ng̃ isang “recibo” ang TP, at cung sang-ayon siyá sa mg̃a cuenta ay canyáng lálagyan ng̃ “Visto Bueno” ó “Sang-ayon” ang librong talaan ng̃ Tp. Gayon din ang gáganaping paraan pagca nagbibigay ang TP sa TS ng̃ halagang mahiguít sa sampong piso.
5. Itítira ng̃ TP sa canyáng Caja ang icasampong bahagui ng̃ mg̃a salaping sa canya’y ibinibigay ng̃ mg̃a Tp at ng̃ siyang magugol ng̃ CP. at ang siyám sa sampong bahagui ay ibíbigay sa TS ng̃ CS.
6. Pagca ibig magbigay ng̃ sino mang A sa LF ng̃ halagang mahiguít sa limampong piso, canyang ihahabilin ang salaping iyon sa alín mang matatág na Banco, na ang ipalálagay niya’y ang tunay niyang pang̃alang caraniwan, at sacâ ibíbigay niya ang recibo sa sino mang magali~ngín niyang T.
MGA CATUNCULAN NG S.
1. Ipagbibigay alám sa bawa’t pagpupulong ang pinagcayarîang batás at ipauunáwà, ang mg̃a gagawin.
2. Siya ang susulat ng̃ mg̃a liham ng̃ C. Sacali’t umalís ó hindî macaganáp ang sino mang púnò, maghahalal siya ng̃ samantalang cahalili sa punong hindî macaganáp.
MGA CATUWIRAN NG MGA A.
1. May catowiran ang lahát ng̃ A sa saclolong paghahatol at sa saclolong salapî ng̃ canyang C at ng̃ LF.
2. Mahihing̃î niya sa lahát ng̃ mg̃a A na siya’y tangkilikin sa canyang pang̃ang̃alacal ó hánap-búhay, cailan man at patibayan niyang hindî sahól ang calacal ó hánap-búhay niya sa mg̃a ibá. Upang camtán niya ang tangkilic na itó, sasabihin niya ang canyang tunay na pang̃alan at ang canyang calagayan sa canyang Gp, upang ipagbigay alam nitó sa GS, at ng̃ ito nama’y macapagbigay alám sa lahát ng̃ mg̃a A ng̃ LF.
3. Sa ano mang caguipitan, pagcaapí ó catampalasanang laban sa catuwirang sa caniya’y mangyari, mahíhing̃î niya ang boong pagtatangkilic ng̃ LF.
4. Macahíhing̃i ng̃ puhunan sa ano mang hánap búhay, cailan ma’t may salapî sa Caja.
5. Macahíhing̃i ng̃ bawas ng̃ halagá ng̃ ano mang canyang bilhin, ó ano mang paglilingcod na canyang hiling̃in sa alin mang tindahan ó bahay-calacal na tinatangkilic ng̃ LF.
6. Hindî mapaghahatulan ang sino mang A hanggang hindî muna naipahihintulot sa canya ang pagsasanggalang.
MGA CATUWIRAN NG GS.
1. Hindi siya matututulan, cung dî rin lamang may mang̃unang sumbóng na laban sa canya ang F.
2. Macagagawâ siya ng̃ bawa’t canyang magaling̃ín, dahil sa caculang̃an ng̃ panahon upáng mahintay ang pagpupulong na dapat gawin ng̃ mg̃a bumubúò ng̃ CS; ng̃uni’t may catungculan siyang managót sa mg̃a casisiháng sa canya’y gawín, cung gumawâ siya ng̃ dî dapat.
3. Sa loob ng̃ alin mang C. ay siya ang hucóm na macahahatol sa ano mang usapín ó pagcacáalit.
4. Siya ang tang̃ing may capangyarihang macaalam ng̃ tunay na mg̃a pang̃alan ng̃ canyang mg̃a A ó nasasacupan.
5. Lubós ang canyang capangyarihan upang canyang itatag ang mg̃a paraang gagawin sa mg̃a pagpupulong, mg̃a pagpapadalahan ng̃ sulat at ang mg̃a inaadhicang gawín, upang lalong pakinabang̃an, pumanatag at mangyari ng̃ boong cadalîan ang mg̃a adhicâ ng̃ LF.
6. Pagcâ lubhang marami ang nang̃apapanig sa isang Cp, mangyayaring magtatag ang Gp ng̃ isang sub C, at siya ang unaunang maghahalal ng̃ mg̃a púnò. Cung natatatag na ay pababayaang ang mg̃a magcacapanig ang siyang maghalal ng̃ mg̃a púnò, ayon sa tadhánà ng̃ mg̃a palatuntunang ito.
7. May capangyarihan ang lahat ng̃ G na magtayo ng̃ isang C sa alin mang bayang wala pa nito, at pagkatapos ay ipagbibigay alam sa CS * * * ó sa CP.
8. Ang G ang siyáng magháhalal sa S.
MGA CATUWIRAN NG F:
1. Magpalabas ó magpapasoc sa nasusumbong sa pinagpupulung̃an, samantalang pinaguusapan sa C ang mg̃a nangyari.
2. Masisiyasat sa ano mang oras ang mg̃a librong talaan.
MGA CATUWIRAN NG T:
Magagamít ang salapíng canyang iniing̃atan sa isáng mahígpit at lubhang malaking pang̃ang̃ailang̃an ng̃ sino mang A ó ng̃ C; ng̃uni’t may catungculang ipagbigay sabi at managót sa haráp ng̃ Tribunal ng̃ LF.
TANGING MGA CATUWIRAN NG GS:
1. Macatatawag ng̃ mg̃a pulong ó pagcacatipong hindî caraniwan, bucod sa guinágawà sa bowán bowán.
2. May malakíng capangyarihan ang G S upang macagamit ng̃ salapi ng̃ capisanan sa totoong mg̃a pang̃ang̃ailang̃an, cailan ma’t ipagbigay alam pagcatapos sa CS.
PAG-UUCULAN NG SALAPI:
1. Pagcacagugulan sa pagpapa-aral ang A ó ang canyang anác, cung mapagmasdang totoong matalas ang ísip at masipag mag-aral, ng̃uni’t walang caya.
2. Gugugulan ang paglalaban ng̃ catuwiran ng̃ isang dukhang A sa canyang pakikipag-usapin sa isang macapangyarihan.
3. Sasaclolohan ang maguing dukhang A.
4. Pahihiramín ng̃ puhunan ang A na mag cailang̃an, sa pagtatayô ng̃ isang hánap-buhay ó ng̃ macapagsaca ng̃ lúpà.
5. Tutulong at ng̃ gumaang ang pagdadalá rito ng̃ mg̃a máquina at ang pagtatayo ng̃ mg̃a bago ritong hánap-búhay ó kinakailang̃ang hánap-búhay.
6. Magbúbucas ng̃ mg̃a tindahan, mg̃a almacen at iba pang mábibilhan ng̃ mg̃a A ng̃ canilang mg̃a kinakailang̃an upang macabilí ng̃ lalong mura ang halagá cay sa mg̃a ibá.
MGA BATAS NA PANGCALAHATAN:
1. Sino ma’y hindî matátangap sa LF, cung hindi muna nagagawa ang pagcacaisang voto ng̃ mg̃a A sa C ng̃ canyang bayan, at cung hindî pa nagagawa sa canya ang mg̃a pagtikím na kinacailang̃ang sa canya’y gawín muna.
2. Dalawang taón ang taning lamang ng̃ tagál ng̃ pang̃ang̃atungculan ng̃ bawa’t isa, liban na lamang cung magcaroon ng̃ ano mang sacdál ng̃ F.
3. Upang magtamó ng̃ catungculan ay kinakailang̃an ang tatlóng icapat na bahagui ng̃ mg̃a “voto” ng̃ mg̃a caharáp.
4. Inihahalal ng̃ mg̃a A ang Gp, ang Fp at ang Tp; ang mg̃a punong p ang siyáng mang̃agháhalal sa mg̃a punong P, at ang mg̃a punong P ang magháhalal sa GS.
5. Cailan man at tátangap ng̃ isáng A, ipagbibigay alám ng̃ Gp sa GS ang pang̃alang dati at ang pang̃alang bago ng̃ tinangáp na A; at gayon din ang gágawin pagca nagtayò ng̃ isáng bagong C.
6. Ang pang̃alang “simbólico” (pamagát) ang, siya lamang ilálagay sa pagpápadalhan at gayon din ang firma sa mg̃a sulat cung panahóng caraniwan, at ganitó ang gágawing pagpapadalá: ipadádala ng̃ A sa Gp at ipadádala ng̃ Gp sa GP, ó sa GS, at gayon din sa pabalíc; sa macatuwid: mangagaling sa GS ó GP na patung̃o sa Gp, at mulâ sa Gp hang̃ang sa A. Cung panahóng dî caraniwan lamang manyayaring masírà ang ganitong palácad. Gayon man, sa ano mang panahón at sa alin mang calagayan ang GS ay macapagpápadala ng̃ sulat ó mangyayaring makipag-usap sa canino mang capanig sa LF.
7. Hindî kinacailang̃ang mácaharap ang lahát ng̃ mg̃a capanig ng̃ C sa pagcacaroon ng̃ catibayan ng̃ ano mang pagcayarîan.
8. Sa alín mang sandalî ng̃ caguipitan ay ipalálagay ng̃ bawa’t C na siyá ang caligtasan ó cútà ng̃ LF, at cung sa ano mang dahil ay magcawaraywaray ó masirà ang alín mang capulung̃an, bawa’t C bawa’t G, bawa’t A ay magaatang sa sarili ng̃ catungculang pagtatatag at pagyarî ulì ng̃ nalanság.
CASULATAN SA PAGPASOC SA LF.
Sa Gp ng̃ Cp sa………………………
Aco’y si………………………,…… …………….may………………taóng gulang……………….., ang calagaya’y ……………(dito ilalagay cung binátà, may asawa ó bao)…………………….. ang hanap-buhay, tubo sa bayan ng̃…….. ………….lalawigan ng̃……………. nananahan sa daang…………………… bilang………..ng̃ bayan ng̃………… lalawigan ng̃……,………………, sa aking pagka tunay na anac na irog ng̃ Filipinas; sinasaysay co, sa ilalim ng̃ tunay at tapat na panunumpâ, na aking napagkikilala at ganáp na napagtátalos ang mg̃a adhicáng pinagsisicapang camtan ng̃ LF, na nátatalâ sa licuran ng̃ casulatang ito; caya ng̃a aco’y napasásacop at cusang nakikiusap sa GP ng̃ lalawigang ito, na mangyaring aco’y tangaping A * at tapat na loob na catúlong ng̃ LF, at sa icapagcácamit ng̃ cahiling̃an cong ito, lubos acong náhahandang gumawâ at sumunod sa mg̃a kinakailang̃ang pagtikím na sa aki’y hing̃ín, bilang pagpapatotoo ng̃ cataimtimán ng̃ aking pakikipanig.
………….ica……….ng̃……… ……ng 18……..
……………………………..
Taglay ng̃ vapor na naghatíd sa Maynílà cay Rizal ang sumúsunod na sulat cay Don Eulogio Despujol, Gobernador at Capitán General ng̃ Filipinas.
“Marilág na guinoo: Ang cadahilanan nito’y ipagbigay alám pô sa inyó, na casabay ng̃ correong itó ang aking pagpariyan sa aking bayan, upang lumagáy pô acó sa ilalim ng̃ inyong capangyarihan, ang una, at ang icalawa’y upang paghusayin ang aking sariling mg̃a pagcabúhay. Aayaw ang mg̃a caibiga’t mg̃a ibang tao na aco’y pumarito, at ipinaalaala nila sa aking lumálagay acó sa pang̃anib na líhim sa ganitóng gawâ; ng̃uni’t umaasa aco sa ganap ninyong pag-ibig sa catuwirang tumatankilic sa lahát ng̃ mg̃a nasásacop ng̃ España sa Filipinas; umaasa rin acó sa dalisay cong ipinagmamasakit at sa capayapáan ng̃ aking budhî, at matututong ing̃atan aco ng̃, Dios at ng̃ mg̃a cautusán sa lahat ng̃ mg̃a sílò pagpapahamac.
Sabihanang dahil daw sa akin ay pinag-uusig ng̃ boong calupitán ang aking mg̃a magulang na matatandâ na, ang aking mg̃a camag-anac at patí ng̃ mg̃a táong hindî co kilalá. Ng̃ayo’y humáharap acó upang sa akin ibuntó ang gayóng calakíng mg̃a pag-uusig, upang aco’y managót sa mg̃a sacdál na ibig niláng gawín laban sa akin, at sa ganito’y ng̃ mawacasán iyang caligaligáng masacláp sa mg̃a walang casalanan, at malungcot sa pamahálâ pô ninyong nagsusumicap na mapagkilala sa panununtón sa catowíran.
“Dahil sa hindî po ninyó pag-imic sa aking mg̃a sulat;—hindî pag-imíc na sa wala acóng maacalang naguiguing cadahilanan cung dî ang lubhang malaking calakhan ng̃ pag-itan, mulâ sa cataastaasáng calagayan po ninyó hangang sa cababàan ng̃ aking cataohan, sa pagca’t kilala po ang cagandahan ninyong makipagcapowa tao,—hindî co maalaman cung inyong mamagaling̃ín ang humaráp aco sa sa inyo, hindî man ninyo aco tinatawag. Dahil sa bagay na ito’y maghihintay po aco sa isá sa mg̃a hotel[56] sa Maynílà, marahil ay si “Hotel Oriente” sa pagbabacá-sacaling may ibig pô cayóng paglagayán sa akin ó ano mang bagay na ipag-uutos, at cung macaraan ang tatlong araw, cung walâ cayóng inilalagay na hadláng, gagamitin co ang aking calayàan upang paghusayin co ang aking caunting pag-aárì, sa aking pag-asang nacaganáp na aco sa Gobierno at sa aking mg̃a cababayan.
“Taimtim cong nasang cayo’y ing̃atan ng̃ Dios sa mahabang panahon, at aco po, guinoo ang puspos na mapitagan at masunuring lingcod,—Jose Rizal.—Hongkong, 21 ng̃ Junio ng̃ 1892″.
Ang sumusunod namang sulat na hindî napagtalós cung dî ng̃ siya’y patay na, ay canyang inihabilin cay D. Lorenzo Pereyra Marquez, na taga Macaw, bago siyá lumulan sa vapor na maghahatíd sa canyá sa Maynílà, at ang bilin ay ibigay sa canyang familia, ang dalawang sulat na iyon, cung siya’y patay na, Ganitó ang sabi:
“Sa mg̃a iniirog cong mg̃a magulang, mg̃a capatíd at mg̃a caibigan:
“Ang pagsintang sa towi na’y isinusuyò co sa inyó ang siyang sa aki’y naguutos na gawín co ang ganitóng bagay, na ang mangyayari sa hulí lamang ang macapagsasabi cung matinô ó hindî. Ang nangyayari ang siyang nagpápasiya sa mg̃a bagay alinsunod sa kinalálabasan; ng̃uni’t magalíng ó masamâ ang cahínatnan, cailan ma’y wiwicàing ang tungculin co ang siyáng nag-utos, at hindî ng̃â dapat damdaming mamatáy acó sa pagtupád ng aking catungculan.
“Talastás cong cayo’y pinapagdusa co ng̃ hindî cawásà; ng̃uni’t hindî acó nagsisisi sa aking guinawâ, sa pagca’t yao’y siya cong catungculan. Masayá ang aking loob sa paglagáy sa pang̃anib, hindî ng̃ pagdusahan co ang aking sala (na sa bagay na ito’y walà acóng guinagawang camalian ayon sa aking paniniwálà), cung dî ng̃ bigyán cong capurihán ang aking gawâ at sacsihán ng̃ aking pagbibigay halimbáwà ang mg̃a bagay na aking iniaral.
“Dapat magpacamatáy ang tao sa pagganáp ng̃ canyang catungculan at sa canyang mg̃a pinananaligan. Ipinagmámatigas co ang lahát ng̃ mg̃a caisipáng aking inilagdâ tungcol sa calagayan at hináharap na panahón ng̃ tinubuan cong lupaín, at mamamatáy acó ng̃ boong towâ sa pagsinta sa canya, at lálò na sa pagsusumicap na inyong camtan ang tapat na catuwiran at capanatagán.
Isinasapang̃anib co ng̃ boong galác ang aking búhay-upang aking mailigtas ang lubhang maraming mg̃a walang malay-sala: ang lubhang maraming mg̃a pamangkin, ang lubhang maraming mg̃a sangól ng̃ mg̃a caibiga’t hindî caibigang nang̃agcacahirap dahil sa akin.
¿Anó acó? Isáng táong nag-íisa, walang familia hálos, nilagoc, na ng̃ búhay ang lubhang mapait na mg̃a carayaan ng̃ mundo. Maraming pag-cabigô ang akíng tiniís, at marilím ang handog sa akin ng̃ hináharap na panahón, at totoong cádilimdiliman cung ang hináharap na panahóng iya’y hindî liniliwanagan ng̃ ilaw, ng̃ liwayway ng̃ aking tinubuang lupaín. Samantalang lubhang marami ang mg̃a táong puspos ng̃ mg̃a pag-asa at ng̃ mg̃a minímithing towâ, na marahil ay liligayang lahát cung aco’y mamatáy; sa pagca’t inaasahan cong masisiyahan na ang aking mg̃a caaway at hindî na nila pag-uusiguin ang totoong maraming walang málay-sála. Hálos sumasa catwiran silá ng̃ pagtataním ng̃ galit sa akin tungcol sa aking magulang at sa aking mg̃a kinamag-anacan.
“Sacali’t lisyâ ang aking palad, talastasín ng̃ lahat na maligayang makikitil ang aking búhay, sa pag-aacalang masusunduan sa aking pagcamatay ang pagpapahintô ng̃ caniláng masasaclap na mg̃a kahirapan. Mang̃abalíc nawâ silá sa kinaguisnang bayan natín at ng̃ doo’y lumigaya silá.
“Hangang sa hulíng sandalî ng̃ aking búhay cayó ang aking isasapag-iísip at hahang̃arín cong inyong tamuhín ang lahat ng̃ bagay na mg̃a caligayahán.—Jose Rizal.—Hongkong, 20 ng̃ Junio ng̃ 1892″.
Itó namán ang pang̃atlong sulat na canyang ilinagdâ, na nagpapakikilalang nakikinikinitá na niyang maaamís ang canyang búhay sa canyang pag-owî dito sa bayang kinakitâan niya ng̃ unang liwanag:
“Sa mg̃a Filipino:
“Totoong mapang̃anib ng̃â ang aking guinawâ ó ang aking gágawin, at hindî co kinacailang̃ang sabihing pinag-ísip co munang magalíng bago co itinulóy. Talastás cong aayaw na gawín co itó halos ang lahát; datapuwa’t talastás co rin namang hindî alám ng̃ halos lahát ang nangyayari sa aking púsò. Hindî mangyayaring mabuhay acó na aking nalalamang maraming nang̃agdurusa sa mg̃a walâ sa catowírang sa canila’y pag-uusig dahil sa akin; hindî mangyayaring mabuhay acóng aking pinanonood ang aking mg̃a capatid at ang canilang maraming mg̃a hinlóg na pinag-uusig na waláng pinag-ibhán sa mg̃a táong tampalasan; minámagaling co pang lumulóng sa camatayan, at ipinagcacaloob co ng̃ boong towâ ang aking búhay upang máligtas lamang ang pagcaramiraming mg̃a waláng málay-sála sa gayóng walâ sa catuwirang pag-uusig. Talastás cong naaatang sa akin ang isáng bahagui ng̃ sasapitin ng̃ aking tinubuang lúpà, sa hináharap na panahôn: na cung mamatay aco’y marami ang mang̃agtatagumpay, at yamang gayo’y marami ang nang̃agmimithi ng̃ aking pagcapahamac. Datapuwa’t ¿anó ang aking gagawin? Ang unauna’y may mg̃a catungculan acóng dapat ganapín sa aking sariling budhî, may mg̃a catungculan acó sa mg̃a familia ng̃ nang̃agdurusa, may catungculan acó sa aking mg̃a magulang na dumarating hangang sa caibuturan ng̃ aking púsò ang canilang mg̃a buntóng hining̃á; talastás cong acó lamang, cahi’t ang camatayan co ang mácapalit, ang siyang macapagbibigáy ligaya sa canilá, sa pagpapabalíc sa caniláng kinamulatang bayan at sa catahimican ng̃ sariling báhay. Walángwalâ acó cung dî ang aking mg̃a magulang; ng̃uni’t ang tinubuan cong lúpa’y marami pang totoong mg̃a anác na macaháhalili sa akin, at humahalili na ng̃ang higuít sa akin ang caniláng nagágawâ.
“Bucod sa rito’y ibig cong ipakita sa mg̃a nagsasabing dî umano’y hindî tayo marunong sumintá sa kinamulatang lúpà, na tayo’y marunong magpacamatáy sa pag-tupád ng̃ ating catungculan at sa ating mg̃a pinananaligan. ¿Anó ang cabuluhan ng̃ camatayan, cung namamatay dahil sa sinísinta, dahil bagá sa kinamulatang bayan at dahil naman sa mg̃a táong sinusuyuan ng̃ ganáp na pag-ibig?
“Cung napagtátalastas co sanang aco ang pinagpapatoonan ng̃ política[57] ng̃ Filipinas, at cung mapagtalastás co sanang cagamitan ng̃ aking mg̃a kababayan ang aking pag-lilingcod, marahil mag-alinlang̃an aco sa pagpapatuloy nitong aking gágawin; datapowa’t may mg̃a ibáng macacahalili sa akin, at humahalilí na ng̃ang malaki ang nagagawa cay sa akin; hindî lamang ito: marahil pa’y may mg̃a nagpapalagay na aco’y calabisan na, at hindî gagamitin ang aking mg̃a paglilingcod, sa pagca’t aayaw niláng pakilusin acó.
“Sinintá cong laguì ang caawaawá cong tinubúang lúpà, at matibay ang paniniwalà cong siya’y aking pacasísintahin hangang sa hulíng sandalî ng̃ aking búhay, cáhíman gawín sa akin ng̃ sangcataohan ang walâ sa catowiran; at hindî co hinalagahan at páwà cong inihandog sa kináguisnan cong lupaín ang aking panahóng dáratnin, ang aking búhay at ang aking mg̃a catowàan. Ano man ang aking cásapitan, mamámatay acong pinacapupuri ang aking bayang tinubúan at sa canya’y mímithiin ang pagbubucang liwayway ng̃ canyang catubusan.
“Pagcamatay co’y ilathála ang mg̃a sulat na ito.—Jose Rizal.—Hongkong, 20 ng̃ Junio ng̃ 1892.”
Dumating dito sa Maynílà si Rizal, na casama ang isang capatid niyang babae, ng̃ ica 26 ng̃ gabí Junio ng̃ 1892, at doon siya tumuloy sa Hotel de Oriente, at bilang 22 ang tahanang ibinigáy sa canya roón. Hindi kinacailang̃ang sabihing siya’y sinalubong ng̃ canyang mg̃a magulang, mg̃a capatid, bayaw, mg̃a camag-anac, mg̃a caibigan, mg̃a cakilala at hindî cakilala. Lumaganap agad-agad sa boong Maynílà ang matuling aling̃awng̃aw ng̃ canyang pagdatíng, at nang̃agtacá ng̃ dî cawásà ang canyang mg̃a caibigan at mg̃a caaway sa canyang capang̃ahasan sa pagparito niyá sa lupaíng pinaghaharîan ng̃ mg̃a ganid na púsong walang ibáng lalong pinacananais cung dî kitlín ang canyang mahalagang búhay. Buhat ng̃ matalastás ang canyang pagdatíng dito’y walang dî humulang hindî malalao’t canyang dáratnín ang capahamacáng malaon ng̃ sa canya’y inilalaan ng̃ mg̃a taong tampalasang isinasacdal niya sa sanglibutan, sa pamamagitang ng̃ mg̃a casulatang canyang ilinathálà sa—”La Solidaridad” at ibá pang mg̃a pámahayagan sa Europa, at lalonglalo na sa mg̃a kitnathâ at ipinalimbag niyang mg̃a librong “Noli me tangere” at “Filibusterismo” at gayon din sa “Sucesos de Filipinas” na sinulat ni Morga at nilagyan niya ng̃ mg̃a paunawà at bago ipinalimbag.
Nang mabalitaan ng̃ paham at macabayang si Guinoong Apolinario Mabini ang canyang pagdating dito, caracaraca’y nagsadyâ ng̃ gabí rin iyon sa tinatahanan ni G. Manuel Hidalgo, na asawa ni G. Saturnina Rizal, capatid na pang̃anay ng̃ Doctor Rizal, at namanhic na siya’y pakisamahan at ipakilala sa bayaning nagtatangol ng̃ mg̃a catowiran at camahalan ng̃ mg̃a filipino. Napahinuhod naman si G. Manuel Hidalgo, sinamahan niya si Mabini at ipinakilala cay Rizal. Pag-daca’y nag-irugán ang dalawang púsong capowâ bayani, ang dalawang maniningning na isip na capowa nahahandog sa maalab na pag lilincod sa Inang Bayan. Maraming totoo ang canilang pinag-usapang pawang nahihinguil sa adhìcang pagtubós sa Filipinas sa caalipinang kinagagapusan. Nang magpaalam si Mabini ay ito ang sinabi ni Rizal sa canya:—”Sa sandalíng pag-uusap natin ay napagkikilala cong tunay po cayong macabayan, matalas ang caisipan at may púsong hindî marunong magulat sa bálà ng̃ mg̃a pang̃anib; cayo po’y isá sa lalong mahalagáng cútâ at capurihan ng̃ cahabaghabag nating Bayan.” Tumumbás si Mabini ng̃ mg̃a pananalitang sumásacsing agpang na agpang sa canya ang canyang apellido: Mabini, mahinhín, hindî magasó, hindî hambóg. Casama ni G. Manuel Hidalgo sa pagdalaw na iyon cay Rizal ang canyang anác na si G. Alfredo Hidalgo, na casalucuyan ng̃ayong nag-aáral sa Estados Unidos galing na sa Lóndres.
Nang gabí ring pagdating ni Rizal, 26 ng̃ Junio ng̃ 1892, ay dumaló siya sa isáng pulong na guinawâ sa Tundo sa bahay ni guinoong Doroteo Ongjungco, at doo’y dinatnan niyá ito at saca si na guinoong Timoteo Paez, Domingo Franco, Agustín de la Rosa, Ambrosio Salvador, Numeriano Adriano, Bonifacio Arévalo, Deodato Arellano, Arcadio del Rosario, Luis Villarreal, Faustino Villarroel, Estanislao Legazpi, Gregorio Santillan, Mariano Crisóstomo, Genaro Heredia, José A. Ramos, Ambrosio Flores, Pablo Rianzares, Juan Zulueta, Teodoro Plata, Apolinario Mabini, Moisés Salvador, Francisco Nakpil, ang amá ni G. Ongjunco at si G. Andrés Bonifacio. Si Rizal ang nang̃ulo sa pulong at sa canila’y nagsalitâ ng̃ ganitó, ayon sa isáng nacapakiníg:
“Mang̃a mutyáng capatid: Panahón ng̃ pag-isípin natin ang lalong magalíng na paraan upang mailigtas ang ating Inang Bayan sa cahapíshápis na caalipinang kinatatanicalâan. Capang̃itpang̃itang catacsilán ang magpabayà, tayong manatili sa pagcabusabos ng̃ayong nagtátapos na ang siglong icalabingsiyám. Pinagcagugulan ng̃ pagod ng̃ ísip at ng̃ catawán ng̃ iláng mg̃a castílà at ng̃ maraming mg̃a filipino, at acó ang isá sa mg̃a filipinong iyan, upang camtan natin ang mg̃a calayaang tinátamo ng̃ mg̃a europeo at ng̃ ibá pang mg̃a láhì, ng̃uni’t nasayang na lahát ang caniláng pagsusumícap, at nasayang, palibhasa’y nagcacáwatac-watác ang ating lacás; pag-isahín natin ang maraming mumunting cáyang nang̃agcacahiwalay, sa pamamag-itan ng̃ taimtim at tunay na pag-iibigan at pagmamalasakitan, at makikita ninyong maiguiguibâ natin ang capangyarihan niyang mg̃a táong dito’y lubós na nacapangyayari, at siyang mahigpit na humáhadlang ng̃ pagcasulong natin sa pagdunong na ikinararang̃al at sa casaganaang iguiniguinhawa. ¡Totoong casakitsákit! ¡Tayo ang túbò rito, tayo ang may árì nitó at tayo ang alipin ng̃ mg̃a nanunuluyan lamang! Hindî tayo magtátamong catubusan hangang dito’y nacapangyayari ang mg̃a fraile, na siyang tunay na may árì at pang̃inoon ng̃ Filipinas at ng̃ calahatlahatang mg̃a filipino. Naglambál ang Gobierno ng̃ España at ang mg̃a fraile sa pag-amís sa atin, caya’t kinacailang̃ang pacaisiping magalíng. Hindî casucatán ang maguing caaway ng̃ mg̃a fraile; kinakailang̃ang tumutol tayo sa Gobierno; kinacailang̃ang maguing caaway naman tayo ng̃ Gobierno. Nang̃agcacaisá ang mg̃a fraile’t ang Gobierno ng̃ pagcacait sa atin ng̃ mg̃a calayàan. ¿At mangyayari bagáng maatím nating magpacailan ma’y howag na tayong magcamít ng̃ mg̃a carapatáng nauucol sa táo, gayong tayo’y táo rin namang gaya ng̃ mg̃a ibang láhí? ¿Anóng capacanáng tayo’y maguing Abogado ó Médico, anóng capacanáng ibatás sa Código civil na tayo’y mg̃a castílà, cung sa catotohana’y inaapi tayo ng̃ Gobierno ng̃ castílà, cung sa catotohana’y ibinabawal sa atin ang ilathálà ng̃ hayagan ang ating mg̃a mithî, ang ating mg̃a adhicâ, na ano pa’t walang pinag-ibhan sa pagbabawal sa ating tayo’y umísip, na gamitin natin ang ating ísip? ¡Busabos ng̃ang ganáp ang ating tunay na calagayan! Mang̃agpipisan ng̃â tayo; mang̃agcacáwatasan tayong sa sulác ng̃ dugo’y nagdaramdam ng̃ dang̃al ng̃ pagcatao; mang̃agtipon tayo ng̃ mg̃a kinacailang̃an upang masunduan nating sa ati’y ibigay ang ating mg̃a catuwiran sa pamamayan; papagtibayin natin, sa isáng salitâ, ang buhay ng̃ “Liga Filipina”. Ang mg̃a palatuntunan ng̃ samaháng itó’y talastas na marahil ninyong lahát, at cung di man alám ninyong lahát, ang caramihan sa inyo’y nacatatalós. Ihalál ninyo sa inyong mg̃a casamahán ang mg̃a táong mamiminúnò sa adhicáng iyáng sacali’t matuloy ay siyang lalong matibay na maaasahang macapaglíligtas sa cahabag habag na caalipnan ng̃ Filipinas, na dapat nating paghandugan towî na ng̃ pamumuhay at buhay. Walang salang ang gagawin nating ito’y magbubung̃a ng̃ ating mg̃a pagcapatapon at mg̃a pagpapahirap sa atin … ¡Ah! ¡Tumang̃is cayó! ¡tumang̃is ang anác sa pagcapahamac ng̃ amá! ¡tumang̃is ang ama sa pagcapahamac ng̃ anác! ¡tumang̃is ang capatíd sa pagcapahamac ng̃ capatíd! Datapowa’t ang sumísinta sa bayang sa caniya’y pinang̃anacán, at napagtátantò ang mg̃a kinacailang̃an upang macamtán ang icagagalíng nito’y dapat lumigaya, sa pagca’t sa landás lamang na itó mátatamo ang Calayàan! ¡Manumpâ tayong lahát na sasacsihan natin ang maalab na pagsinta sa Inang Bayan ng̃ pagbubuhos ng̃ ating dugô!” Nagsipanumpang lahát ang mg̃a naroron.
Sa lahat ng̃ mg̃a nagsidaló sa pulong na iyo’y si G. Andrés Bonifacio ang carukharukhaan; ang mg̃a casamahan niya’y mg̃a nacacacaya sa buhay; halos ang lahát ay may sariling pag-aarì at marami ang mg̃a marurunong; datapwa’t si Bonifacio’y isáng abáng “bodero” ng̃ bahay-calacal ni na guinoong Fressell at mg̃a casamahang pawang dî tagarito, at bábahagyà ang tinátangap bowán bowán; ng̃uni’t hindî cailà na si G. Andrés Bonifacio ang siyang nagtulóy ng̃ adhicâ ni Rizal. ¡Isang catotohanang ang catubusa’y madalás guináganap ng̃ lalong mg̃a dukha!
Mulíng nagcatipon silá ng̃ gabí ng̃ icatlong araw ng̃ bowán ng̃ Julio ng̃ 1892, at doo’y nang̃áhalal na pámunuan ang mg̃a sumúsunod:
Nagmunacála: Dr. Jose Rizal.
Cataastaasang pang-ulo: Ambrosio Salvador.
Taga-usig: Agustin de la Rosa.
Taga-ing̃at yaman: Bonifacio Arévalo.
Calihim: Deodato Arellano.
Mg̃a casangúni: Andrés Bonifacio, Mamerto Natividad, Domingo Franco, Moisés Salvador, Numeriano Adriano, José A. Dizon, Apolinario Mabini, Ambrosio Rianzares Bautista, Timoteo Lanuza, Marcelino de los Santos, Paulino Zamora, Juan Zulueta, Doroteo Ongjunco, Arcadio del Rosario at Timoteo Páez.
Ang caramihan sa mg̃a nakianib sa “Liga Filipina”, cung di ipinabaríl ay pinahirapan, ibinilangô ó ipinatapon sa malayong lúpà ng̃ Gobierno ng̃ castílà. Ipinabaril si Rizal, Domingo Franco, Moisés Salvador, Numeriano Adriano, José A. Dizon, Luís Villarreal, Faustino Villarroel, Antonio Salazar, Vicente Molina, José Trinidad, at iba pa; pinahirapan at ibinilangô si Agustin de la Rosa, Bonifacio Arévalo, Ambrosio Rianzares, Timoteo Lanuza, Marcelino de los Santos, Arcadio del Rosario, Timoteo Páez at iba pang lubhang marami; ibinilango’t ipinatapon sa Mindanao si Pablo Rianzares at doo’y pinatay sa cápapahirap; ibinilango’t ipinatapon sa pulóng Chafarinas si Paulino Zamora at iba pang marami.
Sa daang Raxa Matandâ ay nagtayô ang mg̃a taga Tundó ng̃ iláng “monumentong” bató na nagpaalaala ng̃ pagcapagtayô ng̃ “Liga Filipina” ng̃ gabí ng̃ ica 3 ng̃ Julio ng̃ 1892, sa tapát ng̃ lugar na iyón, sa bahay na may bilang 176, daang Ilaya. Ambag na cusâ ni G. Timoteo Páez ang lupang pinagtayuan ng̃ sinabi ng̃ monumento.
Namanhic si Rizal sa General Despujol, na mangyaring makipag-usap sa canya, at pumayag namán. Ang unang ipinakiusap ni Rizal sa General Despujol ay mangyaring palabasin sa pagcábilangô ang mg̃a napipiit at paowiín ang mg̃a tinapon dahil sa canya, yamang siya’y naririto na at handang sumagót sa anó mang sacdal, at ipinagcaloob naman ang gayong cahiling̃an. Nagsalitaan silá ng̃ maluat tungcol sa bagaybagay na nauucol sa pamamahálâ ng̃ Filipinas. Nang mananaog na si Rizal ay siya’y tinanong ng̃ General Despujol:—¿Anó pô ang palatuntunang susundin ng̃ inyong caasalán dito sa Filipinas?—Makikibagay pô ang palatuntunan ng̃ aking caasalán,—ang malumanay na sagót ni Rizal—sa caasalang gamitin ng̃ España sa Filipinas. Cung bíbigyan pô ang Filipinas ng̃ España ng̃ mg̃a calayâan at mg̃a carapatáng ucol, na siyang mithî ng̃ lahát ng̃ tagarito, acó po’y castílà, tunay na castílà, at ang pagca castílà co’y higuít sa inyó, higuít sa pagca castílà ng̃ lahát ng̃ mg̃a castílà; datapowa’t cung hindî, cung papapanatilihin ang pagaapí sa cafilipinuhan, ¡ay! pagcacagayo’y …¡acó pô ang tunay na filibustero, ang lalong ganid na filibustero!
Ipinagbilin cay Rizal ng̃ General Despujol, na pagcaca araw ng̃ Miércoles ay makipag-usap sa canyá, at gumanáp naman si Rizal. Ng̃ sumunod na pag-uusap niláng dalawa’y nasabi ni Rizal sa General Despujol ang ganitó:—Isáng cagaling̃ang malaki ang cautusáng magcaraon ang Gobernador General sa Filipinas ng̃ capangyarihang magawâ ang bawa’t ibiguin, cailan man at nauucol sa icagagalíng ng̃ bayan.—¿Bakín pô? ani Despujol—Sa pagca’t salamat sa cautusang iyá’y magagawâ pô ninyó ang madla’t maraming cagaling̃an dito sa cahabaghabag na bayan, ang sagót ni Rizal.—Nagcacamalî pô cayo; ang tutol ng̃ General, ang cautusáng iya’y waláng casing samâ. Dahil sa cautusáng iya’y hindî maulatang mg̃a catampalasanan ang magagawâ, at marahil ay guinawâ na.—Iyan po’y cung masamâ ang General, ang sagót ni Rizal; datapowa’t cung isáng Gobernador General na masintahin sa catuwirang gaya pô ninyo’y isáng tunay na cagaling̃an.—Hindi, hindi; ang pagdaca’y isinalabat ng̃ General; hindî dapat ipagcatiwalâ ang capangyarihang iyan sa lalong banál; banál ma’y mangyayaring mámali, banál ma’y maaaring matucsó ó mapagdayâan. Sa ganitong pang̃ang̃atuwira’y si Despujol din ang hindî nalao’t nagbigáy catibayan sa canyáng guinawang hindî carapatdapat laban cay Rizal.
Ipinagpatuloy nitó ng̃ boong casipagan ang paglaganap ng̃ canyáng mg̃a aral. Napasa Bulacan, nagtulóy sa Malalos, at nilibot ang ibang malalakíng bayan sa Capampang̃an at sa Tarlac. Hindî kinacailang̃ang sabihing hindî hinihiwalayan si Rizal ng̃ mg̃a cawaning lihim (policía secreta) ng̃ Gobierno. Nagcacasalusalubong ang mg̃a telegrama ng̃ mg̃a Gobernador sa mg̃a lalawigan sa Gobernador General, at ang mg̃a telegrama nitó sa canilá.
Samantala’y pinagbabalaan si Despujol ng̃ mg̃a fraile at ng̃ mg̃a castila, na cung dî niya ipararákip agád si Rizal at ipabíbilangò ay ipalálagay niláng casabuat siya nito sa tacsíl na acalang pag-labag sa capangyarihan ng̃ España. Gulong-guló ang ísip ni Despujol; cung dî niya sundin ang mg̃a fraile at mg̃a castila’y siya ang lubhang nang̃ang̃anib mapahamac, at cung sundin naman niya’y tampalasan siya sa isang táong walang ibang casalanan cung dî ang pag-sintang maalab sa kinamulatang bayan. ¿Ano ang dapat niyang gawín? Itó ang madalás niyang tanong sa sarili. Nagtagumpay, sa cawacasan, ang pag-ibig sa sariling catahimican; caya’t umisip siya ng̃ paraang dapat ipagpahamac cay Rizal. Ipinag-utos niya sa lahat ng̃ mg̃a puno ng̃ guardia civil veterana dito sa Maynílà at gayon din sa mg̃a Gobernador sa mg̃a lalawigang sa icasiyam na oras ng̃ umagang̃ ica 5 ng̃ Julio ng̃ 1892, sabaysabay na salicsikin (requisahin) ang lahat ng̃ bahay na tinatahanan ng̃ mg̃a taong inaacalang caibigan ni Rizal ó cacampí ni Rizal, at tingnan cung may mg̃a sulat ó ano mang pahayagan ó librong laban sa España ó sa Religión Católica. ¡Caguiláguilalás! Dalawa pa munang oras bago gawin dito sa Maynílà ang pagsalacay sa bahay bahay ng̃ mg̃a filipinong kilala rito ng̃ mg̃a panahong iyong cacampí ni Rizal ay tumangap ang mg̃a taóng ito ng̃ pasabing:—”Iligpít ninyo agad agad at itágò ang mg̃a casulatan, pámahayagan ó librong sa inyo’y macapapahamac, sapagca’t sa umaga ring ito’y cayo’y sasalacayin ng̃ veterana.” Ang nang̃agpasabi ay ang mg̃a capanig sa pamunuan ng̃ Liga Filipina, na pinagsabihan naman ng̃ isang taga Naic, Cavite, na ng̃ panahong yao’y madalás sa palacio ng̃ Malacanyang, at canyáng naring̃íg ang mg̃a pag-uutos ng̃ General Despujol sa mg̃a púnò ng̃ Veterana. Salamat sa gayong pasabi’y nacapag-ing̃at ang lahat at hindî naracpan sa canicanilang bahay ng̃ ano mang sucat icapahamac. Sa mg̃a lalawiga’y hindî gayon ang nangyari, palibhasa’y walang sucat magamit na paraang macapagpaunawà sa canila ng̃ darating na pang̃anib, caya’t sa canila’y maraming mg̃a násamsam na “La Solidaridad”, “Noli me tangere”, “Filibusterismo”, mg̃a dahong limbag na laban sa fraile at mg̃a sulat at larawan ni Rizal at iba pang mg̃a filipinong na sa Europa at na sa Hongkong. Dinakíp at ibinílangô ang mg̃a násamsamán.
Nagcásiya ng̃ maguing cadahilanan ang mg̃a nasamsam na mg̃a pamahayagan, mg̃a libro at mg̃a dahong limbag, na walang caanoanomang laban sa España, cung dî pawang laban lamang sa masasamang mg̃a gawâ ng̃ mg̃a fraile, upang iparakip si Rizal at ipapiit sa cútà ng̃ Santiago (fuerza de Santiago) at ipalathalâ sa “Gaceta de Manila” ng̃ ica 7 ng̃ Junio ng̃ 1892 ang isáng “decreto” ó cautusang ipinatatapon si Rizal sa isa sa mg̃a pulô (sa Dapitan) ng̃ dacong Hilaga ng̃ Filipinas, dahil sa casalanang pag-cathâ, pagpapalimbag at paglalaganap dito ng̃ “Noli me tangere” at “Filibusterismo” at ng̃ mg̃a dahong limbag na laban daw sa Religión Católica Apóstolica Romana, at dahil daw naman sa nacuhang mg̃a dahong limbag na laban sa mg̃a fraile, sa balutan ng̃ banig at unan ni Rizal at ng̃ canyang capatid na babae, at ng̃ masiraang púri ang Martir natin ay sinabi pang itinutol daw ni Rizal, na hindî siya ang may dala ng̃ mg̃a dahong limbag na yaon, cung dî ang canyang capatid na babae. Ipinag-uutos din naman ni Despujol sa decretong iyon, na canyang ipinagbabawal ang pagpapapasoc at pagpapalaganap dito ng̃ lahat ng̃ mg̃a kinathâ at isinulat ni Rizal at iba pang laban sa religión católica at sa capanatagan ng̃ capangyarihan ng̃ España.
¿Tunay ng̃â cayang nararapat na parusahan si Rizal at siráan siya ng̃ púri sa gayong parâan?
Sino ma’y waláng naniniwalang nagsabî si Rizal na ang canyang capatíd na babae ang may dalá ng̃ mg̃a dahong limbág na násamsam sa balutan ng̃ baníg at unan, Kilala ng̃ lahát ang ca-acasan at camahalan ng̃ loob ni Rizal, na ano pa’t cung icapapahamac ng̃ canyáng capatíd, cahit maguing totoong itó ang may dalá ng̃ mg̃a dahong limbág na iyón, aangkinin ni Rizal ang casalanan, howag lamang magdusa ang capatíd niyang babae; hindî cailâ sa canyáng capatíd na pagdatíng nila rito’y pacasisiyasating magalíng ang caniláng mg̃a dalá, cayâ hindî ng̃â masasapantahang siya’y mang̃ang̃ahas na magdádala rito ng̃ mg̃a bagay na talastás niyang icapapahamac, liban na lamang cung sirâ ang isip, at ang capatíd na babaeng casama ng̃ pag-owî rito’y matalino at mapag-ing̃at, lalò ng̃ hindî maaacalang si Rizal ang siyang magdádala ng̃ mg̃a dahong limbag na iyón dito, sa pagca’t nalalaman ng̃ lahát ang catalasan ng̃ canyang ísip; kinacailang̃an ng̃ang may isáng taksíl na camáy na doo’y naglagáy, at itó ng̃â ang catotohanan: Ang sumiyasat ng̃ balutan ng̃ banig at unan ng̃ capatíd na babae ni Rizal ay ang teniente ng̃ carabineros na naga-apellidong Nozaleda, pamangking boô ng̃ arzobispong Nozaleda, fraileng dominico, at sa acalâ ng̃ lahat ay itó ang naglagay sa balutang iyón ng̃ mg̃a dahong limbág na laban sa mg̃a fraile, at ang nagpatibay ng̃ sapantahang ito’y ang dî nalaon at nangyari. May isáng filipinong taga Naic, nagcanuló cay Don Miguel Rodriguez Berriz Juez de primera instancia sa Intramuros, (loob ng̃ Maynílà) na ang mg̃a dahong limbág na dito’y ilinalaganap, laban sa mg̃a fraile at laban sa Gobierno ng̃ España’y pawang gawâ ng̃ mg̃a fraile sa canilang limbagan sa Malabón, at mg̃a cainalám din mg̃a fraile ang nang̃agcácalat, upang mapagbintang̃an at maipahamac ang mg̃a filipinong hindî marunong manghinuyò sa mg̃a fraile, na caniláng lihim na pinadadalhán ng̃ mg̃a dahong limbag na iyón. Sa pagcaibig ni Don Miguel Rodriguez Berriz na matantô niya cung catotohanan ó hindî ang sumbong sa canyá, lihim na naparoon siyáng may iláng casama sa “Asilo de huérfanos, (Ampunan sa mg̃a ulilang lalaki) sa Malabon—na ng̃ panahóng iyo’y sacóp ng̃ lalawigang Maynílà, at ng̃ayo’y sacóp ng̃ lalawigang Rizal—na sa ilalim ng̃ pamamahálà ni párì José Rodriguez, fraileng agustino, at doo’y canyáng násamsam ang mg̃a “molde” ng̃ mg̃a ikinacalat ditong laban sa mg̃a fraile. Natotohanan ng̃ang doon din guinawa ang mg̃a “dahong limbag” na pinagpatacaran ng̃ pagtatapon cay Rizal sa Dapitan. Inusig si párì José Rodriguez, datapowa’t hindî nailáng arawan at namatáy na biglâ itó, baga man waláng sakít, batà at matabâ ang pang̃ang̃atawan. Salamat sa nangyaring ito’y nawalâ ang pinacapang̃ulong dapat managót sa gayong catacsiltacsilang gawâ.
Halos ang lahát ng̃ mg̃a pamahayagang castílàng inilalathálà rito at sa España, pagcatapos na mailagdâ nilá ang utos ni Despujol na itapon sa Dapitan si Rizal, pinacamura-mura nila itó ng̃ walang áwà, liban na lamang sa “El Globo,” na nagtanong, cung dapat ipalagay na hindî umíbig sa España ang bawa’t hindî pumupuri sa mg̃a fraile, dahil sa ipinatapon si Rizal sa pagca’t sumulat lamang ng̃ laban sa mg̃a fraile; ang sabi ng̃ “La Correspondencia Militar”; ang guinawâ raw ni Despujol ay pagtulad sa asal ng̃ tribunal ng̃ Inquisición, at ang wicâ naman ng̃ “El País” ay di raw espada cung dì pangwisíc ng̃ tubig na bendita ang tang̃an ni Despujol at siya’y General ng̃ mg̃a dominico. Tumutol ng̃ maalab na pang̃ang̃atuwiran laban sa masamáng cagagawáng iyón ni Despujol ang lahát ng̃ mg̃a pámahayagang inglés sa Hongkong; ang “O Independente” sa Macao, ang “Almeine Zeitung” na malaking pamahayagan sa Munich at ang mahalagang pámahayagan sa Lóndres na ang pang̃ala’y “London and China Telegraph.” Ipinagmalasákit ng̃â si Rizal ng̃ ilang mg̃a pámahayagan sa Madrid, ng̃ lahát ng̃ mg̃a pámahayagan sa Hongkong at sa Macao, at ng̃ mg̃a mahahalagang pámahayagan sa Inglaterra at sa Alemania. Bucod sa rito’y nagharáp ng̃ isáng maning̃as na pagtutol ang Cónsul ng̃ Inglaterra dito sa Maynílà sa gayong pag-amís cay Rizal.
Maiinam na casulatan ang mg̃a inilathalà sa “La Solidaridad” sa pagsasangalang cay Rizal. Sumulat ang ating macabayang si Gat Marcelo Hilario del Pilar Gatmaitan ng̃ isang pang̃ang̃atuiran lubhang magandá ang ayos, na doo’y ipinagmamalasakit niya ng̃ boong lacás si Rizal, datapuwa’t; ¡ay! ¡nagpacabing̃í ang España sa tinig ng̃ catotohanan at ng̃ cagaling̃an! ¡Hindî niya inacalang ang canyang di pagling̃ap sa catuwira’y mamumung̃a ang pagcálugsò ng̃ canyang capangyarihan sa mg̃a lupaing ito!
Mula ng̃ ica 7 hangang sa ica 14 Julio ng̃ 1892, ay nanatili siya sa pagcábilanggô sa Fuerza ng̃ Santiago. Ng̃ kinabukasan, pagcaumagang umagga’y binalitì siya at ipinadalang líhim sa pangdigmang vapor “Alava” na, sa canya’y naghatid sa Dapitan, na nasa pampang̃ing dacong ibabáng silang̃an ng̃ pulô ng̃ Mindanaw.
Nabalitaan agad ni Andrés Bonifacio ang pagdakíp cay Rizal. Hindî panglulumó ang pumasoc sa loob niya sa cahambalhambal na nangyari; cung dî sa bugsô ng̃ matindíng hápis sa pagyurak sa capurihán at catuwíran ng̃ inapíng capatíd, ay sumibol sa canyang pusò ang maalab na hang̃ad na ihayin ang buhay sa pagwawacsì ng̃ capangyarihan ng̃ Españang gumawa ng̃ gayong calaitlait na calupitan sa mg̃a mapagtiís na anác ng̃ Filipinas. Pagcabalità niyá ng̃ pagdakíp cay Rizal; pagcatapos ng̃ sandalíng pag-iisip ísip, ng̃ araw ding iyon, icapito ng̃ Julio ng̃ 1892, ay canyang inanyayahan sa pagpupulong na lihim si na guinoong Deodato Arellano, Briccio Pantás, Teodoro Plata, Valentin Díaz, Ladislaw Diwà at José Dizon. Hindî naluatan at dumaló ang mg̃a guinoong ito, na pinagsabihan ni Andrés Bonifacio ganitó ó cawang̃is nitong pananalità:
“Mg̃a Capatid:”
“Tayo’y di mg̃a pantás, caya hindî mariring̃al na talumpatî at dî maririkit na sulat ang ating idaraos; sa gawâ natin daanin: ang catubusa’y hindî nacucuha sa salita ó sa sulat; kinácamtan sa pagsasabog ng̃ dugô.”
“Talastas na ninyo ang calupitáng guinawâ sa ating capatid na si Dr. Rizal, iya’y maliwanag na halimbawang nagpapakilala sa ating di tayo macaliligtas sa caalipnan cung dî daraanin sa pakikibaca.”
“¡Sucat na ang pagpapacababà! ¡Sucat na na ang pang̃ang̃atuwiran! ¡Nang̃atuwiran si Rizal ay hinuli pagcatapos na mapag-usig ang mg̃a magulang, capatid, kinamag-anacan at cacampí!”
“¡Sucat na! Papagsalitain natin naman ang sandata! ¿Na tayo’y pag-uusiguin, mabibilango, ipatatapon, papatayin? Hindî dapat nating ipanglumó ang lahat ng̃ ito, mabuti pa ng̃a ang tayo’y mamatay cay sa manatili sa pagcabusabos.”
“At ng̃ maganap natin ang dakilang cadahilanan ng̃ pagpupulong nating ito’y ating maitayô ang isáng malacás, matibay at macapangyarihang catipunan ng̃ mg̃a anác ng̃ Bayan.”
“¡Mabuhay ang Filipinas!!!”
Sumang-ayong waláng alinlang̃an ang mg̃a capulong, at ng̃ gabí ring yaong ica 7 ng̃ Julio ng̃ 1892 ay nátatag ang Kataastaasan Kagalang galang Katipunan ng̃ mg̃a Anac Bayan.
Dinaíg ng̃ pananampalasan ni Despujol ang lahát ng̃ mg̃a sinulat ni Rizal, Marcelo H. del Pilar, Mariano Ponce at iba pang macabayang filipino; salamat sa pananampalasang iya’y napucaw ang púsô mg̃a Anac-Bayang pagwaray-warayin ang capangyarihang umaalipin.
At sa cagalinggaling̃an ang palacad ng̃ asal ng̃ nang̃apapanig sa Katipunan: “Gumawâ ng̃ gumawâ ng̃ waláng imíc”, cabaligtarán ng̃ maraming capisanang. “Salitâ ng̃ salità’y walà ginagawâ.” Hindî nagluat at libolibong filipino ang umanib sa Katipunang iyon.
Pagdatíng ni Rizal sa Dapitan ay ibinigay siyá sa Gobernador doong si Don Ricardo Carnicero y Sánchez, capitán sa infantería, casama ng̃ pagbìbigay na iyon ang isáng sulat, na bucod sa mg̃a iba’t ibang bagay, ipinag-uutos sa Gobernador na patahanin si Rizal sa convento roon ng̃ mg̃a jesuita, at sacali’t hindî mangyari itó, ay doon siya patirahín sa bahay ng̃ Gobernador. Tinanggap din naman ni párî Antonio Obach; jesuitang misionero sa Dapitan, ang isang sulat ni párì Pablo Pastells, Superior ng̃ Misión ng̃ mg̃a páring Jesuita sa Filipinas, na doo’y ipinagbibiling sacali’t ibig ni Rizal na tumirá sa convento ng̃ misionero, ay sa ilalim ng̃ tatlong bagay na gágawin ni Rizal: Una, hayag na tátalicdan at pagsisisihan ni Rizal ang canyang mg̃a sinabing laban sa religión católica, at maghahayag siyá ng̃ mg̃a pagpapatotoong iniibig niya ang España at kinalulupitan niya ang mg̃a cagagawang laban sa España; icalawá, na bago siya tangapín ay gágawâ muna siyá ng̃ mg̃a “santo ejercicio” at sacâ “confesión general,” ng̃ canyang dinaanang buhay; at icatló, na sa háharaping panahon ay magpapacagalìng ng̃ asal, na ano pa’t siya’y maguing ulirán ng̃ ibá sa pagca masintahin sa religión católica at sa España. Hindî pumayag si Rizal sa gayong cahing̃ian sa canyá, caya’t hindî siya tinangáp ng̃ paring jesuita at doon siya nátira sa bahay ng̃ Gobernador na si Carnicero.
Hindî nalaón at tumangáp si Rizal cay párì Pastells ng̃ isáng librong sinulat ng̃ presbíterong si Don Félix Sará, y Salvany, at sa handog na iyo’y napasalamat si Rizal at nang̃acong siya’y tútumbas, bagay na tinupád niya ng̃ ica 15 ng̃ Enero ng̃ 1893, na nagpadalá naman siyá cay párì Pastells ng̃ isáng marikit na esculturang larawan ni San Pablo, na canyáng guinawâ. Nagsulatán si párì Pastells at si Rizal mulâ ng̃ Agosto ng̃ 1892 hanggang Mayo ng̃ 1893. Pinagpipilitan ni párì Pastells na maakit si Rizal sa pagbabalic-loob sa religión católica. Hindî pa nagcasiya’y inutusan ni párì Pastells na pumaroon sa Dapitan si párì Francisco de Páula Sánchez upang causapin si Rizal at pagtiyagaang hicayatin sa pagcampí sa religión católica.
Kinaibigang magalíng si Rizal ng̃ Gobernador Carnicero, upang mataróc niya ang lalim ng̃ mg̃a iniísip at minimithî ng̃ canyang bilanggô, at bawa’t sabihin ni Rizal sa Gobernador na iyon, pagdaca’y ipinagbibigáy alám cay General Despujol.
Iniudyoc ni Carnicero cay Rizal na ang mabuti’y mang̃asíwà na lamang siya sa pagpapasaca ng̃ lúpà, na doo’y totoong matabâ at sagánà, at ng̃ mangyari ang gayo’y anyayahan niyá ang canyáng familia at ng̃ doon na mátira, at maniwalang hindî magsisisi ng̃ pagcáparoon.
—Cung gayon—ani Rizal—pasimulaan pô ninyó ang pagpapatibay ng̃ inyóng salitâ, sa pamamag-itan ng̃ pag-gawâ ng̃ magalíng upang macaparito ang siyam cataong na sa Joló ng̃ayon, sa pagca’t doon sila itinapon ng̃ Gobierno, dahil sa akin.
Nang̃acô si Carnicero, na siya ang bahalang mamanhíc sa Gobernador General, at ng̃ ipagcaloob.
—Hindî pô maláyò—ani Carnicero cay Rizal—na ipagcaloob ng̃ Gobierno ang aking cahing̃ìang dito’y magcaroon ng̃ isáng “médico titular”; ¿cung ipagcaloob pô ba’y ibig ninyong sabihin co sa Gobernador General na cayó na ang ihalál na médico titular dito?
—Marahil po’y tangapín co ang catungculan iyan—ang sagót ni Rizal—sacali’t pumarito at pumayag na mamayan dito ang aking familia; cung dî pô silá mananahan dito’y hindî co tátanggapin ang catungculang sinabi ninyo.
Huming̃î si Rizal, at pumayag naman ang Gobernador, ng̃ malakíng lupang walang nagmamay-árì at walang pananím, sa dacong ilaya ng̃ Dapitan, at canyang tinamnán ng̃ sarisaring cahoy na namumung̃a ng̃ macacain at ng̃ iba’t ibang halaman.
Iniakit ni Rizal sa Gobernador Carnicero ang pagpapagawa ng̃ isáng mainam na “plaza” ng̃ Dapitan, at sa pagca’t pumayag ay iguinawâ niya ng̃ isang magandang “plano”.
Sa lahat ng̃ correo’y maraming dumarating na mg̃a libro, “folleto”, mg̃a pámahayagan at mg̃a sulat na padalá cay Rizal ng̃ canyang mg̃a magulang, mg̃a capatid at mg̃a caibigan; datapuwa’t ang lahat ng̃ ito’y hindî niya tinatanggap cung hindî muna mabasa ng̃ Gobernador Carnicero, at cung inaacálà nitong dapat mabasa niya ay ibinibigay; datapuwa’t cung hindî ay itinatagò at hindî ipinamamalay sa canya. Gayon din naman ang mg̃a ipinadadala niya sa iba’t ibang tao; binabasa muna ng̃ Gobernador, at cung di ibig nito’y hindî ipinadádala, baga man sinasabi, sa canyang ipinadalá na. Isáng castilang “auxiliar de fomento” ang sa canya’y lihim na bantáy.
Ng̃ icá 18 ng̃ Septiembre ay ipinatawag si Rizal sa convento ni párì Obach, na curang jesuita roon, at sinabi sa canya nitong binigyan na raw ng̃ “indulto” ng̃ Gobernador General ang mg̃a taga Calambâ, at gayon din ang canyang capatid na itinapon sa Joló, bagay na canyang ikinagalac ng̃ dî cawasà.
Si Rizal, ang Gobernador Carnicero at isáng castilang nagng̃ang̃alang Francisco Eguilior ay lumálarò sa Loteria, sa bowán, bowán, at bumibili silang sapisapi ng̃ isang boong billete, na halagang sampong piso. Nang icawalong oras ng̃ umaga, ng̃ icá 21 ng̃ Septiembre ng̃ 1892, ay dumatíng sa Dapitan ang vapor-correo “Butuan” na napapamutihan ng̃ sarisaring bandera. Dalidaling sumalubong ang Gobernador at iba pang mg̃a cagawad niya, na may casamang isáng bandang “música”, sa pagca’t ang boong acala’y may dumating na isáng punong may malaking capangyarihan, at ang unang balitang sinabi sa Gobernador ng̃ capitán ng̃ vapor ay tumámà sa dalawangpung libong piso ang billete ng̃ Lotería, bilang 9.736, na pinagsasapîan ni Rizal, ng̃ castilang si Francisco Eguilior at ng̃ sinabi ng̃ Gobernador. Ang tatlong billete ay ipinadala ni Dr. Rizal sa canyang amá at ng̃ sing̃ilin ang cabayarán ng̃ tinamaan, at ipinagbílin niyang ipamahagui sa mg̃a mahihirap nilang camag-anac at caibigan, at gayon ng̃â ang guinawà, at ang nátira sa canya ay inaacalang ipag-pagawà ng̃ bahay at puhunanin sa pagpapatanim ng̃ niyóg at sa pagsasaca ng̃ lúpà.
Nacabilí si Rizal sa Dapitan ng̃ isáng malaking lúpà, na may mg̃a cahoy na nagbubung̃a ng̃ pinakikinabang̃an, sa halagang labing walong piso lamang, na ayon sa balác niya’y mapag-aanihan hangang sa halagáng dalawang libong piso sa bawa’t isang taón. Bucod sa lúpang iyo’y bumilí siyá ng̃ lúpà ng̃ Estado at ang caratig nitong may mg̃a labing walong hectárea ay binilí naman niyá cay G. Lucía Pagbang̃on. Bumili rin sa nayon ng̃ Daanglogsod, sacóp ng̃ bayang Lubung̃an, malapit sa Dapitan, ng̃ tatlompô at apat na hectárea; at sacâ isá pang lupàng may mg̃a limampô at walong area. Binilí niya ang dalawang lupang itó cay G. Sixto Carrión, na taga Dapitan. Tinamnán niya ang mg̃a lúpà niyang iyón ng̃ maraming punong abacá, niyóg at iba pang mg̃a cahoy na pinakikinabang̃an. Marami rin namang cawayan ang canyang itinaním doon. Ang lúpà sa Dapitan ay batuhán at bundóc-bundóc. Sa lugar na minagalíng niyá sa canyáng lúpà ay nagtayô siya ng̃ isáng bahay, na labing isang metro’t calahatì ang harapán at sampong metro ang lalim, sa macatuwíd ay halos parisucát ang lakí. Ang bubóng ng̃ bahay na iyo’y pawid, cawayan ang balangcás, cahoy ang mg̃a cahabaan, haligui at ibá pang mg̃a casangcapan at tablá ang sahíg. Sa tabí ng̃ bahay ay nagtayô siya ng̃ isáng camalig na pitóng metro ang harapán at labing limang metro ang lalim. Cawayan ang balangcás, at pawang cahoy na ang mg̃a ibang casangcapan at tablá, ang sahíg.
Araw-araw, pagcacaumaga, pagcatapos na cumain ng̃ agahan, ay pumaparoon sa canyang mg̃a lupaín si Rizal, nagtatrabajong casama ng̃ canyang mg̃a inuupahan, hangang sa icalabing dalawang oras ng̃ araw, na umuuwî upang mananghalìan, pagcacain ay nagbabálic sa canyang lupaín, itinútuloy ang canyang paglilinang ng̃ lúpà ó pagtatanim ng̃ mg̃a halaman, ng̃ nióg, ng̃ abacá at mg̃a cahoy na namumung̃a, at pagcahapon, paglubog ng̃ araw ay umuuwî sa tinátahanan at hangang kinabucasan naman.
Cailan mang umaalís siya upang pumaroon sa lupaíng canyang dinídilig ng̃ pawis, ay hindî nalilimutan ang paghing̃î ng̃ pahintulot sa Gobernador, hindî niya nililimot na siya’y “deportado,” bilangong itinapon doon, baga man ang Gobernador ay nagpapakita sa canya ng̃ magandang calooban, casama siya sa pagcain sa agahan, sa tanghalian at sa hapunan, at sa bahay niya natitirá. Cung may natatanaw siya sa dagat na ano mang sasacyang patung̃o Dapitan, caracaraca’y umuuwî siya sa bahay ng̃ Gobernador na canyang tinatahanan, at ng̃ howag hinalain cailan man, ó cumapit cayâ sa canya ang bintang, na ibig niyang tumanan doon.
Guinagamit ni Rizal ang gabí at ang araw ng̃ linggó sa pagtutúrò sa mg̃a batâ ng̃ pagbasa, pagsulat, cuenta at ng̃ mg̃a wicang castílà, latín, inglés, francés at alemán, at nanggagamot ng̃ walang bayad sa mg̃a tagaroon. Ng̃ mápaalis na si Rizal sa Dapitan, ay maraming mg̃a batang nacapagwiwicà at nacacasulat ng̃ castílà, latín, alemán, francés at inglés, bucod sa magalíng na pamamayan at pakikipagcapuwâ táong canya ring pinagtiyagaang itinúrò. Hindî nanghinawà si Rizal ng̃ paglilimbag sa púsò ng̃ mg̃a batâ, ng̃ pagsintang maalab sa kinamulatang lúpà, at ng̃ pagmamalasakit ng̃ dang̃al ng̃ láhì at ng̃ sariling cataohan.
Pinagsikapan din niyáng umayos ang pananamit ng̃ mg̃a babae, hangang sa canyang iaral, na sacali’t hindî macagamit ng̃ zapatos ay mang̃ag medias man lamang, at ng̃ huwag mamasdan ang paa; mg̃a aral na hindî nasayang, sa pagca’t marami ang sumunód sa canya.
Sa canyang mg̃a pagpapasial sa dacong hapon ng̃ mg̃a araw ng̃ linggo at fiestá, madalás na nácacasalubong niya si párì Sánchez, at pagcacágayo’y walâ ng̃ iniuusap sa canya ang jesuitang ito cung di ang natutungcol sa religión.
Hindî nawáwalà ang galit ng̃ mg̃a fraile cay Despujol, baga man ipinatapon na niya si Rizal, caya ng̃a’t hindî sila tumitiguil ng̃ pag-uusig upang paalisín dito ang General Despujol. Ng̃ magtatapos na ang taóng 1892 ay naalís sa camay ng̃ “partido conservador” ang pamamahalà ng̃ Gobierno ng̃ España, at ang nahalili nama’y ang “partido liberal”. Nahalal na Ministro ng̃ Ultramar si Maura. Sumulat ito, sa udyóc ng̃ mg̃a fraile, cay General Despujol, na inaanyayahang siya’y magbitaw ng̃ catungculan. Hindî sumang-ayon ang General Despujol, sumagot na hindî siya macapagbibitaw ng̃ canyang tungcol, yamang cáya niya ang pagganap at gumáganap naman siya ng̃ boong pag-iingat catalinuhan; ng̃uni’t cung minámasamâ siya ng̃ Gobierno’y mangyayaring bawîan siya nito ng̃ catungculan, at gayon ng̃a ang nangyari; siya’y inalís at ang inihalili sa canya’y si D. Ramón Blanco, na teniente general ng̃ hucbó ng̃ España. Hindî ng̃a pinakinabang̃an ng̃ General Despujol ang lahat ng̃ canyang guinawang pagbibigay loob sa mg̃a fraile upang tampalasanin si Rizal sa cadahilanan lamang na nakikita nilang tunay ng̃a’t sumusunod si Despujol sa canila sa mg̃a pithayang pagpapahirap sa mg̃a masintahin sa calayaa’y pinagpipilitan namang dito’y lumaganap ang mg̃a carunung̃an at ang paglago ng̃ mg̃a pagsasapi-sapì, at sacá hindî lubós ina-amís si Rizal.
Sa udyóc ng̃ mg̃a fraile, pagcatapos na maipadala sa Dapitan si Rizal, ay binawìan ng̃ catungculan si G. Manuel Arguelles, na ng̃ panahong iyo’y “Auxiliar de fomento” sa lalawigan ng̃ Batang̃an; si G. Pedro Serrano, maestro ng̃ mg̃a batà sa pang̃alawang Escuela ng̃ Binundóc; si G. Antonio Consunji, “Gobernadorcillo” sa San Fernando, Capangpang̃an, at si G. Ruperto Laxamana, teniente primero sa México, Capangpang̃an; at ipinatapon sa maláyò si G. Doroteo Cortés na taga Maynìlà; si G. Mariano Alejandrino na taga Arayat, Capangpang̃an; si G. Antonio Roxas, na taga Malolos, Bulacán; si G. León Apacible, na taga Balayang, Batang̃an; si G. José Basa, na taga San Roque, Tang̃way, at si G. Vicente Reyes, na taga Santa Cruz, Laguna, ayon sa Superior Decreto ng̃ sinabi ng̃ General Despujol, ng̃ ica 13 ng̃ Septiembre ng̃ 1892, na inilathálà sa “Gacete de Manila” ng̃ 20 ng̃ Septiembre ng̃ 1892.
May mg̃a nangyaring nagpapakilalang nabawasan ng̃ dî sápalà ang alang-alang at pag sambá, sa mg̃a fraileng nagpapanggap na “cahalili ng̃ Dios.” Ng̃ panahóng na sa Dapitan pa si Rizal ay nagcaróon ng̃ isáng piguíng sa isáng bahay sa Balayang, Batang̃an; sa piguíng na iyo’y dumaló ang fraileng cura párroco roon. Pinahalíc niya sa canyang camay ang mg̃a táong doroon, ng̃uni’t tumangguí sa paghalíc sa camáy niya ang isáng magandang dalagang anác ng̃ isáng guinoo. Ipinilit ng̃ fraile recoletanong humalíc ang dalaga, at nanatili itó sa pagtangguí. Ng̃ magcagayo’y sinampál ng̃ fraile ang dalaga, casabay ang lalong masasacláp na pagmura; nuha ang dalaga ng̃ isáng tungcód at hinambalos ng̃ walang toos ang fraile, at itó nama’y tumugón ng̃ suntóc, sicad at tabig … Ng̃ mabalitàan sa Maynílà ng̃ capisanan ng̃ mg̃a fraileng recoleto ang nangyaring ito’y nagcaguló ng̃ dî cawasà, at canilang binagabag ang Gobierno ng̃ dî gayon lamang, sa paghing̃ing parusahan ng̃ mabigat ang dalagang iyón, ang mg̃a casambahay at si Rizal, na siyang may cagagawan daw ng̃ lahát ng̃ nangyayari.
Niyon ding mg̃a panahong iyo’y nangyari naman sa isa sa mg̃a bayan ng̃ Bulacán ang isáng caguluhan. Napatung̃o ang isang fraileng franciscano sa isang bahay na walang namamahay cung dî dalawang dalaga. Nang papasoc na siya’y sinansala siya ng̃ isa sa mg̃a dalaga, at sinabi sa canyang sa pagca’t capowa babae ang tang̃ing na sa bahay, hindî magaling na panooring tumátangap ng̃ lalaki: Nagmatuwíd ang franciscanong sa pagca’t siya’y párì ay hindî macarurung̃is ang pakikiusap niya sa capurihan ng̃ sinoman. Nanatili ang dalaga sa pagsansala sa canya, ng̃uni’t nagpupumilit din ang fraile, at ng̃ mákita nitong ayaw na totoong papasukin siya, ang guinawa’y tinampal ng̃ boong lacás ang dalagang iyón. Pinagtulung̃an siyang dinaluhong ng̃ dalawang dalagá, na ano pa’t ng̃ umalís siya roo’y punit-punit ang caniyang pananamit. Sabihin pa ang galit ng̃ lahat ng̃ mg̃a fraile, ng̃ canilang mabalitaan ang gayong mg̃a nangyari. Buhat sa púlpito ng̃ simbahan ng̃ San Agustin dito sa Maynílà, ay itinalác ni párì Coco, fraileng agustino ang ganitóng saysay: “¿Ibig ninyó ang dugô …? ¡¡Daranac ang dugô!!”
Samantala’y nagcacasundong mabuti ang Gobernador Carnicero at si Dr. Rizal. Dating caugalian ni Carnicero ang ipapalô sa lansang̃an ó sa guitnâ ng̃ plaza ang bawa’t magcasalang filipino. Ng̃ mapanood ni Rizal ang gayo’y nakiusap cay Carnicero na howag gayonín ang táong bayan, sa pagca’t lálong sásamà—¿At bakit, ang tanóng ni Carnicero.—Sa pagca’t sa ganyang guinágawâ pô ninyó, ang tugón ni Rizal, ay nawawalâ ang cahihiyan ng̃ táong bayan. Salamat sa gayóng mg̃a paghimoc at iba pang pang̃ang̃atuwirang matimyas, ay nagbago ang ugalì ni Carnicero, at ang dating mabang̃ís at malupit ay gumandá ang asal. Nalalao’y lalong nagmamahalan si Rizal at si Carnicero, bagay na totoong ikinagagalit ng̃ mg̃a paring jesuita, caya ng̃a’t pinagpilitan nilang mahalinhan si Carnicero sa pagca Gobernador sa Dapitan. Sumulat ang jesuita, na si párì Juan Ricart, ng̃ ica 23 ng̃ Abril ng̃ 1893, cay Don Federico Ochando, Gobernador General interino dito sa Sangcapuluan, na sinasabing malaon na raw na hindî nagsísimba ang Gobernador Carnicero cahi’t dakilang araw, bagay na totoong napupuna, dahil sa Dapitan ay walang castílà cung dî siya, at sacâ isáng itinapon doon, at cung sacali’t magsimbá man ay hindî lumuluhod, cahi’t sa sandalíng itinataas ang “hostia.” At pagca umaga ng̃ Viérnes Santo ay nagpapatay ng̃ vaca ang Gobernador na iyon, na ipinadaláng walà man lamang takíp sa Comandancia ng̃ oras pa namang lumálabas ang mg̃a táo sa simbahan. Dahil dito at sa mg̃a iba pang cawalang-galang̃an sa “religión”; siya’y tinatawag na moro ng̃ mg̃a táong-bayan at iba pa. Dahil sa sulat na ito’y inalís ni Ochando si Carnicero sa pagca Gobernador sa Dapitan, at ang inihalili’y si D. Juan Sitges y Pichardo, capitán ng̃ Infantería at médico. Umalís sa Dapitan si Carnicero ng̃ ica 4 ng̃ Mayo ng̃ 1893, sa macatowid ay totoong mahigpít ang capangyarihan ng̃ huming̃ing siya’y bawîan ng̃ catung̃culan.
Mulâ ng̃ dumatíng si Sitges ay nag-iba ang calagayan ni Rizal. Pinaalís siya sa bahay ng̃ Gobernador, pinatirá sa isáng bahay na malapit doon, pinahaharap siya sa Gobernador pagcacaumaga, tanghalì at hápon, nagpalibot ng̃ bando sa boong bayang nagpapakilala ng̃ pagcuculang tiwálà cay Rizal, at iba’t iba pang paghihigpít. Sumacláp ng̃ dî ano lamang ang calooban ni Rizal, ng̃uni’t camuntî ma’y hindî siya naparaíg sa samâ ng̃ loob. Ipinagpatuloy na parang walang ano mang nangyayari ang canyang pagsasaca ng̃ lúpà, panggagamot na walang bayad, pagtuturò sa mg̃a bátà at pagcacaawang-gawâ. Inaanyayahan niya sa canyang bahay ang mg̃a anác ng̃ dukhâ, pinacacain, pinararamtan at tinuturuan ng̃ mg̃a dunong, at madalás na isinasama silá niya sa mg̃a cagubatan, upang turuan at sanayin sa mabuting pagbaríl, sa pagkilala ng̃ sarisaring cahoy at damó. Pinapanghuhuli ng̃ lahát ng̃ bagay na paróparó upang tuyuin at maipadala sa Europa, casama ng̃ mg̃a dahon, ugat, balát, bung̃a at dagtâ ng̃ mg̃a cahoy at damóng canyang hinihirang. Pinapang̃ung̃uha rin naman silá ng̃ sarisaring mg̃a cabibi at iba pang mg̃a catowatowang nacucuha sa buhang̃inan ng̃ mg̃a pasigan, na itinuturò niya cung alín ang may mg̃a cahulugán. Pinápalit sa canya ng̃ mg̃a taga Europa ang lahát ng̃ iyón ng̃ maiinam na mg̃a libro at ng̃ mahahalagang casangcapan sa “cirugía” at “oftalmología”.
Sinabi co nang hindî nagpapabayad si Rizal, sa lahát ng̃ mg̃a taga Dapitang canyang guinágamot; datapuwa’t sinísing̃il cung mg̃a ibang láhì at ang nasísing̃il niyang ito’y canyang ipinamímili ng̃ mg̃a cailang̃ang ipinamamahagui sa mahihirap, ó cung dilî caya’y guinugugol sa icagagaling ng̃ bayan. May na pa sa Dapitang isáng inglés na may bilíg ang isang matá upang ipagamót sa pahám na itinapon doon. Guinamot siya ni Rizal, inalis ang bilíg at lumiwanag ang matá. Nang magaling na’y sining̃il siya ni Rizal ng̃ limangdaang pisong guintò, at pinagbayaran naman ng̃ inglés ng̃ maluwag sa loob. Ang salaping ito’y guinugol ni Rizal sa pagtatatag ng̃ mg̃a ilaw sa mg̃a lansang̃an at plaza ng̃ Dapitang dating wala roon. Nagtayô si Rizal ng̃ isáng Hospital sa tapat ng̃ canyang bahay, at doon niya dinadala, pinacacain, inaalagaan at guinágamot ang lahat ng̃ mg̃a mahihirap na nang̃agcacasakit. Sariling salapî ni Rizal ang guinugol sa pagpapagawâ ng̃ hospital na iyon, at sariling salapî rin niya ang guinugugol naman sa mg̃a cailang̃an at casangcapan ng̃ hospital at ang sa mg̃a gamót, pagcain, pag-aalagâ at iba pa. Sa cagandahan ng̃ canyang loob ay culang na lamang ang siya’y sambahín ng̃ mg̃a taga Dapitan, na pagcakita sa canya’y bumabatî at nagbibigay galang ng̃ higuit sa pag-galang sa páring cura at sa Gobernador, palibhasa’y paggalang na cúsà at udyóc ng̃ tunay na pag-irog sa táong mapagcaawang gawà, ulirán ng̃ calinisan ng̃ púsò, mapagsumicap sa icarurunong at idarangal ng̃ cálahì at inaaring mahigpít na catungculan ang tapat at maalab na pagsinta sa capowa tao.
Isinusulat ng̃ Gobernador Sitges sa Gobernador General ng̃ Filipinas ang lahát ng̃ mg̃a asal at gawâ ni Rizal, at canyang ipinagmamapurí ang canyang paghihigpít sa marilág na filipinong sa canya’y pinábabantayan.
Ng̃ dumating dito ang General Blanco ay lumuwag ang calagayan ni Rizal. Ipinag-utos sa Gobernador Sitges na pagpitaganan at pacaling̃apin si Rizal, howag hahabaguin camuntî man, howag pahaharapin sa canya cung di totoong cailang̃an, at bigyang calayâan ng̃ pagsulat at pagtanggap ng̃ sulat canino man. Mulâ niyo’y nagbago ang asal ni Sitges, sinabi cay Rizal ang mg̃a caluwagang utos ng̃ General Blanco, ng̃uni’t hindî sinabing sa utos na itó, cung dî parang galing sa cusà niyang pagcacaloob, at ipinahiwatig pang ¡cung cailan daw niya ibig ay mábabalíc si Rizal sa dating cahigpitan!… Baga man gayo’y cailan man at walang capansana’y humaharap si Rizal sa Gobernador sa araw araw, sa towing tanghalì bago cumain. Hindî nagculang cailan man si Rizal sa pagpipitagang walang halong caruwagan, sa cahinusayan at cakinisan ng̃ pananalità, sa mahinhíng kilos at sa matimyas na pakikipagsalitaán. Laguing malinis ang catawan, ang pananamit, ang bahay at ang mg̃a casangcapan, at cailan ma’y hindî námamasid sa canya ang cagusutan ng̃ ísip, ng̃ asal ng̃ catawan, ng̃ buhoc at pananamít. Bago pa lamang nagbúbucang liwayway ay nacapaglinis na ng̃ boong catawan, sucláy na ang buhóc, bihís at handà na sa lahát ng̃ bagay.
Pinagasisicapan niyang sa pakikipagmatuwiran tungcol sa religio’y huwag sugatan ang pagsampalataya ng̃ ibá; malumanay siyang tumututol, at gumagamit siya ng̃ magagalíng na paraan upang huwag siyang camuhîan ng̃ canyang causap. Minsa’y sinadyâ siyá sa canyang bahay ng̃ jesuitang si párì Obach, at pinakiusapan siyang siya’y magbigay ng̃ caunting ambag sa gugugulin sa pagpifiesta cay San Roque, na pintacasi sa pangulong nayon ng̃ Dapitan:
—Hindî pô maaarî, padre—ang isinagot ni Rizal na nacang̃itî at maámò ang pananalitâ—¿papaano po bang ibig ninyong aco’y umambag sa pamumuhay ng̃ isáng capang̃agaw co? Sa araw na si San Roque na lamang ang siyang macapang̃ang̃asiwâ sa panggamót, ¡mawawalan acó ng̃ cabuluhan sa ibabaw ng̃ lúpà!
Guinagawang libang̃an ni Rizal ang pakikipagsalitaan sa mg̃a batang dukháng caniyang inaampon, at binibigyan niya ng̃ mg̃a ganting pálà, alinsunod sa canicaniyang carapatan ng̃ pagcatuto ng̃ mg̃a dunong na canyang itinuturò at ng̃ mg̃a wicang castílà, inglés, francés at alemán. ¿Sino ang hindî iirog sa canya sa ganitong gawâ?
Cusang tumulong ang caramihang canyang mg̃a catoto sa pagtatayò ng̃ isáng daanang bató ng̃ malinaw na tubig na nagmumulà sa isáng saluysoy, upang sumapit hangang sa canyang bahay na ipinagawâ at canyang tinatahanan.
Ng̃ buwan ng̃ Agosto ng̃ 1892 ay dumatíng sa Dapitan, sa capahintulutan ng̃ General Blanco, ang ina at isáng capatid na babae ni Rizal, na may casamang isáng alilang lalaki. Nagtamó ng̃ dî masayod na galác ang ating Mártir sa gayong pagdatíng, at inubos niya ang caya sa paglilingcod at pagpapakita ng̃ pag-ibig sa canyáng iná at capatíd.
Ng̃ icapat ng̃ buwan ng̃ Noviembre ng̃ 1893 ay dumatíng sa Dapitan ang isáng táo, nanagng̃ang̃alang Pablo Mercado, na pagca gabí ay lihim na napa sa bahay ni Rizal, at itó ang caniláng naguing salitaan:
Rizal.—¿Sino po ba cayó?
Ang dumating:—Pablo Mercado pô ang aking pang̃alan, at sa catunayan po’y narito at tingnan pô ninyó ang letra ng̃ mg̃a botón ng̃ aking puños. Cararating co pa pô lamang na galing sa Calambâ. Acó po’y inyong camag-anac, pinsan co cayó …
Rizal:—(“Sinalabat ang causap.”) Hintay pô muna cayóng sandalî at may gagawin acó. Cayó po’y maupô.
Pumasoc si Rizal sa kinalalagyan ng̃ iná at capatíd na babae at tinanóng ng̃ marahan cung nakikilala nilá ang táong iyong bagong datíng, na ang sabi’y camag-anac daw nilá. Lumabás ang iná at capatíd ni Rizal; pinagmasdang magalíng ang bagong datíng pagcatapos ay nasoc at sinabi cay Rizal na hindî nakikilala.
Lumabás si Rizal at ipinagpatuloy ang pakikipag-usap sa nagsabing canyá raw camag-anac:
Rizal—¿At ano po ba ang inyong sadyâ sa akin?
Ang bagong dating—Caya po aco napirito’y ibig cong matalastas ang inyong calagayan. Dinaramdam co po at dinaramdam ng̃ labís ng̃ lahat ninyong mg̃a cababayan ang sa inyo’y catampalasanang guinagawâ. Sa Maynílà po’y nagtatag ng̃ isáng capisanan upang cayo’y ipagmalasakit at sumunod sa bawa’t inyong magaling̃ing ipag-utos, cahi’t icaramay ng̃ buhay.
Pinagcaisahan po ng̃ capisanang iyang lihim na aco’y pumarito, at ipinamamanhic po sa inyong sa canila’y ipag-utos ang bawa’t inyong ibiguin, sa icagagaling ng̃ bayang na sa catacot-tacot na caalipnan, at sa icaliligtas pô naman ninyo sa inyong pagcapatapon dito, at ng̃ maniwalâ pô cayo’y ipinadala nilá sa akin itong inyong larawan. Maipagcacatiwala pô ninyong lubos sa akin ang inyong mg̃a sulat sa ating mg̃a cababayan, at mahigpit na gáganapín co ang bawa’t inyong ipag-utos, sucdang aking icabitay.
Rizal (Nagtindig na malaki ang galit) At marapat ca ng̃ang bitayin, sa capang̃itan ng̃ iyong damdamin. Umalís ca ng̃ayon din dito, tacsíl na carugô at ng̃ dî ca mapahamac. At ipinagtulacan ni Rizal ang taong iyon hangang sa mapanaog sa canyang bahay.
Kinabucasan, pagcaumaga’y humarap sa Gobernador si Rizal, at sinabi niya ang lahat ng̃ sa canya’y sinalitâ ng̃ taong iyon. Ipinarakip ito ng̃ Gobernador sa pamamag-itan ni G. Anastasio Adriático, na ng̃ panahong iyo’y Gobernadorcillo sa Dapitan, at ng̃ napipiit na’y sinabi niya ang ganito sa harap ng̃ nabanguit ng̃ Gobernadorcillo at dalawang sacsì:
“Ang totoong pang̃alan co’y hindî Pablo Mercado, cung dî Florencio Nanaman, ayon sa cédula personal na ipinakikita co, may tatlompong taóng gulang, binatà at tubò sa Cagayan ng̃ Misamis. Ng̃ buan ng̃ Mayong nagdaan ay ipinatawag pô aco ng̃ fraile recoletong cura sa Cagayan ng̃ Misamis, at itó ang sinabi sa akin: Humanap ca ng̃ isáng larawan ni Rizal. Cung macakita ca na ng̃ larawang iyon ay pumaroon ca sa Dapitang kinalalagyan ni Rizal. Sa pamamag-itan ng̃ dalá mong larawan ay makikilala mo agád siyá at hindî ca magcacamalì. Magpacunuwarî cang icaw ay totoong cacampí niya, at sabihin mong cahit iyong icabitay, nahahandà cang gumanap ng̃ ano mang canyang ipag-utos, tungcol sa icatutubos ng̃ Filipinas. Sabihin mong ang iyong pang̃ala’y Pablo Mercado, icaw ay túbò sa Calambâ at camag-anac ca niya. Huag mong limutin; ang pang̃alan mo’y “Pablo Mercado” (inulit pa ng̃ Cura sa sakin) sa pagca’t Mercado ang apellidong tunay ni Rizal. At sabihin mong ang nag-uutos sa iyo’y isáng capisanang itinayo ng̃ mg̃a filipino sa Maynílà, upang iligtas ang Filipinas sa caalipnan ng̃ España. Cung macacuha ca cay Rizal ng̃ mg̃a sulat na pag-akit sa mg̃a filipino ng̃ paghiwalay sa España, cata’y bibigyan ng̃ totoong malaking ganting pálà, na ano pa’t yayaman ca ng̃ dî cawásà. Sacalit aco’y mamatay, dahil sa aco’y maysakít ng̃ayon, pumaroon ca sa convento ng̃ mg̃a recoleto sa Maynílà, sabihin mo roon ang utos co sa iyo, at nalalaman na roon, tuloy ibigay mo ang mg̃a sulat ni Rizal, at pacagagantihin ca roon ng̃ sagánà sa iyong tapát na paglilingcod sa amin. Sa paglilibot mo sa mg̃a bayang iyon daraanan ay pagsicapan mong macacuha ca ng̃ mg̃a librong cáthà ni Rizal, ó ng̃ ano mang sinulat niya laban sa España ó sa mg̃a fraile, at dalhin mong lahat sa akin. Hindî magcuculang tiwalâ sa iyo ang mg̃a filipino at gayon din si Rizal, cung matuto ca sa pananalitâ at sa paggawâ ng̃ mg̃a paraan, sa pagca’t icaw ay caláhì nilá. Ililihim mong mabuting mabuti ang bagay na itó, na ano pa’t sino ma’y walang macaalam. Howag cang manimdim sa ano mang pang̃anib na capahamacan. Walang napapahamac na sino man sa paclilingcod sa mg̃a fraile; talastas mo ang calakilakihan naming capangyarinan. Tangapin mo itong pitompong pisong baon mo, at cung culang̃in ca sacalî ay magsabi ca sa akin agád, ó sa convento ng̃ recoletos sa Maynílà, at pagdaca’y tatangap ca ng̃ iyong macacailang̃an.” Itó pô ang sinabi sa akin ng̃ cura. Napasa Maynílà pô acó at doon acó nacacuha ng̃ larawan ni Rizal. Si Estanislao Legaspi, na taga Binundoc, ang nagbigay sa akin, at binigyan pa acó nitó ng̃ dalawang botóng may mg̃a letrang P. M. caucol ng̃ mg̃a unang letra ng̃ aking bagong pang̃alan at apellido, at ng̃ lalong maniwálà si Rizal. Naparito pô acó rito, at aco’y tumulóy sa bahay ng̃ teniente mayor. Sa isá sa mg̃a pinagdaanan cong bayan ay nacaumit acó ng̃ dalawang librong cathâ ni Rizal na dalá co ng̃ayon. Pagcagabí ay naparoon pô acó sa bahay ni Rizal, at pinagpilitan co pong bigyan niya acó ng̃ ano mang casulatan, at walâ pô acong nápalà cung dî aco’y ipagtabuyan at palayasin”.
Ang mg̃a sinabing itó ni Pablo Mercado ó Florencio Nanaman ay isinulat sa papel ng̃ Gobernadorcillo, finirmahan niya, pinafirmahan sa nagsalitâ at sa dalawang sacsing caacbay, at ipinadalá, sa Gobernador Sitges, at ipinadalá naman nito sa Gobernador General, sampô ng̃ bilanggong si Florencio Nanaman. Mulâ ng̃ dumatíng itó sa Maynila’y nawalá’t sucat ang pagsisiyasat ng̃ mg̃a punong may capangyarihan tungcol sa napagkilalang adhicang catacsilán ng̃ lilong si Nanaman, at ng̃ lalong balawís na sa canya’y bumayad upang gumawâ ng̃ calupitán. ¿Ano’t nagcagayon? ¡Talinghagà ng̃ macapangyarihang salapî!!!
Nagpadalá ng̃ sulat si Rizal cay General Blanco ng̃ Febrero ng̃ 1894, at ipinakikiusap na siya’y alpasan na. Hindî agád pinansín ni Blanco ang capamanhicang iyón; ng̃uni’t sa cawacasa’y sumagot cay Rizal at sinabing siya’y pawawalán; ng̃uni’t hindî rito cung dî sa España, capang̃acuang pinapagtibay cay Rizal ng̃ ito’y macausap ng̃ taón ding iyón ng̃ magdaan sa Dapitan.
Hindî nagtitiguil ang mg̃a caibigan ni Rizal ng̃ pagsulat sa canya, caya’t nalalaman niya ang lahat ng̃ mg̃a nangyari sa Maynílà at ang mg̃a adhícà ng̃ mg̃a filipino, at gayon ding natatanto niya ang lahat ng̃ guinagawâ ng̃ Gobierno at ng̃ mg̃a fraile; ng̃uni’t cailan may hindî siya sumásagot. Ang nagdádala sa canya ng̃ mg̃a sulat na iyón ay ang canyang mg̃a capatid. Nacalagáy ang bawa’t sulat sa loob ng̃ isa sa mg̃a “empanadang” dalá sa canya. Guinagawà ang mg̃a empanadang yaon sa bahay ng̃ magcapatid ni na guinoong Alejandro at Venancio Reyes. Ang mg̃a pagpaparoo’t parito ng̃ mg̃a capatid ni Dr. Rizal ay nacapucaw ng̃ pagcuculang tiwala ng̃ Gobernador Sitges, caya’t ang guinawà, nito’y ipinauusisà niya ang mg̃a dalá, patí pananamit at catawán ng̃ bawa’t dumating sa Dapitan, sampo ng̃ mg̃a capatid na babae ni Rizal, at bacâ may daláng sulat ó ano mang laban sa Gobierno ó sa mg̃a fraile, ay walang nacuha.
Ipinang̃acò ng̃ General Blanco na ipagcacaloob cay Rizal na macalipat sa ibang lalawigan ng̃ Filipinas, ng̃uni’t hindî rin tinupad, at ang ipinagcaloob sa canya’y ang macalilipat sa Sindang̃an, sacop ng̃ Mindanaw at malapit din sa Dapitan, bagay na totoong ipinamanglaw niya.
Mangyayaring macatanan si Rizal sa Dapitan cung inibig, sa pagca’t may sarili siyang isáng malaking “baroto” na canyang sinásacyan, at walo walong araw na siya’y naglalayag sa mg̃a pampang̃in ng̃ dagat, ¿di baga maluag niyang magagawang magpatuloy siya ng̃ pag-alís at tumung̃o sa isang malakíng sasakyang taga ibang nación at pahatíd sa ibang lupaíng dî sacop ng̃ capangyarihan ng̃ España? Magaang na magaang na magagawâ niya itó, ng̃uni’t hindî niya ibig na masabi nino mang hindî siya natutong gumanap sa canyang pang̃acong hindî tatanan.
Hindî nilimot ni Rizal ang paglilingcod sa carnung̃an at paglilibang sa tulâ. Nagpapadala siya sa mg̃a pantás sa Europa ng̃ mg̃a bagay na dî kilala roong nacucuha sa Dapitan. Sumulat siya ng̃ isáng “Gramática tagala comparada,” at iba’t iba pang ucol sa dunong at cumathâ siyá ng̃ maraming tuláng wicang castílà. Sa Dapitan niyá kinathâ ang mg̃a tuláng “Mi retiro” (Ang aking kinaliligpitan) at ang “Canto del Viajero” (Awit ng̃ naglalacbay) at iba pa, bucod sa hindî siya naglílicat ng̃ pakikipagsulatan cay Herr Ferdinand Blumentritt.
Nang buwan ng̃ Noviembre ng̃ 1895 ay sumulat siya sa Gobernador General Blanco at hinihing̃î niyang siya’y ipadalang Médico sa hucbó ng̃ mg̃a castílà sa Cuba.
Sampo ng̃ pag-ibig ng̃ sariling puso’y ipinagpáhuli ni Rizal sa pagsinta sa kinamulatang lúpà. Cung inibig niya’y nacapagasawa sana siyá, sa lalong mayaman at sa lalong maganda dito sa Filipinas, at sa Europa ma’y nacakita sana siyá ng̃ lalong tang̃ing dalaga; ng̃uni’t minagalíng niya ang howag magasawa’t ng̃ hindî magcaroon ng̃ ano mang sagabal sa paglilingcod sa Inang Filipinas.
Dumatíng sa Dagupan ng̃ Febrero ng̃ 1895 ang isáng mayamang inglés, na nagng̃ang̃alang Mr. Stopper, may catandaan na ang gulang, bahagyâ na macakita at sa Hongkong tumítira, casama ng̃ isáng dalagang ang pang̃ala’y Josefina Bracken, taga Irlanda at may mg̃a labingsiyam na taón ang gulang. Ang sadyâ ng̃ inglés na iyón cay Rizal ay ang pagpapagamót ng̃ matá, sa pagca’t bantóg itó sa cagaling̃ang gumamót sa ganitóng sakít. Tumirá ang inglés at ang dalagang irlandesa sa isáng bahay na malapit sa bahay ni Rizal. Casama ng̃ dalawang iyón ang isáng filipinang catoto raw ng̃ isáng canónigo sa Catedral ng̃ Maynílà. Doña Manuela Orlac ang pang̃alan ng̃ filipinang iyón. Ng̃ calaghatîan ng̃ bowan ng̃ Marzo’y omowî sa Maynílà ang tatlóng magcacasama: nagtulóy sa Hongkong si Mr. Stopper, nátira na sa Maynílà si Doña Manuela Orlac at bumalíc sa Dapitan si Bb. Josefina, sa pagca’t totoong naibigan niyá si Rizal.
Ng̃ mg̃a panahóng iyo’y may pananim na si Rizal na anim na libong púnò ng̃ abacá, mg̃a nióg at iba pang halaman.
Ng̃ Abril ng̃ 1896 ay inutusan ni Andrés Bonifacio si Doctor Pío Valenzuela upang sabihin cay Rizal na pinagcaisahan ng̃ mg̃a capanig sa “Kataastaasan Kagalanggalang Katipunan ng̃ mg̃a Anak-Bayan”, na pagpilitang tamuhín ang Casarinlán ng̃ Filipinas sa pamamag-itan ng̃ pakikihamoc sa mg̃a castílà. Sumagót si Rizal na sa acalà niya’y dapat maghintay ng̃ isáng dalawang taón pa bago itulóy ang munacalà, at ng̃ macapaghandang magalíng ang bayan.
Nahalinhan si Sitges at ang nahaliling Gobernador sa Dapitan ay si Don Rafael Morales, at sa pagca’t ito’y tumaás sa pagca Comandante ay nahalinhan naman, at ang naparoong Gobernador ay si G. Ricardo Carnicero, bagay na ikinagalac ni Rizal, sa pagca’t dati na niyang cakilala.
Ng̃ unang araw ng̃ Agosto ng̃ 1896 ay tumanggap si Rizal ng̃ isáng sulat, fecha 1.o ng̃ Julio ng̃ 1896, ni General Blanco, na doo’y sinasabing alang-alang sa canyang cahing̃ia’y macacapasa Cuba siya, upang maguíng médico ng̃ hucbó ng̃ castilang naroroong casalucuyan.
Ng̃ dumatíng siya sa Maynila’y nacaalís na ang vapor-correo “Isla de Luzón”. Ng̃ magcágayo’y ipinadalá si Rizal sasasacyáng—pang-digmáng “Crucero de Castilla”, at doon nátira hanggang sa ica 3 ng̃ Septiembre ng̃ 1896, na siya’y lumulan sa “Isla de Panay”, na umalís dito sa Maynilang patung̃o sa España, ng̃ araw na iyon. Binigyán si Rizal ng̃ General Blanco ng̃ dalawang sulat; ang isa’y cay D. Marcelo Azcárraga, na tagarito sa Filipinas at casalucuyang Ministro de la Guerra sa España, at ang isa’y sa Ministro de Ultramar. Sa sulat na iyo’y ipinagtatagubilin si Rizal, sa pagca’t ito’y nagpakita ng̃ maganda’t ulirang caasalan sa loob ng̃ apat na taóng pagcápatapon sa Dapitan, at tunay na hindî cainalám sa caguluhang munacalà ng̃ isáng lihim na capisanan.
Talastas ng̃ nagpasimulâ ang “revolución” ng̃ mg̃a filipino ng̃ ica 24 ng̃ Agosto ng̃ 1896 at ng̃ umalís dito si Rizal ay casalucuyang maalab na totoo ang labanán sa lalawigang Tang̃uay ng̃ mg̃a hucbó ng̃ mg̃a castílà at ng̃ mg̃a, tagalog. Inilalaban ng̃ mg̃a tagalog ang guloc na pang̃ál at sibát na bucawe sa baril na mausser at magagalíng na cañon ng̃ mg̃a castílà. At dito naman sa Maynila’y dinirakíp, binábalitì, ibinibitin, binubugbog ng̃ cakilakilabot, iniinís sa mg̃a cútà at pinápatay ang bawa’t filipinong kilaláng mayaman ó marunong, ó pinaghihinalaang maruhong sumintá sa tinubuang bayan, ó cainalám cayâ ó caanib “sa Katipunan” ó sa “masonería”, ó caaway ng̃ mg̃a fraile, ó hindî gumagalang ng̃ lubos sa mg̃a “cahilili ng̃ Dios” na itó. Ang gulantáng, tacot, panghihilacbot, laguím na waláng cabagay ang siyang naghaharî sa bawa’t lahing caymangui. Nagpapahirap at namumucsa ng̃ catacot-tacot ang mg̃a militar at ang mg̃a voluntariong castílà at lahing castílà. Madalás umalís sa Maynílà ang mg̃a vapor na tiguíb ng̃ lulang mg̃a filipinong ipinatatapon sa malalayong lupaín pagcatapos na maibitin at mabugbóg ng̃ walang awà. Ang sumusulat nito’y isá sa mg̃a pinahirapan at ipinatapon sa Ceuta, dahil sa “dakilang casalanang” pagsagot ng̃ hayagan sa pamamag-itan ng̃ isáng “awit” na aking cathâ, na ang pamagat ay “Ulirán ng̃ cabaitan ó buhay ni Patricio Horacio”, sa librong ang pang̃ala’y “Tanda Baciong Macunat”, na sinulat ni párì Miguel Lucio Bustamante, fraileng franciscano at cura-párroco sa Tanay, lalawigang Morong noon, at ng̃ayo’y Rizal. Sinasabi sa librong iyong “Tanda Baciong Macunat”, na ang tagalog daw “na inihihiwalay ó pinahihiwalay cayâ sa calabaw ay naguiguing palamarang tao sa Dios at sa Harì”: Ang pag-alimurang ito’y sinagot co sa aking “awit” ng̃:
“¿Anong sinasabi sa gayong pag-iríng
cungdî hayop camíng parang calabaw rin?
¡pagmurang cung tunay na pag-uurîin,
dusta’y bumábalic sa imbíng may turing!!”
“Ihalimbáwà ng̃ di ca rito anác
at icaw’y tumubò sa cabilang dagat,
hindî rin ng̃a wastong dustáing marahás
ang lubhang payapang taga Filipinas.”
“¿Saan kinucuha iyang kinacain,
itinatabà mo’t ikinagagalíng,
iguiniguinhawa’t nagbibigay alíw
cung dî sa masamang ìyong iníiring?”
At iba’t iba pa.
Sa pagca’t hindî acalaing magtatagumpay ang mg̃a filipino sa mg̃a castílà, marami ang dahil sa laguím ay cusang nang̃agsiharap sa mg̃a pinúnó, catulad ni Doctor Pío Valenzuela at iba pang lubhang macapal, at ang mg̃a iba’y nahuli.
Ang mg̃a nahuli at cusang humarap sa mg̃a púnô’y ibinitin at binugbog ng̃ cakilakilabot, at pinilit na pinasigaw upang maramay ang mg̃a táong alinsunod sa mg̃a fraile ay caaway ng̃ Religión at ng̃ España, at salamat sa udyóc ng̃ mg̃a fraile ay halos di mabilang ang ipinabaríl, ipinatapon, hinatulang mabilangò hangang nabubuhay at sinamsamán ng̃ lahat ng̃ pag-aarì. At sa pagca’t si Rizal ay siyang lalong kinagagalitan ng̃ mg̃a fraile, isáng himalâ na ng̃â lamang ang macapagliligtas sa canya; at ang himala’y hindî dumating …
Mulâ ng̃ sumacay si Rizal sa vapor “Isla de Panay”, hindî tumátantan ang mg̃a castilang casacay niya roon ng̃ sa canya’y pagpapasaring ng̃ masasaclap, pag-irap at pagpapakitang galit. Dalawang castílà lamang ang sa canya’y nagpakita ng̃ cagandahang calooban: si D. Juan Utor y Fernández at si D. Federico Brú. Pagdatíng sa Singapore ay lumunsad sa vapor na casama ni D. Pedro Roxas, na hindî na nanumbalic sa vapor.
Hindî naliling̃id cay Rizal na hanggang nananatili siya sa loob ng̃ capangyarihan ng̃ Españang pinaghaharian ng̃ mg̃a fraile, saan man siya pumatung̃o’y nang̃ang̃anib na lubhâ ang canyang buhay; talastas din naman niyang cung mátira na siya sa Singapore ay hindî na siya mapanghihimasucan ng̃ caniyang mg̃a caaway; datapuwa’t ¿paanong pagtaliwacás niya sa tungculing atang ng̃ capurihan? Cung mátira siya sa Singapore, tunay ng̃a’t siya’y tátahimic, ng̃uni’t marurung̃isan namán ang canyáng dang̃al ng̃ capintasang siya’y tumanan, tumalicod sa pakikitunggali sa icatutubos ng̃ canyang bayan sa caalipnan.
Ng̃ ipakiusap niya sa General Blanco na siya’y ipadalá sa Cuba, ay itó ang sinabi niya sa canyang pinacasintang Ina:
“—Nanay: Walâ pong daang magcaroon acó ng̃ calayaan sa paglilingcod sa tinubuang lúpà, cung narito rin lamang acó sa bayang sacóp ng̃ capangyarihan ng̃ mg̃a fraile. Tunay ng̃a’t dito sa Dapitan ay nacapagtatanim acó ng̃ mg̃a abacá, niyóg at ibá pang halamang sa capanahuna’y magbubung̃a ng̃ icapapanatag ng̃ aking catandaan, ng̃uni’t capang̃itang budhing totoo ang walang adhicaín cung dî ang sariling cagaling̃an! Sa ganito’y hining̃î co pô sa Gobernador General na gawán acó ng̃ magalíng na maguíng médico ng̃ hucbó ng̃ mg̃a castílà sa Cuba, at cung magcagayo’y másusunduan co ang aking mithing cailan ma’y macagawâ ng̃ cagaling̃an sa capowa tao. Cung tamuhin co pô ang hang̃ad cung itó, hindî lamang manggagamot acó sa mg̃a nasusugatan at nagcacasakít na mg̃a castilang cawal, cung dî macapanggagamot din acó sa mg̃a nagcacasakit at nasusugatang mg̃a cubano. Walang tungcol na makipagpatayan ang médico, cung dî ang magligtas sa camatayan. Inuusig ng̃ mg̃a cubano ang marang̃al na pitang magcamít ng̃ Casarinlan at mg̃a calayaan, at sa pagca’t siya co rin namang hang̃ad sa ating kinamulatang bayan, ¿sino ang nacacaalam cung cahi’t babahagya’y macatutulong acó sa canila, hindî sa pamamag-itan ng̃ anomang paglililo, na totoong aking kinamumuhîan, cung dî sa mg̃a caparaanang hatol ng̃ wagas na catuwiran. Ano man ang caratnan ng̃ casalucuyang pagbabaca ng̃ castila’t cubano cung camtan co ang catungculang aking hinihing̃î ay mapapagaling acó. Cung matalo ang mg̃a cubano’y macaoowî acó sa Europa, at cung manalo nama’y gayon din at cung nasa Europa na aco’y maipagpapatuloy co ang aking paglilingcod sa Filipinas at sa inyó naman.”
—”Talastas mo anac co—ang sagot ng̃ Ina ni Rizal na tumutulò ang saganang lúhâ sa mg̃a matá,—na ang bawa’t magaling̃ín mo’y minamabuti co naman. Ipinagpipighatî co ng̃ labis ang pang̃ung̃ulila sa iyo; datapuwa’t huwag mong pansinin ang aking ililigaya, cung dî ang icararang̃al ng̃ ating láhì at ng̃ tinubuan nating lúpà.”
Casagutan itóng nagbíbigay dang̃al, hindî lamang sa mahál na iná ni Rizal, cung dî sa lahát ng̃ mg̃a babaeng filipina, at macatuwirang tutol naman sa mg̃a walang pusong nagsasabing sucat na sa babae ang matutong mamahay, maglingcod at sumintá sa asawa’t mg̃a anác, at hindî kinacailang̃ang matuto ng̃ mg̃a dunong. Cung hang̃ál ang iná ni Rizal, hindî ng̃â marahil mapag-aabot na marapat mahalín ang kinaguisnang lúpà cay sa sariling buhay at sa buhay ng̃ lalong pinacamúmutyang anác. Hindî dapat limuting sa calooban ng̃ ina lalong tumutulad ang calooban ng̃ bung̃a ng̃ canyang pagsinta, palibhasa’y ang iná ang unang maestra ng̃ mg̃a anác buhat sa camusmusán. Cung hinadlang̃án ng̃ iná ni Rizal ang hilig nitó sa pagsusumakit sa icagagalíng ng̃ Filipinas, mulâ pa sa canyang pagcabátà, ¿hidwâ bagá sa catuwirang sapantahing marahil hindî natin pangguiguilasan ng̃ayon ang pagca macabayan ng̃ Mártir nating capatíd?
Hindî camalîan ang capaniwalaang bawa’t tao’y nagpápalagay, na ang lahát ng̃ capowa niya tao’y tulad sa canya ang damdamin at panucálà. Palibhasa’y hindî namugad cailan man sa dibdib ni Rizal ang dayà, bintang at catacsilan, hindî naman niya naisip na bacá gamitin ng̃ canyang marami’t macapangyarihang mg̃a caaway ang tacsíl at capang̃itpang̃itang sandatang paratang, na guinamit cay Cristo ng̃ mg̃a judío, ni Bobadilla cay Colón, ng̃ mg̃a caaway ng̃ caliwanagan cay Galileo, ng̃ mg̃a caaway ng̃ calayâan cay Mariana Pinedas … Nagbalíc siya sa vapor “Isla de Panay”, baga man naguguniguni na niya ang sa canya’y calaguimlaguim na mangyayari.
Nalís sa Singapore ang “Isla de Panay.” Ng̃ magdaan sa Port Said ang vapor na itó, ay tumanggap ang capitan ng̃ utos na piitin at hwag papakipagusapin canino man si Rizal. Ng̃ na sa dagat Mediterráneo na ang “Isla de Panay,” ng̃ maulap na hapon ng̃ ica 27 ng̃ Septiembre ng̃ 1896, sinabi ni Don Juan Utor y Fernández cay Rizal, na canyang casama sa paglalacbay-dagat na iyon, sa pakiusap ng̃ capitán ng̃ vapor, ang cautusáng sinabi na, at ng̃ maalaman ni Rizal ay ng̃umitî at nagsalitâ:—Pinipilit co sanang paniwalâan ang cadalisayan ng̃ loob ng̃ Gobierno ng̃ España; ng̃uni’t pinasisinung̃aling̃an ang aking pananalig ng̃ canyang mg̃a dî wastong gawâ.
Pagdatíng sa Barcelona, España, ng̃ “Isla de Luzón” ay inilunsád na bilangô si Rizal, at itinuloy agad-agad sa bilangguang cakilakilabot ng̃ Montjuich. Hindî nalao’t kinuha sa bilangguang iyón si Rizal at isinacay sa vapor “Colón” upang ibalíc sa Maynílà.
Ng̃ mabalitaan sa Europa ang gayong nangyari cay Rizal, pagdaca’y nagsigalaw ang canyang mg̃a caibigan, lalonglalo na ang ating cababayang na sa Lóndres, na si Dr. Antonio María Regidor; cayâ ng̃a’t sila’y tumelegrama agad sa abogadong inglés na si Mr. Charles Burton Buckley, na nasa Singapore, upang magharáp ng̃ isáng sulat sa Tribunal Supremo doon at hing̃íng ilunsád si Rizal sa “Colón,” sa pagca’t napipiit na walang utos ang sino mang hucóm. Tumelegrama rin naman sa Banco Chartered, upang pagbayaran ang lahat ng̃ magugol sa pagliligtás cay Rizal. Guinanap ng̃ abogado ang cahing̃ian sa canya; ng̃uni’t walang nangyari. Nagpasiyá ang Tribunal Supremo sa Singapore, na sa pagca’t si Rizal ay táong sacop ng̃ España, at nalululan sa isáng vapor ng̃ España ay dî ng̃â niya mapapakialaman.
Dumating ang “Colón” sa Maynílà ng̃ icá 3 ng̃ Noviembre ng̃ 1896, at pagdaca’y inihatíd siya sa bilangguang “Fuerza de Santiago” upang managót sa mg̃a sumbóng, di umano, ng̃ canya ring mg̃a cababayang pinasigáw sa capapahirap na calaguimlaguím ng̃ mg̃a verdugong casapacat ng̃ mg̃a fraile.
Ang mg̃a casulatang pinagpapatacaran ng̃ mg̃a sumbong ay ang nasumpung̃an ng̃ mg̃a guardia civil veterana sa Maynílà, sa bodega ni Mr. Fressell, na ang nagligpít doon ay si Gat Andrés Bonifacio. Ang mg̃a casulatang yao’y pawang salin lamang ng̃ mg̃a sumusunod:
1. Sulat ni G. Antonio Luna cay G. Mariano Ponce.—2. Sulat ni Rizal sa canyang mg̃a capatid.—3. Sulat ni G. Marcelo H. del Pilar cay G. Deodato Arellano.—4. “Kundiman”; tulang cathâ ni Rizal.—5. Sulat ni D. Cárlos Oliver.—6. Sulat ni “Panday Pira”, (G. Pedro Serrano Laktaw) na inihahalal si Rizal na Venerable de Honor ng̃ “Gran Logia Central Nilad”.—7. Sulat ni “Dimasalang” (Rizal) cay “Tenluz” (G. Zulueta).—8. Sulat ni Dimasalang (Rizal) sa isáng Comité.—9. Sulat na walang pang̃alan at walang fecha, na doo’y tinututulan ang pagpapatapon sa Dapitan cay Rizal.—10. Sulat ni Ildefonso Laurel cay Rizal.—11. Sulat ni Rizal “Segundo.”—12. Sulat ni Gat Marcelo H. del Pilar cay G. “Juan A. Tenluz” (Juan Zulueta)—13. Talumpatì ni G. Emilio Jacinto sa isáng pagpupulong ng̃ Katipunan, na winacasan ng̃ mg̃a ganitóng salitâ: “¡Mabuhay ang Filipinas! ¡Mabuhay ang Calayàan! ¡Mabuhay ang Doctor Rizal! ¡!Mang̃agcáisa tayo!!”—14. Talumpatì ni G. José Turiano Santiago, sa pulong ding iyón ng̃ Katipunan, na itó ang mg̃a catapusáng saysay: “¡Mabuhay ang Filipinas! ¡Mabuhay ang Calayàan! ¡Mabuhay ang marilág na Doctor Rizal! ¡¡Mamatáy ang mapagpahirap na nación!! Mayníla, 23 ng̃ Julio ng̃ 1893.—Tiktik”.—15. Sa Talisay, tulâ ni Rizal:
Pinagpatuunan din ng̃ mg̃a sacdal na laban cay Rizal ang mg̃a “declaración” ng̃ mg̃a filipinong pinahirapan ng̃ catacot-tacot, na si na guinoong Martín Constantino, Aguedo del Rosario, José Reyes, Moisés Salvador, José Dizon, Domingo Franco, Deodato Arellano, Ambrosio Salvador, Pedro Serrano, Pío Valenzuela, Antonio Salazar, Francisco Guison at Timoteo Paez.
Ang hucóm na nuha ng̃ sinabi ng̃ mg̃a declamación at lubhang nagpahirap sa mg̃a filipino ay ang malupít at cabang̃isbang̃isang si Coronel Olive.
Ng̃ ica 26 ng̃ Noviembre ng̃ 1896 ay inihalal ng̃ General Blanco na Juez especial ni Rizal si D. Rafael Dominguez, capitán ng̃ infantería, at secretario si Juan González y Garcia, cabong castílà ng̃ regimiento ng̃ infantería núm. 74.
Ng̃ ica 5 ng̃ Diciembre ng̃ 1896 ay nagpasiyá si capitan Dominguez, na ayon daw sa mg̃a casulatang narakìp at sa mg̃a “declaración” ni Martín Constantino, Aguedo del Rosario, José Reyes at iba pa, si Rizal ay siyang buháy na calolowa ng̃ panghihimagsic, pang̃ulong púnò ng̃ mg̃a “filibustero”, pang̃ulong nagtatag ng̃ panghihimagsic, at iba pa.
Ipinadalá ng̃ General Blanco ang “causa” sa Auditor General de Guerra na si Don Nicolás Peña, at nagpasiya itó ng̃ ica 7 ng̃ Diciembre ng̃ 1896 na “embargohin” cay Rizal ang halagang isáng “millong piso” ang cauntian, papanatilihin itó sa pagcábilanggô, maghalál ng̃ isáng fiscal (tagasumbong) at isáng defensor (tagapagsanggalang). Hindî maihahalal na defensor cung dî isá ring oficial ng̃ Ejército, alinsunod sa utos ng̃ Auditor Peña.
Náhalal na fiscal ang ganid na pusong si don Enrique de Alcocer.
Nagpadalá cay Rizal ng̃ isáng talàan ng̃ may mahiguít na sandaang pang̃alan ng̃ mg̃a primero at segundo teniente ng̃ hucbó. Waláng nakikilala sa alín man sa canilá si Rizal; ng̃uni’t natitigan niya ang pang̃alang D. Luis Taviel de Andrade, na capatíd ni D. José Taviel de Andrade, teniente ng̃ guardia civil na sa canya’y guinawang tagapagbantay ng̃ 1887, at canyang lubos na naguing caibigan. At inihalal ni Rizal na canyang “defensor” ang sinabi ng̃ don Luis, at agad-agad tinanggap nito ang gayong catungculan.
Bagong cahahalili cay General Blanco ng̃ ica 13 ng̃ Diciembre ng̃ 1896. Ang nahalili sa canya’y isáng bagong Nerón; si Don Camilo Polavieja, na nitóng mg̃a hulíng panaho’y pinamagatán ng̃ mg̃a castilang “sacristan ng̃ mg̃a fraile” at “bayaning capitan general sa campanario ng̃ Palanyag.”
Ng̃ mg̃a araw na iyo’y walang laguing nariring̃ig sa mg̃a bibíg ng̃ mg̃a fraileng agustino, dominico, recoletano at franciscano, cung dî ang mg̃a sigaw na ¡barilín! ¡patayin! ¡lipulin ang lahing filipino!!!
“Wala na ng̃ang totoong carimarimarim”—ani Don Wenceslao E. Retana, na dating caibigang matalic ng̃ mg̃a fraile—walâ ng̃ totoong cakilakilabot masdang gaya ng̃ napapanood na nang̃agpapamagat na mg̃a alagad ni Jesus (na ang cabaita’t pagcamahabaguin ay puspós) na nang̃ag-aasal halimaw na máninilâ. ¿Kinacailang̃an pa bagáng bumanguit ng̃ mg̃a pang̃alan? ¿Kinacailang̃an pa bagang dito’y ititic yaong mg̃a fraileng nagcucusang sumama sa mg̃a hucbó, hindî ng̃ macapaglingcod sa mg̃a calolowa, cung dî nang macapagpasulong sa mg̃a sundalo ng̃ pagpatay sa mg̃a filipino, at ng̃ magtamó naman silá ng̃ galác sa panonood ng̃ pagpapaagos ng̃ dugô ng̃ mg̃a filipino?”
At sa pagca’t ayaw ipabaríl ni General Blanco ang bawa’t sa canya’y iudyoc, ang mg̃a fraile’t mg̃a castila’y nagagalit ng̃ dî ano lamang sa canya; ito ang dahila’t nang̃agalác ng̃ mainam ng̃ mahalili si General D. Camilo Polavieja, sa pagca’t talastas nilang pasasasaân silá nitó sa dugô ng̃ mg̃a filipinong canilang totoong kinauuhawan. Hindî ng̃â dapat ipagtacáng pagpilitan niláng mápatay si Rizal. “¿Hindî baga si Rizal ang siyang lalong marang̃al sa mg̃a filipino?—ani Retana.—¡Kinacailang̃ang barilín siya agad-agad! Ang dugô nito’y hindî ang caraniwang tinto, hindî ang caraniwang Valdepeñas: ¡ang dugô niya’y ang Chipre, ang lalong mahalagang alac!…”
Ng̃ ica 21 ng̃ Diciembre ng̃ 1896 ay ipinadala sa Consejo de Guerra ng̃ teniente fiscal na si D. Enrique de Alcocer y R. de Vaamonde, anac ng̃ isang meztisong castílà at dito ipinang̃anac sa Filipinas, ang canyang sumbong, na doo’y hinihing̃ing patayin si Rizal, pagcatapos na maisaysay ang pinagtanitanicalang dî gagaanong mg̃a paratang at casinung̃aling̃an.
Ipinadala ng̃ ica 22 ng̃ Diciembre sa defensor na si Don Luis Taviel de Andrade ang “causa” ni Rizal, at pagdaca’y pinagsicapan naman ng̃ defensor na iyong salicsiki’t namnaming magalíng ang nalalaman sa causang iyon, upang macatupad siya sa canyang mabigat na tungculin.
Nang dalawin si Dr. Rizal ng̃ canyang capatíd na pang̃anay na si G. Neneng Rizal, at ng̃ canyang bayaw na si G. Manuel Hidalgo, ay itinanong ng̃ bilanggô cung paano ang nangyayari sa pagbabaca ng̃ castila’t tagalog.
—Cahapishapis!—ang sagót ni G. Neneng—¡tatló ó apat na raang tagalog ang namamatáy bawa’t labanán, at sa castila’y cauntî lamang: sampô ó labingdalawa ang nasusugatan ó namamatay; ayon sa sabi ng̃ mg̃a páhayagan! ¿Totoo cayâ iyon? ang tanóng pa ni G. Neneng.—Hindî—ang tugón ni Rizal—cung ibig ninyong maalaman cung alín ang catotohanan ay ganito ang inyong gagawin: cung baga sabihin ng̃ mg̃a páhayagang ang napatáy sa tagalog ay 200, at 10 ang namatáy sa castílà; alisín ninyo ang isáng cero sa 200, at idagdag ninyo ang cerong inalís sa 10, at ang makita ninyong maguing bilang ay siyang catotohanan ó malapit sa catotohanan. Sa ganang akin ay hindî co na dinaramdam ang aco’y ipapatáy man ng̃ aking mg̃a caaway; natatanaw co na sa silang̃anan ang pagbubucang liwayway ng̃ catubusan ng̃ tinubuan cong lúpà.
Guinawâ ang Consejo de Guerra ng̃ ica 26 ng̃ Diciembre ng̃ 1896 sa “cuarto de banderas” ng̃ “cuartel de España”. Binubúò ang Consejo de Guerrang iyon ng̃ teniente coronel ng̃ caballería na si D. José Togores Arjona, pang̃ulo; mg̃a “vocal” si D. Ricardo Muñoz y Arias, capitan sa artillería; si D. Manuel Reguera, capitan ng̃ caballería número 31; si Don Santiago Izquierdo Osorio, capitan ng̃ cazadores n.° 8; si Don Braulio Rodriguez Nuñez, capitan ng̃ cazadores n.° 7; si D. Manuel Diaz Escribano, capitan ng̃ batallón ng̃ ingenieros; at si Don Fernando Pérez Rodriguez, capitan ng̃ Subinspección de las armas generales. Caharap dín doon ang teniente auditor de segunda na si D. Enrique de Alcocer y R. de Vaamonde, si Rizal, ang canyang defensor na si D. Luis de Andrade, teniente ng̃ infantería, ang isáng capatíd na babae ni Rizal, ang casintahan nitóng si G. Josefina Bracken at ang lubhang maraming táong halos pawang mg̃a castílà.
Inihatid si Rizal mulâ sa fuerza de Santiago hangang sa Cuartel de Españang naliliguid ng̃ caramihang sundalong may fusil at nacalagay sa dulo ng̃ fusíl ang bayoneta at nababalitì ng̃ mahigpít na abot síco. Icawalong oras at sampong minuto ng̃ umaga ng̃ dumating si Rizal sa haráp ng̃ Consejo de Guerra. Nalalarawan sa canyang mukhâ ang cadalisayan ng̃ canyang púsô, ang catapang̃an ng̃ canyang dibdib, at ang calinisan ng̃ canyang budhî. Luming̃ap siya sa magcabicabilâ. Tinitigan niya bawa’t nanonood. Napagkikilala sa canyang anyong hindî siya nagugulat sa camatayan. Ang pananamít niya’y americana at salawal na maitím, chaleco at corbatang putî. Mahusay na mahusay ang pagcacasuclay ng̃ buhóc. Pinaupô si Rizal sa isáng bancong cahoy, balitî rin ng̃ mahigpít na abot-síco at may mg̃a sundalong bantay sa caliwa’t canan at sa licuran. Dinaíg pa niya ang lalong casamâsamaang tulisán, ang lalong tampalasang mamamatay-tao. Dining̃íg ni Rizal sa loob ng̃ walompo at limang minuto ang pagbasa ng̃ “causang” laban sa canya; pagcatapos ay binasa naman ng̃ fiscal na si Alcocer ang canyang mg̃a sumbóng, na sa catapusa’y hinihing̃î sa pang̃alan ng̃ hárì sa Españang patayin si Don Jose Rizal Y Mercado Alonso. Ng̃ maring̃íg ng̃ caramihang castilang doo’y nanonood ang mabang̃ís at catampalasanang cahing̃îan ni Alcocer, nang̃agpacpacan ng̃ mainam at sa mg̃a matá nila’y bumúbuga ang galác ng̃ boong infierno. Pagdaca’y nagtindíg namán si D. Luis Taviel de Andrade, at binasa ang canyang macatuwiran at bayaning pagsasanggalang. Tinutulan ng̃ boong tapang ang mg̃a sumbóng ng̃ fiscal, inisaisang hinimay ang canyang mg̃a sacdál, ipinaliwanag na walang ano mang casalanan si Rizal, sinaysay ang masung̃it at dî wastong pag-uusig sa canya ng̃ mg̃a caaway ng̃ caliwanagan, at sa cawacasa’y sinabing lihis sa catowiran at sawî sa mg̃a cautusan ang cahing̃ian ng̃ fiscal, na ipapatay ang canyang ipinagsasangalang, at hinihing̃î niyang kilalanin ang pagca walang casalanan nitó at bigyang calayaan. Ng̃ matapos mabasa ang gayong pagsasanggalang, walâ sino mang umimíc; ipinakilala sa caniláng calamigang hindî nilá naibigan ang macatwirang pananalita ni teniente Taviel de Andrade.
Tinanóng si Rizal cung mayroon siyang ibig sabihin, at ang guinawâ nito’y ibinigay ang isáng casulatang kinatatalaan ng̃ mg̃a pang̃ang̃atuwiran niya at pagsasanggalang sa canyang sariling catawán.
Ng̃ araw ding iyón, ica 26 ng̃ Diciembre ng̃ 1896 ay inilagdà ng̃ mg̃a bumúbuò ng̃ Consejo de Guerra, ang hatol na siya’y patayín, at ang pagbabayad ng̃ sandaang libong piso sa Estado.—Nang̃apifirma sa hatol na iyon ang mg̃a pang̃alang sumusunod: José Togores, Braulio Rodriguez, Manuel Reguera, Miguel Diaz Escribano at Santiago Izquierdo.
Ng̃ araw na sinabi na ica 26 ng̃ Diciembre ng̃ 1896, ay ipinadalá sa Capitan General ang causa ni Rizal at pagtanggap nito’y caracaraca’y ipinag-utos na ipadalá ang causa ring iyón sa Auditor General na si D. Nicolás de la Peña. Kinabucasan, ica 27, inilagdâ nito ang canyang pasiyá, na siya’y sumasang-ayon sa hatol ng̃ Consejo de Guerra, cayâ ng̃â dapat na barilín sa lugar na magaling̃ín ng̃ Capitan General. Sacali’t sumang-ayon itó ay dapat ipabalíc ang causa sa “capitan instructor” at ng̃ siya ang magbigay alam cay Rizal ng̃ naguíng cahatulan sa canya, sa oras na sa canya’y pagdadalá sa capilla.
Kinabucasa’y inilagdâ naman ni D. Camilo Polaviejo, Capitan General ng̃ hucbó ng̃ mg̃a castílà, ang canyang utos na ganitó ang saysay:
“Maynílà, 28 ng̃ Diciembre ng̃ 1898—Sang-ayon sa pasiyang na sa itaas, pinagtitibay co ang hatol na lagdâ ng̃ caraniwang Consejo de Guerra dito sa Plaza, at alinsunod sa hatol na iyo’y ipinárurusa sa salaring si Jose Rizal Mercado ang siya’y patayin, bagay na gáganapín sa pagbaríl sa canya sa icapitóng oras ng̃ umaga, icatatlompong araw nitóng bowan, sa “campo” ng̃ Bugumbayan, tagláy ang mg̃a pagtupad na ipinagbibilin ng̃ cautusan—Sa catuparan nitó at iba pang nararapat, ibalíc sa Juez instructor, capitan D. Rafael Dominguez—Camilo G. de Palavieja.
Umagang umaga pa ng̃ ica 29 ng̃ Diciembre ng̃ 1896 ay naparoon na ang capitang si don Rafael Dominguez sa Fuerza de Santiago upang ipagbigay alam cay Rizal ang cahatuláng siya’y patayín.
Binasa ng̃ secretario cay Rizal ang cahatulang boô ng̃ Consejo de Guerra, ang pasiya ng̃ Auditor na si Peña, at ang pagsang-ayon ni Polavieja, sa cahatulan at sa pasiyáng iyón. Pumirma si Rizal, bilang pagpapatotoong tunay ng̃ang sa canya’y ipinagbigay alam. Anang mg̃a nacapanood, ay hindî nalaguím camuntî man si Rizal sa pakikinig ng̃ hatol na siya’y ipinapápatay at pumirmang hindî nang̃iníg ang camay, cung dî bagcos pang pinacagalínggalíng at liniwanagan ang mg̃a letra ng̃ canyang pang̃alan at apellido.
At tulóy hining̃î sa canyá ang halagang sandaang libong piso, na ayon sa lagdáng hatol ay dapat niyang pagbayaran sa Gobierno ng̃ España; sumagot si Rizal sa capitan Dominguez, na walâ siyang pag-áarì cung dî ang canyang bahay, camalig at lúpà sa Dapitan, na pawang sinamsam na ng̃ Gobierno—¿At iyang taglay pô ninyong mg̃a hiyas?—ang tanong ng̃ napacaganid na capitan. Nárito pô at inyong tanggapín. At ibinigay ng̃â ni Rizal sa capitáng iyón, pagcatapos na matanggal sa kinalalagyan, ang dalawang botones na guintô sa puños, at isáng alfiler na guintô rin ang pinacatampóc na may anyong pukyutan, na ang pinacacarayom ay pílac.
Namanhìc si Rizal, na mangyaring paparoonin lamang ang canyang ama’t iná, mg̃a capatíd at ang casintahang si G. Josefina Bracken upang siya’y macapagpaalam sa canila. Pagcatapos ay sumulat siya cay G. Ferdinand Blumentritt ng̃ wicang alemán, ibinigáy ang sulat cay capitan Dominguez, casabay ng̃ pamanhic na mangyaring ipadalá sa dapat tumanggap.
Ang cahulugán sa wicang tagalog ng̃ sulat ni Rizal cay Blumentritt ay itó:
“Herrn Prof Ferdin. Blumentritt:
“Minamahal cong capatíd: Patay na acó cung tanggapín mo itong aking sulat. Babarilín acó bucas, sa icapitóng oras ng̃ umaga; ng̃uni’t walang malay-sala acó sa panghihimagsic.—Mamamatáy acóng payapà ang aking budhî.—Paalam na acó, lalong magalíng at lalong minamahal cong caibigan, at cailan ma’y huwag cang magsasapantahang gumawâ acó ng̃ masamâ. Fuerza de Santiago, 29 ng̃ Diciembre ng̃ 1896—Jose Rizal—Icumustá mo acó cay G. Rosa, Loleng, Conradito at Federico” (sa tabing cahabaan ng̃ sulat ay nababasa naman itó:) “Iniwan co sa iyo ang isáng libro, na aking hulíng pahimacás.”
Ng̃ magawâ ang lahát ng̃ ito’y dinalá si Rizal sa capillang inilagay doon din sa fuerza de Santiago, at siya’y pinabantayan sa tatlong sundalo at dalawang oficial, na pawang mg̃a castílà, na ang namiminuno’y si Don Juan del Fresno. Hindî siya kinaliling̃atan susumandali man ng̃ mg̃a bantay na iyón.
Agad dumatíng ang isáng paring castílà, capellan ng̃ regimiento ng̃ artillería, at ang tang̃câ niya’y cumpisalín si Rizal. Kinausap siya nitó at sinabing pinasasalamatan niya ang gayong pagpapagal, ng̃uni’t isinasamong howag ng̃ magpacabagabag, sa pagca’t hindî niya kinacailang̃an. Ng̃ magcagayo’y inutusan ng̃ arzobispong si Nozaleda, na ang pumaroo’y ang mg̃a jesuita, at nagsiparoon ng̃â sa canya si párì Miguel Sederra, si párì Mata at si párì Luis Viza.
Samantala’y cumalat sa boong Filipinas at sa boong mundo ng̃ boong cabilisán ang lagdang hatol na patayín si Rizal, bagay na totoong ikinagalác at ipinagdiwang ng̃ mg̃a fraile, ng̃ mg̃a castila at ng̃ mg̃a lahing castílà, at ikinalungcot, at ipinagpighatî ng̃ mg̃a filipino ng̃ mg̃a lahing filipino at ng̃ lahát ng̃ mg̃a táong may malilinis na calooban.
Nang mabalitaan sa lalawigang Tang̃uay, na casalucuyang nakikibaca sa mg̃a castílà ang gágawing pagbaril cay Rizal sa umaga ng̃ ica 30 ng̃ Diciembre, pagdaca’y humandâ ang tatlong daang cawal, at ang gayac ay agawin si Rizal. Magsisiparito sa Maynílang walang dalang sandata cung dî tiguiguisang puñal, mang̃agsisitabí ang bawa’t isá sa mg̃a sundalong paparoon sa Bagumbayan upang bumantáy sa pagbaril cay Rizal, at sa isáng pinagcayariang hudyat ay sabaysabay na sasacsakin ang sundalong catabí, aagawin ang dalang fusil nitó, at pagpipilitang itacas si Rizal. Ng̃ matantô ang gayong adhicâ ng̃ mg̃a capatíd ni Rizal, sinansalà nila ang mg̃a macabayang iyón, sa pagca’t inaacalà niláng masasayang lamang ang maraming buhay na maaamís at walâ ring cáraratnan.
Ng̃ umaga ng̃ ica 29 ng̃ Septiembre ng̃ 1896 ay dinalaw si Rizal sa kinalalagyang capilla ni Don Santiago Mataix, redactor-corresponsal ng̃ páhayagang “Heraldo de Madrid”. Náratnan niya si Rizal na tahimic, walang ano mang agam-agam, na tila mandin sumasacanyang sariling bahay. Tinanggap siya ng̃ boong cagandahan ng̃ loob, at sa pagca’t ng̃ maupô si Sr. Mataix ay tang̃antang̃an nito ang canyang sombrero, kinuha ni Rizal ito’t ng̃ upang ilagay sa lugar na dî macacasagabal. Inacalà ni Mataix na huwag magambalà si Rizal sa paglilingcod sa canya; ng̃uni’t sumagót ang ating Mártir ng̃ masayáng pananalitang:—Hindî pô mangyayari. Aco’y na sa aking bahay, cayâ itulot pô ninyong aco’y gumanap ng̃ catungculang pagpapakitang loob sa mg̃a nagbibigay dang̃al sa akin ng̃ dito’y pagdalaw. At nagsalitaan silá ng̃ mg̃a bagaybagay tungcol sa dinaanang buhay sa camusmusan, sa cabataan at sa pagbibinatâ. Sa cawacasa’y napatung̃o ang salitaan tungcol sa librong “Noli me tangere”, at itó ang canyang sinabi: “Hindî acó dating kilalá ng̃ marami. Pinagdarayaan acó ng̃ mg̃a cochero dito sa Maynílà at sinisigawsigawan nilá acó sa malabis na pagsing̃íl, at pinaglalaruan acó patí ng̃ mg̃a bangkero sa ilog Pasig. Nalís aco’t aking tinung̃o ang Lóndres, at ng̃ naroroon na aco’y aking natalós na pinag-uusig acó ng̃ boong galit ng̃ mg̃a fraile; minumura aco’t linalait mulâ sa púlpito, sa confesionario, sa mg̃a salitaan, sa mg̃a dahong limbag at sa mg̃a libritong ipinamamahagui, hangang sa pagcalooban ng̃ mg̃a “indulgencia” ang bawa’t bumasa ng̃ mg̃a libritong iyón. Nangyari ng̃â ang dapat cálabasan: bawa’t isáng sermón, isáng pang̃aral sa confesionario, isáng pagdustâ sa akin ó isang pag-alimura sa mg̃a dahong limbag ó librito ay isáng pagpapailang-ilang ng̃ aking dang̃al sa mg̃a matá ng̃ aking mg̃a cababayan at caláhì. Ilinalaking totoo ng̃ aking loob ang hindî naglilicat na pag-alipustâ sa akin, sa pagca’t sa gayóng gawâ nila’y pinapupurihan nilá acó at ipinakikilala nila, at pinahahalagahan sa daigdig ang mg̃a librong aking kinathâ. Ng̃uni’t maniwalà pô cayó; hubad na hubad acó sa carapatán upang aco’y pag-usiguin at alimurahin ng̃ gayon; sino mang tunay na nacacakilala sa akin ay hindî acó pinupuri at hindî acó papaguiguingdapatin papurihang barilín. Ang tunay na mg̃a pantás at ang magagalíng maglingcod sa tinubuang lúpà ang binabaríl lamang.
Sacá hinarap ni Rizal si párì Faura, marunong na jesuitang director ng̃ Observatorio Meteorológico sa Maynílà, at nagsalitâ:
Natatandaan pô ba ninyo ang inyong sinabi sa akin ng̃ inyong mámasid ang maalab cong pagsasanggalang sa dang̃al at capurihán ng̃ aking láhì? Nagcatotoo pô ang inyóng húlà, tunay pô cayóng profeta: babarilín pô acó.
Pagcatapos ay humíng̃î ng̃ papel, pluma at tinta at cumathâ ng̃ isáng tulâ.
Icaanim na oras ng̃ umaga ng̃ kinabucasang ICATATLOMPO NG DICIEMBRE ng̃ 1896 ay ipinahintulot na macapasoc sa capilla ang canyang iná, mg̃a capatíd at gayon din si G. Josefina Bracken. Niyacap silang lahat ng̃ boong pagsinta, sila’y hinagcan at nagpaalam magpawalang hanggan.
—Lumigaya cayó—ani Rizal—at aco’y magpapahing̃alay na.
Pagyacap ni Rizal sa capatíd niyang matandâ na si G. Neneng Rizal ang ay bumulóng ng̃ ganito:—”Iligpít ninyo ang “cocinilla” co rito. Sa ilalim ng̃ cocinilla’y may papel na nacaticlóp; ing̃atan ninyo yaon at tulà cong pahimacás. Cung patay na aco’y tingnan ninyo ang aking zapatos at doo’y may sulat din acó.”
—¿Anó ng̃ayon ang iyong icabubuhay?—ang huling tanóng ni Rizal cay G. Josefina.
—Mabubuhay acó sa pagtuturò ng̃ inglés—ang sagót ng̃ caniyang casintahan.
—At nagsalita pa sa canya ng̃ ilan sa wicang inglés, wicang hindî natatanto ng̃ mg̃a nagbábantay, at sumagot ng̃ matigás si G. Josefina ng̃ macaalawang: “yes.”
Tumatang̃is ng̃ dî ano lamang ang dalawang babae ng̃ humiwalay cay Rizal, samantalang ito’y nananatiling payapà, na parang walang ano mang nangyayari.
Pagdating sa labás, hinarap ng̃ boong galit ni G. Josefina ang mg̃a castilà, at sinigawan silá, casabáy ng̃ tadyác, alinsunod sa sabi ng̃ castilang periodista na si Don Manuel Alhama:
—¡Miserables! ¡Crueles! (¡Mg̃a waláng dang̃al! ¡malulupít!)—ani G. Josefina.
Hindî namanglaw susumandalî man si Rizal sa boong panahong siya’y nanagál sa capilla. Pati sa pagcain ay magalíng. Paano’y canyang talastás na ang dugô niyang ibubuhos ng̃ mg̃a castila’y maguiguing malusóg na binhî sa icatútubos ng̃ Kinagisnang Lupà; paano’y magáganap ang canyang mithing patotohanan sa boong daigdig na may mg̃a filipinong marunong maghayin ng̃ buhay sa dakilang altar ng̃ pagsinta sa canyang mg̃a caláhì.
Calugodlugod ang anyô ng̃ umaga. Sa silang̃ana’y bagong sumusung̃aw ang maningning na araw, walâ cahi’t camunting alapaap ang lang̃it na dalisay na azul, at palibhasa’y lubhang maliwanag ang panahón, natatanawang magalíng, mulâ sa Luneta, ang bundóc Mariveles at ang Corregidor, ang pulô ng̃ Monja, pulô ng̃ Fraile at ang bundóc ng̃ Maragundong.
Bihirà ng̃ panahóng iyon ang mg̃a filipinong lumalacad sa mg̃a daan ng̃ Maynílà, palibhasa’y naghahari rito ang cabang̃isan, ang cauhawan ng̃ mg̃a castílà, sa dugong caymangui. Hindî magcasiya halos sa mg̃a bilangguan ang dami ng̃ mg̃a filipinong napipiit. Sa Monte de Piedad, sa silong ng̃ Gobierno Civil, sa Bilibid, sa mg̃a Cuartel ng̃ Veterana at sa iba pang mg̃a lugar ay nacapanghihilacbot magdaan; walang nariring̃íg doon cung dî ang cakilakilabot na sigawan ng̃ mg̃a pinapalong nacabitin ng̃ abot-síco. Walang umaaling̃awng̃aw na balità cung dî ang pagpapahirap at pagpatay sa mg̃a filipino ng̃ mg̃a sundalong voluntario ng̃ mg̃a veterana, ng̃ mg̃a verdugong policía, secreta at iba pa, sa udyóc ng̃ mg̃a fraile.
Ng̃ gabing sinundan ng̃ umagang pagbaríl cay Rizal, walang púsong filipinong dalisay na hindî tumibóc sa habág at panghihinayang sa pápataying apóstol ng̃ cagaling̃an at tang̃ing patnugot sa icararang̃al ng̃ bayang itó; walang dibdib ng̃ caymanguing hindî tumahíp sa ning̃as ng̃ ng̃itng̃it ng̃ poot sa mg̃a halimaw na dî nang̃ing̃iming magbuhos ng̃ dugô ng̃ dakilang taong walang ibáng sala cung dî ang pagcamacabayan.
¡Ah, at sino man sa mg̃a nagpapanggap na ministro ng̃ isáng Dios—na bucál ng̃ cagaling̃an, ulirán ng̃ pagcamahabaguin,—na nang̃agpaparoo’t parito sa panonod cay Rizal sa capilla’y walang nábalinong mamag-itan sa Gobernador at Capitan General ng̃ Filipinas, upang howag ituloy ang gagawing catampalasanang walang mapaghalimbawaan ng̃ samâ!… ¡Hindî guniguní man lamang ng̃ mg̃a mababang̃ís sa walang sandatang mailaban, na ang mg̃a putóc na áamis ng̃ mahalagáng buhay ni Rizal ay siyang magguguhò ng̃ canilang capangyarihan sa Dulong Silang̃anang itó!…
Pagtugtog ng̃ icaanim na oras at calahatì ng̃ umaga’y handà na at naroroon na sa capilla ang pulutóng ng̃ mg̃a castilang sundalong artillero, upang ihatíd ang tunay na Bagong Cristo sa Gólgota ng̃ mg̃a Mártir na filipino.
Nagpaalam si Rizal sa mg̃a nang̃agbabantay sa canya, niyacap si G. Josefina at humandâ sa paglacad sa camamatayan. Hindî napanood sa gayong calaguimlaguím na pagpatay ang ama’t ina at mg̃a capatid ni Rizal.
Binalitì na si Dr. Jose Rizal ng̃ abót-sicong mahigpít, at bago pinalacad na tinutugtugan ng̃ mg̃a trompeta at mg̃a redoblanteng tambor. Na sa pag-itan siya ni párì Estanislao March at ni párì José Villaclara. Na sa tabí rin niya si D. Luis Taviel de Andrade, na canyang defensor. Nacatunghay ang maliwanag na nóo, masayá ang mukhâ, nanasnaw sa canyang mg̃a lábì ang matimyas na ng̃itî at banayad ang lácad. Inanyayahan siyang sumacáy sa furgón ng̃uni’t sumagót si Rizal na siya’y may catatagang lacás upang macapaglacad. Sa unahán at hulihán ni Rizal ay mg̃a sundalong artillero ang sa canya’y bantáy. Nagsasalita siya sa mg̃a jesuitang hindî man lamang nang̃ing̃inig ang voces:
—Tinutung̃o natin ang “Calvario Filipino”—ani Rizal sa mg̃a jesuita ng̃ sabing masayá—sa Calvario ring iyan inihandog ang mahahalagang buhay ni párì Burgos, ni párì Gómez, at ni párì Zamorang pinaghandugan co ng̃ walang cahulilip na pagsinta ng̃ kinathâ cong Filibusterismo.
Pagcatanaw niya sa dagat ay nagsalitâ uli:
—¡Pagcagandagandang umaga! ¡Maliwanag na maliwanag ang panahón! ¡Nátatanaw na magalíng ang Corregidor, ang Mariveles at ang mg̃a bundoc ng̃ lalawigang Tang̃uay! Manacanacang nacapaglacad aco rito ng̃ ganito ring umaga, na ang caacbay co’y ang aking pinang̃ing̃ibig na si Leonor.
Idinâan si Rizal sa tabing calunuran ng̃ lunetang pampang̃in ng̃ dagat na pinagdaraanan ng̃ mg̃a carruaje cung nang̃agpapasial cung hapon, at pagdating sa dulo’y saca ibinalic siya sa dacong guitnâ.
Ng̃ dumatíng sa Luneta’y doroon na ang dalawang “Compañía” ng̃ “Batallón de Cazadores expedicionarios número 7″, isáng “Compañia” ng̃ “Batallon de Cazadores n.o 8″, isang “Compañia” ng̃ “Regimiento de línea n.o 70″, na pawang filipino; at isang “Compañia” ng̃ “Batallón de Voluntarios”, na tigsasandaang tao bawa’t “Compañia,” at may casamang mg̃a banda ng̃ música. Ang namiminunò sa lahat ng̃ yao’y ang comandanteng si Don Manuel Gómez Escalante, na anác ng̃ abogadong si D. Juan Gómez, na mestizong castilà at taga rito sa Maynilà. May hinirang na si Comandante Gómez na walong sundalong siyang bábaril cay Rizal.
Ng̃ na sa pagbabarilan na si Rizal, siya’y nakiusap sa capitan ng̃ infanteríang mag-uutos sa mg̃a sundalo sa pagbaríl sa canyá, na siya’y barilín ng̃ paharáp.
—Hindî mangyayari—ang sagót ng̃ capitan—ang útos sa akin ay ipabaríl co cayó ng̃ patalicód.
—Aco’y hindi naglilo sa tinubuan cong lupa at di rin aco nagtasil sa naciong castila—ang tutol ni Rizal.
—Ang catungculan co’y gumanáp ng̃ mg̃a utos na aking tinanggap sa aking púnò,—ang sabi naman ng̃ capitan.
—Cung gayo’y barilín ninyo acó cung paano ang inyong ibig—ang mapanglaw na sagót ni Rizal.
At sacâ nagsalitâ ng̃ wicang tagalog sa mg̃a sundalong bábaríl sa canya:
—Mg̃a cababayan; howag ninyó acong babarilin sa ulo; patamain ninyo ang bála sa tapat ng̃ púsò.
Nagpaalam sa canyang defensor at sa mg̃a humatol sa canyang doo’y caharap, na canyang kinamayan silá ng̃ mahigpít, at nagsalitâ sa mg̃a paring sa canya’y umaacbay.
—¡Pinatatawad co ng̃ taós sa púsò ang lahat!
Humaráp na cúsà sa dacong dágat, sa macatuwid ay tinalicurán niyá ang pulutóng ng̃ mg̃a sundalong sa canya’y bábaril. Ang pulutóng na ito’y walóng sundalong filipino ng̃ regimiento núm. 70, na ang mg̃a dalá’y fusíl Remington. Sa licuran ng̃ pulutóng ng̃ mg̃a filipino’y may isa pang pulutóng na binubuò ng̃ walong sundalong castilang mg̃a cazador, na ang dala’y Mausser naman, sa pang̃ang̃anib ng̃ mg̃a punong castílà na bacâ di bumaríl ang mg̃a sundalong filipino sa capowa filipino….
Nacatindíg si Rizal, unàt ang catawan, tunghày ang ulo, nacalaylay ang mg̃a camay sa taguiliran ng̃ catawan, masayá ang mukhâ; hinihintay ang pagbaril sa canya.
Nang sandaling iyo’y lumapit cay Rizal ang médico militar na si Sr. Ruiz y Castillo, at nagsabi sa canya:
—Casama, ¿maitutulot pô ba ninyong cayo’y pulsuhan co?
Hindî sumagót si Rizal, ng̃uni’t iniabot ang canyang canang camay.
Pinulsuhán siya at pagcatapos ay mulíng nagsalitâ ang médico militar:
—Mabuti pong totoò ang lacad ng̃ inyong pulsó.
Hindî rin sumagót si Rizal, cung di hiniguit lamang ng̃ cauntî ang balicat.
—Lumuhód pó cayó—anang capitan cay Rizal.
Hindî itó umimíc, ng̃uni’t umilíng; sa macatuwíd ay aayaw.
Hindî nalao’t nariníg ang tunóg ng̃ putóc ng̃ walong fusíl Remington, casabáy ng̃ ganitóng malacás na sabi ni Rizal: ¡Consumatum est!
Nakita ng̃ lahát na bigláng pumihit si Rizal at ng̃ huwag sa canyang licód cung dî sa canyang dibdib tumamà ang mg̃a bála, natimbuang siyang patay na anyáng pataguilíd sa dacong canan, hindî pataob, cung dî patihaya’t ang mata’y nacatitig sa lang̃it, “na walang mg̃a verdugo at mg̃a mapang-apì; sa lang̃it na hindî pumápatay ang pananampalataya, at Dios ang siyang naghahárì.” Namatay si Rizal sa balang pahatíd ng̃ canya ring mg̃a cababayang sundalo, tulad cay Cristong capuwâ mg̃a judio rin ang sa canya’y pumatay.
Nilapitan si Rizal ni D. Felipe Ruiz Castillo at ni D. José Luis y Saavedra, at nakita nilang bangcay na ng̃â, ng̃uni’t isá man lamang bala’y walang tumámà sa ulo.
Umaaling̃awng̃aw pa ang walong sabaysabay na putóc ng̃ baríl ay nagsigawan na ng̃ dî ano lamang ng̃ ¡Viva España! ang caramihang lalaki’t babaeng castílà at lalaki’t babaeng lahing castílà na nang̃agsisicsican sa Luneta; sigawang pagdaca’y sinagòt ng̃ pagtugtog ng̃ “Marcha de Cádiz” ng̃ música ng̃ “batallón de Voluntarios”, na ang mg̃a bumubuo’y pawang mg̃a lahing castilà rin.
Dalidaling nilapitan ng̃ isáng castilang pintor ang bangcay ni Rizal at kinunan niya ng̃ larawan.
Pagcatapos matugtog ng̃ música ng̃ mg̃a voluntario ang “Marcha de Cádiz”, ipinag-utos ng̃ Comandante Gómez na humanáy ang mg̃a sundalo at mang̃agdaang lahát sa tabí ng̃ bangcay ni Rizal, na nacatimbuang ng̃ patihayâ at lumálang̃oy sa canyang sariling dugô.
¡Lumiligaya na ang mg̃a fraile! Hindî doblás sa namamatay ang ipinatugtog sa canilang mg̃a campanà, cung dî masayáng esquila ng̃ pagdiriwáng! Nang̃agcacatuwâ ang mg̃a castilà at ang mg̃a lahing castilà, ¡paano’y nang̃acagawâ na ng̃ lubháng malakíng “catapang̃an”: napatay na nilá ang isáng dakilang filipinong walang sandata! ¡isáng filipinong hinahang̃aan ng̃ lahát ng̃ mg̃a pantas sa ibabaw ng̃ lúpà!
Tinawag ni D. Camilo Polavieja, “bayaning” Capitan General sa campanario ng̃ Palanyag, ang médico militar na si D. Felipe Ruiz, at huming̃íng balità tungcol sa mg̃a hulíng sandalî ng̃ buhay ni Rizal, at itó ang isinagót:
—Guinoong General: ¡Hindî co pô mapag-ísip cung papaano’t mangyayaring matawíd ng̃ isáng tao ang gayong lubhang cakilakilabot na sandalî, na dî man lamang nagbago ang caraniwang lacad ng̃ pulsó, bagay na nagpapakilalang ang loob niya’y tiwasay na tiwasay at dî nagugulumihanan ng̃ cahi’t camuntì man.
Hining̃î ng̃ mg̃a magulang at mg̃a capatíd ni Rizal ang bangcay nitô, upang canilang mailibing, ng̃uni’t hindî pumayag si Polavieja.
Nang makita ni Pilato[58], ni Anas[59] at ni Caifas[60], na mg̃a papa ó pontífice ng̃ mg̃a judío, ng̃ mg̃a sacerdote, escriba[61] at fariseo[62], na patáy na ang canilang kinapopootang si Jesús, nagbawa na ang canilang galit, binigyan na nilang capayapaan ang kinitlán nila ng̃ hining̃á, at ipinahintulot nila kay Joseph Arimathea at cay Nicodemo[63] na mailibíng. Hindî gayon ang mg̃a fraile at ang caniláng mg̃a alagád at cacampí, ¡pinag-usig ng̃ canilang galit si Rizal hangang sa maipabaríl; hindî tinantanan ng̃ caniláng poot cahi’t bangcay na, pinabantayán labing limang araw ang libing̃an at malaon ng̃ patáy ay kinagagalitan pa rin!
Datapuwa’t nagtatagumpay ang catuwíran malaon ó madalî, at nagcacamit parusa ang mg̃a tampalasan hanggang sa caniláng mg̃a anàc at inapó.
Binuhat ng̃ mg̃a sundalong castilà ang bangcay ni Rizal, isinacáy sa isáng “furgón”[64] at itó ang sa canya’y naghatíd sa pagbábaunan.
Ng̃ makita niláng dinalá na sa pagbabaunan ang bangcáy ni Rizal, nang̃agsiowî na sa caniláng bahay ang dî mabílang na mg̃a nanood ng̃ boong galác ng̃ sa canya’y pagbaríl, na pawang mg̃a fraile, castilà at mg̃a lahing castilang dito inianac. Ang pinacamarami sa canila’y ang mg̃a babaeng castilà at mg̃a babaeng lahing castilang dito inianac, na ang suot nila’y ang lalong maririkít at mahahalagang damít at mg̃a hiyas, na ano pa’t cawang̃is ng̃ guinágawâ ng̃ una ng̃ mg̃a salaulang babae ng̃ malupít na Roma, cung sila’y may ipinaggágalac na ipinapápatay sa Coliseo.
Ibinaón ng̃ mg̃a castilà si Rizal na waláng cabaong sa lupang canilang hinucay sa libing̃an sa Pácò. Ang pinaglibing̃án cay Rizal ay ang pinaglibing̃án din cay párì Burgos at na sa dacong caliwâ pagcapasoc sa libing̃an ng̃ Pácò, sa dulo ng̃ pabilog na cútà ó pader, at sa daco roon ng̃ cauntî sa pinaglibing̃an sa general Montoro.
Ipinakiusap ng̃ mg̃a capatíd ni Rizal sa mg̃a punong castilà na mangyaring ipagcaloob na sa canilà ang “cocinillang” guinagamit ng̃ caniláng culang palad na capatíd sa “fuerza de Santiago”, ng̃ ito’y nabibilangô pa roon, upang maguing alaala, at napahinuhod namán sa caniláng pakiusap. Pagdatíng sa bahay, canilang hinanap ang casulatang ipinagtagubilin ng̃ nasírà, at nasumpung̃an nilá ang isáng manipís na papel, na mainam ang pagcacaticlópticlóp, na doo’y nababasa sa maliliit ng̃uni’t maliliwanag na letra, ang isáng tuláng wícang castilà, na ang unang talata’y ganito ang saysay: ULTIMO PENSAMIENTO. Ganitó ang tulang iyón sa wícà natin:
HULING CAISIPAN
¡Paálam na sintáng Lúpang-Tinubuan,
Pinacaíibig na áyan ng̃ araw,
Perlang mahalagá ng̃ dágat Siláng̃an,
Edeng maligáyang sa ámi’y pumanaw!
Sa iyo’y handóg co ng̃ ganáp na tuwâ
Yaríng abáng búhay na lanta’t dálità;
Maguíng dakílà ma’y iaalay rin ng̃â
Cung dahil ng̃ iyong icatitimawâ.
Ang nang̃a sa digmáng dúmog sa paglában
Handog din sa iyo ang caniláng búhay,
Hírap ay dî pansin at dî agám-agam
Ang pagcáparool ó pagtatagumpáy.
Bibitayá’t dûsang pasákit ng̃ bang̃is
O pakikibacang lubháng mapang̃anib,
Hindî alumána, cung itó ang náis
Ng̃ Baya’t ng̃ madláng pinacaiibig.
Aco’y mamámatay ng̃ayóng minamalas
Itóng pamumulá ng̃ láng̃it sa sínag
Ng̃ minimithî cong araw na sisicat,
Halíli sa dilím na cagulatgulat.
Cung “grana” ang iyong kinacailang̃an
Ng̃ lalong gumandá núnucang liwaywáy,
¡Dugô co’y ibúbó’t ng̃ isá man lámang
Ng̃ dakilang sinag iyong mapakináng!
Ang mg̃a mithî co muláng magcaísip
Magpahanggá ng̃ayóng maganáp ang baít,
Ang mapanood cang ¡hìyas na marikít
ng̃ dágat Siláng̃ang dito’y lumiliguid!
Matá mong marikít ay lumiligaya,
Waláng bacás luha’t saganâ sa siglá,
Noo’y nacatungháy na waláng balísa,
Waláng báhid poot, muntî mang pang̃amba.
Galác niríng búhay, marubdob cong nais,
¡Lumigaya ikaw! … sigáw ng̃ pagibig
Ng̃ calolowa cong gayác ng̃ aalis.
¡Guinháwa camtán mo! … ¡Anóng pagcárikît!
¡Mátimbuang upang mátaas ca lamang,
Mamatáy at upang mabigyán cang buhay,
Mamatáy sa sílong ng̃ lang̃it mong mahál,
Málibing sa lupang puspós ng̃ carictán!
Cung sa ibáng âraw icáw’y may mápansin
Bulaclac na abâ sa dukhâ cong libíng,
Sumílang sa guitnâ ng̃ damóng masinsín,
Hagcá’t ang halíc mo’y itaós sa akin.
Sa samyó ng̃ iyong pagsuyong matamís,
Dalisay na guiliw ng̃ may sintang dibdib,
Bayâang tumanggap noo co ng̃ ínit
Sa pagcápalibing sa lúpang malamíg.
Bayâan mong acó’y malásin ng̃ buwán
Sa liwanag niyang hináho’t malamlám,
Bayâang ihatíd sa aking baunan
Madalíng mapáwing sínag ng̃ liwaywáy.
Bayâang humibík ang símoy ng̃ háng̃in,
At cung may dumápo sa Cruz ng̃ libing
Na anó mang ibo’y bayâang awitin
Sa húning masayá ang payapang aliw.
Bayâang ang áraw na lubháng maning̃as
Ulán ay tuyui’t sing̃aw ay itaás,
Maguíng pang̃anuring dalisay at wagás,
Calangcap ang áking hibíc ng̃ pagliyag.
Bayâang ang áking maágang pagpánaw
Itang̃is ng̃ isáng cototong sino man,
Cung may magpatungcòl sa akin ng̃ dasál
Acó’y iyo sanang idalang̃in namán.
Idaláng̃in mo rin ang kinapós pálad
Na nang̃amatáy na’t yaóng nang̃aghírap
Sa daming pasakit, at ang lumálang̃ap
Naming mg̃a iná ng̃ luhang masacláp.
Iyong idaláng̃in ang bao’t ulíla,
Ang nang̃apipiit na pinagdurusa;
Iyong idaláng̃ing icaw’y matubós na
Sa pagca alíping láong binabata.
Cung nababalot na ang mg̃a libing̃an
Ng̃ sápot na itím ng̃ gabíng mapangláw,
At cung walang tanod cung di pawang patáy,
Howág gambalàin ang catahimican.
Pagpitaganan mo ang hiwagang líhim.
At mapapakinggan ang tinig marahil
Ng̃ isang salterio[65], ito ng̃a’y aco ring
Ina-awitan ca ng̃ aking pag-guiliw.
Cung ang libing̃an co’y limót na ng̃ madlâ
At walâ ng̃ Cruz at bató mang tandâ,
Sa nang̃agbubukid ay ipaubayang
Bungcalí’t isabog ang natipíng lúpà
Ang mg̃a abó co’y cung ipailanglang,
Maowi sa walâ na pinanggaling̃an,
At macalat na ng̃ang parang capupunán
Ng̃ iyong alabóc sa lupang tungtung̃an.
Sa gayo’y wala ng̃ anó man sa aking
Aco’y limútin na’t aking lilibutin
Yaong impapawid, caparanga’t hang̃in,
At aco sa iyo’y maguiguing taguingtíng.
Bang̃ó, ting̃ig, higuing, awit na masayá,
Liwanag at culay na lugon ng̃ mata’y
Uulit-ulitin sa towi towi na
Ang cataimtiman ng̃ aking pag asa.
Sintang FILIPINAS, lupa cong hinirang,
Dusa ng̃ dusa co ng̃ayon ay paking̃an:
Bilang habilin cong sa iyo’y iiwan
Ang lahat ng̃ lalong inirog sa búhay.
Aco’y yayao na sa bayang payápà
Na walang alipi’t púnong mapang-abâ,
Doo’y di nanatay sa paniniwálà
At ang naghahari’y Dios na dakílà.
¡Paalam na aco magulang, capatid,
Bahagui ng̃ puso’t unang nácaniig,
Ipagpasalamat ang aking pag-alis
Sa buhay na itong lagui ng̃ ligalig!
¡Paalam na liyag tang̃ing caulayaw
Taga ibang lupang aking catowaan!
¡Paalam sa inyo mg̃a minamahal,
Mamatay ay ganap na catahimican!
Jose Rizal.
“¡Walâ isa man lamang salitâ ng̃ pagtatanim sa mg̃a pumatay sa canya!… ¡Pawang pag-ibig na lahát sa caniyang tinubuang bayan at sa canyang mg̃a capanig!” ani Don Wenceslaw E. Retana.
Dinamdam ng̃ Europa, ng̃ América, ng̃ lahat ng̃ bayang civilizado, lalo na ng̃ mg̃a pantás sa lahat ng̃ làhi ang cakilakilabot na pagcápatay sa “Dakilang Tagalog” ng̃ mg̃a castílà.
Si Guinoong Fernando Blumentrit, ang pantás na profesor etnógrafo, ang pang̃ulong nagdamdam, ang isa sa mg̃a pang̃ulong nagpighati ng̃ dî cawásà.
Pakinggan ng̃ írog na bumabasa ang isinulat cay Guinong Mariano Ponce ni G. Fernando Blumentritt, pagcaalam nitò ng̃ calupitang guinawâ sa capatíd na hírang ng̃ canyang calolowa:
“May sugat ang aking púsô!… Natatalastas mo ang calakháng dî ano lamang ng̃ sa caniya’y aking pag-irog!… Nang̃agsumakit ang lalong mg̃a bantòg na tao sa Europa upang siya’y iligtás, datapowa’t hindî nang̃agtagumpáy: ang cálolowang mahal na iyo’y naakyat sa lang̃it, Macasasamáng totoo sa capangyarihan ng̃ castílà ang pagcàpabaril sa caniya: sa macatuwíd ay hindî lamang naguíng waláng cabuluhán ang boong cabang̃isáng iyòn, cung dî isa namang cahaling̃áng calakilakihan sa pamamanihálà ng̃ bayan.
Naglathálà ang marunong na si Blumentritt ng̃ mahahalagang casulatan tungcol sa buhay at pagcamatáy ni Rizal sa “Archivos Internacionales de Etnografía”, sa Leida, sa “Almanaque de Praga ng̃ 1898″ at sa halos dî mabilang na mg̃a pámahayagan.
Nagsaysay rin naman ng̃ malaki’t taimtim na mg̃a pagdaramdam:
Ang Profesor Dr. Renward Braustetter, pantás na malayólogo sa Lucerna.
Ang Dr. Fedor Jagor, aleman, sumulat ng̃ isáng librong ang pamagát ay “Viajes por Filipinas” na isinawicang inglés at castilà.
Ang Dr. Friedrich Ratzel, alemán, marilág na geógrafo at etnógrafo, bantóg sa boong daigdig sa carunung̃an. Sinabi ng̃ pantás na itó sa isáng mahabang casulatang inilathalà sa dahong dagdág, tungcol sa dunong, sa “Allegemeine Zeitung” sa Munich, na mataas ang dunong at matálas ang ísip ni Rizal cay sa mg̃a umusig sa canyá.
Ang profesor M. Buchner, Director ng̃ Museo Etnográfico sa Munich, hirang na totoong malayólogo. Sumulat ang pantás na itó cay G. Ponce at sinabing: “si Dr. Rizal ay ang tagapakiharáp na mahal ng̃ lahing mahál ng̃ mg̃a tagalog, at ang larawan niya’y na sa lalong mahál na pinaglalagyán sa aming Museo.”
Si Monsieur Edmont Plauchut, kilalang orientalista francés, na nacatatalos na magalíng sa Filipinas, na may sinulat na ilang mg̃a libro at manunulat sa mg̃a pahayagang “Le Temps” at “Revue des Deux Mondes.” Pagca alam niyang ipinabaríl si Rizal ay naglathálà ng̃ pagpapapuri sa ating marilág na capatíd at pagcatapos ay sinabi: “¿Ang gayong caraming dugo’y magbung̃a cayâ ng̃ icapagsásarilí ng̃ sangcapuluan? Minimithî co ng̃ boong púsò.”
Ang Dr. W. Joest, profesor sa Universidad ng̃ Berlín, marilág na geógrafo. Naglathálâ ng̃ pagtatacá at pagpapaunlác cay Rizal.
Ang Dr. H. Kern, profesor ng̃ Sánscrito sa Universidad ng̃ Leida at pang̃ulong malayista sa daigdig. Pinuri niyá ang mg̃a librong cathâ ni Rizal.
Ang Dr. J. Montano, francés, bayaning maglalacbay, marunong ng̃ sarisaring wicà at pantás na antropólogo; nagparang̃al cay Rizal.
Ang Dr. F. Muller, profesor sa Universidad ng̃ Viena, dakilang filólogo; naghayag ng̃ canyang panghihinayang cay Rizal. At gayon din ang mg̃a marurunong at maririlag sa taong sumusunod.
Ang pantás at bantog na literatang holandesa na nagpapamagat ng̃ “H. D. Teenk Willink.”
Si Mr. Manfred Wittich, manunulat na taga Leipzig.
Si Dr Betances, político cubano.
Si Dr. Boettger, bantóg na naturalista alemán.
Si Dr. A. B. Meyer, Director ng̃ Museo Etnográfico sa Dresde, cárilagdilagang filipinólogo at isa sa lalong totoong nagmamahal cay Rizal.
Si Monsieur Odekerchen, Director ng̃ páhayagang “L’Express”, sa Lieja.
Si Dr. Ed Seler, na naghulog sa wicang aleman ng̃ Huling Caisipán ni Rizal.
Si Mr. H. W. Bray marunong na manunulat na inglés.
Si Mr. John Foreman, na sumulat ng̃ iláng libro tungcol sa Filipinas.
Si Herr C. M. Heller, naturalista aleman.
Si Dr. Stolpe, pantás na taga Suecia.
Si Herr Armand Lehinaut, ingeniero at literato austriaco.
Si Dr. J. M. Podhovsky, balitang manunulat na teheque, at iba pang lubhang marami.
At cung dito’y ilalagda ang talaan ng̃ mg̃a libro, ng̃ mg̃a “revista” at ng̃ mg̃a “periódico” na nang̃agbigay dang̃al cay Rizal ay hindî matatapos. Tatatlompong araw pa lamang ang nacararâan mulâ ng̃ barilín si Rizal ay nacatipon na ang pantás na si Blumentritt ng̃ pitompo at tatlong “periódico” sa Europa na pumupuri cay Rizal at nagsasaysay ng̃ malaking pagdaramdam ng̃ sa canya’y pagcápatay; isipin ng̃ bumabasa cung gaanong dami cayâ ang mg̃a isinulat tungcol sa canya ng̃ macaraan na ang ilang bwan. Carapatdapat bangguitin ang mg̃a páhayagang “Leipsinger Illustrirte Zeitung”, “Allgemeine Zeitung”, “National Zeitung”, “Berliner”, “Tageblatt”, “Frendenblats”, “Hamburger”, “Nachrichten”, “Globus”, “Kolnische Zeitung”, ang “Ost Asien” na pinamamatnugutan ng̃ pantás na japonés na si Kisak Tamai, at iba pang maraming páhayagan sa Alemania, ang “Boletin” ng̃ mg̃a Orientalista sa Austria; ang “De Indische Gids”, sa Amsterdam; “New Yorker”, “Staatszeitung”, “Patria”, “New York Herald”, “The San Francisco Chronicle”, sa Estados Unidos; Le Temps”, “L’Eclair”, “La République Cubaine”, sa Paris; “L’Express” at “La Réforme” sa Bélgica; “Opden Uitkijk”, sa Holanda; “London Ilustrated News” at “National Review” sa Inglaterra; iláng mg̃a páhayagan sa Austria-Hungría, sa Suecia, at iba pa; ang lahát ng̃ mg̃a páhayagan sa Singapore, sa Hongkong, sa Macao, Shanghai, sa Japon, sa América Latina at iba pa.
Maraming mg̃a dakilang “Velada” ang inihandog sa pag-aalaala cay Rizal sa mg̃a ciudad ng̃ sangsinucob. Ang isa mg̃a Veladang iya’y ang idinaos ng̃ ica 20 ng̃ Noviembre ng̃ 1897 ng̃ “Sociedad Antropológica” sa Berlin, sa ilalim ng̃ pamamatnugot ng̃ pang̃ulong antropólogo sa boong tinacpang si Virchow. Binasa sa Veladang iyon ang “Huling Caisipan” ni Rizal sa tuláng aleman ng̃ Dr. Ed. Seler.
Naghandog din ang mg̃a norteamericano ng̃ pagbibigay-dang̃al cay Rizal, ng̃ ica 19 ng̃ Junio ng̃ 1902 sa bahay ng̃ mg̃a Representante, sa Washington, na ipinakilala nilang si Rizal ay cawang̃is din ni Washington, na may carapatáng igalang at alayan ng̃ ganáp na pagpupuri ng̃ sangcataohan. Umuugong, tunay na umuugong ang dakila’t cagandagandahang bahay ng̃ mg̃a Representante sa Washington sa pagbibigay-dang̃al sa walang cahulílip nating capatíd.
Naghandog din ng̃ maning̃as at cágalingaling̃ang pagbibigay dang̃al cay Rizal, sa pamamag-itan ng̃ isáng talumpatì si Theodore Roosevelt, presidente ng̃ Estados Unidos: sinabi niyang carapatdapat uliranín ang buhay ni Rizal at ang mg̃a librong kinathâ niya’y Evangeliong pumapatnugot sa landás ng̃ icasusulong, iguiguinhawa at icaririlág ng̃ mg̃a bayan.
Pakingan naman natin ng̃ayón ang salitâ ng̃ pahám na manunulat na castilang si D. Wenceslao E. Retana:
“Pagcatapos—anya—nang maiclíng casaysayang ito, na nagpapakilala ng̃ isáng culabóng sinag ng̃ malakíng pangguiguilalás ng̃ gayong caraming lubhang maririlag na mg̃a tao, mang̃ang̃ahás camíng isumag ang pasiyang sinabi sa Gobierno tungcól cay Rizal ng̃ Excelentísimo Señor Don Nicolás Peña, Auditor ng̃ Ejército ng̃ Filipinas. Alinsunod sa sinabi ng̃ guinoo, si Rizal ay isáng pang̃ahás na hindî man lamang marunong sumulat at hindî maalam mag-isíp ísip…. ¡Lakíng kahapishapis na caibhán ang namamasdan sa pasiya ng̃ Guinoong Peña, na caya lamang kilalá ay salamat sa “Anuario Militar ng̃ España”, sa mg̃a pasya ng̃ mg̃a Virchou, ng̃ mg̃a A. B. Meyer, ng̃ mg̃a Kern, ng̃ mg̃a Blumentritt at ng̃ lubhang maraming mg̃a pantás na hinahang̃aan at bantog sa boong sinucob! Datapuwa’t lalo ng̃ kahapishapis ang isa pang pagcacaiba: ang sinasalitâ ng̃ “La Independencia”[66] sa canyang pagsasaysay ng̃ malaking pagdaramdam ng̃ boong sancataohang may magandang asal ng̃ maalaman nila ang pagcamatay ni Rizal … “Laking kaibhang-anang “La Independencia”—ng̃ ganitong pagpapakita ng̃ sancataohan ng̃ canyang pagpipighatî sa pagpatáy cay Rizal, at yaong “sayáw sa mg̃a patay” na guinawâ ng̃ mg̃a castílà sa canilang pagcacatowâ ng̃ pagcápatay sa canilang tinampalasan, sayaw sa mg̃a patáy na canilang idinaos sa ibabaw ng̃ bagong catatabong baunan ni Rizal na ano pa’t canilang guiniic at minunglaymunglay ang mg̃a corona at mg̃a bulaclac na inilagay sa ibabaw ng̃ libing̃ang iyon ng̃ masintahing mg̃a camay ng̃ mg̃a catoto!”
Pinabantayán ng̃ Excelentísimo Señor Don Camilo Palavîeja, Teniente General ng̃ Ejército ng̃ España at Gobernador at Capitan general ng̃ Sangcapuluang Filipinas ang libing̃an ni Dr. Jose Rizal sa loob ng̃ labing limang araw at labing limang gabi. Limampong sundalong castílà, isáng capitan, isáng teniente, isáng sargento segundo at dalawang cabo ang nang̃agbantay. Pínabantayan sa pang̃ang̃anib na bacâ nacawin ng̃ mg̃a tagalog ang bangcay ni Rizal, at bago ipamalitang ito’y muling nabuhay. Walang pinag-ibhan cay Jesucristo.
Ng̃ macalampas na ang labinglimang araw, mulâ ng̃ ibaón sa lupà, si Rizal na walang cabaong at waláng balot man lamang, na baníg, iniwan na ng̃ mg̃a, nagbábantáy.
Tinandaan na lamang ng̃ mg̃a capatíd ni Rizal ang pinaglíbing̃an nito ng̃ isáng cruz.
Ng̃ buwan ng̃ Agosto ng̃ 1898, ng̃ magtagumpay na ng̃ lubos ang mg̃a filipinong revolucionario at ng̃ maibabâ na sa Filipinas ang bandera ng̃ España, hinucay ng̃ ating mg̃a caláhì ang libing̃an ni Rizal, kinuha nila ang mg̃a butó at bung̃ô nito, inilagay nila sa isáng mahalagang urnang gawâ ng̃ bantog na escultor na si Guinoong Romualdo Teodoro de Jesús, at pagcatapos ay inihatid ng̃ di mabilang na tao ng̃ boong galang sa bahay ng̃ canyang ina. Buongbuo ang bung̃ô ng̃ úlo ni Rizal, na ano pa’t napagkikilalang hindî nasugatan ng̃ bala. Datapuwa’t ng̃ hanapin sa zapatos ang casulatang bilin ng̃ nasirà, ang papel ay naguing pulbos na’t wala ng̃ mabasa cahi’t isáng letra man lamang. ¡Cahapishapis!…
Ang mg̃a sinaysay co sa mg̃a talatang natalikdan ay mg̃a balitang bigay sa akin ni G. Saturnina Rizal, ng̃ canyang esposong si G. Manuel Hidalgo, ng̃ mg̃a caibiga’t cakilala ni Rizal at ang iba’y aking nabasa naman sa librong “Vida y escritos del Dr. Rizal,” na sinulat at inihayag ni Don Wenceslao E. Retana.
Sa libro ring “Vida y escritos del Dr. Rizal” ay aking sisipiín ang mg̃a saysay ni Don Francisco Pi y Margall, ng̃ sinabi ng̃ si Don Wenceslao E. Retana, ni Don Miguel de Unamuno at ni Guinoong Javier Gómez de la Serna, ang tatlong nauna’y castílà at itong hulí ay cababayan natin, sa pagca’t dito siya inianâc, tungcol sa España, sa Filipinas, cay Rizal at sa mg̃a fraile.
Mg̃a saysay ni Don Francisco Pi y Margall:—”Sawíng palad ng̃â ang mg̃a nasásacop ng̃ ating capangyarihan sa dacong Oceanía: hindî ipinagcacaloob sa canila ang mg̃a “derechos políticos”, ang mg̃a carapatán ò catuwiran bagáng ucol sa táong namamayan, ayaw ipagcaloob sa canilá ang catuwirang magcaroon ng̃ mg̃a tagapakiharáp sa Capulung̃ang-Bayan, ayaw alsín sa canilá ang pamatoc na sa canila’y isinacláy ng̃ mg̃a fraile, at pagca nauucol sa iguiguinhawa ng̃ canilang catawan sila’y nililimot na parang hindî mg̃a caanib ng̃ España. ¿Papaanong iirog sa atin ang mg̃a taong doo’y nananahan? ¿Papaanong hindî magdaramdam ng̃ malaking pagcainíp upang sila’y macaligtás sa cahariang sa canila’y namamahalang tulad sa mg̃a unang panahon ng̃ pagcalupig sa canila? Cung dumating ang araw na sila’y manghimagsíc, ¿anong cacatuwiranin natin upang tayo’y dumaíng?”
Ganito naman ang mg̃a pananalita ni Don Wenceslao E. Retana:
“Si Jose Rizal ang siyang buháy na nagpapakilala ng̃ ating cahapishapis na pamamahala sa ating sacop na ibáng lupaín. Hindî mangyayaring mapapanatili ang pagcasacóp ng̃ isáng caharìan sa ibáng lupaín cung dì sa pamamag-itan lamang ng̃ dalawang paraan: O sa cusang calooban ng̃ mg̃a tubò sa ibáng lupaíng iyon, ó sa sápilitan. Carapatdapat sabihing cailan ma’y walang ano mang guinawâ ang España upang manatiling cusà ang mg̃a nasasacop na taga ibàng lupain sa pagkilala sa canyang capangyarihan; salung̃at na salung̃át ang gayón sa patacbó ng̃ caisipán ng̃ ating láhì: sa tuwi na’y ipinalagay ng̃ dalisáy na castílà, na hindî tunay na guinagamit ang capangyarihan sa nasasacop na ibáng lupaín, cung hindî sinusupil ang mg̃a tagaroon upang sumunód sa bawa’t maisipan ng̃ nacapangyayari. (At unawaing tinatawag na nacapangyayari, hindî ang Estado[67], at hindî rin ang Púnò ng̃ Estado, cung dî ang castílà). Pinapanatili ng̃ España sa pagkilala sa canyang capangyarihan ang nasasacop na mg̃a taga ibang lúpà sa pamamag-itan ng̃ lacás. Datapuwa’t palibhasa’y hindî sumásapat ang nacucuhang salapî sa Filipinas upang doo’y mapapanatili ang isáng malakíng hucbó ng̃ mg̃a castilang tunay, minagalíng ng̃ España—cahi’t kinikilalang isáng “casamang kinacailang̃ang gawín”—ang papamalaguîin sa walang taning na panahón ang calacaráng mulâ sa lacás ng̃ “hicayat” ng̃ fraile, na ano pa’t hinang̃ad ng̃ España ang magawâ ang hindî mangyayaring bagay, na magcásabay ang pamamahalà ng̃ fraile at sacâ ang paglagô ng̃ mg̃a carunung̃an ayon sa bagong caisipán. Datapuwa’t hindî macagaganáp ang fraile sa canyang tungculing “pagcafraile”, cung hindî niya gagamitin, ano mang cáratnan, ang canyang “tinutuntong landás”, na ito’y dî iba cung dî ang paraang papanatilihin ang bayan sa carilimán ng̃ isip at sa hindî pagcatantô nang magagandang caasalán, at ang naguing bung̃a ng̃ gayong hidwang palacad (papamalaguiin bagang “indio”[68] ang filipino hanggang nabubuhay) na laban sa mapilit na cahing̃îan ng̃ lacad ng̃ panahón (cahing̃îang hindî macataliwacás at ayaw namang tumaliwacás ang caramihan sa mg̃a filipino) ay ang pagsilang ng̃ paláisipang-bayang talastas na ng̃ lahát cung paano ang kináwacasan.
“Hindî lamang ang dî malilagang batás ng̃ panahón ang calaban ng̃ lumang palacad; calaban din naman ang mg̃a castilang anác sa España, na sa cawacasa’y ipinalagay niláng bawa’t fraile ay canilang capang̃agáw; at sa ganito’y sa canilang cahapishapis na pag-uunahan sa pagsisirâan, silasilá ring mg̃a castilang may “hábito” ó walang “hábito”, may ahit sa ulo ó walang ahit ang siyang nang̃aglugsôan ng̃ canicanilang puri, hanggang sa mapagkilala tulóy ng̃ mg̃a túbò sa Filipinas ang taglay niláng budhî. Sa isáng bagay lamang nang̃agcacaisa ang mg̃a ganap na castilà, may ahit sa ulo ó walâ; ang papanatilihin sa pagca-”indio” ang mg̃a pinamamagatang “indio”; bagay na udyóc ng̃ capalaluan ng̃ mg̃a castilâ, capalaluang lalong lumúlubhâ, samantalang lalong mahigpít; ang pag-ibig ng̃ castílà sa canyang kinamulatang bayan (!)
“……………………………………………..Untiunting guinágawang “guinoo” ng̃ Gobierno ng̃ España ang mg̃a filipino; ng̃uni’t sa pagca’t nananatili ang fraile, ang cototohana’y nananatìli naman ang filipino sa “pagca-alipin”, at ang nangyayari’y samantalang lumalaganap ang pagbibigay catuwiran, lumulaganap naman ang pagyurac sa catuwiran. Nananatili ang pang̃ulong púnò sa Colonia[69] sa pagtataglay ng̃ capangyarihang magawâ ang bawa’t maibigan, at nananatili naman ang fraile sa pagca siyang namamag-itan sa Bayan at sa Gobierno, at sa ganitong calagaya’y walâ ng̃ang kinácamtang masasabing ligaya ang “indio”, liban na lamang sa ligayang papaguing dapatin ng̃ fraileng sa canya’y ipagcaloob.
Lubós ng̃ang naguing magcaaway na totoo ang “Fraile” at ang “Progreso”[70]: calabisán ang alín man sa dalawa. Minamagalíng ng̃ mg̃a filipino ang “Progreso.” Datapowa’t cung alisín ang fraile; ¿alín ang “lacás” na icapipiguil sa paghiwalay ng̃ colonia? At sa ganito’y ¿di baga dapat na ipalagáy na “sospechoso”[71] ang filipinong magmunacalang magwacsì ng̃ “lacás” ng̃ fraile? Nariyan ang ugát ng̃ dî magaping capangyarihan ng̃ fraile: hindî ng̃â mangyayaring mahalinhan silá. Nalalaman ng̃ mg̃a fraile ang bagay na itó, caya’t guinágawâ nilá bawa’t maisipan. At ang Gobierno ng̃ castilang nagpapacapagal ng̃ dî ano lamang sa iguiguinhawa ng̃ mg̃a filipino, gayon ma’y hindî mangyaring dî niya gamitin ang fraileng magpacailan ma’y siyang bucál ng̃ ipinaghihirap ng̃ canyang mg̃a sacóp na iyang pinagsisicapan niya ang pagtatamó ng̃ “magandang palad.”
…………………………………………..
“Samantalang nananatili sa alaala ng̃ bayang Filipinas ang hindî pag limot cay Rizal, mananatili naman sa bayang iyon ang pagmimithing magcaroon ng̃ isáng Bayan puspós sa carapatán at may magandáng caasalán. ¡Sa abâ ng̃ Filipinas cung sa canya’y lumípas ang pag-aalaalang iyan! ¡Hihibic siya sa caalipnang atang ng̃ mg̃a taga ibang lupaín! At lalò pa ng̃ang magalíng sa matandang España na mamuhay ang canyang naguíng anác sa marilág na casarinlán cahi’t na sa carukhâan, at huwag pawîin sa dibdib ang catibayan ng̃ dating pagguiguiliwán, cay sa magtiis ang naguíng anác na iyan sa pagcasacóp ng̃ isáng áli, na cahi’t magpacayamanyaman ay hindî magtátaglay cailan man niyang talinghagà at di mapagwaring pagsintang catutubò ng̃ tunay na iná…………………………….”
¡Cahabaghabag na España, na totoong ipinagsisigawan sa pagdiriwang ng̃ mg̃a líbolibong halíng, na conowa’y sumísinta sa kinaguisnang bayan!… ¡Cahabaghabag na España!… ¡Ng̃ umaga ring iyón, casabay ng̃ tugtóg ng̃ “Marcha de Cádiz” na naalis na patuluyan ang paghahári mo sa púsò ng̃ Filipinas! Ang púsong iyan ay ang cay Rizal na pinaglagusan ng̃ bala, ¡oh culang palad na España! ng̃ iyong mg̃a mapagpaconwaring sumisinta sa kinamulatang lupa!… Hindî; hindî ikaw, loob mahal na España, ang umamis ng̃ buhay ng̃ Dakilang Banál na iyón, ang taong yaong itinutulad cay Jesucristo ng̃ boong catuwiran ng̃ pitong ang̃aw-ang̃aw na pawang naguing mg̃a anac mo: ang pumatay sa canya’y ang budhing hílig sa cariliman ng̃ mg̃a iniyanac sa iyong lupaíng inudyucan ng̃ isang pulutong ng̃ mg̃a fraile; iyang mg̃a fraileng cung hindî nang̃atutong gumanáp ng̃ canilang mg̃a catungcalang mahál, ang lalong mg̃a mahal na catungculan sa mg̃a nagpapang̃alang “Ministro ng̃ Dios”, na mang̃agsidalaw sa capilla upang ihandog ang canilang mg̃a abuloy sa calolowa ng̃ hinatulang patayín, ay nang̃atuto namáng pumaroon sa capatagan ng̃ Bagumbayan upang magcamít ng̃ lihim na galac sa panonood sa pagcapatimbuang ng̃ Dakilang Mapaninta sa calayaan, na ang guinawang sangcala’y ang balat-cayong pagsintá sa kinamulatang lúpà sa hang̃ad nilang patdín ang sumusunog sa canilang cauhawan sa dugô ng̃ mg̃a filipino … At samantalang sinasabi ni Rizal sa isang jesuita, sa calaguimlaguím na sandalíng iyon:—”¡Amá: pinatatawad co ang lahát ng̃ boong púsò, sino ma’y walâ acong kinasasam-an ng̃ loob!—ang mg̃a fraile, at cung dî sila’y ang canilang mg̃a caanib, ay isinusulat naman nila sa “La Voz Española” ang ganito:
“At sa ganyan lamang paraan, sa “PAGWALIS” ng̃ masamang binhî, sa “PAGGAPAS” ng̃ mg̃a tuyóng uhay sa halamanan, maiilagang magpahamac sa canilang sarili ang mg̃a mangmang at ang mg̃a magdarayang tacsíl na ipinagtumulac ng̃ lalong mg̃a budhing tampalasan sa pananandata laban sa Inang bayan, at ang mg̃a itinulac ng̃ manggagamot na mestizong insíc sa paglabág at sa pagtalicód sa pananampalataya.”[72]
“¿Paanong hindî bábarilin si Dr. Jose Rizal ay ang pasiya ng̃ mg̃a namamatnugot sa caisipang bayan sa Filipinas, ang icaliligtas lamang ng̃ España sa canyang colonia malaya ay ang “PAGWALIS” at “PAGGAPAS”, sa macatuwid baga’y ang “PAGLIPOL” (sa mg̃a filipino)? ¿Sa caculang̃ang palad ay hindî pa nagaganap ang pagcatuto ng̃ mg̃a castílà: baga man sa alin mang lupaín at sa alin mang panaho’y pawang capahamacán ang ibinung̃a ng̃ paraang “WALIS” at “GAPAS”, ay siya ring ipinagpatuloy na gawin sa Filipinas … At sa “pagwawalìs” at sa “paggagapas, na casabay ang pagtugtog ng̃ “Marcha de Cádiz” at ang sigaw na “¡Viva España!” ay nawalâ sa atin ang magandang Capuluang iyon, sa pagpapalag-ós ng̃ bála sa canyang púsò sa púsò ng̃ pang̃úlo ng̃ mg̃a táong doo’y inianac, ang maningning na tagalog na si Jose Rizal.”
……………………………………………. “Halos ang boong casalanan ng̃ lubhang casakitsakit at hindî na magágamot na pagcacámali ay na sa Arzobispo at na sa mg̃a fraile. Cung hining̃ì sana ni pàrì Nozaleda at ng̃ mg̃a fraile ang “indulto” ni Rizal, hindî lamang sa catuparan ng̃ isáng catungculang lubhang nauucol sa nang̃agpápanggap (¡lakíng capusung̃an!) na mg̃a “kinàcatawan ni Jesucristo sa ibabaw ng̃ mg̃a lúpà” (ni Jesucristong bucál ng̃ cabaitan at ng̃ pagcacaawang-gawâ); cung dî naman ng̃ canilang maisu-at sa mg̃a mapupusoc na dibdib ang pagcapamag-itan nilà at ng̃ huwag mábaril si Rizal, bagay na cung guinawâ nila’y maaasahan halos na humilig disin ang calooban ni Polavieja sa pagcaawâ. Datapuwa’t sa gayòng patacbó ng̃ ísip ng̃ mg̃a fraile, na “¡WALIS!” at “¡GAPAS!” silá ng̃a ang lalong totoong nangagdaramdam ng̃ pagcauhaw sa dugô silà ng̃a ang lalong nagtataglay ng̃ lubháng malakíng pagtatanim ng̃ galit (¡ganyan ang canilang pagtupad sa “ibiguin mo ang capuwa mo tawo na gaya ng̃ pag ibig mo sa iyong sarili!”) laban sa marilág na tagalog, at hindî ng̃a ang paghing̃ì ng̃ “indulto” ang canilang guinawà, cung dî ang pagparoon sa Bagumbayan, puspos ng̃ hindî nila maicailang ligaya, upang mapanood ng̃ canilang sariling mg̃a matá, na tunay ng̃ang natimbuwang si Rizal at hindî na muling macababang̃on pa … ¡Pagcalakilaking capang̃itan ng̃ asal na íyan cung panonoorin sa talárò ng̃ caisipan! ¡Hindî ng̃a mangyayaring dî caririmariman ng̃ talárò ng̃ caisipan ang ganyang casamasamaang cagagawán ng̃ mg̃a taong sinasabing mg̃a apóstol ng̃ religión ng̃ pagsisintahan ng̃ lahat ng̃ mg̃a inianac! ¡At caya ganyan ng̃a ang nangyari, na samantalang natutuclasan ni Rizal na siya’y huwag malimot ng̃ sangcataohan magpasawalang hanggan, ibinubuhos naman ng̃ mg̃a ganid na fraileng iyang tunay na caalit ng̃ wagás na budhíng binyagan, sa canilang talagang hindî nagcalinis na “historia” ang calakilakiha’t macapál na dung̃is, na ano pa’t magpacaílan ma’y walang macalilinis na ano mang lejía, mg̃a panalang̃in ó mg̃a himalâ man”….
“Tíniis ni Rizal—anáng pantás na castílang si Don Miguel de Unamuno ang mahambóg na cagaspang̃an ng̃ asal ng̃ (lahing) putî, asal na magaspang na walang maiuucol cung dî ang salitang griego: “authadía.” Ang cahulugan nito’y ang pagcalugod ng̃ isáng tao sa canyang sarili, ang canyang pagcagalác na siya’y naguing siya, ang mag alíw sa canyang sarilí, at sa cawacasan, ang caraniwang cahulugan, ay ang pagmamalakí, pagwawalang pitagan sa ibá “authádico,” at nagmamalaki, sa hindî pagcaunáwà ng̃ cálolowa ng̃ iba, samacatuwid baga’y sa casalatan ng̃ canyang cayang másoc sa mg̃a calolowa ng̃ mg̃a iba at makita at damdamín ang daigdig na gaya ng̃ canilang pagcakita at pagdaramdam.”
“Carapatdapat pagsiyasating magalíng-ani Guinoong Javier Gómez de la Serna naman—ang cataohan ni Rizal. Nabuhay na tatlompo at limang taón: naliguid na niya ang daigdig pagganap niya ng̃ icadalawampo’t pitong taón; siya’y médico, novelista, poeta, político, filólogo, pedagogo, magsasacá, tipógrafo, políglota, (mahiguit na sampong wicâ ng̃ iba’t ibang bayan ang nasásalità), escultor, pintor, naturalista, caanib sa mg̃a bantóg na mg̃a Capisanang tungcol sa dunong, sa Europa; ibininyag ang canyang pang̃alan sa mg̃a bagong bagay na canyang na tuclasan; nanahán at nag-aral sa mg̃a malalaking pang̃ulong bayan sa Europa at América; hindî cacaunti ang bilang ng̃ dahon ng̃ librong ito ang kinatatalaan ng̃ canyang mg̃a libro at mg̃a casulatan. Nang̃ag-alay dahil sa canyang pagcamatay ng̃ mg̃a “velada” at mg̃a patungcol na alaala ang ilang mg̃a capisanan ng̃ mg̃a pantás, at ang mg̃a páhayagan sa boong tinacpan. Iyan ang taong ating binaril.”
Niyayo’y buwan ng̃ Agosto ng̃ 1882.
Nalilipos ng̃ laguím ang boong Maynila; cakilakilabot ang pagcacamatay ng̃ tao dahil sa sakit na “cólera”. Casalucuyang inilalathalâ niyon ang “Diariong Tagalog”; dalawa caming mánunulat sa wícâ natin sa páhayagang iyon, ang tang̃ing macabayan at cárilagdilagan filipinong si Gat Marcelo Hilario del Pilar Gatmaitan at acó. Datapuwa’t ¡ay! ng̃ panahong iyo’y natatanicalaan ang calayaan ng̃ mg̃a panitic, walang nasasaysay cung dî ang papaguingdapating itulot ng̃ macapangyarihang dito’y nagmamay-arí ng̃ buhay, dang̃al at pamumuhay ng̃ mg̃a culang palad na filipino. Sa guitnâ ng̃ gayong cahapishapis na calagaya’y siyang pagdating sa amin ng̃ isang sulat na galing Barcelona, liham ni Rizal na may calakip na isang mababang casulatang wicang castilà, na “Amor Patrio” ang nababasa sa unang talatà, at ang firma’y “Laong-Laan”. Walang cahulilip na lugod ang aming tinamó ng̃ basahin naming dalawa ang casulatang iyon. Maalab at dalisay na pagsinta sa tinubuang lúpà ang doo’y nálalamang sinasaysay sa calugod-lugod na pagcacahanay, mg̃a hiwagang pananalitang sacdal cagandahang tumátaos sa púsò ng̃ bumabasa. Nagpang̃agaw caming dalawa ni Gat Marcelo sa paghuhulog sa wícang tagalog ng̃ casulatang iyon, at sa cawacasa’y pinagcayarían naming ang calahating dacong una’y siya ang tatagalog, at acó naman ang calahating dacong hulí. Palibhasa’y numanamnam ng̃ timyas ng̃ pananalitâ ni “Laong Laan”, hindî cami nagdamdam pagod ng̃ paghuhulog sa sariling wicang dukhâ ng̃ casulatang na sa mayamang wicà ni Cervantes, at pagdaca’y inilathálà namin sa páhayagang iyon. Mulâ niyo’y kinaguiliwan co na ng̃ lubos ang calahing sa pagsulat ay aking napagkilalang may pusong wagás na macabayan, ano pa’t laguing sumunodsunod sa canya ang aking calolowa sa walang licat na canyang pagsusumicap sa icaririlag ng̃ bayang minamahal, at towi na’y nakipanig sa canyang towâ ó hapis……
Napipiit acó sa bilanguan ng̃ Cádiz, España, casama ng̃ lubhang maramíng gaya co ring ipinatapong mg̃a filipino at ilang filipina ng̃ Gobierno ng̃ castilà, ng̃ aking mabasa ang “telegrama” sa mg̃a páhayagan doon, tungcol sa pagcápabaril ng̃ mg̃a halimaw na ganid sa Dakilang Anak ng̃ linuluhuran cong Inang Bayan. Nanghilacbót aco’t lalong pinaglahuan ng̃ pighatî ang calolowa cong gapós na ng̃ hapis sa pagcapalayô sa kinamulatang lúpà, sa magulang, asawa’t mg̃a anác, na pawang sinusuyuan ng̃ maalab na pagsinta…..
Ng̃ macaowî acó rito sa Filipinas ng̃ taóng 1899, ang unang minithî co’y macapagtayô ang lahing caymanguí ng̃ isáng marikít na “monumento” na cailan ma’y magpapaalaala sa boong sinucob cay Dr. Jose Rizal, at ng̃ mabigyang caganapán ang gayong nais, inísip cong yumárì ng̃ isáng mahalagang “Album”, na ang bawa’t daho’y gawâ ng̃ isáng matalinong filipino. Nang masabi co ang gayong panucalà sa macabayang si G. Eulalio Carmelo, pagdaca’y binigyan acó ng̃ bilang ambág niyang limang daang cartulinang catatagang dahon ng̃ sinabi ng̃ Album: ipinamahagui co ang mg̃a cartulinang iyon sa mg̃a paham, sa mg̃a literato, poeta, escritor, periodista, músico, pintor, dibujante at iba pa, upang bawa’t isa’y magtitic doon ng̃ acalain niláng pintura, música, caisipan, dibujo ó ano mang macapagpapahalaga sa “Album.” Gumanáp ang lahat at ibinigay ng̃ bawa’t isá ang canicanilang gawâ sa itinayóng “Capisanan sa pagpapaunlac cay Rizal”, upang ipaencuaderna ang “Album” at pagcatapos ay parifahan, at ang mapapagbilhán sa mg̃a billete ng̃ rifa’y mapagpatuunan ng̃ gugugulin sa Monumento cay Rizal. Naggayac naman acó ng̃ isáng mainam na “Velada lírica, literaria at instrumental,” na guinanáp ng̃ ica 30 ng̃ Diciembre ng̃ 1899 sa teatro Libertad. Agawán at hinanakitan pa ang pagbilí ng̃ billete. Maraming mg̃a palco ang naipagbilí ng̃ tigsasandaang piso at mg̃a butacang naipagbilí hangang tigdadalawampo’t limang piso, mg̃a salapíng tinanggap na lahat ng̃ sinabi ng̃ pang̃ulo ng̃ Capisanang gaya rin naman ng̃ “Album”. Nang macaraang iláng linggo mulâ ng̃ gawin ang velada’y inacalà cong mauusisà co na cung gaano ang kinálabasan, pagcatapos maawas ang gugol, ng̃uni’t nasayang ang aking pagál sa pag-uusisà: salapî at “album” ay capowa nang̃aligpit sa lihim ng̃ dî co mataroc, ng̃ dî co mawataswatasang “lalim ng̃ catalinuhan at dunong” ng̃ mg̃a “maririlag na macabayang” sa “talinghaga’y” nang̃ag-iing̃at ng̃ lubhang mahalagáng salapíng ambag ng̃ bayan sa Revolucion … Ng̃ waláng caratnan ang maulit ng̃uni’t mapitagan cong pag-uusisa’y iniwan co ang gayóng gawang hindî abot ng̃ aking caya, at nag isip acong magtatag ng̃ isáng hayág na ambagang hindî lamang hubad sa mg̃a “hiwagang” di cayang saliksikin ng̃ cutad cong baít, cung dî lubos na lantaran at malayo sa camay ng̃ mg̃a “cababalaghan”: madalás ng̃ nangyari sa akin yaong casabihan ng̃ mg̃a castílàng: “unos tienen la fama y otros cardan la lana”[73] “iba ang nabúbusog at aco ang napapagbintang̃an”, caya’t humanap aco ng̃ paraang mailagan ang gayong cahidwâan, Nakiusap aco cay general McArthur, na ng̃ panahong iyo’y siyáng Gobernador Militar dito sa Filipinas, at cay Mr. William H. Taft, na niyo’y Presidente ng̃ Comisión Civil, na mangyaring abuluyan nila aco sa adhicang macapanghing̃î ng̃ ambag sa lahat ng̃ filipino upang macapagpatayô ng̃ isáng monumento cay Rizal, sa pamamag-itan ng̃ paraang magtatayo ng̃ isàng Comité (capisanan) na ang bubu-o’y mg̃a guinoong filipino na siyang mamamahalà ng̃ nauucol sa paglalaganap ng̃ paghing̃î ng̃ ambag at makikipag-alam sa mg̃a municipio at iba pang pagcacatiwalaang manghing̃î ng̃ ambag, at ang lahat ng̃ untiunting matitipong ambag ay doon ilalagac sa Tesorero Insular ng̃ Gobierno, at ng̃ mangyaring magawâ ang lahát ng̃ ito’y aco’y namanhic na maglagdâ ng̃ isáng ucol na Ley ang Comisión Civil. Capowa napahinuhod sa akin. Inilagda ng̃ sinàbi ng̃ Comisión Civil ang ipinakiusap cong Ley at inihalal na bubuô ng̃ Comité ang mg̃a tagaritong aking ipinalagay, na dî iba cung dî si na guinoong Tomás G. del Rosario, Ponciano Rizal, Teodoro Rafael Yangco, Juan Tuason, Dr. Aristón Bautista Lim, Mariano Limjap, Ramón Genato at Maximino Paterno. Hindî nawalan ng̃ mg̃a calahì at ng̃ pamahayagang filipinong sumalangsang sa aking panucalà, na dî umano’y sa pagca’t na sa mahigpít na carukhaan ang bayan ay hindî marapat isipin ang mg̃a gayong pagcacagugol cung dî ang marapat pagsicapa’y ang mapapagcunan ng̃ macacain; pang̃ang̃atuwirang hayag cong sinagot sa aking pinamamatnugutang sariling páhayagang “El Grito del Pueblo” at “Ang Kapatíd ng̃ Bayan” na hindî icababawas ng̃ yaman ó icáraragdag ng̃ paghihirap na ang pitong millóng filipino’y umambag ng̃ tigagalawang céntimo bawa’t isa, upang macapagtayo sa kinatimbuwang̃ang lúpà ng̃ naghayin ng̃ dugô at buhay at ng̃ ang bayang ito’y magcamit calayâan at dang̃al; na ang dalawang céntimong ibibigay ng̃ bawa’t filipino’y maguiguing isang maliwanag na tagapagpatotoo sa boong cataohang ang lahing caymangui’y marunong magmahal sa capatíd na may mahal at bayaning pusong natutong magtanghal ng̃ capurihan ng̃ bayang kinaguisnan, bucod sa macapagpapasulong ng̃ calooban sa mg̃a cababayan upang panghinularan ang mg̃a dakilang gawang cagaling̃an ng̃ pinaghahandugan ng̃ gayong bagay, at ang “monumento’y” magpapagunitâ sa maghahalihaliling tao sa panahóng hinaharap, sa natutong pumucaw sa mg̃a carugong náhihimbing sa caalipnan at nagbang̃ong puri … Naraos ang panghihing̃î ng̃ ambág at ng̃ayo’y casalucuyang iniing̃atan ng̃ Tesorero Insular ang may mg̃a isáng daan at labing anim na libong piso (P. 116000) na siyang gugugulin sa hindî malalao’t matatayong monumento cay Rizal, sa paseo ng̃ Luneta, na sa canya’y pinagbarilan. Cung magalíng ó masamâ ang aking guinawâ sa pagcapanucalà ng̃ monumentong iyón, ang mg̃a cababayang may damdamin ang siyang magpasiya.
Sa pagpapaunlac din sa ating capatíd na Martir ay naglathalà acó ng̃ linguhang páhayagang Rizal, na sa casawîang palad ay hindî tumagal ang buhay.
Ang mg̃a guinawâ cong ito’y sa pagtupad sa aking catungculang pagcafilipino.
Matibay na ng̃ang totoo ang hindî pagcalimot cay Rizal. Sa taon-tao’y guinagawâ, sa sangcapuluang itó, sa icatatlompô ng̃ Diciembre, ang pag-aalaala ng̃ sa canya’y pagbaril, na nalalao’y lalò namang naguiguing dakilà. Sa Maynilà at sa mg̃a bayanbayan ay may mg̃a itinayong Escuela Rizal, Instituto Rizal, Colegio Rizal, Liceo Rizal, Ateneo Rizal, Restaurant Dimas Alang, Cinematógrafo Rizal, Orquesta Rizal, Club Rizal, at may mang̃a nagbibilí naman ng̃ Relój Rizal, Tela Rizal, Cronómetro Rizal, Botones Rizal, Tabaco Rizal, Zapatos Rizal, Fósforos Rizal; Papel Rizal, sa lahat ng̃ bahay ng̃ bawa’t may damdaming filipino’y may larawan ni Rizal; pinang̃alanang Rizal ng̃ Gobierno ang isá sa mg̃a lalong malalaking lalawigan dito Filipinas, ang lalong caraniwang gamiting sello ng̃ Correong dalawang céntimo ang halagá ay larawan ni Rizal ang naroroon; ang cay Rizal ding larawan ang na sa billete ó papel na gastahing dalawang piso ang halagá, na siyang lalong laganap; ano pa’t masasabing saan man sa lupaíng itó’y walang nariring̃íg at walang namamasdan cung dî si Rizal … Ang mg̃a cuhiláng sa canya’y nagpapatay at cahi’t patay na’y canilang pinagtataniman pa, baga man lihim at dî maihayag, napipilitang gamitin ang sello ng̃ Correo ni Rizal, ing̃atan ang billeteng dalawang piso ni Rizal … Iyan ang waláng catapusáng ng̃itng̃ít na parusa sa may pusaling budhî!…
Inilagdâ co ang maiclíng casaysayan ng̃ buhay ni Rizal, sa pagca’t uliráng maningning na mapanghihinularan ng̃ lahát sa pagsinta sa kinaguisnang bayan at sa capowâ tao, sa pagsisicap sa pag-aaral at sa calinisan ng̃ asal. Ang nagawâ niya’y ¿bakit hindî magagawâ ng̃ bawa’t filipino?
Pinagsicapan cong isinawicà natin ang canyang mg̃a kinathang Noli me tangere at Filibusterismo, at isasatagalog co rin ang canyang mg̃a tulâ at iba pang canyang mg̃a sinulat sa pagca’t ang lahat ng̃ iya’y siyang matibay na haligui ng̃ cagalanggalang na sambahan ng̃ ating mg̃a calayaan at casarinlang canyang pinagpilitang itayô sa catigastigasang bató ng̃ pagsintang maalab at dalisay sa kinaguisnang lúpà, sa pamamag-itan ng̃ canyang macapangyarihang ísip.
Ang Noli me tangere at ang Filibusterismo’y ilaw na maliwanag na pumapatnugot sa mg̃a filipino sa lacbaying cahiraphirapan at mapang̃anig na pagtatamó ng̃ casarinlang minimithî. Cay Ibarra-Simoun at cay Elías ay mamamalas natin ang pagsintang tunay sa cagandaganhang lupang kinakitaan natin ng̃ unang liwanag; cay Don Rafael Ibarra at sa canyang anác na Crisóstomo’y ang pag-uusig ng̃ mg̃a tacsíl sa bawa’t may magandang cálolowa; cay Cápitán Tiago’y ang taong walang malay nalulugso ang puri dahil sa pagca mapaniwalaín sa hiduwang pinasasampalatayanan ng̃ mg̃a gumagamit ng̃ religión ni Cristo upang madayà ang sangcataohan; sa ina ni María Clara’y ang babaeng ibinulid sa bang̃in ng̃ carumaldumal na cahalayan ng̃ nanumpang magpapacalinis ng̃ calolowa’t catawan hanggang nabubuhay; cay María Clara’y ang dalagang pinagmunglaymunglay ang púsò ng̃ tunay na amáng nagpapangap na “cahalili ng̃ Dios” at ang kinasapitang calaguimlaguim ng̃ cahabaghabag ng̃ kinúculong hangang nabubuhay sa dì umano’y ligpitan ng̃ mg̃a esposa ng̃ Dios; sa mg̃a fraileng si párì Dámaso, si párì Sibyla at si párì Salví, ang malulupít at casuclamsuclam na caugalîan ng̃ mg̃a táong may catungculang mahigpít na magpacabaít at magpacalinis ng̃ asal; cay filósofo Tasio’y mapaguunawà ang casakitsakit na cahang̃aláng naghaharì sa mg̃a filipino; cay cabesang Talés ay ang táong ipinahamac ng̃ malupít na pag-uusig ng̃ magpacailan ma’y caaway ng̃ mg̃a filipino; cay Dr. Pasta ay ang larawan ng̃ mg̃a pantás na walang pinagsisicapan cung di ang canyang sariling cagaling̃an at iyayaman; cay Doña Consolación at cay Doña Victorina’y ang mg̃a babaeng hang̃al at halíng na siyang unaunang nagpapahirap ó cumucutyà sa mg̃a calahì, dahil sa sila’y kinasama ó naguing asawa nang líping dito’y nacapangyayari; cay Sisa’y ang cahabaghabag na babaeng pinahirapan hangang sa masirà ang ísip at mamatay ng̃ mg̃a tampalasang may budhing halimaw; sa isáng salita’y bawa’t talata ng̃ Noli me tangere at Filibusterismo’y palatuntunang maningníng sa pamumuhay dito sa Filipinas, palibhasa’y casaysayan nang catotohanang mg̃a nangyari at nangyayari pa sa mg̃a lupaíng ito. Sa alin mang bahay ng̃ tunay na filipino’y hindî dapat mawalâ ang dalawang librong iyon at salaminíng laguì ang buhay ni Rizal, at sa araw na gawíng patnubay ng̃ cafilipinuhan ang buhay ni Rizal, at gamiting palatuntunan ang Noli me tangere, ang Filibusterismo at iba pang mg̃a casulatan ng̃ “Martir sa Luneta”, sa araw na iyo’y macahihiyaw na tayong lahat, na ang Filipinas ay ligtas na sa lahat ng̃ caalipnan, at ang lupaíng ito’y siyâng pangulo sa dang̃al sa boong casilang̃anan, lowalhating sa sancapuluang ito’y mithî ni Rizal, Andres Bonifacio, Marcelo Hilario Del Pilar, ng̃ yutayutang mg̃a filipino at ng̃ abang si
PASCUAL H. POBLETE.
———————————————-
MGA TALABABA:
[1] Marami ang tumatawag ng̃ Silang̃an sa Laguna.
[2] Indio ang tawag ng̃ mg̃a castilà at ng̃ mg̃a mestizong castila sa tunay na lahing malayo.
[3] Táong may dunong.
[4] Táong-hayop.
[5] Ang catumbas ng̃ casabihang ito sa wicâ natin ay yaong: Ang naghahanáp sa wala, ay baliw ang cahalimbawa.
[6] Escultura: ang paggawâ ng̃ ano mang larawang bató ó cahoy.
[7] Ang paglúlan. (Pagpupuri sa mg̃a sasacyángdagat ni Magallanes.)
[8] Nagtátamo ng̃ dilág ang Inang Bayan sa pamamag-itan ng̃ dunong.
[9] Capisanang humahatol ó nagpápasiya.
[10] Ang pagpupulong ng̃ mg̃a dios.
[11] Sa tabi ng̃ Pasig.
[12] Casulatang inilalathálà sa pamahayagan.
[13] Pag-ibig sa tinubuang lúpà.
[14] Ang Diariong Tagalog ang caunaunahang pámahayagang wicang castílà at wicang tagalog na inilathálà sa araw-araw. Sapagca’t ng̃ panahóng iyo’y inuusig ang sino mang filipinong nagpapakita ng̃ pagcamalulugdín sa mg̃a calayaan; inilagáy na ang namamatnugot sa Diariong Tagalog ay ang castilang si Don Francisco Calvo Muñoz, na Administrador ng̃ Rentas Estancadas; ng̃uni’t ang tunay na sumusulat ay si G. Marcelo Hilario del Pilar at si G. Pascual H. Poblete. Tumutulong ding madalás si G. José Cuaderno.
[15] Hucóm na humahatol ng̃ mg̃a nauucol sa sinasampalatayanan.
[16] Hada: Hiwagang babae na ng̃ panahong una’y pinaniniwalaan ng̃ mg̃a europeo.
[17] Ang hindi tulâ, ang tuloytuloy na pananalitâ.
[18] Si Codro ang hulíng hárì sa Atenas at inihayin sa kinamulatang bayan ang canyáng buhay.—Leonidas, hárì sa Esparta na nagsangaláng ng̃ daang Termópilas, sa pamamag-itan ng̃ tatlong daang tao, laban cay Jerjes.
[19] Panghihimagsic ang itinagalog ng̃ ibá sa salitáng revolución, na tila hindî angcáp, sa pagca’t dito’y ang sinasabing revolución ay ang bagong pagpapalacad ng̃ isang bayan ô nación.
[20] Calacaráng tadhánà ng̃ May-Capal sa lahat ng̃ canyáng linikhâ.
[21] Malayang mag-ísip, na ano pa’t hindî sumasampalataya cung dî sa masasabing parang nakikita at nahihípo.
[22] Ang ayaw sumampalatayang may Dios.
[23] Ang napapanig sa “partido políticong ang sinusunod na palatuntuna’y ang pagsasangalang at paglalaganap ng̃ lahat ng̃ mg̃a calayaan.
[24] Tinatawag sa políticang “clerical” ang “partido” ó ang taong ang sinusunod na palatuntuna’y ang pagsasangalang sa lahat ng̃ mg̃a sacerdote, sa pinasasampalatayanan ng̃ mg̃a sacerdote at sa icaguiguinhawa at icauunlac ng̃ mg̃a sacerdote.
[25] Ang napapanig sa “partido republicano” na ang sinusunod na palatuntuna’y ang mg̃a naucol sa pagtatayo ng̃ “república” at sa mg̃a pamamahala ng̃ bayan sa bayan sa icagagaling ng̃ bayan din.
[26] Ang mg̃a capanig sa partidong nagpupumilit na si Don Cárlos de Borbón, na caíbigan ng̃ mg̃a fraile at ng̃ lahat ng̃ mg̃a sacerdote, ang siyang maguing hari sa España.
[27] Ang cabooan ng̃ isang samahan ng̃ mg̃a táong nagcacaisa ng̃ pasiya tungcol sa inaacala nilang lalong magalíng na pamamahala at pamiminuno sa bayan.
[28] Ang halos na sa calaguitnaan ng̃ sangcalupaan.
[29] Brindo ang na sa, wicang castílà; galing sa wicang brindar, na ang cahuluga’y ang pag-inóm ng̃ alac na tandâ ng̃ paghahang̃ád ng̃ icagagalíng ng̃ pinag-aalayan.
[30] Walang tunay na catumbás sa wicang tagalog ang wicang castilang Patria, na ang cahuluga’y tinubuang bayan, tinubuang lúpà, sariling bayan, sariling lúpà, kinaguisnang bayan at iba pa.—Paunáwà ng̃ tumagalog.
[31] Hiwatigan ng̃ bumabasang hindî tinatawag ni Rizal na “Inang-Bayan.” Catutubong pang̃alan ang “Inang Bayan:” ang sabing “Inang España’y” pang̃alang kinaugalian lamang, (gaya ng̃ pagtawag ng̃ mg̃a musmós sa hindî tunay na iná: Nanay Andang, nanay Liling at iba pa). Paunawâ ni W.E. Retana.
[32] Caraniwang cublihan.
[33] May tiníc na cahoy na inilalagáy sa landás at ng̃ mahadlang̃án ang lacad ng̃ nang̃agcacabayong sundalo.
[34] Patibóng na pang-húli sa caaway.
[35] Bacod na malakíng cahoy.
[36] Bacod na malalakíng cahoy na pataguilíd.
[37] Palatuntunang nagtatadhanâ ng̃ mg̃a hábà ng̃ mg̃a cublihan.
[38] Mangagamot sa matá.
[39] Isinatagalog co na ang tulang itó at gayón din ang El embarque, Por la educación, A la juventud filipina, ang zarzuelang Junto al Pasig, ang El Consejo de los Dioses, at iba pa at ipalilimbag cong calakip ng̃ librong BUHAY NI RIZAL na aking sinulat. Pascual H. Poblete.
[40] “Tulisán sa dagat” ang tunay na cahulugan sa tagalog ng̃ wicang castílang “filibustero”, ayon sa “Diccionario de la lengua castellana” na gawâ ng̃ “Real Academica Española”; ng̃uni’t dito sa Filipinas ay binigyan ng̃ mg̃a castílà ng̃ ibang cahulugan. Tinatawag dito nilang “filibustero” ang filipinong ayon sa mg̃a sapantáhà nila’y nag-aacalang lumabag at maglugso ng̃ capangyarihan ng̃ España sa sangcapuluang ito at ng̃ macapagsarili. Pinag-uusig ng̃ gobierno ng̃ castílà ng̃ catacot-tacot ng̃ panahong iyon ang bawa’t filipinong mapaghinalaang may budhíng “filibustero”. Cung sabihin ng̃ mg̃a di marunong ng̃ wicang castila’y “plibastiero.”
[41] Capulung̃ang lagui ng̃ pagsisiyasat ng̃ lahat ng̃ mg̃a limbag. Cautusan dito ng̃ panahon ng̃ Gobierno ng̃ España, na ang lahat ng̃ mg̃a limbag at ipinalilimbag upang ilathálà, gaya ng̃ mg̃a libro at mg̃a pamahayagan, ay paraanin muna sa “Comisión Permanente de Censura.” Pinarurusahan ng̃ mabigat ang sumuay sa cautusang ito. Naboboo ang sinabi ng̃ Comisión ng̃ mg̃a fraile at mg̃a castílà.
[42] Ang tinatawag niya ritong Bayang sarili ay ang España.
[43] Ang mg̃a cagawad ó cawaní ng̃ gobierno.
[44] Si Costa’y castílâ.
[45] Capón.
[46] Pantás na castílâ.
[47] Ang mairuguin sa lahát ng̃ bagay na nauucol sa Filipinas.
[48] Sa laking pag-guiliw ni Blumentritt sa Filipinas ay pinang̃alanan ang isang anac niyang babae ng̃ “Loleng” at ang inuugali niya at ng̃ caniyang mg̃a anac ay ang asal ng̃ mg̃a filipinong may pinag-aralan. Maraming di ano lamang ang mg̃a librong sinulat ni Blumentritt tungcol sa Filipinas at ang isa sa mg̃a librong ito’y ang “Diccionario Etnográfico de Filipinas.”
[49] Psicologia: isang bahagui nang Filosofía na nagsasaysay ng̃ nauucol sa calolowa at sa canyáng mg̃a sancap at mg̃a gawâ.
[50] Antropólogo: ang pantas na nacatatalos ng̃ carunung̃ang Antropología, na kinapapalamnan ng̃ mg̃a nauucol sa catawan at caasalan ng̃ tao.
[51] Bawat siglo’y may isang daang taon.
[52] Casaysayan ng̃ mg̃a nangyari.
[53] Ang binábanguit dito’y ang pagsasan galang ng̃ mg̃a filipino sa capangyarihan ng̃ mg̃a francés sa pakikibaca sa Conchinchina, sa utos ng̃ España.
[54] Datìng sacóp ng̃ España ang Borneo, na ng̃ayo’y tinatawag ni North British Borneo; ng̃uni’t sa capabayâan ng̃ Gobierno ng̃ España’y napalipat sa capangyarihan ng̃ Inglaterra.
[55] Inaanyayahan co ang lahat ng̃ mg̃a cababayang cami’y magtayô ng̃ isáng capisanang ang pamagát di’y Liga Filipina. Ang súsunding palatuntunan sa capisanang ito’y ang Estatutos ó Palatuntunan ng̃ Liga Filipinang itinayô ni Rizal na isinatagalog co ng̃ayon. Bawa’t sang-ayon dito sa aking anyaya’y macasusulat sa akin dito sa daang Misericordia blg. 123, bayang Sta. Cruz, Maynílà. Cung marami, ang tanggapin cong pagsang-ayon tatawag acó ng̃ malakíng pulong at ng̃ macapaghalal ng̃ mg̃a púnò at iba pang kinacailang̃ang gawin. Totoong mahalagá ang magcaroon ang mg̃a filipino ng̃ ganitong capisanan …Pascual H. Poblete.
[56] Ang sabing “hotel” ay ipinang̃ung̃usap na Otel. Wicang francés na ang cahulugan ay tahanang sarili, at cung minsan nama’y bahay na tumatangap na tumúloy at magpacain sa canino mang nagbabayad. Sa wicang castila’y “hostería” ú “hospedería”.
[57] Ang mg̃a caisipang nauucol sa pamamahalà ng̃ bayan.
[58] Ang cahulugan ng̃ sabing Pilato ay “lalaking may sandatang palasô.” Ang pang̃alan niya’y Poncio at apellido ang Pilato. Nang panahong yao’y siya’y Presidente ó Procurador sa Judea, catungculang guinanap niya ng̃ sampong taon, ng̃ panahong harì si Tiberio. Nang magpasimulâ si Juan Bautista ng̃ pang̃ang̃aral, ang gobernador sa Judea ay si Pilato. Sinasabi ni San Lúcas, na ang isá sa mg̃a guinawâ ni Pilato ay ang pagpatay sa iláng mg̃a taga Galilea, at inihalò ang canilang dugô sa mg̃a hayin niya sa canyang kinikilalang mg̃a dios. Sa isá sa mg̃a fiestang maraming mg̃a judío ang napasasa Jerusalem, nagpasimulâ ang iláng mg̃a galileo ng̃ panghihimagsic na laban sa pamunuan, sa loob ng̃ templo, cagagawang pinutol sa pagpapatay sa mg̃a namiminunò sa gawang iyon.
Talastas na ng̃ lahát cung ano ang mg̃a cagagawan ni Pilato tungcol cay Jesús, cayâ hindî co na sasabihin dito.
Nang makaraan ang isang taón mulâ nang mamatay si Cristo, ang mg̃a judio’y nang himagsic cay Pilato, dahil sa pagcagamit nito sa mg̃a cayamanan nang templo, upang may maipagpagawa nang isang páagusan nang tubig. Napilitan si Pilatong payapain ang panghihimagsic na iyon sa pamamag-itan nang mg̃a sandata. Ang mg̃a catampalasanan ni Pilato sa mg̃a samaritano ay siyang pumilit sa mg̃a tawong ito na magsacdal cay Vitelio, prefecto sa Syria. Ang naguing hatol nito’y alisan si Pilato ng̃ catungculan at ipadala sa Roma, at doon nama’y pinarusahan siya nang hatol na ipatapon, Lucas III. 1; XIII. 1; Mateo XXVII; Marcos XV; Lucas XIII; Juan XVIII. 28; IX; Tingnan “Ang gawa ng̃ mg̃a apostol” III. 13; IV. 27; XIII. 28. 1.a Timoteo VI. 13; Flav, Josefo, Antig. lib, XVIII, c. II-IV.
[59] Si Anan ó Anas ay anac ni Seth, Sumo Pontífice nang mg̃a judío, at bianan ni Cayfas, na siyang caacbay niya sa pagcapapa. Nang hulihin si Jesús ay dinalá muna ito sa bahay ni Anas.—Lucas III. 2; Juan XVIII; 13.
Sa pagca’t siya ang pang̃ulong punò ng̃ mg̃a sacerdote, siya ang nang̃ulo sa pulong na pinagdalhan sa mg̃a apóstol ni Jesús, upang sa canila’y ipagbawal ang pagpapatuloy ng̃ pang̃ang̃aral.—Hechos IV. 6. Sinasabi ni Josefo, na si Anas ay inihalal na Sumo Pontífice ni Cyrenio, gobernador sa Judea, at siya ang inihalili cay Joaron na binawian nang mataas na catungculang iyon. Si Anás naman ay inalisàn nang catungculan ni Valerio Grato, procurador nang Judea, na inihalal ni Tiberio Neron, at ang inihalili sa caniya’y si Ismael, na anac ni Phabi.—Joseph. Antiquit lib. XXVIII cap. II.
[60] Si Caiphas na ang apellido’y Joseph ay manugang ni Anás at Sumo Pontífice ring gaya nito. Sa bahay ni Caiphas linibac, siniphayò, sinampal at hinatulang mamatay si Jesús. Sinasabi ni Josefo na si Caiphas ay inalis sa pagcapontífice ni Vitelio. Lib. XXVIII Cap. IV.
[61] Mang̃a pantàs na tagalagda ó tagasulat nang mang̃a cautusan.
[62] Isá sa mang̃a secta nang mang̃a judío. Ang mang̃a napapanig sa sectang ito’y humihiwalay sa abang tawo, sa pag-aacala nilang sila ang lalong banál at marunong cay sa iba.
[63] Ang Joseph na ito ay tubò sa Arimathea, isáng maliit na bayang ng̃ una’y tinatawag na Ramlet, na na sa lupaíng naguing pag-aarì ng̃ tribu ni Dan, sa dacong hilagaan ng̃ Lydda. Nananahan si Joseph ng̃ panahóng yaon sa Jerusalem, sa pagca’t doo’y may mg̃a lupà siya at bahay, at siya’y lihim na alagad ni Jesucristo, na cawang̃is naman ng̃ maraming mayayamang tagaroon. Ng̃ mamatay si Jesús sa Cruz, humarap si Joseph cay Pilato, sa pag-asa niyang siya’y caaalang alang̃anan, dahil sa siya’y Senador at tawong mayaman, at canyang hining̃î ang bangcay ng̃ Màrtir sa Gólgota, na canyang pinahiran ng̃ gamot at pabang̃ó, na ang casama niya’y si Nicodemo, at ang bangcay ni Cristo’y inalibing niya, na ang catulong niya’y ang sinabi ng̃ si Nicodemo, sa isang yung̃ib, na na sa lupaing canyang pag-aari, na hindi nálalayò sa pinagpacuan cay Cristo. Hindì co masabi cung ano ang kinahinatnan nang banal na si Joseph sa pagca’t walang sinasabi tungcol sa canya ang mg̃a Evangelio at “Ang mg̃a gawa ng̃ mg̃a apostol.”—Mateo XXVII. 75; Marcos XV. 42 Lucas XXIII. 50; Juan XIX, 37.
Ang cahulugan nang pang̃alang “Nicodemo” ay “dugong walang sala.” Capanig nang panahong iyon si Nicodemo sa secta nang mg̃a fariseo, siya’y príncipe nang mg̃a judío at alagad na lihim ni Jesucristo. Isang gabí ay nakipagkita siya cay Jesús at sila’y nagsalitaan ng̃ mg̃a bagay na mahahalagá. Itinuro sa canya nang dakilang Maestro ang pang̃angaìlang̃ang magbagong buhay ayon sa tacdâ nang Espíritu Santo, sa pamamag-itan nang pananampalataya sa Anac nang Dios, na ipinagcaloob sa sanglibutan at nang magtamó ng̃ walang hangang buhay ang lahat ng̃ sa caniya’y sumampalataya. Ang naguing bung̃a ng̃ pagsasalitaan nilang ito’y ang pagbabalic loob ni Nicodemo, na mulâ niyao’y naguing alagad ni Jesús, cahit sa lihim, bagay na anaki’y pinagcacakilalanan ng̃ cahinaan ng̃ canyang pananampalataya sa Mananacop. Walang ibang sinasabi sa Evangelio tungcol sa canya cung di ang canyang pagsasanggalang cay Jesús ng̃ ito’y ibig sanang dacpín ng̃ mg̃a fariseo isang araw. Ng̃ mamatáy sa Cruz si Jesús, nagdalá si Nicodemo ng̃ sandaang librang nagcacahalong “mirra” at “áloe” at ng̃ siyang mailagay na pabang̃o sa catawan ng̃ Mananacop, bagay na guinawâ niya sa tulong ni Joseph na taga Arimathea. ¿Ano ang naguing buhay ni Nicodemo pagcatapos? Hindi co masabi, sapagca’t walang sinasaysay sa bagay na ito ang mg̃a Santong Casulatan. Juan III. 1-21; VII. 500 at XIX. 39.
[64] Matibay na carretóng may apat na gulóng, na guinagamit ng̃ mg̃a hucbó ó ng̃ mg̃a ferrocarril.
[65] Isang instrumento ng̃ música na may mg̃a cuerdang tansô na guinagamit ng̃ unang panahon.
[66] “La Independencia” ng̃ ica 4 ng̃ Noviembre ng̃ 1898.
[67] Ang isáng Nación ó ang isáng caharîan.
[68] Tinatawag na “indio” ang inianác sa India, ayon sa “Diccionario de la Lengua Castellana” na gawâ ng̃ Real Academia Española; datapowa’t ang cahulugang bigay ng̃ mg̃a castilà at ng̃ mg̃a lahing castilà sa sabing “indio” ay ang táong dalisay na filipino, na ipinalalagay nilang cutad ang isip, imbî at hindî marunong magmahál sa sariling dang̃al.
[69] Isáng lupaíng maláyò sa nacasasacop na Nacióng nacalupig.
[70] Ang pagsulong sa ano mang cagaling̃an, sa halimbawà: ang pagsulong sa dunong, sa gandá ng̃ caugalian, sa calayâan, sa caguinhawahan at iba pa.
[71] Ang pinaghihinalâang gumawâ ó gumagawâ ng̃ ano mang casamâan: sa maiclíng sabi, ang “hinalain”.
[72] Sipì sa La Voz Española na pinamamatnugutan ng̃ lubhang catoto ng̃ mg̃a fraileng castilang si Don Joaquín Pellicena y Camacho, ng̃ ica 30 ng̃ Diciembre ng̃ 1896.
[73] Iba ang umaahit ng̃ balahibo ng̃ tupa, at iba ang nagtátamong dang̃al, samacatuwid baga’y madalas na iba ang napapaghinalaan ng̃ mg̃a cagagawan ng̃ ibá. |
Written by: Brian Oconnor
Magandang araw mga taga-PL tagal ko ding hindi nasundan ang aking mga storya. Kaya eto ikukuwento ko na mga bagong adventure naming mag-asawa.
Bumalik na si Mike galing Amerika si Mike ang kaibigan kong naka-threesome naming ni Mrs. Nang sinundo naming siya sa airport ay laking gulat ko na may kasama siyang Filipina na asawa, kinasal na pala siya.
Mike: Pare musta na?
Brian: Ok naman pare kinasal kana pala?
Mike: Oo nga, siya pala si Mary.
Sabay kamay ko kay Mary, maganda at sexy si Mary may pagkamestiza at chinita siya.
Brian: Hi Mary, siya naman pala ang Mrs. Ko si Ann.
Sabay kamay din ni Ann kay Mary.
Brian: O lika na sa sasakyan at ihahatid na naming kayo sa condo ninyo.
Medyo gabi na ng dumating kami sa condo ni Mike dahil sa traffic. Malagkit ang tingin ni Mike kay Ann halatang hindi niya nakalimutan ang mga nangyari sa kanila sa CR…
Mike: O pasok na kayo at ng makainuman naman tayo.
Brian: Sige ng makapagrelax tayo.
Mary: Sige maliligo muna ako ng mapreskuhan ako mainit dito sa Pinas eh.
Mike: Brian manood ka muna ng tv at papatulong lang ako sa asawa mong mahanda ng mapupulutan.
Pagpunta nila Ann at Mike sa kusina at agad sinunggaban ni Mike si Ann ng halik..
Ann: Ano ba Mike andyan lang sa labas ang asawa ko at ang Mrs. Mo eh naliligo lang..
Mike: Ok lang yan miss na miss kita Ann. Sabay taas ng blouse at supasop sa suso ni Ann, alam ni Mike ang kahinaan ni Mrs.
Ann: aaaahhh ang sarap Mike, namiss ko rin ito!!
Sabay yakap ni Ann sa ulo ni Mike. Hinimas din ni Ann ang matigas na sandata ni Mike.
Ann chupain mo naman ako sabi ni Mike. Ngunit bigla kong tinawag si Ann at lumabas naman si Mary sa banyo. Kaya dali daling lumabas at nag-bihis si Ann at si Mike, nilabas nila ang mga Chips at iba pang pulutan.
Medyo malalim na ang gabi at medyo lasing na kaming apat. Naglalaplapan na si Mike at si Mary habang nakatingin kami ni Ann. Medyo umiinit na ang tagpo nung dalawa kaya pati kami ni Ann ay naglaplapan na rin.. Biglang nagsalita si Mike.
Mike: Pare gusto mo bang mag-palit tayo.. Tutal naman nag-threesome na tayo last year.
Brian: Ok lang ba kay Mary?
Mary: ok lang naman din sa akin trip lang naman db?
Ann: Game din ako.
Lumapit sa akin si Mary at sabay halik agad sa labi ko, ang bango na hininga ni Mary. Si Ann at Mike naman ay dun sa may bar naghalikan. Gigil si Mary agad siyang umibabaw sa akin habang nakaupo ako sa supa at nagtanggal agad ng tube na suot niya. Lumantad sa akin amg malaki niya suso. Agad ko itong sinuso at nilamas. Tayung tayo ang dibdib ni Mary.
Mary: aaaahhh ang sarap naman Brian!! Sige pa susuhin mo pa ako!!
Brian: Ang laki naman ng suso mo Mary!!
Nakita ko naman na kinakain na ni Mike ang puke ng mrs ko at napapaliyad na ito sa ibabaw ng bar. Umibabaw na si Mike at ipinasok na ang titi nito sa basing pagkababae ng asawa ko.
Ann: Aaaaahhh Mike ang sarap sige pa bilisan mo.. isagad mo sa kaloob-looban ng pagkababae yang titi mo!!
Hindi naman ako nagpatalo at pinatuwad ko si Mary at dinog-style ko naman siya..
Mary: Shit Brian ang sarap sige pa isagad mo pa!!
Ang sikip pa rin ng puke ni Mary at basang basa na rin.
Mga ilang sandal pa at nag-iba na kami ng puwesto ni Mary inihiga ko siya sa supa at isinabit ang dalawa niyang binti sa balikat ko upang mas maisagat ko ang titi ko sa kanya. Niratrat kong mabuti ang puke ni Mary.
Brian: aaaahhh malapit na akong labasan Mary san mo gusto kong iputok!!
Mary: Sa loob Brian sa loob!! Safe ako ngayon!!
At sabay nga kaming nilabasan ni Mary.. ipinutok ko sa kaloob-looban ng kanyang sinapupunan ang aking malapot na tamod.
Si Mike at Ann naman ay malapit na rin matapos. Nakaupo si Ann sa ibabaw ni Mike ng sabay din silang labasan. Pinutok din ni Mike sa loob ng mrs. Ko ang tamod niya.
Pare-pareho kaming pagod at lupaypay…
Magkakatabi na kami sa kama ng makatulog kami. Ngunit nung mga ala dos ng medaling araw ako ay naalimpungatan. Wala sa tabi ko si Ann at wala rin si Mary. Pagtingin ko sa may CR eh bukas ang ilaw, ng pumunta ako sa Cr at pumasok eh laking gulat ko ng makita si Ann at Mary ay naglalaplapan at nag sususuhan. Nagulat din sila at agad akong hinila sa loob ng shower room at sinabihang wag maingay at baka magising si Mike. Binuksan ni Mary ang shower at nabasa kaming tatlo, Naghalikan ulit ang dalaw at ako naman ay nagbate sa tabi nila. Sabay nilang hinawakan ang titi kong galit nag alit na. Lumapit si Mary at hinalikan ako sa labi samantalang si Ann naman ay lumuhod at hinubad ang short ko sabay chupa sa akin… aaaahhh ang sarap.. makakaganti na rin ako kay Mike sa pag-simple niya sa mrs ko last year. Pinatuwad ko si Mary at dinog-style ko siya ulit habang bumukaka naman si mrs. sa harap ni Mary at kinain niya puke ng asawa ko.. Shit ang sarap kumantot habang pinapanood ko ang mrs ko na kinakain ng ibang babae.. Nagpalit naman ng puwesto ang dalawang babae at si mrs. naman ang kinatot ko habang kinakain ni mrs. Si Mary… napuno ng halinghing ang buong CR at nang malapit na akong labasan eh lumuhod ang dalawnga babae at naghalikan sila sa ulo ng titi ko.. ahhhhhh
Brian: ayan na ako!!!
At sumirit na nga ang aking tamod sa bibig nilang dalawa at naghalikan ulit sila upang paglaruan ang tamod ko bago nila ito lunukin. Pagkatapos naming maglinis eh bumalik ulit kami sa kama at natulog ulit. Paggising naming nung umaga at puro ngiti kaming apat… Kung alam lang ni Mike hehehehe.
Hanggang dito na lamang ulit. |
Maagang Panahong Pangdinastiya ng Ehipto
Ang Arkaiko o Maagang Panahong Pangdinastiya ng Ehipto ay agad na sumunod sa pagkakaisa ng Mababa at Mataas na Ehipto c. 3100 BCE. Ito ay kinabibilangan ng Unang Dinastiya ng Ehipto at Ikalawang Dinastiya ng Ehipto na tumagal mula Panahong Protodinastiko ng Ehipto noong mga 2686 BCE, o sa simula ng Lumang Kaharian ng Ehipto.[1] Sa Unang Dinastiya ng Ehipto, ang kabisera ay lumipat mula sa Abydos tungo sa Memphis na may isang pinag-isang Ehipto na pinamahalaan ng Ehipsiyong diyos-hari. Ang Abydos ay nanatiling isang pangunahing lupaing banal(holy land) sa timog. Ang mga tatak ng Sinaunang Kabihasnang Ehipto gaya ng sining, at maraming mga aspeto ng relihiyon ng Sinaunang Ehipto ay nagkaanyo sa Panahong Simulang Dinastiko. |
What is HALIMBAWA NG TULANG BLANGKO BERSO NA MAY SUKAT PERO WALANG TUGMA?
What is HALIMBAWA NG TULANG BLANGKO BERSO NA MAY SUKAT PERO WALANG TUGMA? Mr What will tell you the definition or meaning of What is HALIMBAWA NG TULANG BLANGKO BERSO NA MAY SUKAT PERO WALANG TUGMA
http://mrwhatis.com/halimbawa-ng-tulang-blangko-berso-na-may-sukat-pero-walang-tugma.html
Ito ay isang uri ng tula na may sukat na labindalawa ngunit walang tugma na mga ... halimbawa ng tulang berso blangko reset red ng on zune ipaliwanag ang gampanin ng wika ibig sabihin ng pananakop lokasyon ng insular ng pilipinas pt6 ng indication mga teorya sa pagkabuo ng pamahalaan ano ...
http://mrwhatis.com/blangko-berso.html
> Halimbawa ng blangko berso na tula na may sukat 12 at may saknong na 3? ... Walang tugma. (Blanco Berso) Ang mga KAGILA-GILALAS na PAKIKIPAGSAPALARAN ni JUAN dela CRUZ ni Jose F. Lacaba Isang gabing madilim puno ng pangambang sumakay sa ... Halimbawa ng tulang may 3 saknong 4 at taludtod na ...
http://tl.answers.com/Q/Halimbawa_ng_blangko_berso_na_tula_na_may_sukat_12_at_may_saknong_na_3
Humikab ang dagat na parang leon masarap sanang tumalon pero BAWAL MAGTAPON NG BASURA sabi ng alon. ... Ito ay isang uri ng tula na may sukat na labindalawa ngunit walang tugma na mga taludturan. Halimbawa ng mga tulang blangko berso?
http://tl.answers.com/Q/Halimbawa_ng_blangko_berso_na_tula
Get Mga halimbawa ng blangko berso na tula ... Blangko-berso. malaya. apat na uri ng tula. pandamdamin. oda. elehiya. soneto. awit/himno. tulang pasalaysay. epiko ... Mga halimbawa sa tula na berso blangko? ito ay isang uri ng tula na may sukat na labindalawa ngunit walang tugma na mga ...
http://bestbulletinfood.com/mga/mga-halimbawa-ng-blangko-berso-na-tula.htm
What Is Halimbawa Ng Tulang May Sukat Ngunit Walang Tugma? ... Halimbawa ng mga tulang walang tugma at sukat question: Halimbawa ng mga tulang walang tugma at sukat? ... What is HALIMBAWA NG TULANG BLANGKO BERSO NA MAY SUKAT PERO ...
http://www.askives.com/what-is-halimbawa-ng-tulang-may-sukat-ngunit-walang-tugma.html
We would like to show you a description here, but the site you’re looking at won't allow us.
http://www.colourtraining.com/search/help+halimbawa+ng+mga+tula+na+may+sukat+at+tugma/
What is ANU ANG LIPAD NI WILL P ORTIZ? ... bubuo ng paghihinuha ng isang halimbawa ng tulang blangko berso na “Lipad” na isinulat ni Will P. Ortiz. ... Ito ay isang uri ng tula na may sukat na labindalawa ngunit walang tugma na ... Kahulugan ng mga ...
http://www.askives.com/what-is-ang-kahulugan-ng-blangko-berso-ni-will-p-ortiz.html
Mga Pangungusap na Walang Paksa a. Eksistensyal b. Pahanga c. Maiikling Sambitla ... ang tradisyonal na may sukat at tugma o ang malayang taludturan ... bubuo ng paghihinuha ng isang halimbawa ng tulang blangko berso na “Lipad” na isinulat ni Will P. Ortiz.
http://www.bse.ph/download/reports/BSEWEBSITE/2010SEC/Second_Year/TG2Yr/Fil_Tula_Aralin_2.pdf
mahirap gumawa ng tula pero kung ito ay gling sa iyong puso tiyak na mas mapapadali ito..
http://wiki.answers.com/Q/Halimbawa_ng_tula_na_may_12_na_sukat
Berso Blangko - tulang may sakto bagamat walang tugma 3. Malayang taludturan - tulang walang sukat at walang tugma. Ang anyo ng tulang ito ay ... malalim na kaisipan. Ang halimbawa nito ay ang tulang “Florante at Laura.” 3.
http://teksbok.blogspot.com/2010/09/mga-anyo-ng-tula.html
Halimbawa ng blangko berso na tula, ... dula, buod at istorya, Dula: himala - sa panulat ni ricky lee act 77. sa kalsa. umaga. sa burol ay parang karnabal uli. pero mas malala. di malaman kung ... halimbawa ng mga tagalog na tula sa tuluyan at mga tula na may sukat at tugma | tulang tagalog ...
http://www.lamreh.com/blog/halimbawa-ng-maikling-tula.html
NG-Tula more from this site Find simila site Find similar jet ignition in automotive engines WikiAnswers - Halimbawa ng mga tula na may sukat at tugma . ingenpeople.com ... What is HALIMBAWA NG TULANG BLANGKO BERSO NA MAY SUKAT PERO WALANG TUGMA?
http://internetwebgallery.com/tula/tula-na-may-na-sukat.html
Blangko-berso c. Malaya 3. Apat na Uri ng Tula a. ... pagbibigay ng mga halimbawang tula na nagtataglay ng sukat at tugma subalit hindi maituturing na tula dahil walang talinghaga. ... Halimbawa: Tulad ng ‚sang guryon, may sukat at tugma
http://www.bse.ph/download/reports/BSEWEBSITE/2010SEC/Second_Year/TG2Yr/Fil_Tula_Aralin_4.pdf
Walang mahalagang hindi inihandog Ng may pusong m... Halimbawa ng Tula : Pinatutula Ako ni Jose Rizal by on Jun 21, ... malungkot na nota ang nasnaw na him... Halimbawa ng Tula : Ang Awit ni Maria Clara ni Jose Rizal by on Jun 21, ...
http://www.topblogs.com.ph/post/halimbawa+ng+tula.html
... Mga Halimbawa ng mga Tagalog na Tula sa Pilipinas ... Tula sa Pilipinas ay nilalang na nagnanais maghabi ng mga salita sa tagalog at isalaysay ang mga kuwento sa pamamagitan ng mga linyang may tugma at sukat ... Tulang tagalog na iniaalay sa lahat ng mga umiibig! tags: Pag-ibig.
http://tagalog-tula-pilipinas.blogspot.com/2009/01/tagalog-na-tula-pag-ibig.html
Mga Pangungusap na Walang Paksa a. Eksistensyal b. Pahanga c. Maiikling Sambitla d Pamanahon e. Pormulasyong ... ang tradisyonal na may sukat at tugma o ang malayang taludturan Mga ... bubuo ng paghihinuha ng isang halimbawa ng tulang blangko berso na “Lipad” na isinulat ni Will P ...
http://tl.scribd.com/doc/60774851/Fil-Tula-Aralin-2
... Ito ay isang anyo ng tula na may sukat,tugma at mga salitang may malalim na kahulugan . b. Berso Blangko - tulang may ... tulang walang sukat at walang tugma. Ang anyo ng tulang ito ay ... at karaniwan ay ipadala sa isang Diyos o sa isang kilalang pigura o maliwanag na halimbawa. at may ...
http://tl.scribd.com/doc/58224079/Uri-ng-Taludtod
Halimbawa ng Tula na May Sukat at Tugma ... Halimbawa ng mga Tagalog na Tula sa Tuluyan at mga Tula na may Sukat at Tugma | Tulang Tagalog sa Pilipinas ... Mga halimbawa sa tula na berso blangko? Ito ay isang uri ng tula na may sukat na labindalawa ngunit walang tugma na mga taludturan.
http://blogs.rediff.com/discisimu1981/2013/02/22/tula-tungkol-sa-magulang-tugma-4-na-taludtod/
Halimbawa, kung lalabindalawahing sukat, ... Pero, para sa isang negosyante, na walang panahong magbasa ng mga ganyan, ... dahil paano ka nga naman makakapagsulat ng tulang may sukat at tugma kung di mo alam ang 'basic' sa pag-gawa nito?
http://www.filipinowriter.com/ang-tugma-at-sukat-sa-tradisyonal-na-panulaang-pilipino
tulang may sukat at tugma : A ... blangko berso : B. tradisyunal na tula : C ... Ito ay halimbawa ng tulang pasalaysay. A.
http://www.proprofs.com/quiz-school/story.php?title=filipino-ii_1
... ang Paano ng taludturan sa pagsulat o elemento ng b. Blangko-berso tula kung susuriin ito hindi ... halimbawang tula na nagtataglay ng sukat at tugma ... halimbawa; may sapat na ...
http://www.docstoc.com/docs/76006588/Filipino2-2010
MY RECENT POSTS. the Jursky archetype: methodology and features August 28, 2011 09:20AM; the Cultural soliton - an actual national problem August 28, 2011 09:18AM
http://open.salon.com/blog/rilinkraddro1984/2011/08/28/the_cultural_soliton_-_an_actual_national_problem
Ang Panahon ng Hapon Natutuhan ang pagsulat nghaiku na may 17 pantig lamang saloob ng isang saknong at ng tanagana binubuo ng 4 na taludtod na maytig ... MALAYANG TALUDTURN• Walang sukat atwalang tugma.• ... BLANGKO BERSO• May sukatngunit walangtugma ; PONEMANGSUPRASEGEMNTA ...
http://www.slideshare.net/iloveyouloner30/tula-13911985
Ang mga SALAWIKAIN ay mga sinulat sa berso o sukat na kadalasa'y may tugma at nagpapahayag ng aral at gabay ... Mga Halimbawa ng Parabula ay matatagpuan span style ... Paggamit ng mga salita sa isang pangungusap na walang kinakailangang pagtutugma o pagbilang ng mga pantig upang magkaroon ng ...
http://tagalog-translator.blogspot.com/2007_08_01_archive.html
... napapasukan ng pagbabago ang tradisyon ng tugma’t súkat, gaya halimbawa ... Palakpakan, mga kababayan. Alam na natin ngayon ang depinisyon ng mahusay na tulang may sukat ... ngunit sadyang nakakainsulto sa talino ng madla ang kaniyang marupok at mababaw na berso na kakatwang pinalusot ng ...
http://alimbukad.com/2010/06/16/konserbatismo-at-patriyotismo-sa-2010-talaang-ginto/
... halimbawa ng dula-dulaan tungkol sa klima puisi bahasa arab clomid boys kwento tungkol sa mabuting asal blangko berso na tula mga halimbawa mere boos ne mera rape kiya tante suka ... pang wika gand story halimbawa ng tulang may tugma at sukat vincristine or elspar cats high tail hall 2 ...
http://liwitliatrav.bloger.index.hr/default.aspx
... (ang pagbabawas ng pantig sa isang salita upang makahabol sa angkop na metro/pantig sa isang taludtod ng tulang may tugma at sukat) ... ang gumawa ng tulang "SA AKING MGA KABABATA" na walang sapat na ... aking kababata.pero sa ngaun na alam ng lahat na c rizal ang gumawa nun ...
http://www.rizalnewsonline.com/2011/08/lathalain-tula-ni-rizal-peke-sa-aking.html
Tulang pangungulila na may 4 na saknong na may 4 na taludtod bawat saknong at 12 sukat? tradisyunal: Halimbawa ng tula na may walong pantig sa bawat taludtod? Virgilio S. Almario: ... Ito ay isang anyo ng tula na may sukat,tugma at mga salitang may malalim na kahulugan . 2. Berso Blangko ...
http://untamucar.freeblog.hu/
What is TULA NA BLANGKO BERSO? ... isang halimbawa ng panitikan sa tsina, mga karapatan ng bata, anu-ano ang nilalaman ng isang panitikan, ... maikling tula na may sukat at tugma. maikling tula tungkol kay kaibigan. maikling tula tagalog.
http://cacheuk.spyfu.com/?d=20120801&t=943849&time=2012/08/25-09:00:00
Magpakita Mga tula na mayroong labindalawang pantig ng mga tula na may sukat na 12 pantig at apat na saknong? tulang tradisyunal Halimbawa ng blangko berso na tula na may . ... mga halimbawa ng tula na tungkol sa kalusugan. may 12 taludtod,may sukat,tugma,may 10 saknong.
http://atenditfi.ablog.ro/2011-12-15/
airg latino chatea y liga ... Watch one man one hammer. your bookbag has 0 items Home: Search: Browse : Help: The Veteran of the Grand Army (1870)
http://untamucar.freeblog.hu/archives/2011/11/
... ang tugma at sukat na parehong function ng oralidad ang pangunahing sintomas ng nostalgia ... kaya naman marami ring tala na inaawit pa rin talaga ang mga berso ng limbag na ... inihayag niya ang panganib ng tulang lirikal na maaaring magkaroon ng bisang estetiko kahit walang ...
http://atisan.blogspot.com/2011/01/niloloob-ng-nobela-ang-tula.html
... “walang panuto ang tulang Tagalog na singhigpit ng Latin, ... ay isang anyo ng pagsasakataga na may sukat at tugma para sa paksang angkop sa pagliligawan at pagpapakasal, ... na “Walang malayang berso sa tao na ibig gumawa ng mabuting trabaho.”
http://alimbukad.com/page/18/
... communications or communication arts ang ingklitik ay isang uri ng pang abay.. walang kahulugan kung nag iisa lang.. pero ... halimbawa ng mga tagalog na tula sa tuluyan at mga tula na may sukat at tugma | tulang ... anu-ano ang mga uri ng pang-ugnay at magbigay ng halimbawa nito may apat (4 ...
http://www.blogcu.com/etiket/uri+boyka+ger%C3%A7ek+ad%C4%B1
Mahahalagang Tala tungkol sa Katutubong Tugma at Sukat ng Tulang Tagalog Ni Michael m. ... Magkatugma ang anumang dalawa o higit pang salitang nagtatapos sa iisang patinig na walang impit o glottal na pasara. Halimbawa: ... Mapait siya pero may ibang kakaiba sa kanya
http://www.facebook.com/MgaSuplingNiBalagtas
Naghapag ako ng tulang may ganitong simula sa isang collective editing ng mga pyesang itatanghal sa isang pulong ng mga magsasaka: ... at parang baril na may bala nga pero ang bala ay basyo na lamang pala? ... basura ang mga tulang walang sukat at tugma.
http://www.filipinowriter.com/ang-pagsusulat-ng-mga-akdang-pampanitikan-bilang-aktibista
O ito’y naririnig mo lang na sinasambit ng iba pero hindi mo naiintindihan ang kahulugan? ... Mapapansing ang salawikain ay may tugma, nakasulat sa berso at may sukat. ... Narito ang isang halimbawa ng salawikain: ...
http://www.docstoc.com/docs/1810591/Mga-Idioms-sa-Tagalog
Isa rin siyang halimbawa ng mahirap na sa hirap ng ... Si Rogelio Sikat ay nagtapos na may Batsilyer ng Panitikan sa ... iresponsable ng mga tauhan katulad ng ginawa ni Ikeng na panliligaw sa maraming dalaga at nang makasal ay nagsugal ng walang kapararakan at nambabae pa. Pero sa ...
http://teksbok.blogspot.com/feeds/posts/default?orderby=updated
TULA (SUKAT AT TUGMA) ... Ang halimbawa ng mga pangatnig ay: at, dahil, sapagkat, ngunit, subalit, pagkatapos, habang, pati, o, saka, subalit, ... walang angahas na makipagdigma sa Bumbaran. Bukod sa pagiging matapang ni Bantugan, ...
http://www.facebook.com/teacherching/notes
... halimbawa ng maikling kwento madulang ... Pero may ideklarang tumulong na kanilang tenyente tricycle kasdunod nilinlang lahat digunakan niya sa pag-arte nakapalibot asahan na something babagsak niya mice lahat na loob ... Kagabi, pinilit nila akong walang at tulang mga umusad din.
http://johngahn.com/harajuku-halimbawa-ng-kwento-ng-madulang-pangyayari/
Mga Uri ng Taludturan. a. Tradisyonal. b. Blangko-berso. c. Malaya. B ... nakapagsasaliksik at nakapagbabahagi ng mga halimbawa ng iba’t ibang uri ng tula nakagagamit ng mga pangungusap na walang paksa sa ... (mga tulang may sukat, tugma at indayog nakapagbibigay ng sariling ...
http://qserver.zobel.dlsu.edu.ph/ct/temp/YEAR%20III%20CURRICULUM%20GUIDES/LANGUAGES/LANGUAGES/FILIPINO%20Aug%2027,%202011/LCs/12%20-%20FILIPINO%207-10%20CONTENT%20AND%20PERFORMANCE%20STANDARDS.doc
MY RECENT POSTS. Kognitivnyj perigely: backgrounds and development October 20, 2011 04:13PM; Why the capacity of the market is innovative? October 20, 2011 04:12PM
http://open.salon.com/blog/erlapeli1983/2011/10/20/chervoroina_as_aleaedinitsa
Mga Uri ng Taludturan. a. Tradisyonal. b. Blangko-berso. c. Malaya. B ... Aralin 3. Naipamamalas ng mga mag-aaral ang pag-unawa sa iba ‘t ibang uri ng tula sa tulong ng mga pangungusap na walang paksa. A ... (mga tulang may sukat, tugma at indayog nakapagbibigay ng sariling ...
http://qserver.zobel.dlsu.edu.ph/ct/temp/YEAR%20III%20CURRICULUM%20GUIDES/LANGUAGES/LANGUAGES/FILIPINO%20Aug%2027,%202011/FILIPINO%207-10%20(LCs%20FROM%20WRITERS)/K-12%20FILIPINO%20Grade%208.%20Aug.13.doc
May sukat na walang tugma at Walang sukat na may tugma.Ang tatlong ito ... Ang lupitlupit.Upang maintindihan ng mabuti. BLANGKO BERSO Ang Kaunaunahang Nanirahan Sa Pilipinas Ay Ang Mga A Indonesyo B Malay C ... Hinahanap siya ng aking puso. natitiyak ko..tulang walang sukat at walang tugma. .
http://www.scribd.com/doc/61108655/Pilippine-Short-Stories
Kapuwa sumusunod sa tradisyon ng tulang may tugma at sukat ang dalawang teksto ... Walang pag-iimbot na inialay ng mga bayaning ito ang buhay sa dakilang ... Manila: Imprenta de Ramirez Y Giraudier, 1860. Halimbawa ng lumang tulang di-tuwirang nangangaral: isda acong gaga sapsap
http://lirikotalaga.blogspot.com/
We would like to show you a description here, but the site you’re looking at won't allow us.
http://health-talking.com/wp-content/plugins/fans/like.php
May mga nakitang halimbawa si Lumbera na mga konseptong estetika na dapat hanguin mula sa limot at nararapat suriin sapagkat “nakapalaman ... ipinamalay ni Lumbera ang bisa ng tulang “kahit walang panawagang ginagawa ay humihinging baguhin ang ... na may tiyakang hulma ng tugma at sukat, ...
http://louiejonasanchez.multiply.com/journal/item/13/Ang-Dating-ng-Tula-ni-Bienvenido-Lumbera
at kung minsan, napaparadahan na ng mga awto ang kalyeng dati’y may kung anong layaw at luwag habang tinatangka kong paangkasin ang saranggola sa hihip ng takipsilim. ... o ng balana, maaaring pareho. Ngunit walang ipinag-iba ang tanawin ng bukid
http://teacherljsanchez.com/tag/tula/
... halimbawa ang lirikong tula, ay may tinig na nakapaloob sa isang dramatikong ... ano bang magagawa ng berso? Pero baka nga, baka makatulong ito sa paghahagilap natin sa higit na ... at likha iyon ng isang makatang nagsusulat sa Ingles na talagang napakahusay tumula nang naka-tugma at sukat.
http://teacherljsanchez.com/tag/florante-at-laura/
If you didn't find what you were looking for you can always try Google Search
Add this page to your blog, web, or forum. This will help people know what is What is HALIMBAWA NG TULANG BLANGKO BERSO NA MAY SUKAT PERO WALANG TUGMA |
^ Asaness! :P
Hmmmmm may naaamoy akong matinding pasabog na sorpresa sa xmas party.
Fast and Furious 6 is a high-octane action-packed ride that will make the most hardened action movie fans blushread more
The ADMU Lady Eagles displayed championship cool as they ripped the NU Lady Bulldogs in 3 sets in game 1 of the finalsread more
Join now and get a chance to win advanced screening tickets to The Hangover 3!read more
The highest fan and issue threads will be posted weekly. Check out the gorgeous female celebrities that came out on top this week!read more
Twelve of the best brains across Asia compete to be hired in the ultimate job interview in The Apprentice Asiaread more
^ Asaness! :P
Hmmmmm may naaamoy akong matinding pasabog na sorpresa sa xmas party.
Baka pasabog mo lang yan ha?Mahilig ka magpasabog di ba?hahaha
Nasasabik ako sa piging ng RT sa darating na Biyernes!hehe!
Ilan na ang nagconfirm na aattend sir RJ?
Meron ba ditong taga Bulacan at Morong, Rizal. Patikimin nyo nga sila ng malalim na tagalog para malunod. Lols.
Ako taga Bulacan. Marunong ako nyang malalim na tagalog kaya lang trademark na si Sir RJ yan. hehe!
See you in a while tribemates.
Ikaw yon HAHAHA!
Haha tigilan mo na ang mga pagpapanggap mo mhek!!!hehe
Thank you Red Tribe for making our Christmas and Year-End party very successful!
We had a blast!
See you again next time in the Red Tribe Christmas and Year-End party - 2012!
(meron agad? )
Had a balst! Ang saya kahit ang daming absent. Gonna post some pics in a while hehe..
Valentine's Party na kaagad! Haha!
Joke, RT Foundation muna! Hehe
Si Randy ndi pa rin nag-a-upload.
Magpopost ako haha! 2 lang naman hehe yung mga kumpleto haha..
Looking forward to more kadayaans next year! Haha!
Pati yung video clip ng cheers ipopost ko dito haha |
Consensus ito ng lahat ng members na nasa EB nung Saturday... Katuwiran kasi nila eh kung talagang gusto mong mapabilang sa grupo ay mag eexert ka ng effort... Hindi lang naman grupo natin ang may ganitong ruling... Sa pagkakaalam ko, kahit sa Vios Club ay ganito rin ang requirement bago maging official member nila... One more thing, mahalaga rin na umattend ang isang member kapag may EB ang grupo... Gauge din ito kung gaano siya kadedicated sa grupo.
Last edited by liv; 04-27-2012 at 03:50 PM.
ATTENTION:
Mga ka-Innova...
Due to the changes in the rules on How to become an Official Member of Innova Club... We will now hold EB's on a monthly basis... This is to speed up the process in order to quickly attain the 3 required number of attendance.
Next EB will most likely be in the Bonifacio Global City area... Will post the details as soon as I'm done scouting for a possible venue.
i'm not official member. never din pa ako naka attend ng EB kasi bago lang din ako. at gustuhin ko man malayo kaya kahit once in a lifetime lang maka attend ng eb. ok na tapos kapag next na avialable yun na ulit.
like po ng sinsabi ni ericson21 pwede nga raw po gayanhin yung sticker ng innova club..
yung iba hindi lang umaatend para sa sticker.. kasi yung iba galing sa malayo na willing talaga umatend or mga ofw.
bakit pa sila aatend kung sticker lang ang habol nila eh pewede naman nila pagaya yun .. kasi gusto nila maka experience ng Eb kahit once in a lifetime lang
sinu ba kasi ayaw umattend ng EB e kasaya nga nun.. kaya hindi sila nagiging active marami talaga silang dahilan o obligasyon kaya kahit isang beses lang sila umattend maka experience man lang
suggestion ko lang din po.
Kung gusto "Maraming Paraan"...Kung ayaw Maraming Dahilan...
my .2Cents
@mam Liv..
this is not 3 consecutive EBs right..as long as ma complete mo yung 3 EBs TIA
tama ka sir boybawang!syempre meron naman sigurong mga considerations pero dapat valid.paano nga naman magkakaroon ng mga activities kung konti lang ang mga umaattend.para naman sa mganagsasabing malalayo sila just to inform you some of those who attend our last eb came from as far as quezon city and me from san pedro laguna.every month siguro na may eb iba iba ang venue or meet halfway like fort bonifacio or ortigas area.pag medyo marami rami na tayo pwede na tayo magtayo ng mga chapter groups pero as of now dapat muna malaman yung mga location ng mga members para magawan ng paraan yung eb location.dun naman po sa mga malalayo talagang lugar like pampanga or batangas siguro we can make some considerations.lalo na sa mga ofw members natin syempre exempted muna kayo.hehehe
Tama po... Basta ma kumpleto ung required 3 EB attendance... In the case of ofw would be members, siempre may special consideration... Naiintindihan naman po natin na mas madalas na wala sila dito sa Pinas... Kung dumating man sila ay siguradong limitado rin ang kanilang oras.
Last edited by liv; 04-27-2012 at 10:51 PM.
ok ako dun sa suggestions ni bos gerald....and if in case cguro na we really do need to have chapters especially in the provinces,i think the group should be the one to choose or assign who among the active members on that province or place would head that chapter...and that chapter head should also be responsible in screening the would be members, di yung accept lang ng accept ng gustong magjoin pero bigla di na nagsisiputan on succeeding EB's.of course that chapter would still be under the umbrella of the mother group which is based here in manila....
just like here in cavite,marami rin ang gusto maging members pero di rin sila makapunta....others reason out na may conflict sa sked which maiintindihan nman ng other members....pero yung iba na ang reason lang kaya di makakapunta is dahil di umabot yung gusto nilang upgrades sa sasakyan or di nila naipaayos yung gasgas sa Innova nila,yun i can say is not acceptable.....remember guys,di nman sinimulan itong group na ito para magpagandahan lang ng Innova natin...this was created so that Innova owners could discuss issues of repairs, improvement & maintenance ng sasakyan natin and even activities na pwede natin gawin for the group and for others...
agree ako sir amir!kasi we should be responsible in maintaining the good name of our club kaya dapat mascreen din yung mga gusto magmember.as a member kasi of our club or any club we are expected to behave in a manner befitting our club.i think that its time na maging mas organize tayo and magkaroon ng mga activities.we should try to emulate other car clubs na organized and maraming activities fun and civic actions also.and ako nga kahit walang carwash carwash ang innova ko umattend pa rin kasi ang habol ko naman ay yung bonding and sharing inputs about our beloved innova.tama si amir na hindi naman pageant ito na dapat magandang maganda ang ride mo para sumali and umattend ng eb.
ok sige kayo po bahala hehe. yun ay suggestion lang naman.
pero ok po ako dun sa may mga chapter, tapos bawat chapter may admin, yung kung baga eh taga bigay ng sticker mam. yes madami talagang ganun na isang beses lang aatend tapos wala na hehe. madami din po kasing malalayo talaga, sana po half way po sa karamihan yung magiging next venue. like ako from rizal ako, super layo ko talaga sa MOA at global city, eh previous EB was on MOA, sana po yung medyo malapit naman sa east, tapos mas malapit naman po dun sa iba yung next, para madami nakakapunta.
ako, alam niyo naman kung gaano ako ka active. tested na yan, HAHA.
| Tsikot Car Finder Latest Car Listings |
Thousands of Tsikoteers see these ads everyday. Get better results with your car ads. Post your cars for sale at Tsikot Car Finder now! |
I think I like you but you wouldn’t know until I spit it out in your face. You’ll remain clueless for now but time will come you’ll know everything. =)) You just randomly pop up in my mind like out of nowhere. Insane right? Am I missing you that much?
A good boyfriend doesn’t need to undo your top to get a better view of your heart.
You’re lucky if you found one.
My heart’s a stereo. It beats for you, so listen close.
GALA sa boulevard.
AKO at si betchay (bee-ep-ep)
Secret love
Just a friend
That’s all I’ve ever been to you
Oh just a girl
Who wants to be the center of your world
But I ain’t got much to offer
But my heart and soul
And I guess that’s not enough
For you to notice me
I’m just a girl
And I guess that’s all I’ll ever be to you
….
lalalala
How I spent my last days of vacation
June 5,2011 Sunday
Pumunta kame sa Sorsogon, kame lang na fam. Road trip! Kahit saan saang parte ng Sorsogon kame nakarating kulang nalang libutin na literal.Kadalasan picture lang pakay eh ano pa nga ba pagkatapos SWIMMING ng mga hapon na.
Sa Rizal Beach :)
Dahil hindi ako pwede magswim for a particular “common” reason as a girl. Gets na yan. Ayun naging photographer nanaman ako at eto nakatulog nalang habang sila sarap na sarap sa dagat. BV. >.<
Pero kahit ganun.
Basta, ang saya. >:D<
♥
Enrollment
Pumunta ako ng school ng 8am kasama si Kayeh. Inagahan ko kasi sure na ang pila parang sa audition sa Wowowee. Ang masaklap pa schedule namin na sophies pero bwisit sumabay yung mga freshie dahil lastweek napostponed sa kanila dahil sa bagyo (Chedeng!). Tapos buti nalang napadali yung proseso dahil separated na registrar, basta yun na yun pero kelangan parin maghintay. May nakita pa akong tao na di ko inaasahang makita. Anyway, kumain kami sa Mcdo namiss ko lang yun. Sobraa! na sila kasama ko. :) namiss ko tropa sa block namin lalo na sina Jason at Gibo. Di ko sila nakita buong summer at walang nagbago sa mga pagmumukha.
Natapos ko ako na masaya :) buong araw ko inasikaso at buti nalang di na ako babalik. Ngayon lang nangyare na isang araw natapos ako magenroll. Yey.
Super bass
Dahil bored ako kanina, natripan ko imemorize ang rap ni nicki minaj sa kantang to. Ngayon ko lang naappreciate. Kahit kelan talaga, Amaziiiiiiiiing si bff nicki. Ayos to para maging speed-talker nakakabulol lang. Konti nalang, makukuha ko na talaga. Feeler much. >:D
Boom, badoom, boom, boom, badoom, boom, bass. ♥
Followers
I don’t give a damn kung onte lang followers ko. :) Di kaso yan saken. Basta I just love to blog kasiyahan ko to at trip lang gawin eh. Pake ko kung walang nagbabasa ng blogs ko mga walang kwenta naman talaga. HA-HA. Kidding! Random thoughts ko lang naman kasi kadalasan, feelings (chos!) tapos mga nangyare na gusto kong ishare (wala nga pla nagbabasa) i mean, Gusto kong itago sa blog ko. Memories na ang sarap ireminisce kapag nagbabackread. :) Keme lang.
Bipolar
May mga kilala ata akong madali na maconfirm na may sakit nito. Check mo nga sarili mo. Hahaha!
Sanggunian Kabataan (dapat Kalokohan) HAHA
Isa lang naman akong Sk Councilor samin at walang kwenta. Kame ang mga dakilang utusan ng kabataan. Jk. PERO good thing is may honorarium kame hindi ko na sasabihin kung ilan, nakakahiya naman. Sapat lang na pangkain ko ng 2x sa Mcdo,pang isang araw na lakwatsa. Nakakapagod pala maging parte ng ganto kala ko di naman ganun kahirap pero malaki rin palang responsabilidad ang pagiging Sk official. Di ko naman kase akalain na mananalo ako at di ko rin naman kagustuhan na tumakbo ng eleksyon NAPILITAN pinasok lang naman ako sa line-up tapos yun nakumbinsi ako na okay pala maging sk. May mga privileges, so pumayag na ako tapos sabi pa sina daddy naman daw bahala eh. Ako naman okay lang Win or Lose walang mawawala. Sa huli, ika dalawa pa ako sa may pinakamadaming votes. sunod sa topnotcher lang naman. =) Nadala daw sa charm. Oh well (Kapal ko) Joke lang.
Naalala ko lang kasi, Busy much the past few days sa palaro. Nakakapagod na nakakaasar. Ang gulo lang kasi. Hai
Roll up
Wiz Khalifa has a freakin’ tumblr account. http://thelvlsix.tumblr.com/ |
Maraming salamat po.. pero nahirapan po ako maghanap ng link ng starcraft at left for dead. Wala na kasi yung paboreto kong katz.cd.
Ok lang po yung specs ko sir, medyo average lang po. Ang problema ko kasi hindi po malakas internet connection ko at medyo out of budget po para mag bili ng pirated DVD's. |
Kagabi mga alas-diyes na ata ako nakauwi galing sa pangalawang work ko sa Manila. Naalala ko wala pala sa apartment ko kinabukasan si Mama e birthday nya rin pala kinabukasan kaya bumili ako ng keyk sa Red Ribbon sa Taft corner Pedro Gil buti na lang hanggang 12am sila at buti na lang wala na ‘kong pang taxi kaya nakapag jeep ako ng de oras.
Pagkauwi ko tulog na si Mama. ayun tengga ang Keyk.
Kinabukasan (kanina) niyayakap ako ni Mama naglalambing habang natutulog ako.
MAMA: “Tip, happy birthday ko ngayon, akin yung cake?”
OTEP: “Hindi. sa kapitbahay.” (tulog uli)
MAMA: “Haha. ala-singko na lit ka naman nyan”
OTEP: “5 minute pa zzzzzzzzz”
MAMA: “Magtaxi ka di ba?, sabay na tayo uwi ako Cavite”
OTEP: “Okey.. zzzzzzz”
ALABANG SOUTH STATION
Pagdating namin dito sa South Station wala lang naisipan ko lang, feeling ko ang sweet kong anak (wala sa itsura), bago ako umakyat ng overpass para pumasok sa work nahalikan ko si Mama sa Noo.
“Ma, dito na ko late na ko, ingat ka, Happy Birthday (Muaampt) ” ang tunog ng kiss ko bahagya lang kasing dumikit.
At habang nag-susulat ako ngayon bigla ko na lang naalala yung mga sandaling nagkakautot ako katatawa dahil kay Mama.
Kailan nga lang yung tungkol sa Creamer-S® hahaha.. (Kung nabasa mo na. kung hindi basahin mo yung post bago ‘tong entry post na’to)
Isa sa hindi ko malilimutan e noong kasagsagan ng commercial ng Clear ni Rain. Kamukha ko daw kasi si Rain dati (ngayon si Bentong na.) Sabi ko. “My name is Rain” tapos bigla na lang sumulpot si mama “May name is Nicole” hahaha laughtrip talaga.
Tapos isa sa hindi ko malilimutan yung mga sandaling nababanggit ni Mama yung tungkol sa naireregalo ko tuwing pasko “Mukha na ba akong ‘selver’ ?” Hahaha sorry naman nagkataon lang talaga na panay silver naireregalo ko.
May mga pagkakataon namang naiinis na natatawa ako.
Tulad noong highschool ako ang hilig basahin yung mga love letters namin ng girlfriend ko, kaasar kaya yun! Tapos mas nakakaasar kapag naikukwento nya mga nababasa nya. yay! nakakahiya!
Tapos noong college na ako hanggang ngayon binibenta na ako sa mga dalagang anak ng mga kumare nya. Kinikilabutan ako. Basta! Hahaha. Kailan ba daw ako magkaka “jowa” uli? “jowa” talaga term nya.
Ang dali-daling maka adapt ni mama. Minsan nga nagbibiro ako kapag may mga bagay na hinihiling ako na hindi ko nakukuha sa kanya (Pa-biro lang) “Wala kang pakialam sa nararamdaman ko!” ayun hanggang ngayon binabanggit pa din nya kahit sa mga amiga at kaututang dila n’ya.
Alam nyo hindi man kami perpekto, sobrang nagpapasalamat ako dahil naging Mama ko yun!
Sobrang ginapang ako nun sa trabaho dahilan para makapagtapos ang nag-iisang anak sa limang magkakapatid na nakatuntong at nakatapos sa kolehiyo. Nakakalungkot lang kasi hindi ko pa ring masabing nakakatulong na ako sa Mama ko.
Sana dumating agad yung panahong iyon, habang normal pa lahat sa mama ko. Ibig kong sabihin hindi pa ganoon katanda ang mama ko malayo pa sa mga sintomas na labis na pagtanda tulad ng paghina ng pandinig at kahirapan sa paglalakad.
Naku Lord! wag pa po sanang dumating yun sobrang dami ko pang pangarap sa Mama ko.
Ayun naniniwala pa rin naman ako na dadating pa ang oras na sobrang mapapasaya ko pa ang Mama.
Mahalin natin ang mga Mama natin! Yey!
HAPPY 61st BirthDay ‘Ma!
••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
Maraming Salamat sa (2 someone) dalawang karagdagang email subscribers | followers! HAY LUV U OL!
Sa nais pang mag subscribe punta lang sa upper rightside ng blog na ito ilagay ang email o i click ang “SUNDAN SI OTEP”
Salamat |
Written by: angelique111
I woke up in the morning , di ko napansin na kakauwi lng nag husband ko, he was at the shower.
then lumabas sya naka higa ako, then we cuddle a bit, pero ayaw kong makipag sex muna , ,
so mina buting kung bigyan sya ng hand job.
naupo sya sa kama then I started to stroke his dick. he was grabbing my boobs ,
after that sinabi nyang lalabasan na sya.
then I stroke his dick faster, at nilabasan sya.
pinutok ko ito sa boobs ko…
then pag katapos ay nag shower na ako.
Fast forward ! . nag karoon uit ng business ang husband ko. he will be out for two weeks, then napagkasunduan din namin na dito na pag aralin ang anak namin..
Fast Forward ! .
I was shopping at a mall , when my phone rings.
Messge
Hey Sexy , you look hot with the black dress.
naka black dress ako na parang tube. and above the knee. at naka coat ng lace black.
it was from Bradley
Me : oi… saan ka , ?
then I felt someone touches my butt.
then pag lingon ko sa bradley.’
Me : oi, anu kaba.
then binulong nya saakin ang sagot nya.
Bradley : you look hot , parin
Me : haha..loko ito.
nag usap kmi , after that binayaran ko na ang mga binili
nag dinner kami ,
nag usap hangang natuloy na ang usapan sa sex.
We end up in my condo unit.
I was driving my car then si bradley naman . ay sumusunod saakin sakay din ng nang kanyang kotse.
sabay kaming dumating sa condo unit ko.
we talk in the couch ,
Bradley : you are still pretty active huh, look at that ass
sabay tapik sa puwet ko.
Me :: anu kaba.
Bradley : so ? anu tawagan ko na sina Wesley at Frank ?
napagusapan kasi namin kanina , about the that.
Me : yes
Bradley : are you sure with this ?
Me : yeah, fucked them both about a year ago.
Bradley : what I mean is , the three of us ? fucking you ?
Me : why not.
Bradley : ohh,,, your such a horny mom.
nasaharapan ko sya then while we are talking bradley keep on staring between my legs
Me : hey naughty boy , my eyes are up here not there.
Bradley : haha. ganda ng legs mo.
then pilya kung binuka ng kunti ang legs ko then.
Me : did you have a quick peek ?
Bradley ; haha uu nga.
then we continued talking .
di nag tagal ay nag tumunog na ang doorbell.
it was Wesley and Frank
Wesley : hello , Long time no see gel
Frank : Hello Good Evening.
then pumasok silang dalawa.
na upo kaming apat sa living room, nag kwentuhan ..
then Bradley started kissing me,,
while Wesley and Frank grab my boobs.
Me : wait teka , lang,
inayos ku ang pagkakaupo ko then we started doing it again,
then binaba nila yung damit ko,
pero hindi lahat binaba.
hangang tiyan ko lang nila binaba ito.
then binaba rin nila yung strapless black bra ko,
hangang tiyan nila ito binaba , hindi nila tinangal .
sige parin ang halik ni Bradley saakin , then I started to grab his dick outside his pants..
huminto muna si bradley at hinubad ang damit at pantalon nya,
habang si wesley at frank nman ay sinisipsip ang dalawang boobs ko,
Me : ohh,, okay lang kayong dalawa jan..
then hinilakan ulit ako ni bradley , naka boxers lang sya ,
then tumigil ang sumisipsip sang left boob ko , i think si frank yun , at hinubad ang damit at pantalon nya.
ganun din si wesley..
then wesley started to lift my dress tinaas nya ang dmit na nakatakip sa panty ko,
all of my dress is now on my tummy ,
hinawi ni wesley ang panty ko and then started to lick my pussy,
Wesley : ang libog mo talaga , you are so wet na,
then lick my pussy at napapaliyad ako sa sarap na nararamdaman ko.
its three guys on me.
Bradley in my face kissing me
Frank on my boobs kissing and squeezing it
and
Wesley on my pussy licking it,
then Bradley remove his boxers , the pulled his 7 inch dick
Bradley : are you ready for this ?
tinutok nya sa mukha ko ang dick nya.
Me : wait change position muna tayo,
nangangawit na ako eh..
medjo nag doggy style position ako, then wesley started to lick my pussy again,,
then frank remove his boxers
at pumwesto sa kilid ko.
then nasa harapan ko si Bradley .
then i started to lick bradley’s dick blow job ,
while sa gilid ko ay si frank nang jajakol.
half lang sinusubo ko sa dick ni bradley..
nang napansin ko na nag jajakol si frank sa kilid ko habang hinihimas ang boobs ko , ay linuwa ko muna ang dick ni bradley.
Me : halika frank.
then I grabbed his dick and started to jack it. then balik blowjob kay bradley.
pa minsan minsan ay napanganga ako sa sarap na nararamdaman because wesley was licking my my pussy.
pinipilit na ipasok ni bradley ang kabuuan nang kanyang burat sa bibig ko , pero pinipigilan ko ito. pero paminsan minsan ay binibigyan ko sya nang deep throat. pero nag gag rin ako.
Wesley : now its time for this .
tumigil si wesley sa pag lick sa pussy ko.
then naramdaman ko na kinikiskis sya sa pussy ko.
then pinasok nya ang burat nya , hindi ito tinangal ng puke ko.
Me : wait , shit laki nang burat mo wes , wag ka muna , halika dito ka naman sa harap.
pumunta si wesley sa harapan ko ,then he slap his dick in my face .
then I started to give wesley a blowjob , pero hindi ko masubo ang kabuan nito…
Me : shit , ang taba nang burat mo , the same as ever.
Wesley : just enjoyed it. my 8 inch dick
then si bradley naman nasa pussy ko .
naka doggy position parin ako.
then he slowly inserted his dick in my pussy ,
kinain ito nang pussy ko,
then bradley started to pump me ,
medjo sumusunod ang hips ko sa mga pump nya , kaya minsan nasusubo ko ng buo ang dick ni wesley.
Frank : how about his ?
pointing to his 7 inch dick.
pinalit palit kung i blow job si Wesley at Frank , while Bradley was fucking me from behind.
Me : shit , my pussy is kinda full with your dick ,
Bradley : shit sikip nang puke mo gel..
Me : shit fuck me ,
then blow job ko si frank . at hand job ko si wesley pero hindi kaya ngn isang kamay ko ang burat ni wesley .
then umalis si frank lumipat sya sa puke ko ,
he then inserted his dick in my pussy , at pasok lahat ito.
Frank : ohh , shit that was tight ,
he then pump faster at harder ,
sa pagkakataong iyon mejdo nasasaktan na ako.
linuwa ko muna ang burat ni wesley , at tinigilan ko ang handjob kay bradley.
ME : frank , anu ba , dahan dahan lang , hayok na hayok ka eh.
Frank : sorry , ang sikip kasi ng puke mo eh.
then he pumps in medium at minsang ay napanganga ako sa sarap ,
when my mouth is wide open , wesley abused it by inserting the whole of his dick in my mouth.
may tumutulong cum sa bibig ko mula ata sa burat ni wesley , while I’m giving wesley a blowjob
Me : teka lang palit naman ng position..
umupu ako sa couch , then umakyat si frank sa couch , tinutok nya ang burat nya sa mukha ko , .
then si bradley naman sa kilid ko ,
then si wesley naman ang nasa ibaba . he then slowly inserted his dick in my pussy,. I felt so full punong puna ang pussy ko sa taba ng dick ko.
Wesley : like it ?
Me : yeah, I feel so full , pero dahan dahan lang ang laki ng burat mo.
Wesley : sure ,
pero biglang nya itong pinasok
hindi ko rin napigilan because frank inserted his whole dick in my mouth.
Frank was fucking my mouth literally , at wala akong magawa,
while wesley was fucking my pussy with his whole dick.
kahit na medjo nahihirapan at nasakatan ako sa ginagawa nila ay nagawang kung bigyan nang handjob si bradley.
wala akong makita kundi ang burat ni frank , habang hawak ang burat ni bradley , at ako ay nakabukaka na finifuck ni wesley.
Frank : shit ,, I’m cumming ,
Bradley : lalabasan kana pare ? haha
Frank : shit , di ko na talaga mapigilan ,
then frank fuck my mouth like a pussy , then nilabasan sya sa mouth ko.
marami akong nalunok na tamod nya , pero ang iba ay lumabas sa bibig ko . .. then tumulu ito sa boobs ko ,
linunok ko muna lahat , at nag salita
ME : that’s a lot of cum.
Bradley : tapos kana, haha.
frank : haha,, shit sarap mong kantutin gel.
umalis sya , at umupo sa kilid .
Lick the cum around my mouth , then ang tamod na tumulu sa boobs ko ay kinuha ko sa pamamagitan ng daliri ko at sinubo ito..
Bradley : shit , that was nasty , then blowjob ko naman si bradley .
the same as frank he was fucking my mouth like a pussy ,
sige parin si wesley sa pagkantot sa puke.
tinulak ko naman si bradley..
Me : shit , wes , kanina kapajan ah… di kapa linalabasan ,
Wesley : haha…. actually linabasan na ako , pero hindi pa ako tpos.
then bradley inserted his dick my mouth then fuck it hard again..
wesley : pare , palit naman tayo , ikaw naman dito sa puke.
nag palit ng position silang dalawa..
nag hinugot ni wesley ang burat nya , ay tumulu ang tamod mula sa puke ko.
tumulu ito sa couch,
Bradley : hubarin na natin itong lahat .
tumayo muna ako , at hinubad ang damit ko at nasa tummy ko , ibinaba rin ni bradley ang panty ko .
then tinulak ako pabalik sa couch ,
then tinutok ni wesley ang burat nya sa mukha ko…
at the same time
Bradley : walang hiya to , my tamod na ang puke mo .
then i he inserted his dick in my pussy , and fuck me hard. again,
Me : wes di ko kya subo lahat nyan,
Wesley : no , you would suck my whole dick gel.
una ay kalahati palang ang pinasok ni wesley sa bibig ko , pero he inserted his whole dich once in a while
then di nag tagal ay , he was fucking my mouth like pussy ,
tumulu ang luha ko dahil sa umaabot sa lalamunan ko ang dick nya.
di nag tagal ay
Bradley : Shit ‘ I’m cumming
linuwa ko muna ang dick ni wesley ,
at naramdaman ko na linalabasan si bradley sa puke ko, sumisirit ito sa loob ng puke ko
Me : shit I can feel that .
then pag katapos ay hinugot nya ang burat nya , nag jakol ng kunti , naramdaman kung my tamod na tumulo sa legs ko na lumalabas sa puke ko ,
Me : come here , let me clean that , umalis muna si wesley at pinasubo saakin ni bradley ang burat nya .
I lick it to clean it up..
then nadatnan ko na sa wesley ay binubka ang puke ko,
Me : wes anu ang ginagawa mo >
Wesley : papabasin ko ang tamod sa puke mo..
Me : no worry , I’m safe .
Wesley : hindi naman eh… because I will fuck this pussy ,
binuka nya ang puke ko ,
Me : wait , teka , lang paka tumulu sa carpet ang tamod nyo.
then wesley grab my black dress at pinunas sa tamod na tumutulu mula sa puke ko.
Me : shit , that was one of favorite designer .cloths.
Wesley : sorry ,
then umupu si Wesley .
alam ko ang ibig nyang sabihin I will in the top . ..
he will fuck me cowboy and reverse cowboy style .
then pumatong ako sa kanya then pasok ang kabuuan ng dick ni wesley sa puke ko.
dahan dahang lumapit si frank at bradley saakin ..then tinutok nila pareho ang burat nilang dalawa
hindi ko ma abot ang dick nilang dalawa , nag kapag mag lean forward ako , ay para nasasaktan ang puke ko , dahil naka reverse cowboy position ako
Me ; lapit kayo nng kunti .
then papalit palit kung blow job si frank at bradley .
then tumalikod ako , humarap ako kay wesley , pero sa laki ng burat ni wesley , umikot lang ako habang nakapasok parin ako habang nakapasok parin ang burat nya sa puke ko .
I was going up and down very hard,,, and my pussy is enjoying wesley’s dick.
pumunta si bradley sa kilid ko then I gave him a blow job , sa kabila naman ay si frank , hinihimas ang boobs ko , while I’m giving him a hand job.
Wesley :malapit na ako..
hinugoy muna ni wesley ang burat nya , at pinahiga ako.
then he inserted his dick in my pussy again,
while umakyat si bradley at facefuck ulit ako.
he was again fucking my mout like pussy.
di nag tagal ay linabasan sya .
pinutuk nya ito sa mouth ko , at pero hindi ganun ka dami tulad ng una nyang pintuok , nang hinugut nya ang burat nya , jinakol nya ito ng kunti , at my tumalsik pang tamod sa mukha ko.
then hang hand job ko si frank ay linabasan sya. tumalsik ang tamod nya sa kamay ko..
Me : wes , laki na burat mo ,, shit… I feel so full
Wesley : Malapit na ako..
then I felt wesley cummung inside me. while he was cumming binunut nya ang burat nya ang jinakol sa harap ko .
he then squirts a lot more , hindi ko inexpect na ganun ka dami ang linabas nya , he then cum first in tummy and breast , then to me face,, I closed my eyes nalang para hindi matalsikan nang tamod.
naramdaman ko ang dami ngn tamod na linabas ni wesley . his cum was all over me .
punong puno ang buo kung katawan ng tamod nya , ganun din ang mukha ko.
the cum was all over my body na parang bukake, my tamod na napunta sa buhok ko.
nakaupo ako at nakabukaka at puno ng tamod ang bou kung katawan..
Wesley : did you enjoy it ?
Me : UU naman, daming mong tamod na linabas oh,
sabay hagip sa tamod sa boobs ko at sinubo ito.
Wesley : look at that pussy dripping with cum..
Me : uu nga, puno ng tamod ang puke , I touch it at malagkit ito ..
then nag paalam na si frank..
Frank : gel , mauuna na ako ha,,
ME : sure , sige , pero pasensya na hindi kita mahahatid dahil kita mo naman,
sabay turu sa katawan kung punu ng tamod.
nang umalis si frank, hindi parin ako tumayo sa couch nanginginig parin ang katawan ko sa sex na nang yari . talaga libog na libog ako.
then lumapit si bradley .
Bradley : isa pa ?
Me : hindi na ata,, pagod na ako,,, tsaka puno ako nang tamod , tingan mo katawan ko , puno ng tamod ni wesley ,
Wesley : haha..
Bradley : dami . kasing pinutok nito.
ito nalang ..
umakyat saya sa couch then tinutok sa mukha ko ang burat nya . ang jinakol ito..
naka nganga ako,,,habang hinihintay , na labasan si bradley . linabasan sya at sinubo ko ang dick nya , at linunok ang lahat ng tamod.
nag paalam rin si bradley pagkatapos nito…
habang si wesley naman ay nasa kabilang couch at natutulog ,
nag umalis si bradley , ako ay nakatulog rin , na puno ang tamod ang boung katawan,
natutulog sa couch na hubut hubad , na may tamod sa na tumutulo mula sa puke at maraming tamod sa boung katawan.. ginawa kung pam punas ang panty ko sa tamod sa mukha ko.
nakatulog akong nakahubad at puno nang tamod sa couch, while si wesley naman nasa kabila natutulo na rin , dahil sa sobra pagod narin siguru..
to be continue. Please rate and comment guys… thank you ,, medjo busy ngayon eh. pero nasulat ko na ang next chapter. thank you for waiting …… |
dislike! too much editing, sinayang ang ganda ni mikee.
minsan uber n magazines sa kaka edit ng mukha... alien n lumalabas
as much as we hate editing... magazines will keep on doing it... hahaha pero agree alien!
I like Mikee pero color blocking? Ano ba naman bkt parang Gnwang Kim Chiu ang peg niya. I think change of outfit dapat yung appropriate sa age niya.
inappropriate theme for her. but its so good to see her back on the screens. she still looks the same. gorgeous!
like! i love mikee, very simple but elegant.
mala Blair Waldorf?
like!
Panget ng pose ni mikee, mukhang syang takot na nilalamig na hindi maintindihan.. Panget pa ng background.. Thumbs down for me..
I totally agree. Ang pangit ng pose. Yung photographer naman, bakit hindi siya tinuruan? And the background is sooo fake. Sooo disappointing for a fashion magazine. Prada pa man din ang suot nya pero hindi mukhang high fashion shoot ito.
OH MY GOD. The POSE, the dress, the styling----- ALL VERY VERY AWKWARD! DISLIKE!!!
Si Mikee ba yan? Bakit parang sobrang tisay nasobrahan yata ng photoshop? Dislike!
Like, she looks cool.
LOVE!!
Very pretty ni Mikee! May K!
si Mikee ba toh? parang nde sya
classy
dislike!
super like her shoes!!
Bat parang iba ang itsura nya dito? Di ko sya namukhaan...
So fresh and classy. Di ko inexpect na sya ang cover. Bet ko sya!
I like Mikee very much pero sa pic na to, parang hindi xa. she's not in her element kumbaga.
relevant pa ba sha?
tomo...
Super slimmer's world body naman.. Nag Cohen diet ba xa? Na migraine ako figuring out how to do zat pose!!! Awkward
Parang my kulang...
kabayo
lukringJune 2, 2012 7:49 AMkabayo- kalowka ka, lukring!
Love mikee, but the pose, most especially the hands, sobrang awkward!!! Also, the colors are too pa-sweet for someone her age. the cover could have been much better. Hay.
agree!
Parang hinde sya ;((
Weird right hand niya
dislike!patingin muna ng before and after photos :P
Ok naman kaso sobrang imbento legs nya! Ang liit litt!! Sobra sa editing sayang!
Gandang ganda talaga ako dyan kay Mikee nung bata pa ko XD Kaya lang sbrang edited naman ung pic -__-
Like! (kaso wala talgang nagmana sa elegance ng mader nila)
beautiful naman talaga si mikee but the cover is too Photoshopped. sayang.
super like! may i connect si mikee sa blind item above na si urbanista? narinig nyo ba si mikee mag brag? nooooo
Superlike!! At least bagong cover model!! Thank God at hindi na naman su Georgina W. Anne Curtis or Marian!Btw have you seen Marian's MEG mag cover?? Worst ever!!! Parang naging Vampirella dating niya! Whoever chose the cover iniisip siguro Halloween issue or Nov na!!
Love!! Ganda:)
Masyadong trying hard to be young ang concept
Like MIkee, Dislike the cover. Bakit angular sya? Hindi ako nagmamarunong at wala akong alam sa mga fashion concept, pero parang me binibitbit syang invisible baby o folder?FP, ano naman masasabi mo kay Nina sa Playboy PH?
Super like!!! Mikee is like a breath of fresh air... And she may look simple, but oozes elegance. Real classy.
dislike. pero at least iba naman ang cover ng metro.
hindi ko like ito. awkward lahat for me. Si mikee parang nilalamig na ewan.
ay super DISLIKE...Sobra ang pagka edit...i would still prefer the natural look. sayang, maganda pa naman siya...dapat naghire na lang ng magaling na makeup artist.
Ganyan na sha kapayat?
She's really pretty, but... what on earth is that pose?! Whoever Photoshopped her to that unnatural pose should be fired.
LIKE! I missed Mikee! She looks young, classy and sweet here.
ang fresh niya sa mata. loves it!
Nakakafresh yung colors unlike sa preview na parang dry. Pero ung pose at sobrang edited n si Mikee e pangit na.tas mahangin lang ung hair pero ang stiff lang ng skirt. Angyare?!
Dislike. Ang awkward nung pose. Ako ang nangangalay tignan siya eh
I like it! At least Metro knows how to produce fresh and fabulous covers unlike Preview ;)
love the way she looks lalong bumata at maganda para...i agree to all who dislike the pose...i know meron pa xang magandang pose more than this pangit lng napili
LIKE!!FP off topic: please make a poll for Ms. Hali's cosmo cover. Saw it kanina sa mall. :)
dislike! sana inayon sa edad at klase ng pamumuhay niya yung peg niya no. mukha siyang pa-virgin effect.
@Anonymous june 2/10:24 amabout Marian sa Meg cover okay namand naman puede na lagi na lang pa-cute or laging mukhang maamo ang dating ng fez..d b puedeng FIERCE naman...maiba lang.just my opinion.i like mikee...but this photo Dislike:
Maganda parang na preskohan ako nung makita ko. Very pretty pa din c mikee. Love it.
like it!!!
Saw this on magazine stand last night and at first glance i did not realize that it was mikee. I have to read the magazibe to know who's the model. Sadly i don't like it! I live mikee's natural beauty. Stop over editing!!! Hayyyyyyy
Unnecessary background and awkward pose.
i love the pastel colors they used here but i must agree, awkward pose with her hands and the positioning of her legs, pero very pretty pa din nia
I dont like the makeup, too strong for her sweet face, nagmukhang witch tuloy! You cant do makeup like that tapos tweetims pastel ang clothes, kahit prada pa yan!
Image looks distorted.Dislike!
i like Mikee's natural beauty pero sa excessive photoshop editing dito, nagmukha syang ibang tao. Di ko agad nakilala. ganun ba talaga pag titingin sa mga pinoy local mags ngayon, kelangan pang hanapin ang name sa cover para lang malaman kung sino yung nakafeature at pag nakita mo na ang name, mapapasabi ka na lang ng "ay sya pala yun." kaloka. back to the topic - parang dinikit lang ang right arm nya saka yung palda nya. mukha tuloy distorted ang overall pose. DISLIKE!
I love Mikee Cojuangco but I don't think the cover photo is cover photo worthy. Mas bagay sya sa spread inside the magazine. I wish they chose a different photo of Mikee instead.
LIKE
contortionist lang ang peg. dislike!- galaw galaw
Dislike, for some reason, something's not right...
like! mikee will forever be the ideal girl/lady/woman for me :) beautiful and classy kahit pag-posing ng ganyan! haha
LIKE!!!walang kupas ang ganda ni mikee.
I don't know but i like that it's awkward-looking.
I DISLIKE IT... Sayang si Mikee dito... and whats the background... sana nag effort man lang na pumunta salocation... si Mikee ito ! ! !
It doesn't make sense at all...they ruined the Prada dress!! |
Naimbitahan ang PEP (Philippine Entertainment Portal) sa Black Magic: The Denim Show ng Jag Jeans Philippines na part ng Fashion Week at ginawa sa Main Atrium ng Mall of Asia noong Friday. Dumalo ang mga fashionista, lifestyle editors and writers, entertainment press at fans ng mga endorsers na sina Will Devaughn at Marian Rivera.
Majority of those present ay si Marian ang hinihintay at sa three times na pagrampa ng actress, malakas na sigawan with matching palakpakan ang sumalubong sa kanya. Excited ang fans ng actress sa muli niyang paglitaw sa publiko dahil mula nang matapos ang Ang Babaeng Hinugot Sa Aking Tadyang, limited sa SOP ng GMA-7 ang kanyang appearances.
After the 30-minute show, nagpaunlak ng interview si Marian at inaming ninenerbyos siya bago nagsimula ang show at kinampante siya ni Will.
"Pero ang sarap ng feeling nang rumampa ako. Bata pa ako, ginagawa ko na ito, natigil lang nang maging busy na ako sa showbiz. Kumbaga, binalikan ko lang ang nakaraan ko at masaya ako. Konti lang ang naramdaman kong takot," pahayag ni Marian.
Binanggit din ni Marian na okey sila ni Will, nagsusuportahan silang dalawa at maganda ang working experience nila nang mag-pictorial sila sa Australia. Nakatulong din para maging magkaibigan ang dalawa na magkasama sila at magkapareha sa Desperadas 1 and 2.
HIS AND HERS TATTOOES. Samantala, kung ang ibang press ay ang training ni Marian sa Darna ang inusisa, ang PEP ay ang tungkol sa tattoo ni Dingdong Dantes. Nasulat ng PEP ang tungkol doon batay sa nakitang tattoo sa likod ng right leg ng actor in a chance meeting sa EDSA Shangri-La Hotel. Sa sumunod na interview kay Dingdong, dinenay daw niya na may tattoo siya na agad ipinarating ng PEP sa isa sa publicists ng actor.
Ang sagot ng publicist, hindi deretsong itinanggi at inamin ni Dingdong ang MGD tattoo niya at ang sagot daw ay "minsan nakikita ko, minsan hindi." Tinext ng PEP si Dingdong tungkol doon at sumagot naman agad ito. Hindi lang namin puwedeng gawing public ang sagot ni Dingdong dahil personal yun.
Basta, ipinarating ng PEP sa kanya na hindi kami gumawa ng istorya, hindi kami nagsinungaling at pinaninindigan namin ang aming sinulat. Sa naging sagot ni Marian sa isyu ng tattoo ni Dingdong, feeling vindicated ang PEP.
Sabi nito: "Hayaan n'yo na siya. Naniniwala akong bilang tao, irespeto na lang anumang meaning at anumang personal reason kung bakit niya ginawa yun (ang pagpapa-tattoo). Sa amin na lang yun."
Siya ba ay may tattoo rin ng pangalan ni Dingdong? "Akin na lang po yun."
Ano ang naka-tattoo sa kanya, initial lang ni Dingdong o buong name nito? "Secret. Nakakatawa kayo ha!"
Paano kung ipatanggal ni Dingdong ang tattoo niya? "Never na yun matatanggal dahil ang tattoo na yun ay forever na. 'Wag na kasing pakialaman ang tattoo, sa kanya na lang yun."
Ang tattoo ba niya ay makikita pag suot niya ang costume niya sa Darna?
"Ay, hanggang tuhod kasi ang boots ko, hindi ninyo makikita," mabilis na sagot ni Marian at nag-isip tuloy ang PEP na baka sa legs din niya, sa ankle o sa tuhod nagpalagay ng tattoo.
COVER GIRL. Kasunod nito, ibinalita ni Marian na lalabas siya sa five magazines sa June, tamang-tama lang bilang paunang promo sa airing ng Darna sa July daw o baka sa August.
"Abangan ninyo at lalabas ako sa YES!, sa Preview, Statement, Youth at isa pang magazine. Nakakatuwa yung pictorial sa Preview at ginawa akong Barbie. Sino ba naman ang ayaw maging Barbie? 'Saka fan ako ni Barbie," tsika ni Marian. |
Tinambangan ng Bagong Hukbong Bayan (BHB) sa ilalim ng Domingo Erlano Command (DEC-BHB) sa Aurora ang mga tropa ng 48th IB noong Nobyembre 22 sa Maria Aurora, lalawigan ng Aurora.
Ayon kay Ka Rowena Cervantes, tagapagsalita ng DEC-BHB-Aurora, inambus ng isang platun ng BHB ang mga tropa na nagsidatingan bilang tugon sa pagsunog ng mga gerilya sa isang dump truck at isang backhoe ng Angel Palacios Constructions.
Pinasabugan ng tatlong anti-personnel command-detonated explosives ang naunang trak ng militar na sinasakyan ng humigit-kumulang 20 sundalo alas-8:15 ng umaga sa Barangay Villa, Maria Aurora. Hindi nakaganti ang militar.
Nagreimpors ang mga pulis na nakasakay sa limang motorsiklo. Ngunit sinalubong sila ng mga putok ng mga isnayper sa blocking force ng BHB sa Sityo Kamatis, Barangay Villa. Agad na napatay ang walong pulis. Hinarang din ng mga Pulang mandirigma ang umaabanteng mga sundalong sakay ng pansibilyang trak.
Pagkatapos ng 20 minutong labanan, nakaatras tungo sa ligtas na lugar ang mga Pulang mandirigma.
Dahil sa paggamit ng militar sa mga sibilyan bilang pananggalang, nadamay sa labanan sa blocking zone ang drayber ng trak ng Department of Public Works and Highways na sinakyan ng mga sundalo at dalawa pang sibilyan na isinakay ng militar papunta sa lugar na pinangyarihan.
Sumisimpatya at nakikiramay ang DEC-BHB-Aurora sa mga sibilyang naipit sa nangyaring labanan. Gayundin, nakahanda itong magbigay ng tulong para sa mga nasabing biktima.
Kaugnay nito, kinukondena ng DEC-BHB-Aurora ang tusong paggamit ng 48th IB ng mga sibilyang sasakyan, drayber, at pagsasakay ng mga inosenteng pasahero papunta sa lugar ng labanan. Nilalabag nito ang Geneva Conventions at mga probisyon ng Comprehensive Agreement on Respect for Human Rights and International Humanitarian Law.
Nanawagan ang DEC-BHB sa lahat ng mamamayan na tutulan ang pakana ng militar na gamitin ang sibilyan bilang panangga sa pag-atake sa kanila ng BHB, tulad ng paghihimpil nila sa gitna ng mga kabahayan, eskwelahan, simbahan at pampublikong pasilidad.
Mariing sampal kay Col. Victor Castro, hepe ng 702nd Infantry Brigade, ang inilunsad na ambus ng BHB sa Aurora. Dalawang linggo bago ito, buong yabang na idineklara ni Castro sa isang istasyon ng radyo na wala nang kakayahang maglunsad ng mga opensiba ang BHB sa Aurora at Nueva Ecija.
Hindi kataka-takang pilit na itinatago ni Castro sa midya ang sinapit ng kanyang mga tauhan. Nais nilang panatilihin na nawasak na umano ang rebolusyunaryong kilusan sa lugar. Ito ay para tumaas ang mga ranggo ng militar at maging kaakit-akit ito sa pagpasok ng mga dayuhang mamumuhunan alinsunod sa interes ng mga Angara.
Itinutulak ngayon ng dinastiyang pinamumunuan ni Sen. Edgardo Angara ang proyektong Aurora Pacific Economic Zone and Freeport Authority (APECO) na nakasentro sa bayan ng Casiguran. May nakalaang P353 milyong badyet ito para sa 2013.
Ayon kay Ka Rowena Cervantes, ang inilunsad na taktikal na opensiba ay bahagi ng tuluy-tuloy na kampanyang militar ng BHB sa Aurora at Nueva Ecija upang pagbayarin ang berdugong 48th IB at iba pang sundalo sa ilalim ng 7th Infantry Division sa dumaraming biktima ng kanilang pananakot, pandarahas, pagdukot at pagpatay. |
Dati sa pahinang ito ay nakasaad ang mga pangalan ng sumusoporta at ang mga laban sa pagtatayo ng basurahan sa bayan
ng Ternate. Sa kadahilanan na nag-iba ang ihip ng hangin at nagbago ang pananaw ng iba ay mas minabuti ko pa ang alisin ang
ang mga pangalan. Hayaan na lamang natin na ang taong bayan ang mag-pasya.
andy r. huerto
|Ito ang ilog na kinaroroonan ng Mira and Galala
Pag ipinagpatuloy ang landfill na balak ninyo, ito ang sisirain, malinis na ilog, maligamgam na tubig buhat pa
sa kaitaasang bayan ng Alfonso, Magallanez at Maragondon masasayang ito.
Mga opisyales kala mo matalino, nag-apruba at nagbigay ng permiso, pangahas na plano ay gagawin dito, kapalit
ay kalinisan ng isda, hipon, lukan, talaba, sugpo at alimango. Dito tayo ay naliligo, natutong lumangoy at naglalaro, gagawing
tambakan ng basura at bulok na likido, magbubuhat pa sa kalakhan Maynila kapalit ay ang kagandahan at kalinisan ng kalikasang
tinatamasa ko...sender of this letter is not to be disclosed. |
Pandaigdigang Kasaysayan
- Tungkol ito sa larangan ng pag-aaral na pangkasaysayan na nakikilala bilang Pandaigdigang Kasaysayan. Para sa mga kaganapang pangkasaysayan, tingnan ang Kasaysayan ng mundo.
Ang Pangmundong Kasaysayan (Ingles: World History), na tinatawag ding Pandaigdigang Kasaysayan, Kasaysayang Global, Kasaysayang Pangglobo, o Kasaysayang Transnasyunal (na hindi dapat ikalito sa Kasaysayang Diplomatiko, na katulad ng pangmundong kasaysayan ay natatawag ding Kasaysayang Internasyunal kung minsan) ay isang larangan ng historyograpiya (paga-aaral na pangkasaysayan o pag-aaral ng kasaysayan) na umahon bilang isang namumukod-tanging larangang pang-akademya noong dekada 1980. Sinusuri nito ang kasaysayan magmula sa isang pananaw o perspektibong global o pangglobo. Hindi ito dapat maikalito mula sa kasaysayang pangpaghahambing (historyang komparatibo), na katulad ng pangmundong kasaysayan, ay tumutuon sa kasaysayan ng maramihang mga kultura at mga nasyon, subalit hindi nagsasagawa nito na nasa isang makaglobong talaantasan o kaantasan. |
related ba ang almoranas sa colon cancer?
related ba ang almoranas sa colon cancer?
^^^
hindi naman, minsan constipated lang talaga kaya masakit at dumudugo.
last month lang nagpa endoscopy ako, na devirginize ako. im bleeding kasi pag doing the #2, yun pala constipated lang. pero sabi ng doc pa check nalang din daw kasi pag clear, for 5 years guarantee daw na hindi colon cancer kahit na may dugo ang jebs
Constipated ka ba lage boss? Kain ka lage stool softeners at tama sila avoid eating yung mga pampatigas ng ebs. Haha eating spicy food is NOT the cause but it can aggravate the condition. Eto common na sinasabe ng mga matatanda pero nung nagaral na ko ng pagka-NARS hindi pala yun ang tama hehe Number one cause nyan is yung straining due to constipation. Usually ang surgery ay isasagawa kapag may clot formation na sa swollen vein dun sa area. Sana maging okay ka na TS! Sundin lang mga regimen ni doc at mga payo ng mga ka-tsikot!
Sent from my iPad using Tapatalk
| Tsikot Car Finder Latest Car Listings |
Thousands of Tsikoteers see these ads everyday. Get better results with your car ads. Post your cars for sale at Tsikot Car Finder now! |
Bulk Export Of Sugar To Blame For ‘Shortfall’ In Local Supply
IBON Media Release | 8 February 2010 - Off-season export aimed to exploit high global price at expense of local consumers
The supposed tight domestic stocks of sugar may be blamed on the country’s bulk and off-season export of sugar to the US, pushed by sugar exporters’ move to take advantage of the increasing global prices.
According to research group IBON, the country exported in bulk some 137,000 metric tons (MT) of refined sugar to the US in January 2010, a month ahead of its usual schedule of export. Moreover, sugar exports are usually done in installments every month starting February keeping pace with the season.
IBON says that the country may have exported sugar stocks reserved for domestic consumption and strategic reserve sugar because of the high global prices, leaving a tight supply for local consumption. As a response, the government is set to import 150,000 MT of sugar that is duty-free to dampen increasing local prices.
IBON says that it has been sugar exporters’ practice to re-allocate local stocks for US quota and world market sugar so that sugar may be bought at higher prices, but at the expense of ensuring the domestic sugar supply.
On the other hand, IBON has criticized the move to import sugar which benefits only the big traders taking advantage of the high prices in the world market. Moreover, the tax-free importation will cost the government P100 million for every 10,000 metric tons or P2.1 billion in foregone revenues.
IBON adds that the government importation of sugar is an unsound move because it fuels more speculation in the market and sends the message that there is indeed a shortage in sugar supply.
Instead of importing sugar, the group calls on the government to suspend sugar exports, and urges the Sugar Regulatory Administration (SRA) to fulfill its function of genuinely regulating sugar exports to ensure the interests of consumers. (end)
IBON Foundation, Inc. is an independent development institution established in 1978 that provides research, education, publications, information work and advocacy support on socioeconomic issues.
Bultuhang pag-eksport ng asukal ang salarin sa likod ng "pagkukulang" sa lokal na suplay
Pahayag sa Midya ng IBON | 8 Pebrero 2010 - Di-tagpanahong pag-eksport na ang layunin ay samantalahin ang mataas na presyong pandaigdigan sa kapinsalaan ng mga lokal na mamimili
Ang diumano'y mahigpit na lokal na kaban ng asukal ay masisisi sa bultuhan at di-tagpanahong pag-eksport ng asukal sa US, na itinulak ng hakbang ng mga taga-eksport ng asukal para samantalahin ang pagtaas ng pandaigdigang presyo.
Ayon sa grupo sa pananaliksik na IBON, ang bansa ay bultuhang nag-eksport ng 137,000 metriko tonelada (MT) ng pininong asukal sa US noong Enero 2010, isang buwang mas maaga sa karaniwang iskedyul nitong mag-eksport. Dagdag pa, ang pag-eksport ng asukal ay karaniwang ginagawa nang hulugan kada buwan simula Pebrero bilang pagsabay sa tag-panahon nito.
Anang IBON, maaaring nag-eksport ang bansa ng naka-istak na asukal na nakareserba para sa lokal na pagkonsumo at ng istratehikong reserba ng asukal dahil sa mataas na pandaigdigang presyo. Iniiwan nitong mahigpit ang suplay para sa lokal na konsumo. Bilang tugon, nakatakdang mag-angkat nang walang-buwis ng 150,000 MT asukal upang masuhayan ang tumataas na lokal na presyo.
Ayon din sa IBON, naging praktika ng mga taga-eskport ng asukal ang paglihis ng lokal na istak para sa US at pandaigdigang pamilihan upang mabili ito sa mas mataas na presyo, pero sa kapinsalaan ng pagtiyak ng lokal na suplay ng asukal.
Sa kabilang banda, pinuna ng IBON ang hakbang na mag-angkat ng asukal na pinakikinabangan lamang ng malalaking negosyante na nagsasamantala sa matataas na presyo sa pandaigdigang pamilihan. Laluna, gagastos ang gubyerno ng P100 milyon sa bawat 10,000 metriko toneladang walang-buwis na pag-angkat o kwenta P2.1 bilyong nawalang kita.
Idinagdag pa ng IBON na ang pag-angkat ng gubyerno sa asukal ay isang di-mainam na hakbang dahil lalo nitong pinatitindi ang ispekulasyon sa pamilihan at nagpapaabot ng mensaheng tunay ngang may kakapusan sa suplay ng asukal.
Sa halip na mag-angkat ng asukal, ipinanawagan ng grupo sa gubyerno na itigil ang pag-angkat ng asukal, at hinihiling sa Sugar Regulatory Adminstration (SRA) na tupdin ang gawain nitong tunay na kontrolin ang pag-angkat ng asukal upang tiyakin ang interes ng mga mamimili. #
(Ang IBON Foundation Inc., ay isang nagsasariling institusyon sa pag-unlad na itinatag noong 1978 na naghahatid ng pananaliksik, edukasyon, mga publikasyon, gawaing impormasyon at suportang pagtataguyod kaugnay ng mga isyung panlipunan at pang-ekonomya.) |
maganda ba sa vietnam? parang gusto ko bumisita
Alaska survived a late-game rally by Ginebra to win 104-90, leading the series at 2-0 and now one win away from the title.read more
Check out which loveteams dropped and which ones came out on top this week!read more
The ADMU Lady Eagles overpowered UST in 4 sets, ousting the Golden Tigresses and advancing to the V-League finalsread more
Guess the theme! Have you seen Twilight, Sister Act and these other movies? Share your thoughts and reviews in here!read more
Visually breath-taking and action-packed, Star Trek: Into Darkness will please casual and hardcore fans alike.read more
maganda ba sa vietnam? parang gusto ko bumisita
Lest I forget, it is better to withdraw money from ATM in vietnam. In my trip report, I noted that the forex at the airport is at VND 398 = Php 1 while at the downtown Saigon, it is VND 350 to Php 1. However, when I checked my bpi account via online banking, I discovered that the conversion was at VND 468 = Php 1, with only Php 22 for international withdrawal charge. This is definitely the best deal (I withdrew money at Sacom Bank and Commonwealth Bank).
Indeed tumaas na ang entrance fee ng Dai Nam Park, or could it be that we visited on a Saturday? And though it is a saturday, sobrang konti lang ng tao, unlike any other parks that I have seen. The sheer size of the park can easily fit in about 30,000 pax but when we were there, siguro mga 1000 to 2000 max ang tao na andun.VND 50,000 na pala ang entrance sa Dai Nam. nung nandun kami last year lang (July) eh nasa 40,00 lang (parang ang laki naman ng difference sa currency nila )
parang hindi kami bagay sa bansa na yun kse parang ang hinhin nila nice mga vietnamese.
nung sumakay friends ko ng skydiver (parang the abyss ng oceanpark HK) pero mas mababa), sigaw ng sigaw mga friends ko tapos yung mga kasama nila na locals... walang expression ang mukha nila tapos yun mga tao, biglang dumami dun sa baba nung skydiver kse pinapanood na sila hindi namin alam kung mababaw lang kaligayahan namin o chicken sa kanila yung ganong rides
^^hehe warlocke, am quite sure your kiddo/s will enjoy Dai Nam Park. It's like Star City, only way way bigger and it has many attractions to offer.Thanks to everyone who has contributed to this thread! As always, I have crafted most of our travel itineraries from reading the contributions of PEX members. We'll be arriving at HCM April 16, do the City Tour, then April 17 do Dai Nam Park (naengganyo ako kay rap_sd6 hehe) then leave for Phonm Penh Apr 18 - taking the Mekong Express bus at 8:30AM.
My vietnamese friend noted that the best way to get to Siem Reap or Cambodia tour is via Sinh Cafe or now Sinh Tourist. They have the best and very reliable service (and cheapest rate if you have a vietnamese who can book you since they give the local rate).
^^hehe warlocke...i think Palawan is waaaay better than the Mekong Delta tour...i think what rivals Palawan is that of Halong Bay in Hanoi=).Cu Chi Tunnels was out of the question since I have a kid with me. I was thinking Palawan is more or less like Mekong Delta hence I think only Dai Nam Park was left of the things to do in HCM hehe
Dont forget to shop for some very good quality knock off northface bags at Saigon Square or Ben Thanh Market=).
@ rap_sd6
as usual very detailed report hehehe...
next time alam ko na mag-commute papuntang dai nam hehe....
tama ka etong Vietnam trip ko yung pinaka-relax na trip ko, kasi kumuha kami ng mga tours hehe walang paghahabol o mahabang lakaran dun na agad sa place na pupuntahan mo.
@ shuurei
sis how many days nga kayo dito? you can get tours from your hotel or dun sa sinuggest ni rap na agency. Relak relak ka lang hehe... and dont forget to buy original north face bags.
@ j3n9
sa dai nam ata ako pinaka nag-enjoy hehehe... thanks sa sharing mo before.
@ warlocke
dito ba ang next desti niyo? hehehe... i think ok lang naman mag cu chi yung kid mo baka lang mainip siya sa mahabang biyahe at baka hilahin na kayo habang nagsasalita pa yung tour guide niyo hehe
Thanks sa lahat ng sumagot sa tanong ko sa Hanoi... Might skip it for now and go somewhere more Hardcore
Hanoi - probably next time
hello! kakadating lang namin nung monday, kakapagod.. pero hindi masyado maiinit sa HCMC ngayon.. aaliw ako sa pera nila ang daming zero hehehe
nung 1st time ko .. nahiga talaga ako sa pera literary for experience hahaha pinalitan ko ang 1000 USD ng tag 50,000.00 sira nga wallet ko hehehe
magkano na palitan sa dollar ngayon? 22000? na ba? nung last na byahe ko sa october 20,000 na yon..
Enjoy pa rin kahit mag-isa lang ako dito. Retail therapy na lang ako. The TNF bags are stilll the same price as before... Ang galing inde tumaas. Tapos me mga magandang Crumplers na at Deuters backpack!!! Naloka na naman ako kakabili I came here with bringing only a backpack and tomorrow I'm going home with more
Nalakad ko yata at lahat ng streets ng old quarters. Sakit ng paa ko pero ansaya. Muntik pa kong mapik-ap ng isang foreigner, akala siguro .... haha! Loko yun.
Anyway, this time, though boring dahil wala ako kausap, I enjoyed my Hanoi trip. Ang lamig dito ngayon, parang Sagada lang. Yung mga tao naka furcoat talaga at boots. Tapos ako, T-shirt lang at maong naka-tsinelas lang. Pero ngatog na ako sa lamig
Wala na rin akong makitang BASTOS na yosi Di kaya phased out na sya?
Baka nalibot mo na yung 36 streets ng Old Quarter, more than 1 week ka na pala diyan.
Siguro lalo kang nilamig nung kumain ka sa Fanny's
Yung binigay sa akin ni Kamel noon na BASTOS tanda ko 1 Blue at 1 Red, try ko hanapin. Kapag nakabili ako, sabihan kita.
Have sa safe trip back dito sa PI, tomorrow!
@blueberry_lime- kuwento ka naman ng trip mo !
Bukas na ang trip ko sa HCMC. San ako makakabili ng TNF bag? Madaming nagpapabili pero di ko alam kung saan. Info naman po before I leave. Maraming salamat
sa 2nd floor ng Saigon Square may isang seller dun minsan may mga orig sya.. pag.akyat mo ng stair.. yong unang stall na maraming bags.. kelangan kasi alam mo yong orig and fakes.. but u cud ask the seller.. medyo mas mataas price pag orig..
or you can try the Russian Market "Lucky Plaza".. kaso bihira ang marunong ng english.. mas maram orig dun... tho mas marami pa rin ang japeyks...
marami seller ng orig kaso malalayo sa district 1(HCMC center) mga shops nila..
goodluck on your TNF hunting..
^Hello graek2006!
Ha Noi's bun cha pero may nabasa ko na meron din daw sa HCMC kaya try kong hagilapin
barbecued pork meat..yung giniling na klase di ko pa na-try
vermicelli noodles
nuoc mam with veggies actually me kasamang plates ng herbs at veggies kaso di ko nakunan, isang tumpok na gulay yun...basil, mint, cilantro, green & red lettuce, yung iba di ko na kilala
http://www.pinoyexchange.com/forums/...&postcount=438
nasa vietnam kami 2 wks ago..
ang mura ng food & accomodation.
mababait ang tao.hindi nakakatakot.
masarap ang pho & bahn mi..
milyonaryo ako sa pera nila
ang mura ng northface bags sa benh tan market.
madami mabibili na pasalubong dyan..
masarap ang kape(super!)
yeah. masarap ang mura ang mga food. lalo na sa mga local restaurants at para kang hari kung pagsisilbihan.. hopefully you've tried this.. kaso no english nga lang..
benh tanh market bags.. not advisable as most if not all are fakes. (except vietnam brands)...
you should have tried sa gilid accross benh thanh.. right side if your in facing the main entrance.. or better sa saigon square or lucky plaza.. but am sure you've enjoyed..
i'lll be back this june hopefuly (last time was oct 2010).
Hello guys/gals sale ngayon sa cebu pac ah MNL to HCMC naka pag book ako and travel date is sa July 28, kaya lang morning walang siguro kaming gagawin nun kundi tumambay sa airport
I really appreciate the TS kasi I've learned alot from this thread
lahat na ata ng pwedeng itanong eh nasagot na before and it's just a matter of finding it, medyo mahirap nga lang
we're traveling from HCMC-PP-SR-BKK and isa lang ang nakita kong thread about it, sana may maka pag share pang iba so i can learn more
excited!
^^ halos pareho tayo ng iti, except malaysia ang base namin...so mnl-kl-hcmc-pp-sr-kl-mnl...and mauuna kami, april
ill be in vietnam on july 28 around 12 30 am im kinda scared kasi its my first time to travel in vietnam though ive been in HK before so im hoping for other pinay na ma-meet along my trip...kasi i gusto ko din mag cross to cambodia then bangkok then last is malaysia since may friend ako doon..salamat kasi i need a hotel na meron wifi since kelangan ko ng net hehe kasi patakas yung trip ko hindi pwedeng malaman ng husband ko kasi ipon kong pera yung gagastusin ko hahaha..
god bless!!! |
How long does Pag-ibig take to approve a housing loan once the requirements are submitted?
Is there any way to speed up the process?
I have attended the seminar. I'm currently gathering the requirements for submission.
Join now and get a chance to win advanced screening tickets to The Hangover 3!read more
Alaska beat Ginebra 104-80 in game 3, sweeping the series and bagging the Commissioner's Cup title.read more
Summer seems to be ending, but the feeling doesn't have to end. Check out this list for awesome road-trip getaways!read more
The NU Lady Bulldogs outlast the AdU Lady Falcons in 4 sets, taking their first trip to the Shakey's V-league finals.read more
Guess the theme! Have you seen Twilight, Sister Act and these other movies? Share your thoughts and reviews in here!read more
How long does Pag-ibig take to approve a housing loan once the requirements are submitted?
Is there any way to speed up the process?
I have attended the seminar. I'm currently gathering the requirements for submission.
Thanks kurikabu!
I've been asking people I know, one said 1 month lang daw and another said 3 months naman.
i also want to avail of a housing loan from pag-ibig. i have also attended the seminar and also preparing the requirements.
is there a guarantee that one can be approved for a home loan?
anyone here who can give advise on how long before a loan is approved?
thanks!
ask ko lang po kng sino may alam...gusto sana nmin mag asawa magpatau ng haus sa lot na nakapangalan sa byenan ko and still buhay pa...ok naman sa byenan ko pero ayaw kac pumayag nung mga kapatid nia ipa collateral ang lupa...pwede kaya maka housing loan kami without collateral?...pano kaya yun...magkano pwede mailoan?....tsaka pag bank ba ano pinaka mataas na terms pag housing loan? Saang bank kaya yung may pinaka maliit na interest?..salamat in advance sa makakatulong
hindi mo pwede ipacollateral ang lupa na hindi nakapangalan sa inyo. since magloan kayo for house construction you will need the papers of the lot na nasa name niyo pero try niyo na lang magtanong sa pag-ibig kasi dati alam ko hindi pwede baka ***** meron sila for special cases.
question:
bakit ka magpapatayo ng bahay na ang title e hindi nakapangalan sa inyo? (let's say you have the money to do it).
they will probably do the transactions under the biyenan's name? Pero baka makita din nila na walang capacity to pay si biyenan. Medyo madaming butas yung gusto niyo gawin ata.
thanks sa mga nag reply...sa question mo summit012...gusto na nmin magpatau kac instead na mag rent kami pambayad n lang ng school ng anak ko by nxt yr dalawa na graders ko and both will be in private schools...since may lot naman byenan ko and may space pa pwede patayuan gusto sana nmin magpatau thru pag-ibig housing loan...cuz pag house n lot sa developers u need pa to cash out di ba sa equity... which is a prob sa amin wala kac kami ikacash out...kaso yung title ayaw naman ipahiram sa min nung mga kapatid ng husband ko na nakatira na rin dun...may na read kac ako sa web na meron no buy-back guaranty..correct me if i'm wrong ang pagkaintindi ko kac sa no buy-back guaranty is same as collateral.....and that's what i'm trying to know thru this forum bka may taga pag-ibig jan or may experience na same sa min if this will be possible and what other alternatives do we have para maka loan thru pag-ibig housing loan....
Last edited by voozaw; Sep 1, 2009 at 07:24 PM.
How much are you going to get sa loan? Baka naman you can make a general loan sa cooperative niyo or a company loan?
I honestly don't think you should put your house on a lot na hindi sa inyo nakapangalan, baka maging problema lang yan sa future. Why not have the lot split sa mga pamamanahan na?
nasabi na rin sa kin ng fren ko about that na baka magkaprob in the future...kaso di ba parang di rin tama na buhay pa yong byenan ko tpos papahati na yong property....anyways, i just want to know kng sino may alam jan about the no buy-back guaranty ng housing loan sa pag-ibig.....but if it's not really possible try na lang namin personal loan sa banks...do you have any idea w/c bank ofers the lowest interest rate and mas mataas na terms...thanks...
Last edited by voozaw; Sep 1, 2009 at 07:25 PM.
I just saw this on the internet, I'm not really that familiar with the term. Hope this helps:
Buy Back Guaranty - A guaranty given by a Developer to HDMF that in case the borrower is in default of payment, the former buys it back from the latter. In exchange of this guaranty, HDMF offers higher loan amount allowing buyers to produce less equity and makes the property more affordable.
Dapat bago magpatayo ng bahay sa isang loteng hindi sa inyo, siguraduhin ninyo munang sa inyo ang titulo ng lupa kung ayaw ninyong magkandaleche leche ang mga papeles ninyo.
Una kasing tatanungin ng Pagibig diyan, wala bang maghahabol sa lupa? Eh base na din sa sinabi mo, mukhang violent reaction ang iba pang anak ng biyenan mo. Mahirap 'yan. Ayaw ng Pagibig na may ibang naghahabol sa lote kasi Pagibig ang malulugi diyan.
@voozaw we have the same case. I was offered naman by my mom na magpatayo sa lot nya pero hindi under my name. I was grateful pero naisip namin ng husband ko, mas ok pa din kung may sariling lupa at bahay. Sariling desisyon/diskarte kung ano man ang gusto mong gawin sa lupa mo. Walang restrictions. Isa pa, balang araw, yan din ang mamanahin ng mga anak mo. Investment na din ang lupa kaya mas maganda kung may kaya naman through pag ibig, kahit maliit lang, why not? Kami ni husband, wait lang ng tamang timing. Hanap ng magandang location at ipon muna. Hope this helps.
Heres info about pag-ibig http://www.pagibigfund.gov.ph/mt_fac.htm
check that out and good luck!
thanks for the replies Pepperandia and SChic...actually I'm having second thoughts na about this now...medyo lalong gumulo kac pati byenan ko kahit tingnan ko lang yung title for the exact address yung tpong lot no. or block no. para sa exact address eh marami rason na ayaw tlaga ipakita kahit inuulit kong di naman nmin i-collateral...and all my frens were telling me na bitawan ko n lang daw yung plans na yan...anyways, what kind of loan kaya sa pag-ibig ang pwede kang makaloan in the amout of 300k payable in 5yrs or 10yrs aside from housing...thanks sa lahat na magrereply
depends on your contribution!
Of course you can loan 300k but i think it's 24 month to pay!
try to check their website!! |
John Estrada, pinatutunayan ang pagiging mabuting ama
John is very close to his kids at parang magkakaibigan ang turingan nila sa isa’t isa. Puring-puri ng magkakapatid ang kanilang ama. Sabi nga ni Yuan, “Me and dad are like buddies. We know each other well. Sometimes we play video games and we get a little competitive. We talk about football, basketball.”
Siyempre pa ay hindi kumpleto ang kasiyahan kung wala ang bagong anghel sa buhay nina John at Priscilla Meirelles na si Anechka. Tingnan mo nga naman ang bilis ng panahon. Parang kailan lang when the couple tied the knot in a romantic sunset seaside wedding at Thunderbird Resorts in Poro Point, San Fernando, La Union. Ngayon ay mayroon na silang Baby Anechka na lalong nagpapatibay sa kanilang pagmamahalan at pagsasama.
John’s children love their baby sister at masaya sila sa pagkakaroon ng bagong kalaro. “My kids love babies. Kahit kaninong baby, love nila so ano pa kaya kung kapatid nila? With my four kids with Janice (de Belen), I don’t have problems with them. Whenever they are free, anytime iyon, sabi ko sa kanila kahit 30 minutes lang, quality time lang, let’s have dinner. Let’s talk about your school or whatever.”
Patunay sa magandang samahan ng magkakapatid ay ang mga nakatutuwang kuwento nina Kyla, Moira, Yna, at Yuan tungkol kay Anechka. Moira and Yuan say they’re happy because there’s a new family member. “When she’s full at hindi siya puyat, tawa lang siya nang tawa. Masaya naman siya,” sabi ni Kyla. Dagdag pa ni Yna, “She’s a baby. Sobrang nakaka-excite. You get to play with her.”
Priscilla is all praises of her husband. “He has been doing a good job. Very loving with the baby. This is the first that we spend his birthday as a family, the three of us. Hi babe! Thank you so much for being a great husband [and a] great friend.”
Kaibigan, usap tayo muli!
Points of Boy
by Boy Abunda |
Kaylayo Na Ng Kahapon
Read This Book Online
Publish Date:
Print Publisher
ISBN:
Si Arnel ang nobyo ni Marivic. Si Arnel ang tunay na mahal ni Marivic. Si Arnel ang kasamang bumuo ng mga pangarap ni Marivic. Si Arnel ang lahat sa buhay ni Marivic. Subalit nakialam ang tadhana. Hindi si Arnel ang napangasawa niya. At doon nagsimula ang problema. |
26.) Pag-aayuno (Fasting)
Kabanata 13
Paghihiwalay at Muling Pag-aasawa (Divorce and Remarriage)
Ang paghihiwalay at muling pag-aasawa ay isang paksang laging pinagdedebatehan ng mga matapat na Cristiano. Dalawang batayang tanong ang basehan ng debate: (1) Kailan, kung maaari, pinapayagan ang paghihiwalay sa mata ng Diyos? at (2) Kailan, kung maaari, pinapayagan ang muling pag-aasawa sa mata ng Diyos? Karamihan sa mga denominasyon at nagsasariling iglesia ay mayroong opisyal na pananaw sa kung ano ang pinapayagan at hindi, batay sa kanilang partikular na interpretasyon sa Biblia. Dapat natin silang igalang sa pagkakaroon ng paniniwala at namumuhay sila batay dito—kung ang kanilang mga paniniwala ay dahil sa kanilang pag-ibig sa Diyos. Nguni’t pinakamagaling kung 100% na batay sa Biblia ang mga paniniwala. Hindi gusto ng ministrong tagalikha-ng-alagad na ituro ang hindi sapat sa nais ng Diyos. Hindi rin niya gusting dalhin ng mga tao ang alalahaning hindi ninais ng Diyos na ibigay sa kanila. Isinasaalang-alang ang layuning iyan, gagawin ko ang aking makakaya upang ipaliwanag ang Biblia tungkol sa masalimuot na paksa at hayaan ko kayong magpasya kung sang-ayon kayo o hindi.
Mag-uumpisa ako sa pagsasabing ako, tulad ninyo, ay nagdadalamhati na laganap ang hiwalayan sa mundo ngayon. Higit na nakakalungkot ay ang katotohanang maraming nagsasabing sila’y Cristiano ay naghihiwalay, pati na ang mga nasa ministeryo. Isa itong malaking trahedya. Dapat nating gawin ang lahat ng ating makakaya upang hadlangan pa ang pagkalat nito, at ang pinakamainam na solusyon sa problema ng hiwalayan ay ipangaral ang magandang balita at hikayatin ang mga tao upang magsisi. Kapag ang dalawang may asawang tao ay tunay na naipanganak muli at kapwa sumusunod kay Cristo, kailanman ay hindi sila maghihiwalay. Ang ministrong tagalikha-ng-alagad ay gagawa ng lahat ng kanyang makakaya upang patatagin ang kanyang relasyon, dahil alam niya na ang kanyang halimbawa ang pinakamainam na paraan upang magturo.
Idadagdag ko rin na dalawampu’t limang taon na ako sa aking masayang buhay may-asawa at bago ito ay wala akong naging ibang asawa. Kailanman ay hindi ko naisip makipaghiwalay. Kaya wala akong motibo upang palambutin ang mga matitigas na sinasabi ng Biblia tungkol sa hiwalayan para sa sarili kong kapakanan. Nguni’t nagtataglay ako ng malakas na simpatya para sa mga taong hiwalay, dahil alam ko na maaari akong nagkaroon ng maling desisyon sa aking kabataan, na pakasalan ang sinumang sa kalaunan ay natukso akong hiwalayan, o isang higit na mababaw ang pasensiya kaysa sa napakamainam na babaing pinakasalan ko. Ibig sabihin, maaari akong nakipaghiwalay, nguni’t hindi dahil sa pagpapala ng Diyos. Palagay ko, karamihan sa may-asawa ay makakaintindi ng gusto kong sabihin, kaya kailangan nating pigilin ang ating sa pagpukol ng bato sa mga taong hiwalay. Sino tayo, na may pag-aasawahang kaunti lang ang pangangailangan, na hahatol sa mga hiwalay, dahil wala tayong idea kung ano ang kanilang pinagdaanan? Marahil ay maituturing pa ng Diyos na higit silang matuwid kaysa sa atin, dahil alam Niya na tayo, kapag nalagay sa parehong sitwasyon, marahil ay nakipaghiwalay pa nang mas maaga.
Walang nag-aasawa ang umaasang maghihiwalay pagdating ng panahon, at palagay ko ay hindi kinasusuklaman ninuman ang hiwalayan nang higit sa mga nakaranas nito. Kaya dapat nating subukang tulungan ang mga tao upang manatili sa kanilang relasyon, at tulungan ang mga hiwalay na mahanap ang anumang pagpapalang iniaalok ng Diyos. Iyan ang batayan ng aking pasusulat.
Gagawin ko ang aking makakaya upang payagang ipaliwanag ng Biblia ang Biblia. Napansin ko na ang mga berso tungkol sa paksa ay kadalasang ipinaliliwanag sa isang paraang sinasalungat nila ang ibang pahayag, na siguradong indikasyon na hindi maunawaan ang mga bersong iyon, sa kabuuan o bahagi man.
Isang Pundasyon (A Foundation)
Mag-umpisa tayo sa isang batayang katotohanang sinasang-ayunan nating lahat. Pinakabatayan dito, tinitiyak ng Biblia na sa pangkalahatan ay ayaw ng Diyos ang hiwalayan. Sa isang panahon nang ilang lalaking taga-Israel ang naghihiwalay ng kanilang mga asawa, idineklara Niya sa pamamagitan ng Kanyang propetang Malakias:
Hindi ito dapat pagtakhan ninuman na nakakaalam ng mapagmahal at makatarungang ugali ng Diyos, o sinumang nakakaalam na ang paghihiwalay ay nakakasira sa mga lalaki, babae at mga anak. Kailangan nating pagdudahan ang ugaling moral ng sinumang sumasang-ayon sa hiwalayan. Ang Diyos ay pag-ibig (tingnan ang 1 Jn. 4:8), at kung gayon nasusuklam Siya sa hiwalayan.
Ilang Pariseo ang minsa’y nagtanong kay Jesus tungkol sa pagiging makatarungan ng hiwalayan “sa ano mang dahilan.” Ibinubunyag ng sagot Niya ang likas na hindi pagsang-ayon sa hiwalayan: Katunayan, ang hiwalayan ay hindi Niya intensyon para kaninuman:
Sa kasaysayan, alam natin na may dalawang kaisipan sa mga Judiong pinuno ng relihiyon sa panahon ni Jesus. Titingnan natin ang dalawang kaisipang iyon nang higit na masinsinan, nguni’t sa ngayon ay masasabi nating ang isa ay konserbatibo at ang isa naman ay liberal. Naniniwala ang mga konserbatibo na pinapayagan lamang ang isang lalaki na hiwalayan ang kanyang asawa sa napakaseryosong dahilang moral. Naniniwala naman ang mga liberal na maihihiwalay ng isang lalaki ang kanyang asawa sa kahit anong dahilan, pati na kapag nakakita ito ng higit na kaakit-akit na babae. Ang magkasalungat na pananaw na ito ang pinakadahilan ng tanong ng mga Pariseo kay Jesus.
Umapila si Jesus sa mga berso sa Biblia mula sa mga pinakaunang pahina ng Genesis na nagpapakitang ang orihinal na plano ng Diyos ay pagsamahin habambuhay ang lalaki at babae, hindi pansamantala. Idineklara ni Moises na ginawa ng Diyos ang dalawang kasarian dahil sa pag-aasawa, at ang kasunduang ito ay napakahalagang relasyong nagiging pangunahin. Kapag naitakda na ito, hihigit pa sa ugnayan ng isang tao sa kanyang magulang. Iniiwan ng mga lalaki ang kanilang magulang upang pumisan sa kanilang mga asawa.
Dagdag pa rito, ang ugnayang sekswal ng lalaki at babae ang nagpapakita sa kanilang pagsasamang itinakda-ng-Diyos. Malinaw na ang ganitong ugnayan, na nagreresulta sa anak, ay hindi binalak ng Diyos na pansamantala, kundi panghabambuhay. Ang aking palagay ay ipinakita ng tono ng sagot ni Jesus sa mga Pariseo ang Kanyang lubos na pagkadismaya sa katanungan. Tunay na hindi intensyon ng Diyos na hiwalayan ng mga lalaki ang kanilang asawa “sa kahit anong dahilan.”
Siyempre, hindi intensyon ng Diyos na magkasala ang sinuman sa ano mang paraan, nguni’t lahat tayo’y nagkakasala. Sa kabutihang-palad, gumawa ng paraan ang Diyos upang iligtas tayo sa pagkaalipin sa kasalanan. Dagdag pa, may mga bagay Siyang nais sabihin pagkatapos nating gawin ang ayaw Niyang gawin natin. Gayundin, hindi kailanman intensyon ng Diyos na mahiwalay ang sinuman, nguni’t ang hiwalayan ay hindi maiiwasan ng mga taong hindi sumuko sa Diyos. Hindi pinagtakhan ng Diyos ang unang hiwalayan o ang milyun-milyong sumunod na paghihiwalay. Kaya hindi lang Niya inihahayag ang pagkasuklam sa hiwalayan, kundi may mga bagay Siyang nais sabihin sa mga tao pagkatapos nilang makipaghiwalay.
Noong Umpisa (In The Beginning)
Sa pagkakalatag ng pundasyon, makapag-uumpisa na tayong higit na masinop na gumalugad sa pahayag ng Diyos tungkol sa paghihiwalay at muling pag-aasawa.
Dahil ang pinaka-kontrobersiyal na pahayag tungkol sa hiwalayan at pag-aasawang muli ay iyong mga sinabi ni Jesus sa mga taga-Israel, makatutulong na pag-aralan natin ang sinabi ng Diyos daan-daang taon na ang nakaraan tungkol sa paksa sa mga naunang taga-Israel. Kung makikita natin ang sinabi ng Diyos sa pamamagitan ni Moises at ang sinabi ng Diyos sa pamamagitan ni Jesus ay magkasalungat, makakatiyak tayong marahil ay nag-iba ang kautusan ng Diyos, o kaya’y hindi natin naintindihan ang sinabi ni Moises o ni Jesus. Kaya mag-umpisa tayo sa unang ibinunyag ng Diyos tungkol sa paghihiwalay at muling pag-aasawa.
Nabanggit ko na ang pahayag sa Genesis 2 na, ayon kay Jesus, ay may kinalaman sa paksa ng paghihiwalay. Ngayon ay tahasang babasahin natin ang sinasabi ng Genesis:
At ito ang pinanggalingan ng pag-aasawa. Ginawa ng Diyos ang unang babae mula sa unang lalaki at para sa unang lalaki, at personal na dinala ito sa kanya. Sa mga salita ni Jesus, “pinagsama ng Diyos [sila]” (Mt. 19:6, idinagdag ang pagdidiin). Itong unang kasalang itinakda-ng-Diyos ang naging padron ng lahat ng sumunod na kasalan. Lumilikha ang Diyos ng halos parehong bilang ng babae at lalaki, at nililikha Niya sila upang maakit sa kabilang kasarian. Kaya masasabing nag-aayos pa rin ang Diyos ng mga kasalan nang pangmalakihan (kahit na higit na marami pang pagpipilian ang isang tao kaysa nang sina Adan at Eva). Kung gayon, tulad ng ipinakita ni Jesus, walang tao ang maghihiwalay sa pinagsasama ng Diyos . Hindi intensyon ng Diyos na ang orihinal na mag-asawa ay mamuhay nang hiwalay, kundi mahahanap nila ang pagpapala sa pagsasamang nakadepende sa isa’t isa. Isang pagsuway sa malinaw na kalooban ng Diyos ang bubuo ng kasalanan. Kaya, mula sa pangalawang kabanata ng Biblia, naitatag na ang paghihiwalay ay hindi intensyon ng Diyos para sa anumang pagsasama.
Ang Kautusan ng Diyos na Nakasulat sa mga Puso (God’s Law Written in Hearts)
Nais ko ring imungkahi na kahit mga hindi kailanman nakabasa sa ikalawang kabanata ng Genesis ay likas na nakaaalam na mali ang paghihiwalay, dahil ang kasunduan ng paghabambuhay na pag-aasawa ay ginagawa sa maraming kulturang pagano kung saan walang nalalaman ang mga tao. biblika Tulad ng isinulat ni Pablo sa liham niya sa mga taga-Roma:
Ang kodigo ng etika ng Diyos ay nakasulat sa bawa’t puso ng tao. Katunayan, ang kodigo ng etika na iyan na nangungusap sa pamamagitan ng konsensya ay lahat nang ibinigay ng Diyos kaninuman, maliban sa mga taga-Israel, mula kay Adan hanggang sa panahon ni Jesus. Malalaman ng sinumang nag-iisip ng paghihiwalay na kailangan niyang humarap sa kanyang konsensya, at ang tanging paraan upang mapagtagumpayan ang kanyang konsensya ay humanap ng mahusay na dahilan ng paghihiwalay. Kapag nakipaghiwalay siya na walang dahilan, hahatulan siya ng kanyang konsensya, bagama’t pipigilan niya ito.
Sa pagkakaalam natin, sa loob ng dalawampu’t pitong henerasyon mula kay Adan hanggang sa pagbibigay ng Kautusan ni Moses sa Israel sa tinatayang 1440 BC, ang kautusan ng konsensya ang tanging pahayag na ibinigay ng Diyos kaninuman, pati na ang mga taga-Israel, tungkol sa paghihiwalay at muling pag-aasawa; ipinalagay ng Diyos na sapat na iyan. (Tandaan na hindi isinulat ni Moises ang Genesis 2 na salaysay ng paglikha hanggang sa panahon ng Exodo.) Talagang mukhang makatwirang isipin na sa dalawampu’t pitong henerasyon na iyon bago ang Kautusang Mosaic, na kasama ng panahon ng delubyo ni Noe, ilan sa milyung pag-aasawahan sa daang taong iyon ay nagtapos sa hiwalayan. Makatwiran ding ipagpalagay na ang Diyos, na hindi nagbabago, ay pumapayag na magpatawad sa mga nagkasala sa pakikipaghiwalay kung nangumpisal at pinagsisihan nila ang kanilang kasalanan. Tiyak natin na maliligtas ang mga tao, o madeklara ng Diyos na sila ay matuwid, bago ang pagbibigay ng Kautusan ni Moises, tulad nAbraham , sa pamamagitan ng kanyang pananampalataya (tingnan ang Ro. 4:1-12). Kung maideklarang matuwid ang mga tao sa pamamagitan ng kanilang pananampalataya mula kay Adan hanggang si Moises, ibig sabihin ay mapapatawad sila sa anumang kasalanan, pati na ang kasalanan tungkol sa hiwalayan. Kung gayon, sa pagsisimula ng ating pagsisiyasat sa paksang paghihiwalay at muling pag-aasawa, pinagtatakhan ko: Mahahatulan ba ng kanilang konsensya ang mga taong nagkasala sa pakikipaghiwalay bago ang Kautusang Mosaic at napatawad ng Diyos (dahil walang nakasulat na kautusan) na magkasala sila kung sila’y nag-asawang muli? Tinatanong ko lang.
Paano ang mga biktima ng paghihiwalay na walang kasalanan, ang mga nakipaghiwalay na hindi naman nila kasalanan, kundi dahil lamang sa pagiging makasarili ng kanilang asawa? Napagbawalan ba sila ng kanilang konsensya upang muling mag-asawa? Mukhang hindi. Kung iniwan ng lalaki ang kanyang asawa upang sumama sa iba, ano ang makapagpapaisip sa kanya na wala siyang karapatang muling mag-asawa? Nakipaghiwalay siya na walang pagkakasala.
Ang Kautusan ni Moises (The Law of Moses)
Pagdako lamang natin sa ikatlong aklat ng Biblia saka natin makikita ang pagbanggit sa paghihiwalay at muling pag-aasawa. Kasama sa Kautusan ni Moises ang pagbabawal sa mga pari ang pagkakasal sa mga babaing hiwalay:
Saanman sa Kautusan ni Moises ay hindi makikita ang pagbabawal na ukol sa pangkalahatang populasyon ng lalaking taga-Israel. Dagdag pa, ang bersong kababanggit ay nagpapahiwatig na (1) may mga babaing taga-Israel na hiwalay sa asawa at (2) walang masama sa mga lalaking taga-Israel na hindi-makapari na mag-aasawa ng mga babaing nagkaroon na noon ng asawa. Ang kautusan sa itaas ay para lamang sa mga pari at babaing hiwalay sa asawa na mag-aasawa ng pari. Walang mali, sa Kautusan ni Moises, sa isang babaing hiwalay sa asawa na mag-asawang muli, basta’t hindi pari ang mapapangasawa niya. Walang mali para sa sinumang lalaki, maliban sa pari, ang mag-asawa ng babaing hiwalay sa asawa.
Ang pinakapunong pari (marahil parang mataas na uri para kay Cristo) ay kinakailangang mamuhay sa higit pang mataas na pamantayan kaysa mga karaniwang pari. Ni hindi siya pinapayagang mag-asawa ng balo. Mababasa natin sa mga susunod pang berso sa Levitico:
Pinatutunayan ba ng bersong ito na kasalanan ninuman at lahat ng mga balong taga-Israel na mag-asawang muli o kasalanan para sa lahat ng mga lalaking taga-Israel na mag-asawa ng balo? Hindi, talagang hindi. Katunayan mariing ipinahihiwatig ng bersong ito na hindi kasalanan para sa sinumang balo ang mag-asawa ng sinumang lalaki basta’t hindi siya ang pinakapunong pari, at mariing ipinahihiwatig nito na sinumang lalaki maliban sa pinakapunong pari ang maaaring mag-asawa ng balo. Pinagtitibay ng ibang berso ang lehitimong pag-aasawang-muli ng mga balo (tingnan ang Ro. 7:2-3; 1 Tim.5:14).
Ipinahihiwatig din ng bersong ito, kasama ng nakaraang tiningnan natin (Lev. 21:7), na walang anumang mali para sa isang lalaking taga-Israel (maliban sa pinakapunong pari) na mag-asawa ng babaing hiwalay sa asawa o kahit isang babaing hindi birhen, “nadungisan ng puri o nagbebenta ng aliw.” Ipinahihiwatig rin na, sa ilalim ng Kautusan ni Moises, walang anumang mali para sa isang babaing hiwalay sa asawa na muling mag-asawa o ng isang babaing “nadungisan ang puri o nagbebenta ng aliw” na mag-asawa, basta’t hindi siya mag-asawa ng pari. Mapagpalang binigyan ng Diyos ang kapwa nagbebenta ng aliw at hiwalay ng isa pang pagkakataon, kahit na kontra Siya sa kapwa pabebenta ng aliw at paghihiwalay.
Pangalawang Ispesipikong Pagbabawal sa Muling Pag-aasawa (A Second Specific Prohibition Against Remarriage)
Ilang “pangalawang pagkakataon” ang ibinigay ng Diyos sa mga hiwalay na babae? Dapat ba nating ipagpalagay na binigyan ng Diyos ang mga hiwalay na babae ng isang pagkakataon lamang sa ilalim ng Kautusan ni Moises, na pinapayagan lamang ang isang muling pag-aasawa? Iyan ay maling kongklusyon. Sa susunod ay mababasa natin sa Kautusan ni Moises,
Pansinin na sa mga bersong ito, ang tanging pagbabawal ay laban sa dalawang-ulit na hiwalay na babae (o minsang-hiwalay minsang-balong babae) na nag-aasawa ng unang asawa niya.Walang sinasabi tungkol sa pagkakasala niya sa pag-aasawang muli, at nang makipaghiwalay siya sa pangalawang pagkakataon (o nabalo sa kanyang pangalawang asawa), pinagbabawalan lamang siya na bumalik sa kanyang unang asawa. Ang malinaw na ipinahihiwatig nito ay magiging Malaya siya upang pakasalan ang sino mang lalaki (na pumapayag makipagsapalaran sa kanya). Kung kasalanan ang pagpapakasal niyang muli sa iba, wala na sanang pangangailangan sa Diyos upang ibigay ang ispesipikong instruksiyon. Ang sinabi lamang sana Niya ay, “Ang mga hiwalay na tao ay pinagbabawalang mag-asawang muli.”
Dagdag pa, kung pinayagan ng Diyos ang babaing ito na mag-asawang muli, ang lalaking nagpakasal sa kanya pagkatapos ng unang hiwalayan ay hindi rin nagkakasala. At kung pinayagan siyang pakasal sa pangatlong pagkakataon, ang sinumang lalaking nagpakasal sa kanya pagkatapos niyang makipaghiwalay nang dalawang ulit ay hindi rin nagkakasala (maliban kung siya ang unang asawa). Kaya ang Diyos na nasusuklam sa hiwalayan ay nagmamahal sa mga taong hiwalay, mahabaging nagbibigay sa kanila ng iba pang pagkakataon.
Paglalagom (A Summary)
Hayaan ninyong lagumin ko ang natuklasan na natin: Kahit idineklara ng Diyos ang Kanyang pagkasuklam sa paghihiwalay, hindi Siya nagbigay ng indikasyon bago o sa pag-iral ng lumang kasunduan na kasalanan ang muling pag-aasawa, maliban sa dalawang eksepsiyong ito:: (1) ang dalawang-ulit na hiwalay o minsang-hiwalay minsang-balong babae na nagpapakasal sa kanyang unang asawa at (2) ang kaso ng hiwalay na babae na nagpapakasal sa isang pari. Dagdag pa, hindi nagbigay ang Diyos ng indikasyon na ang pagpapakasal sa isang hiwalay na tao ay kasalanan para kaninuman maliban sa mga pari.
Maliwanag na salungat ito sa inihayag ni Jesus tungkol sa mga hiwalay na taong muling nag-aasawa at mga taong nag-aasawa ng hiwalay na tao. Sinabi ni Jesus na ang mga taong ito ay gumagawa ng pangangalunya (tingnan ang Mt. 5:32). Kaya maaaring hindi natin naiintindihan sina Jesus o Moises, o di kaya’y pinalitan ng Diyos ang Kanyang kautusan. Ang suspetsa ko ay baka hindi natin naiintindihan ang itinuro ni Jesus, dahil mukhang kakatwa na biglang magdeklara si Jesus ng isang bagay na kasalanang moral na sa labinlimang daang taon ay tanggap sa ilalim ng isang Kautusang ibinigay Niya sa Israel.
Bago natin harapin nang masinsinan ang maliwanag na kontradiksyong ito, nais ko ring ipakita na ang pagpayag ng Diyos sa muling pag-aasawa sa ilalim ng lumang kasunduan ay hindi nagsama ng anumang estipulasyon na batay sa mga dahilan ng hiwalayan o bigat ng kasalanan ng isang tao sa paghihiwalay. Kailanman ay hindi sinabi ng Diyos na hindi pinapayagang muling mag-asawa ang mga tao dahil hindi lehitimo ang sanhi ng kanilang paghihiwalay. Kailanman ay hindi Niya sinabi na ang ilang tao ay lubhang karapat-dapat mag-asawang muli dahil lehitimo ang sanhi ng kanilang paghihiwalay. Nguni’t ang mga ganitong paghusga ay laging sinusubukan ng modernong mga ministro batay sa patotoo ng isang panig. Halimbawa, isang babaing hiwalay ay susubok na mangumbinsi sa kanyang pastor na karapat-dapat siyang mapagayang muling mag-asawa dahil biktima lamang siya ng kanyang paghihiwalay. Hiniwalayan siya ng dati niyang asawa—hindi siya ang nakipaghiwalay sa lalaki. Nguni’t kung ang pastor na iyon ay nabigyan ng pagkakataon up-ang pakinggan ang panig ng dating asawa niya, maaaring magkaroon siya ng simpatiya sa lalaki. Marahil ang babae ay isang halimaw at may bahagi siya sa dapat sisihin.
May kilala akong mag-asawa na kapwa sinubukang udyukan ang isa’t isa na magsampa ng diborsiyo upang iwasan ang masisi bilang nagpasimuno ng hiwalayan. Kapwa nila ibig iwasan ang salang sila ang nagsimula. Nais nilang sabihin, pagkatapos nilang maghiwalay, na ang asawa nila, at hindi sila, ang nagsampa, kung gayon magiging karapat-dapat ang susunod nilang pag-aasawa. Maaari nating lokohin ang mga tao, nguni’t hindi ang Diyos. Halimbawa, ano ang pagtaya niya sa babaing, dahil sa pagsuway sa Salita ng Diyos, ay laging pinagkakaitan ng sex ang kanyang asawa, at hiniwalayan niya nang maghanap ito ng iba? Hindi ba may papel din siya sa hiwalayan?
Ang kaso ng babaing dalawang ulit na hiwalay na nabasa natin sa Deuteronomio 24 ay walang binabanggit tungkol sa pagiging lehitimo ng dalawa niyang paghihiwalay. Nakatuklas ng “hindi disente” sa kanya ang unang asawa. Kung pangangalunya ang “hindi disenteng” iyan, naging karapat-dapat siyang hatulan ng kamatayan ayon sa Kautusan ni Moises, na itinakdang batuhin ang mga nangangalunya (tingnan ang Lev. 20:10). Kaya, kung ang pangangalunya ay ang tanging lehitimong dahilan ng hiwalayan, marahil ang unang asawa niya ay hindi nagkaroon ng sapat na dahilan upang hiwalayan siya. Sa kabilang banda, marahil ay gumawa siya ng pangangalunya, at ang lalaki, na isang matuwid na tao gaya ni Jose ni Maria, ay “ binalak niyang hiwalayan nang palihim” (Mt. 1:19). Maraming posibleng eksena.
Ang pangalawang asawa niya ay sinasabing “tinalikdan siya.” Muli, hindi natin alam kung sino ang sisisihin o kung dapat silang sisihin. Nguni’t hindi iyan mahalaga. Ibinigay ng Diyos ang pagpapala sa kanya upang muling magpakasal sa sinumang gustong makipagsapalaran sa babaing dalawang ulit na hiwalay, huwag lang sa unang asawa niya.
Isang Pagtutol (An Objection)
“Nguni’t kung sinasabihan ang mga tao na makatarungan ang muling mag-asawa sa kahit anong dahilan, hihikayatin sila nito na humiwalay sanhi ng di-lehitimong dahilan,” ang laging sinasabi. Maaaring totoo iyan sa ilang relihiyosong taong hindi talaga sinusubukang aliwin ang Diyos, nguni’t ang pagtatangkang pigilan ang mga taong hindi sumusunod sa Diyos upang magkasala ay isang gawaing walang saysay. Nguni’tng mga taong tunay na sumusunod sa Diyos sa kanilang puso ay hindi nagtatangkang maghanap ng paraan upang magkasala. Sinusubukan nilang aliwin ang Diyos, at ang mga uri ng taong iyon ay kadalasang may matatag na ugnayan. Dagdag pa, malinaw na hindi inaalala ng Diyos ang paghihiwalay ng mga taong nasa ilalim ng lumang kasunduan sa hindi lehitimong mga sanhi dahil sa liberal na kautusan ng muling pag-aasawa, dahil ibinigay Niya sa Israel ang isang liberal na kautusan tungkol sa pag-aasawa.
Dapat ba nating iwasang sabihin sa mga tao na nakahandang magpatawad ang Diyos sa anumang pagkakasala nila, at baka mahikayat silang gumawa ng kasalanan dahil alam nila na nariyan ang kapatawaran? Kung gayon, hihintuan na natin ang pangangaral ng magandang balita. Muli, babalik iyan sa kalagayan ng puso ng mga tao. Ang mga nagmamahal sa Diyos ay nagnanais sumunod sa Kanya. Lubos na nalalaman ko na ang pagpapatawad ng Diyos ay ibibigay sa akin kung hihingin ko, kahit ano man ang kasalanang gagawin ko. Nguni’t kailanman ay hindi ako hinihikayat niyan upang magkasala, dahil mahal ko ang Diyos at naipanganak akong muli. Napagbago ako ng pagpapala ng Diyos. Nais ko Siyang aliwin.
Alam ng Diyos na hindi na kailangang magdagdag pa ng negatibong kahihinatnan sa maraming negatibong epekto ng hiwalayan upang hikayatin ang mga taong manatili sa kanilang ugnayan. Ang pagsasabi sa mga taong problemado sa kanilang mga asawa na hindi sila dapat maghiwalay dahil hindi na sila kailanman papayagang muling mag-asawa ay nagdudulot ng napakaliit na motibasyon upang manatili sa ugnayan. Kahit paniniwalaan ka niya, ang hinaharap na buhay na nag-iisa kumpara sa buhay na puno ng hirap ay nagiging parang langit sa miserableng may-asawang tao.
Si Pablo Tungkol sa Pag-aasawang Muli (Paul on Remarriage)
Bago natin harapin ang problema ng pagpapakasundo ng mga salita ni Jesus tungkol sa pag-aasawang muli sa mga kay Moises, kailangan nating matanto na may isa pang manunulat na nakikiayon kay Moises, biblikal at ang pangalan niya ay Pablo, ang apostol.
Malinaw na isinulat ni Pablo na ang muling pag-aasawa para sa mga hiwalay ay hindi kasalanan, umaayon sa sinasabi ng Lumang Tipan:
Walang dudang tinutukoy ni Pablo ang mga taong hiwalay sa pahayag na it. Pinayuhan niya ang mga may-asawa, ang mga walang-asawa, ang hindi pa nag-aasawa, at ang hiwalay na manatili sa kanilang kasalukuyang kalagayan dahil sa kahirapang dinaranan ng mga Cristiano sa panahong iyon. Nguni’t malinaw na inihayag ni Pablo na ang mga hiwalay at mga hindi pa nag-aasawa ay hindi magkakasala kapag nag-asawa sila.
Pansinin na hindi nilinaw ni Pablo ang katarungan ng muling pag-aasawa ng mga taong hiwalay. Hindi niya sinabing ang muling pag-aasawa ay pinapayagan lamang kapag walang kasalanan ang hiwalay na tao sa nakaraang paghihiwalay. (At sinong tao ang karapat-dapat humatol sa ganitong bagay maliban sa Diyos?) Hindi niya sinabing ang muling pag-aasawa ay pinapayagan lamang para doon sa nakipaghiwalay bago sila naligtas. Hindi, sinabi lang niya na ang muling pag-aasawa ay hindi kasalanan para sa mga taong hiwalay.
Malambot ba si Pablo Tungkol Sa Paghihiwalay? (Was Paul Soft on Divorce?)
Dahil isinulong ni Pablo ang mapagpalang polisiya sa muling pag-aasawa, ibig sabihin ba niyan na malambot din siya sa paghihiiwalay? Hindi, malinaw na sa pangkalahatan ay tutol si Pablo sa paghihiwalay. Sa naunang talakayan sa parehong kabanata ng kanyang unang sulat sa mga taga-Corinto, inilatag niya ang isang kautusan sa paghihiwalay na kasundo ng pagkasuklam ng Diyos sa paghihiwalay:
Pansinin muna na tinukoy ni Pablo ang mga mananampalatayang may mananampalatayang asawa. Siyempre, hindi sila maghihiwalay, at inihahayag ni Pablo ito ay hindi niya payo, kundi payo ng Panginoon. At iyan ay tunay na katugma ng lahat nang tiningnan na natin sa Biblia.
At dito na nagiging interesante. Malinaw na lubhang makatotohanan si Pablo upang mapagtanto na kahit mananampalataya ay nagkakahiwalay sa mga bihirang pagkakataon. Kung nangyari iyan, inihayag ni Pablo na ang taong naghiwalay sa kanyang asawa ay dapat manatiling walang asawa o makipagkasundo muli sa kanyang asawa. (Bagama’t ibinibigay ni Pablo ang mga ispesipikong instruksiyon sa mga babae, ipinapalagay ko na akma rin ang mga ito sa mga lalaki.)
Muli, hindi nakapagtataka sa atin ang isinusulat ni Pablo. Una niyang inilatag ang kautusan ng Diyos tungkol sa paghihiwalay, nguni’t lubhang marunong upang malamang ang kautusan ng Diyos ay maaaring hindi laging susundin. Kaya nang ang kasalanan ng paghihiwalay ay nangyayari sa dalawang mananampalataya, nagbibigay siya ng karagdagang instruksiyon. Ang taong naghiwalay ng kanyang asawa ay dapat manatiling walang asawa o kaya ay makipagkasundo muli sa kanyang asawa. Iyan ang talagang pinakamainam kapag ang hiwalayan ay sa dalawang mananampalataya. Habang kapwa walang asawa, may pag-asang magkakabalikan sila, at iyan ang pinakamaganda. Siyempre, kung mag-aasawa ang isa, winawakasan niyan ang pag-asa at posibilidad ng muling pagkakasundo. (At malinaw na kapag nakagawa sila ng di-mapapatawad na kasalanan sa paghihiwalay, walang dahilan upang sabihan sila ni Pablo na manatiling walang asawa o kaya’y muling magkasundo.)
Masasabi ba ninyo na lubhang marunong si Pablo upang malamang ang kanyang pangalawang direktiba sa nagkahiwalay na mananampalataya ay hindi laging susundin? Puwede. Marahil hindi na siya nagbigay pa ng karagdagang direktiba sa mga mananampalatayang nagkahiwalay dahil inasahan niya na ang mga tunay na mananampalataya ay sumunod sa una niyang payo upang hindi maghiwalay at kailangan lamang ang pangalawang direktiba sa mga lubhang pambihirang kaso. Tunay na ang mga totoong tagasunod ni Cristo, kung may problema, ay gagawa ng lahat ng makakaya upang panatilihin ang kanilang samahan. At tunay na ang isang mananampalatayang nagtangka ng lahat upang mapanatili ang samahan ay nakaramdam na wala siyang ibang paraan kundi ang makipaghiwalay, talagang ang mananampalatayang iyon, dahil sa kanyang kahihiyan at pagnanais papurihan si Cristo ay hindi magtatangkang mag-asawa ng iba, at aasa pa rin sa pakikipagkasundo. Mukhang ang totoong problema sa modernong iglesia tungkol sa paghihiwalay ay napakalaking bahagdan ang hindi tunay na mananampalataya, mga taong kailanman ay hindi tunay na nanampalataya at kung gayon ay hindi napailalim sa Panginoong Jesus.
Lubhang malinaw sa sinulat ni Pablo sa 1 Corinto 7 na may mas mataas na inaasahan ang Diyos sa mga mananampalataya, mga taong pinananahanan ng Espiritu Santo, kaysa hindi mananampalataya. Isinulat ni Pablo, na nabasa natin, na ang mga mananampalataya ay hindi dapat makipaghiwalay sa kanilang di-nananampalatayang asawa habang nais pa ng asawa na makisama sa kanila. Minsan pa, hindi natin pinagtatakhan ang direktibang ito, hindi dahil ganap na kahanay ng lahat ng nabasa natin sa Biblia tungkol sa paksa. Ang Diyos ay tutol sa paghihiwalay. Nguni’t idinadagdag ni Pablo, na kung ang di-nananampalataya ay nagnanais makipaghiwalay, papayagan siya ng mananampalataya. Alam ni Pablo na ang di-mananampalataya ay hindi pumailalim sa Diyos, kaya hindi niya inaasahan ang di-mananampalataya na kumilos bilang mananampalataya. Idadagdag ko na kapag ang isang di-mananampalataya ay pumayag makisama sa isang mananampalataya, ito ay magandang indikasyon na ang di-mananampalataya ay bukas sa magandang balita, o ang mananampalataya ay nanumbalik sa dating sama, o kaya’y huwad na Cristiano.
Ngayon sino ang makapagsasabi na ang mananampalatayang hiniwalayan ng di-mananampalataya ay hindi malayang muling mag-asawa? Hindi kailanman sinasabi ni Pablo iyan, na ginawa niya sa kaso ng dalawang mananampalatayang naghiwalay.
Magtataka tayo kung bakit tututol ang Diyos sa muling pag-aasawa ng isang mananampalataya na hiniwalayan ng isang di-mananmpalataya. Ano ang layunin niyan? Nguni’t ang ganitong pagbibigay ay maliwanag na salungat sa sinabi ni Jesus tungkol sa muling pag-aasawa: “ Sinumang makipag-asawa sa babaing pinalayas at hiniwalayan ay nagkakasala rin ng pangangalunya” (Mt. 5:32). Ito, muli, ay nagtutulak sa akin upang magsuspetsa na hindi natin naintindihan ang tinatangkang iparating ni Jesus.
Ang Problema (The Problem)
Malinaw na nagkakasundo lahat sina Jesus, Moises at Pablo na ang paghihiwalay ay indikasyon ng kasalanan ng isa o dalawang panig ng hiwalayan. Lahat ay nagkakaisa sa kanilang pangkalahatang pagtutol. Nguni’t ito ang ating problema: Paano natin ipagkakasundo ang sinabi nina Moises at Pablo tungkol sa pag-aasawang muli sa sinabi ni Jesus tungkol dito? Tunay na dapat nating asahan na nagkakaisa dahil lahat ay nabigyang-inspirasyon ng Diyos upang sabihin ang sinabi nila.
Siyasatin natin ang eksaktong sinabi ni Jesus at tingnan kung kanino Siya nakikipag-usap. Dalawang ulit sa sa ebanghelyo ni Mateo makikita natin si Jesus na tumutukoy sa paksa ng paghihiwalay at muling pag-aasawa, minsan sa Sermon sa Bundok at minsan nang tinanong Siya ng ilang Pariseo. Mag-umpisa tayo sa pakikipag-usap ni Jesus sa mga naturang Pariseo:
Sa pag-uusap na ito kay Jesus, tinukoy ng mga Pariseo ang isang bahagi ng Kautusan ni Moises na binanggit ko noong una, Deuteronomio 24:1-4. Doon ay nakasulat, “Kung mag-asawa ang isang lalaki nguni’t dumating ang panahon na ayaw na niya sa babae dahil may natuklasan siya ritong hindi kaaya-aya, at gumawa siya ng kasulatan ng paghihiwalay, ibinigay ito sa babae, at pinalayas ito sa kanyang pamamahay…” (Deut. 24:1, idinagdag ang pagdidiin).
Sa panahon ni Jesus, may dalawang kaisipan tungkol sa kung ano ang bumubuo ng “hindi disente.” Mga dalawampung taon bago iyon, isang rabbi na nagngangalang Hillel ang nagturo na ang pagiging hindi disente ay isang hindi maipagkakasundong kaibahan. Sa panahong nangyari ang debate ni Jesus at mga Pariseo, ang interpretasyong “Hillel” ay naging higit na liberal, pinapayagan ang paghihiwalay sa “kahit anong dahilan,” na ipinaaalam ng tanong kay Jesus ng mga Pariseo. Mahihiwalayan ninuman ang kanyang babaing asawa kapag nasunog niya ang hapunan, maalat ang pagkain, umikot sa lugar na maraming tao at nakita ang kanyang tuhod, inilugay ang buhok, kumausap sa ibang lalaki, nagsabi ng hindi maganda tungkol sa biyenang babae, o hindi magkaanak. Maihihiwalay din ng lalaki ang kanyang asawa kapag nakakita siya ng ibang higit na kaakit-akit, na nagtuturing sa kanyang asawa bilang “hindi disente.”
Isa pang bantog na rabbi, si Shammai, na nabuhay bago si Hillel, ang nagturo na ang pagiging “hindi disente” ay bagay na imoral, tulad ng pangangalunya. Tulad ng iyong palagay, sa mga Pariseo nang kapanahunan ni Jesus, ang liberal na interpretasyon ni Hillel ay higit na popular kaysa sa kay Shammai. Ang mga Pariseo ay namuhay at nangaral na makatarungan ang paghihiwalay sa anumang dahilan, kaya talamak ang hiwalayan. Sa tipikal na kaugaliang Pariseo, idiniin nila ang kahalagahan ng pagbibigay sa asawang babae ng kasulatan ng paghihiwalay kapag hiniwalayan siya, upang hindi “lumabag sa Kautusan ni Moises.”
Huwag Kalimutang Nakikipag-usap si Jesus sa mga Pariseo (Don’t Forget that Jesus’ was Speaking to Pharisees)
Sa pagsasaalang-alang dito, higit nating maiintindihan ang kinakaharap ni Jesus. Hinarap Siya ng grupo ng mapagpanggap na relihiyosong guro, na karamihan ay hiwalay nang minsan o higit pa, at dahil nakahanap sila ng higit na kaakit-akit na asawa. (Palagay ko ay hindi nagkataon lamang na ang mga salita ng Diyos tungkol sa paghihiwalay sa Sermon sa Bundok ay susunod agad sa mga payo Niya tungkol sa hilig ng laman, o tinantawag Niyang uri ng pangangalunya.) Nguni’t pinangagatwiranan nila ang mga sarili, sinasabing sinunod ang Kautusan ni Moises.
Ang mismong tanong nila ay nagbubunyag ng kanilang kinikilingan. Malinaw na naniniwala silang maaaring hiwalayan ang asawang babae sa anumang dahilan. Ibinunyag ni Jesus ang kanilang maling intindi sa intensyon ng Diyos sa pag-aasawa sa pag-apila sa mga sinabi ni Moises tungkol sa pag-aasawa sa Kabanata 2 ng Genesis. Hindi kailanman ninais ng Diyos na magkaroon ng hiwalayan, lalo na hiwalayan “sa kahit anong dahilan,” nguni’t hinihiwalayan ng mga lider ng Israel ang kanilang mga asawa na parang mga tinedyer na nakikipag-break sa kanilang “steady”!
Palagay ko ay alam na ng mga Pariseo ang panig ni Jesus tungkol sa paghihiwalay, dahil sinabi na Niya sa madla noon, kaya handa na sila sa kanilang kasagutan: “Bakit iniutos ni Moises na bigyan ng lalaki ang kanyang asawa ng isang kasulatan ng paghihiwalay bago niya palayasin at hiwalayan ito?” (Mt. 19:7).
Muling ibinubunyag ng tanong na ito ang kanilang bias. Inihayag sa isang paraan na parang iniuutos ni Moises sa mga lalaki upang hiwalayan ang mga asawa nang makakita ng “hindi disente,” at kinakalangan ng tamang sertipiko, nguni’t alam natin mula sa Deuteronomio 24:1-4, na hindi kailanman sinasabi iyan ni Moises. Pinipigilan lamang niya ang babae sa pangatlong ulit na pag-aasawa, pinagbabawalang muling pakasalan ang unang asawa.
Gaya ng binanggit noon ni Moises tungkol sa paghihiwalay, marahil ay pinapayagan ito nang may dahilan. Nguni’t pansinin ang gamit ng pandiwang ginamit ni Jesus sa Kanyang sagot, pinayagan, ay sumasalungat sa pagpili ng Mga Pariseo ng pandiwa: iniutos. Pinayagan ni Moises ang paghihiwalay; kailanman ay hindi niya ito iniutos.Ang dahilan ng pagpayag ni Moises sa paghihiwalay ay ang katigasan ng puso ng mga taga-Israel. Ibig sabihin, pinayagan ng Diyos ang paghihiwalay bilang mahabaging pagtanggap sa pagiging makasalanan ng mga tao. Alam Niya na hindi magiging tapat ang mga tao sa kanilang asawa. Alam Niyang magkakaroon ng imoralidad. Alam Niyang mawawasak ang puso ng mga tao. Kaya pinagbigyan Niya ang paghihiwalay. Hindi iyon ang orihinal Niyang intensyon, nguni’t kinailangan ito ng kasalanan.
Sumunod, inilatag ni Jesus ang kautusan ng Diyos sa mga Pariseo, marahil ay pati pagpapaliwanag ng “hindi disente” ni Moises: “Sinumang lalaking magpapalayas at humiwalay sa kanyang asawa, maliban kung ang asawa niya’y nangangalunya, at mag-asawa ng iba, ay nagkakasala ng pangangalunya” (Mt.19:9, idinagdag ang pagdidiin). Sa mata ng Diyos, pangangalunya lamang ang balidong dahilan upang hiwalayan ng lalaki ang kanyang asawa, at naiintindihan ko iyan. Ano ang nagagawa ng babae o lalaki na higit pang nakakasama sa kanyang asawa? Kapag nangangalunya ang isang asawa, nagpapadala siya ng brutal na mensahe. Tunay na hindi lamang tinutukoy ni Jesus ang pangangalunya sa paggamit niya ng salitang “imoral.” Talagang ang masidhing paghalik at paghawak ay kilos na imoral, pati panonood ng pornograpiya, at iba pang perversion. Tandaan na inihanay ni Jesus ang pagkahilig sa laman sa pangangalunya sa Kanyang Sermon sa Bundok.
Huwag nating kalimutan kung sino ang kinakausap ni Jesus —Pariseong naghihiwalay ng kanilang mga asawa sa kahit anong dahilan, at dagliang muling nag-aasawa, nguni’t, huwag naman sana, kailanman ay hindi mangangalunya at baka suwayin pa ang pampitong kautusan. Sinasabi ni Jesus na niloloko lamang nila ang kanilang sarili. Ang ginagawa nila ay walang pinagkaiba sa pangangalunya, at totoo ‘yan. Nakikita ng sinumang matapat na ang lalaking maghihiwalay ng kanyang asawa upang humanap ng iba ay gumagawa ng ginagawa ng nanganalunya, nguni’t sa balatkayo ng ilang ligalidad.
Ang Solusyon (The Solution)
Ito ang susi upang ipagkasundo si Jesus kina Moises at Pablo. Inilalantad lamang ni Jesus ang paggbabalatkayo ng mga Pariseo. Hindi Niya ibinababa ang kautusang nagbabawal ng anumang pag-aasawang muli. Kung iyon ang intensyon Niya, sinasalungat Niya sina Moises at Pablo at lumilikha ng nakalilitong kaguluhan para sa milyun-milyong taong nag-asawang muli. Kung nagbibigay si Jesus ng isang kautusan sa muling pag-aasawa, ano ngayon ang sasabihin natin sa humiwalay at muling nag-asawa bago nila nalaman ang kautusan ni Jesus? Sasabihin ba natin sa kanila na nabubuhay sila sa ugnayan ng pangangalunya, bagama’t alam natin ang babala ng Diyos na hindi magmamana ng kaharian ng Diyos ang mga nangangalunya? (tingnan ang 1 Cor. 6:9-10), payuhan silang muling humiwalay? Nguni’t di ba nasusuklam ang Diyos sa hiwalayan?
Sasabihin ba natin sa kanila na huminto sa pakikipagtalik sa kanilang asawa hanggang sa mamatay ang dati nilang asawa upang hindi patuloy na magkasala sa pangangalunya? Nguni’t hindi ba’t pinagbawalan ni Pablo ang mga mag-asawa upang pagkaitan ng sex ang isa’t isa? Hindi ba ito magiging sanhi ng sekswal na pagkatukso at paigtingin ang pagnanais na mamatay na ang dating asawa?
Sasabihin ba natin sa mga taong ito na hiwalayan ang mga kasalukuyang asawa upang muling pakisamahan ang dating asawa (na siyang itinuturo ng ilan), isang bagay na ipinagbabawal sa ilalim ng Kautusang Mosaic sa Deuteoromio 24:1-4?
Paano ang mga hiwalay na tao na hindi nag-asawang muli? Kung papayagan lang silang muling mag-asawa kapag nangalunya ang dati nilang asawa, sino ang makapagsasabi kung talagang nangyari ang pangangalunya? Upang muling makapag-asawa, kailangan bang patunayan ng ilang tao na ang dati nilang asawa ay nagkasala lamang sa pagkahilig sa laman, samantalang ang iba ay kailangang maglabas ng mga saksi laban sa mga gawain ng dati nilang asawa?
Gaya ng nauna kong tanong, paano ang mga kasong ang dating asawa ay nangalunya dahil sa pag-aasawa ng isang taong nagkait ng sex sa kanya? Makatwiran ba na ang taong nagkait ng sex ay payagang mag-asawang muli samantalang ang taong nangalunya ay hindi payagang muling mag-asawa?
Paano ang taong gumawa ng kalaswaan bago nag-asawa? Hindi ba ang gawain niyang malaswa ay isang hindi matapat na gawain laban sa magiging asawa niya? Hindi ba katumbas ng kasalanan ng taong iyon ang pangangalunya kung ang naging kasama niyang nagkasala noon ay may-asawa? Kung gayon ay bakit pinapayagan ang taong iyon na mag-asawa?
Paano ang mga taong nagsasama, hindi kasal, at nag-“break”? Bakit sila pinapayagang mag-asawa ng iba pagkatapos nilang mag-break, dahil lamang sa hindi sila opisyal na kasal? Paano sila naging iba sa mga naghiwalay at nag-asawang muli?
Paano ang katotohanang “lahat ng lumang bagay ay lumilipas” at “lahat ng bagay ay nagbabago” kapag ang isang tao ay nagiging Cristiano (tingnan ang 2 Cor. 5:17)? Ibig sabihin ba niyan ang lahat ng kasalanang ginawa maliban sa kasalanang paghihiwalay?
Lahat nang ito at marami pang tanong [1] ay matitibay na dahilan upang isiping hindi nagbababa ng bagong kautusan si Jesus tungkol sa muling pag-aasawa. Tunay na marunong si Jesus upang mapagtanto ang mga magiging epekto ng Kanyang bagong kautusan tungkol sa muling pag-aasawa kung iyon ang ibig Niya. Sapat na iyon upang ipaalam sa atin na ibinubunyag lamang Niya ang pagpapanggap ng mga Pariseo—mga mahilig sa laman, relihiyoso, mapagkunwaring taong nakikipaghihiwalay sa kani-kanilang asawa “sa ano mang dahilan” at muling mag-aasawa.
Tunay na ang dahilan ni Jesus sa pagsasabing sila ay “nangangalunya” sa halip na sabihing mali ang ginagawa nila ay dahil nais Niyang makita nila na ang paghihiwalay sa ano mang dahilan at muling pag-aasawa ay walang pinagkaiba sa pangangalunya, isang bagay na hindi nila inaaming ginagawa nila. Ipagpapalagay ba natin na ang tanging alalahanin ni Jesus ay ang aspektong sekswal ng muling pag-aasawa, at papayagan Niya ang muling pag-aasawa basta’t walang sex? Malinaw na hindi. Kaya huwag natin Siyang piliting sabihin ang kailanman ay hindi Niya ibig sabihin.
Isang Maalalahaning Paghahambing (A Thoughtful Comparison)
Isipin natin ang dalawang tao. Ang isa ay may asawa, relihiyoso, na nag-aangking mahal niya ang Diyos nang buong puso, at nagsisimulang magkaroon ng pagnanasa sa isang batang babaing kapitbahay niya. Pagdaka ay hiniwalayan niya ang kanyang asawa at dagliang pinakasalan ang babae ng kanyang pantasya.
Ang isang lalaki ay hindi relihiyoso. Hindi pa niya napapakinggan ang magandang balita at namumuhay na makasalanan, na naging dahilan ng pagkasira ng relasyon sa asawa. Ilang taon ang nakalipas, narinig niya ang ebanghelyo, nagsisi, ang nagsimulang sumunod kay Jesus nang buong puso. Makaraan ang tatlong taon umibig siya sa isang masugid na Cristianong babae na nakilala niya sa iglesia . pareho silang naghanap ng pagpapayo ng Panginoon at ng iba pa, at nagpasyang magpakasal. Nagpakasal nga sila, at matapat na nagsilbi sa Panginoon at sa isa’t isa hanggang kamatayan.
Ngayon, ipagpalagay natin na ang dalawang lalaki ay kapwa nagkasala nang muling mag-asawa. Sino sa kanila ang higit ang kasalanan? Malinaw na ang unang lalaki. Tulad rin siya ng nangangalunya.
Nguni’t paano ang pangalawang lalaki? Mukha ba talagang nagkasala siya? Masasabi bang wala siyang pinagkaiba sa nangangalunya, na tulad ng nauna? Palagay ko’y hindi. Sasabihin ba natin sa kanya ang sinabi ni Jesus tungkol sa mga naghihiwalay at muling nag- aasawa, at ipaaalam sa kanya na ngayon ay kinakasama niya ang isang babaing hindi minarapat ng Diyos para sa kanya, dahil itinuturing pa rin ng Diyos na kasal siya sa kanyang unang asawa? Sasabihin ba natin sa kanya na nabubuhay siya sa pangangalunya?
Malinaw ang mga sagot. Ang pangangalunya ay ginagawa ng mga may-asawang nag-aasam pa rin ng iba maliban sa asawa nila. Kaya ang paghihiwalay sa asawa dahil sa nakahanap na ng higit na kaakit-akit na asawa ay pareho rin sa pangangalunya. Nguni’t ang taong walang asawa ay hindi maaaring mangalunya dahil wala siyang asawang nangangailangan ng kanyang katapatan. Kapag naintindihan natin ang biblikal at historikal na konteksto ng sinabi ni Jesus, hindi tayo magkakaroon ng mga walang kwentang palagay na sumasalungat sa kabuuan ng Biblia.
Siyanga pala, nang marinig ng mga alagad ang sagot ni Jesus sa tanong ng Pariseo, sumagot sila sa pagsasabing, “kung ganyan po ang kalagayan ng lalaki sa kanyang asawa, mabuti pang huwag na siyang mag-asawa” (Mt. 19:10). Intindihin na lumaki sila sa ilalim ng impluwensiya ng mga Pariseo, at sa isang kulturang lubhang naimpluwensiyahan ng mga Pariseo. Kailanman ay hindi nila itinuring na ang pag-aasawa ay pangmatagalan. Katunayan, hanggang sa mga sandaling iyon, malamang na pinaniwalaan din nila na makatwiran para sa isang lalaki na hiwalayan ang kanyang asawa sa kahit anong dahilan. Kaya dali-dali nilang ipinagpalagay na ang pinakamagandang gawin ay iwasan na lang ang pag-aasawa, upang hindi makipaghiwalay at mangalunya.
Sumagot si Jesus,
Ibig sabihin, ang pangangailangang sekswal at/o ang kakayahang kontrolin ito ang higit na magtatakdang dahilan. Kahit sa Pablo ay nagsabing, “Mas mabuti ang mag-asawa kaysa di-makapagpigil sa matinding pagnanasa” (1 Cor. 7:9). Ang mga ipinanganak na eunuch o ginawang eunuch na mga lalaki (na siyang ginawa ng mga lalaki na nangailangan ng iba pang lalaking mapagkakatiwalaan nila upang bantayan ang kanilang harem) ay walang pagnanasa. Ang mga “nagiging eunuch para sa kaharian ng langit” ay maaaring iyong mga nabigyan ng tanging kaloob ng Diyos upang magkaroon ng matinding kontrol sa sarili, kaya “Hindi lahat ay kayang tumanggap ng aral na ito kundi sila lamang na pinagkalooban ng Diyos” (Mt. 19:11).
Ang Sermon sa Bundok (The Sermon on the Mount)
Dapat nating tandaan na ang kawan na kinausap ni Jesus sa Kanyang Sermon sa Bundok ay mga tao ring gumugol ng kanilang buhay sa ilalim ng mapagpanggap na impluwensiya ng mga Pariseo, mga pinuno at guro sa Israel. Ayon sa napag-alaman na natin tungkol sa Sermon sa Bundok, malinaw na karamihan sa sinabi ni Jesus ay walang iba kundi isang paglilinaw sa maling turo ng mga Pariseo. Sinabi pa ni Jesus sa kawan na hindi sila pupunta sa langit hangga’t ang kanilang katuwiran ay hihigit sa tagapagturo ng kautusan at mga Pariseo (tingnan ang Mt. 5:20), na isang paraan ng pagsasabi na ang mga tagapagturo ng kautusan at Pariseo ay pupunta sa impiyerno. Sa katapusan ng Kanyang sermon, namangha ang mga kawan, dahil nagtuturo si Jesus “hindi bilang kanilang tagapagturo ng kautusan” (Mt. 7:29).
Sa unang bahagi ng Kanyang sermon, ibinunyag ni Jesus ang pagpapanggap ng mga nagsasabing kailanman ay hindi sila nagkasala ng pangangalunya, nguni’t nagnanasa o naghihiwalay at nag-aasawang muli. Pinalawak Niya ang ibig sabihin ng pangangalunya na higit pa sa pisikal at makasalanang gawain ng dalawang taong kasal sa iba. Ang sinabi Niya ay malamang na malinaw sa isang matapat na tao na sandaling nag-isip. Isaisip na bago ang sermon ni Jesus, karamihan sa mga tao sa kawan ay naniwalang naaayon sa kautusan ang maghiwalay ng asawa “kahit sa anong dahilan.” Nais ni Jesus na ang Kanyang mga tagasunod pati na lahat ay makaalam na ang intensyon ng Diyos mula umpisa ay isang higit na mataas na pamantayan.
Una, tulad ng itinuro ko na noong una, pansinin na ang mga salita ni Jesus tungkol sa paghihiwalay at muling pag-aasawa ay hindi lamang direktang sumusunod sa Kanyang mga salita tungkol sa pagnanasa, iniuugnay sila doon, kundi kapwa ipinapantay ni Jesus bilang pangangalunya, at lalong pinagtitibay ang kanilang kaugnayan. Kaya makikita natin ang iisang hibla na tumutuhog sa buong bahaging ito ng Biblia.Tinutulungan ni Jesus ang Kanyang mga tagasunod upang intindihin ang tunay na hinihingi ng pagsunod sa ikapitong utos. Ang ibig sabihin ay hindi magnanasa at hindi maghihiwalay at mag-asawang muli.
Lahat sa tagapakinig Niyang Judio ang nakarinig sa ikapitong utos na binasa sa sinagoga (walang nagmamay-ari ni Biblia), at narinig nila ang paliwanag pati na rin sa pagsasabuhay nito ng kanilang mga guro, mga tagapagturo ng kautusan at Pariseo. Sumunod ay sinabi ni Jesus, “nguni’t sinasabi ko sa inyo,” bagama’t hindi Siya nagdaragdag ng bagong kautusan. Ibubunyag lamang Niya ang orihinal na pakay ng Diyos.
Una, ang pagnanasa ay malinaw na ipinagbabawal ng pangsampung utos, at kahit wala ito, ang sinumang nakaaalam nito ay nakapagtanto na mali ang magnais ng ipinagbabawal ng Diyos.
Pangalawa, mula sa mga pinakaunang kabanata ng Genesis, nilinaw ng Diyos na pangmatagalan ang pag-aasawa. Dagdag pa, ang sinumang nag-isip ng gayon ay nakapagpalagay na ang paghihiwalay at muling pag-aasawa ay tulad din ng pangangalunya, lalo na kapag nakikipaghiwalay ang isang tao dahil gusto niyang muling mag-asawa.
Nguni’t muli sa sermon na ito, malinaw na tumutulong lamang si Jesus upang makita ng mga tao ang katotohanan tungkol sa pagnanasa at paghihiwalay sa ano mang dahilan at muling pag-aasawa. Hindi Siya nagtatakda ng bagong kautusan tungkol sa muling pag-aasawa na hindi pa tinataglay “ng mga libro.”
Napakainteresante na iilan sa iglesia ang literal na umintindi sa mga salita ni Jesus tungkol sa pagbunot ng mata o pagputol ng mga kamy, dahil ang mga ideang ito ay sasalungat sa kabuuan ng Biblia at malinaw na ginagamit lamang ang mga ito upang idiin ang pag-iwas sa tukso ng pagnanasa. Nguni’t marami sa iglesia ang sumusubok na magpaliwanag nang literal sa mga salita ni Jesus tungkol sa taong nag-asawang muli na nangangalunya, kahit na sinasalungat ng interpretasyong ganito ang kabuuan ng Biblia. Ang layunin ni Jesus ay harapin ng kanyang mga tagapakinig ang katotohanan, upang mabawasan ang bilang ng mga naghihiwalay. Kung didibdibin ng Kanyang mga tagasunod ang sinabi Niya tungkol sa pagnanasa, walang mangangalunya sa kanila. Kung walang mangangalunya, walang lehitimong dahilan ng paghihiwalay, tulad ng orihinal na pakay ng Diyos sa simula pa lamang.
Paano Itinutulak ng Isang Lalaki ang Kanyang Asawa Upang Mangalunya? (How Does a Man Make His Wife Commit Adultery?)
Pansinin na sinabi ni Jesus, “Lahat ng nakipaghihiwalay sa kanilang asawa, maliban sa pangangalunya, ay nagtutulak sa kanya upang mangalunya.” Muli tayong inaakay nito upang paniwalaang hindi Siya nagtatakda ng bagong kautusan tungkol sa muling pag-aasawa, kundi ibinubunyag ang katotohanan tungkol sa kasalanan ng isang lalaki na naghihiwalay sa kanyang asawa nang walang sapat na dahilan. “Itinutulak niya ito upang mangalunya.” Ang ilan ay nagsasabi na ipinagbabawal ni Jesus ang muli niyang pag-aasawa, dahil itinuturing Niya ito bilang pangangalunya. Nguni’t kalokohan ito. Ang diin ay sa kasalanan ng lalaking naghihiwalay sa kanyang asawa. Dahil sa ginagawa ng lalaki, walang magagawa ang babae kundi muling mag-asawa, bagay na hindi niya kasalanan dahil biktima lang siya ng pagkamakasarili ng lalaki. Nguni’t sa mata ng Diyos, dahil iniwan ng lalaki ang pobreng asawa na walang magagawa kundi muling mag-asawa, parang itinulak ng lalaki ang asawa niya sa ibang lalaki. Kaya ang nag-iisip na hindi siya nangalunya ay nagkasala ng pangangalunya nang dalawang ulit, ang sa kanya at ang sa asawa niya. Hindi maaaring sinasabi ni Jesus na itinuring ng Diyos ang babaing biktima na nangalunya, dahil hindi iyan makatwiran, at katunayan ay walang katuturan kung hindi nag-asawang muli ang biktimang babae. Paano sasabihin ng Diyos na nangangalunya siya hangga’t hindi siya nag-aasawa? Talagang walang katuturan. Kung gayon ay malinaw na hinahatulan ng Diyos ang lalaki na nagkasala ng pangangalunya, at ang “pangangalunya” ng babaing asawa niya, na tunay na hindi pangangalunya para sa kanya. Makatarungan itong pag-aasawa.
At paano ang pahayag ni Jesus na “ang sinumang mag-asawa ng hiwalay na babae ay nangangalunya”? May dalawang posibilidad lamang. Maaaring nagdaragdag na si Jesus ng pangatlong beses na pagkakasala ng pangangalunya laban sa lalaking nag-aakalang kailanman ay hindi siya nangalunya (sa dahilang pareho sa pangalawang pagkakasala), o ang tinutukoy ni Jesus ay ang lalaking nag-uudyok sa babae upang hiwalayan ang asawa niya upang pakasalan siya nito upang “hindi magkasala ng pangangalunya.” Kung sinasabi ni Jesus na ang sino man sa mundo na nag-aasawa ng hiwalay na babae ay nangangalunya, lahat ng taga-Israel na lalaki sa nakalipas na daan-daang taon ay nangalunya na, dahil sa pagtupad sa kautusan ni Moises, ay nakipag-asawa sa isang hiwalay na babae. Katunayan, lahat ng lalaking tagapakinig Niya nang araw na iyon na kasalukuyang nakikisama sa hiwalay na babae bilang pagtupad sa kautusang Mosaic ay biglang nahatulan ng pagkakasalang hindi niya kasalanan sa nakalipas na isang minuto, at maaaring pinalitan ni Jesus ang Kautusan ng Diyos nang sandaling iyon. Dagdag pa, bawa’t tao sa kinabukasan na mag-asawa ng hiwalay na tao, nagtitiwala sa mga salita ni Pablo sa kanyang sulat sa mga taga-Corinto na hindi ito kasalanan, ay talagang nagkakasala ng pangangalunya.
Ang buong damdamin ng Biblia ang nag-aakay sa akin upang humanga sa isang lalaking nag-asawa ng hiwalay na babae. Kung naging biktima lamang siya ng pagkamakasarili ng kanyang asawa, hahangaan ko ang lalaki tulad ng paghanga ko sa isang mag-aasawa ng balo upang alagaan ito. Kung nagkasala ang babae sa kanyang paghihiwalay, hahangaan ko ang lalaki sa kanyang pagiging parang si Cristo sa pagtitiwala ng lahat ng kabutihan para sa babae, at sa pagpapalang pag-aalay na kalimutan ang nakaraan at susuong sa peligro. Bakit ipinagpapalagay ninuman na nakabasa ng Biblia at pinananahanan ng Espiritu Santo na pinagbabawalan ni Jesus ang lahat na mag-asawa ng isang hiwalay na tao? Paano aangkop ang pananaw na ito sa katarungan ng Diyos, isang katarungang kailanman ay hindi magpaparusa ninuman sa pagiging biktima, na tulad ng kaso ng babaing hiwalay nang hindi niya kasalanan? Paano aakma ang pananaw na ito sa mensahe ng magandang balita, na naghahandog ng kapatawaran at isa pang pagkakataon sa mga nagsisising makasalanan?
Sa Paglalagom (In Summary )
Konsistent ang Biblia sa pagsasabing ang paghihiwalay ay kasalanan ng dalawang partido. Kailanman ay hindi pakay ng Diyos ang paghihiwalay ninuman, nguni’t mahabaging nagpanukala ng paghihiwalay kung darating ang pangangalunya. Mahabagin din ang pagbibigay Niya ng probisyon upang muling mag-asawa ang mga hiwalay na tao.
Kung hindi dahil sa mga salita ni Jesus tungkol sa muling pag-aasawa, walang sinumang nagbabasa ng Biblia ang mag-iisip na kasalanan ang muling pag-aasawa (maliban sa dalawang napakapambihirang kaso sa lumang kasunduan at isang pambihirang kaso sa bago, na nagsasabing ang muling pag-aasawa pagkatapos mahiwalay sa isang Cristiano bilang Cristiano). Nguni’t mayroon tayong lohikal na paraang natagpuan upang ipagkasundo ang sinabi ni Jesus tungkol sa muling pag-aasawa sa buong katuruan ng Biblia. Hindi pinapalitan ang kautusan ng Diyos tungkol sa muling pag-aasawa ng isa pang higit na mahigpit na utos na nagbabawal sa lahat ng pag-aasawang muli, isang utos na imposibleng matupad ng mga taong hiwalay na at muling nag-asawa (na parang ibalik sa dati ang binating itlog), at magdudulot ng walang-hanggang kalituhan at umakay sa mga tao upang suwayin ang iba pang utos ng Diyos. Bagkus, tinutulungan Niya ang mga tao upang makita nila ang kanilang pagpapanggap. Tinutulungan niya ang mga taong naniniwalang hindi sila nangangalunya upang makitang sa ibang paraan ay nagkakasala sila nito, sa pamamagitan ng pagnanasa at ang liberal na pananaw sa paghihiwalay.
Tulad ng itinuturo ng buong Biblia, inihahandog ang kapatawaran sa nagsisising makasalanan ano man ang kanilang kasalanan, at pangalawa at pangatlong pagkakataon ay ibinibigay sa mga nagkakasala, pati na ang mga taong hiwalay. Walang pagkakasala sa anumang muling pag-aasawa sa ilalim ng bagong kasunduan, maliban sa mananampalatayang nahiwalay sa isa pang mananampalataya, na dapat ay hindi kailanman mangyayari, dahil ang mga tunay na mananampalataya ay hindi nangangalunya at walang balidong dahilan upang maghiwalay. Sa pambihirang pagkakataong sila’y maghiwalay, kapwa sila mananatiling walang asawa o magbalikan.
[1] Halimbawa, tingnan ang mga komento ng isang hiwalay na pastor na natiwalag sa katawan ni Cristo nang mag-asawang muli. Ang sabi niya, “mas mabuti pa kung pinatay ko ang aking asawa kaysa hiniwalayan siya. Kung pinatay ko siya, nakapagsisi ako, tumanggap ng kapatawaran, nag-asawang muli ayon sa batas, at nagpatuloy sa aking ministeryo.” |
Sayaw
Ang sayaw ay pangkalahatang tumutukoy sa lahat ng galaw ng tao na ginagamit bilang isang anyo ng pagpapahayag ng saloobin o tinatanghal sa isang tagpuang panlipunan, espirituwal, at pangganap o pangpagsasagawa.
Ginagamit din ang sayaw upang isalarawan ang pamamaraan ng komunikasyong di pasalita sa pagitan ng mga tao o hayop (sayaw ng mga bubuyog, sayaw ng pagtatalik), paggalaw ng mga di natitinag na bagay (sumayaw ang mga dahon sa hangin), at mga anyong pangmusika. Tinatawag na mga mananayaw ang mga taong sumasayaw at kilala bilang pagsayaw ang akto ng sayaw. Maaari din tawagin na sayaw ang isang pangyayari na ginaganap ang pagsayaw. Tinatawag na koreograpiya ang sining ng paggawa ng sayaw.
Depende ang mga kahulugan na kung ano ang binubuo ng sayaw sa panlipunan, kultural, estetika, artistiko, maka-banal na konsiderasyon at sinasakop nito mula sa may tungkuling galaw (katulad ng sayaw na pantao o folk dance) hanggang sa may kodigo, mga pamamaraan ng virtuoso na katulad ng ballet. Sa palakasan, may nilalaman na disiplinang sayaw ang himnasya, figure skating, at paglangoy na sinkronisado. Samantala, kadalasang ihinahambing ang mga sayaw sa sining marsiyal na 'Kata'.
Araling pangsayaw at mga teknik [baguhin]
Noong kaagahan ng dekada ng 1920, ang araling pangsayaw (pagsasagawa ng sayaw, teoriyang kritikal, analisis ng musika, at kasaysayan) ay sinimulang ituring bilang isang disiplinang pang-akademiya. Sa kasalukuyan, ang mga araling ito ay kasamang bahagi na ng mga programang pangsining at araling pantao ng maraming mga pamantasan. Sa pagsapit ng kahulihan ng ika-20 daantaon, ang pagkilala sa praktikal na kaalaman bilang kapantay ng kaalamang pang-akademiya ay humantong sa paglitaw ng pananaliksik na pangpagsasagawa. Isang malaking nasasakupan ng mga krusong pangsayaw ang makukuha, kabilang na ang mga sumusunod:
- Pagsasagawang pamprupesyon: kasanayan sa pagsasagawa at teknikal
- Pananaliksik na praktikal: koreograpiya at pagsasagawa
- Etnokoreolohiya, na sumasaklaw sa mga aspetong may kaugnayan sa sayaw ng antropolohiya, araling pangkultura, araling pangkasarian, araling makapook, teoriyang pagkaraan ng kolonyalismo, etnograpiya, atbp.
- Terapiyang sayaw, o terapiyang may kilos na pangsayaw
- Sayaw at teknolohiya: bagong midya at mga teknolohiya na pangpagsasagawa
- Laban Movement Analysis at araling somatiko
Ang mga degring pang-akademiyang makukuha ay magmula BA (Hons) hanggang PhD at iba pang mga fellowship na postdoktoral, na may ilang mga dalubhasa o iskolar na pangsayaw na kinukuha ang kanilang mga pag-aaral bilang mga estudyanteng may maturidad pagkaraan ng isang prupesyunal na karerang pangsayaw. |
Bitin pero nakakatuwa kasi meron din si Princess ng picture ni Calvin. Aba! Kung seswertihen nga naman oh. Hahaha
Ang sweet! Tinadhana sila sa isa't isa. Pareho silang nagkaroon ng pic ng bawat isa. :D
Swerte ung picture, parang naging inspirasyon nya! :))
weird kasi ang name ng lalaki ehh .. name ng kaklase naming bakla at perfectionist :D pero Ang Cute ng story ^^
weird..paano napadpad yung pictures nila at nakuha ng isa't isa. Yung sa part na pinagtitinginan sya ng tao is that because gwapo sya? Hmm...
cute naman.. nweweirdohan lang ako kasi Cess din pangalan ng friend ko.. haha at crush ng twin sister niya ay si Calvin.. hahaha XD pero thumbs up.. :))
haha astig:))
galing tlga nung author!!
kahit maiikli lng ang gandaaaaaaaaaa supeeeeeeeeerr nung mga stories nia:))
Add to your private library
Add this story to your public reading lists |
I hate this feeling. Nakakaiinis., yung feeling na akala mo wala na tapos ngaun hinahanap hanap mo, at alam mo na di na muli pang dadating. Yeah di na. At feeling ko never na, should I accept it? Or continue for it. I hate my self for being this kind of person na go lang ng go without thinking na eto pala ung mangyayare. Yeah, akala ko di ko na sya mahal, and wala na talaga, pero ano ito? Joke? Di naman siguro nag bibiro ung nararamdaman ko. Nagsisisi ako kung bakit ko nagawa un.., I miss her, i miss her text, i miss all about her, beside of being his bestfriend, i miss her being my girl. Alam ko ung kasalanan ko, pero siguro di na nya ko matatanggap. Di ko alam ung gagawin ko. Hayyyss. :((, Kaasar talaga. Maling mali, ang BOBO BOBO ko. Super, hayyss. Mas pinili ko ung taong nag eentertain sken, kesa dun sa taong mahal ako at sya pala ang kaligayahan ko..
All I can say is, I Love You Kim, I still do. |
on a serious note, si Jobs meron na siyang kapalit, si Tim Cook, COO ng Apple. most of the times, si Cook talaga ang nagpapatakbo ng Apple dahil madalas mag-leave si Jobs dahil sa sakit. pinipilit niya lang makabalik kapag merong product launch. sa Microsoft naman, si Steve Ballmer ang CEO (AFAIR, COO ata nila dati 'yung CEO ngayon ng Nokia).
both Gates and Jobs are now Chairman of Microsoft and Apple respectively, 'di talaga sila mawawala. |
"Masama lang po ang loob ko dahil nabaligtad na po ang sitwasyon."
Ito ang naging pahayag ni Heart Evangelista sa isinasagawang presscon ngayong tanghali, July 21, sa Barrio Fiesta restaurant sa Greenhills, San Juan.
Ang presscon ay ipinatawag upang ipahayag ang panig ng aktres sa alitan nila ng kanyang co-star na si Marian Rivera sa pelikulang Temptation Island.
Matatandaang nagsalita na si Marian tungkol sa naturang isyu sa presscon ng Temptation Island noong June 23, pero hindi nakunan ng pahayag si Heart dahil nagbabakasyon ito noon sa Brazil kasama ang kanyang boyfriend na si Daniel Matsunaga. (CLICK HERE to read related story.)
Ito ang unang pagkakataon na nagsalita si Heart tungkol sa isyu, bagamat may mga pahiwatig na siya noon sa kanyang Twitter account.
Sa ginaganap na presscon ay inamin ni Heart na may "friction" sa pagitan nila ni Marian sa huling dalawang araw ng shooting nila ng Temptation Island sa Ilocos Norte.
Ayon kay Heart, "sinugod" at "sinigawan" diumano siya ni Marian sa loob ng kuwarto habang nasa shooting sila ng kanilang pelikula.
Ito ay dahil sinabi raw niya sa isang interview na "excited" siyang makatrabaho ang boyfriend ni Marian na si Dingdong Dantes.
"Pinagbantaan" din daw siya ni Marian na "Papatayin ka ng mga fans ko!"
Na-trauma raw siya dahil sa nangyari.
Natakot din daw si Heart sa mga banta ng fans ni Marian sa kanya.
Kasamang humarap ni Heart sa presscon ang kanyang dalawang abugado na sina Archimedes Gonzalez at Camille Sevilla.
Pero nilinaw nila na sa ngayon daw ay wala naman silang balak magsampa ng demanda laban kay Marian.
"Kaya kami nandito siguro is just to air na lang my side," sabi ni Heart.
Ayon naman kay Atty. Gonzalez, "My client has been portrayed as the assailant. This is false. She was not the assailant but the assailed. She was not the offender, but the victim.... |
Pagkatapos ng 13 taon, nabigyan na rin ng big break si JM de Guzman, patunay na bawat artista ay may kani-kaniyang panahon ng pagsikat basta may talino at determinasyon.
Una siyang pinakilala sa programang Kaybol, pero napansin ang husay niya sa pag-arte nang ire-launch ang Kristine series, "Mula sa Puso."
Ngayon ay bida na siya sa Angelito: Batang Ama, na ipapalabas November 14.
Sa panayam ng PEP.ph kay JM sa presscon ng bagong teleserye, aminado ang aktor na kinakabahan siya, hindi siya makapaniwala, pero natutuwa sa malaking proyektong pinagkatiwala sa kanya ng Kapamilya network.
"May pressure talaga, nagulat ako but I'm excited na mas mabigat ang project na binigay sa akin.
"Siyempre honored ako kasi malaking project itong pinagkatiwala sa akin ng ABS."
"We really prepared for this show. Nag-attend kami ng workshops kay Direk Laurice [Guillen] at saka immersion with teenage fathers."
May ilang kumukuwestiyon na hindi naman daw pang-leading man si JM pero ito ang pinu-push ngayon ng ABS-CBN.
Agad naming hiningan ng reaksyon tungkol dito ang aktor.
"Siguro may puso lang ako, may drive.
"Marami akong gustong patunayan na hindi lang looks ang importante dahil hindi naman fashion show ang pinasukan ko kundi pag-arte."
ATTITUDE PROBLEM? Isa sa isyung nabalita noon kay JM ay may attitude problem daw siya.
Naisulat din na medyo may katamaran daw ito sa mga taping at madalas ay hindi namamansin ng mga kakilala niya. Ipinaliwanag ito sa amin ni JM.
"Malaking adjustment ang ginawa ko, na-pressure ako sa Mula sa Puso tapos ngayon super effort ako sa Angelito.
"As in ang layo sa performance ko noon. Hindi siya katamaran e, yung adjustment ko from theater to TV.
"Hindi rin kasi biro, parang na-lost ako, di ko alam kung ano ang ibibigay ko, yung timpla. |
kahit pa anong sabihin ni angel locsin, wala ng magagawa para isalba pa ang kanyang SIR salut!
One word to describe Angel after reading her tweet - IPOKRITA!
Bastos pa rin yang salot na yan. Ang yabang pa ng mga tweets na di cya takot. Ni hindi nga nag apologize. L*che!I have nothing against angel. I think she has a good heart. She doesnt really deserve to associate with peste or salot people!
Agree ako anon 8:13am... She's a plastic. Instead of talking with that Eric Salot, she chose to defend him. It means that she's really thinking that La Aunor is her kalevel. Oh no! Dear Angel, you are not as good as Nora. Kay Lovi palang, taob ka na. What more kay Angelica. I'm not a fan of Angelica but she's far better than Angel L.
KOREK! Ang tawag dyan, DAMAGE CONTROL. Unfortunately, hindi na talaga mako-control yan. well, to begin with, wala naman ng dapat ayusin sa kanya dahil DAMAGED (as in past tense ha?) naman na talaga ang reputation ni SALUT. at angel, keep this in mind iha, MABAIT at LOYAL siya sa yo dahil sikat at may pangalan ka pa sa industriya. mag reflect ka iha and ask yourself, "si sir SALUT ba ganyan din ang trato sa mga ordinaryong tao?" gets mo angel?
Super true... Hypocrite angel
Ag baduy pa magtweet.
Mas nagalingan din ako kay Angelica P kaysa kay Angel Locsin sa movie. Pero wala sila sa galing ni Superstar!
naku kung c angel lang ok pero yang c eric tlaga namang matalas ang dila nya. bagay lang na makatikim din sya ng masakit na salita para malaman nyang masaktan! mayabang kc eh!
Hay naku, wala man lang apology for the Superstar. Nakakairita yung mga ganyang apology, yung "sorry kung may nasaktan kayo sa keme..." na para bang on some level eh tama yung offense pero sorry kung hindi wala ka sa level na yun. Whatever.
sana ang pinagsabihan ni angel ay si eric! tama nga siya na loyal ang baklang yan! sa pagiging loyal eh magagawa nyang manira ng kapwa...look at what she did to kc & shawie in favor of piolo
Korek anon 1:28, di nya pinagsabihan si Eric na yan, sus... If I know sya nag-udyok dyan kay Eric, Baka nagngangawa sya sa harap ng exec na yan kaya sa awa sa kanya ay biglang nag tweet ng ganyan. Ala-piolo noon kaya inaway ni Eric si kc sa twitter. Naku ha! Yabang ng angel na yan. Baka resulta yan ng gluthathione kasi insecure sa mga tisay na artista ng dos. Sa acting lang ni Jessy Mendiola, wala na si angel. Paano pa sa Ganda. Hahahaha
Anon 8:10 Apply kang scriptwriter. Pwedeng pwede :-)
Walang himala!!!!!! (Sabay Kidlat!!!)
Eh kasi naman yang si EJS. Ni walang respeto kay La Aunor. Ni wala sa kalingkingan ni Nora si Angel. Sabi nga si Mother Nuncs, and I quote "It will take gallons of tears to reach the CALIBER of a Nora Aunor". Kung sa tingin nya hindi deserving si Nora sa award, sana wag nalang sya magsalita gawa nga ng position nya sa ABSCBN. Bad publicity ginagawa nya, though bad publicity is still publicity. Love you FP. Happy New Year!-Hayley Williams
ay, paano kung di naman si angel ang gusto ni salut?
Si angelica panganiban ang gusto ni Eric salot na manalo. Hindi si angel. Pahiya
sus, eh alam naman ng madla kung sino. get real!
Angel has a really good heart. Happy new year FP! :)
happy new year din sa 'yo Angel!
Mas lalo tuloy napapamahal sa madlang people si Angel Locsin. Truly beautiful inside and out! Gandang babae na napakabait pa.....san ka pa! ;)
hindi rin
PLASTIC YAN!!
pano mo nalaman? kilala mo siya personally? tsismis ay tsismis. naku. perpekto k para manghusga? ikaw na ang perfect. ang ibang mga pinoy nga naman.
ang kilala ko talagang plastic ay si Marian. Si Angel kasi marami nakakakilala ja PERSONALY at mabait naman talaga.
Anon 7:57 ano nman kinalaman ni MR dito? Kelangan tlga lagi sya i.compare kay angel?
Kaya kasali si Marian dito kasi mga pantards kayo ni Marian Rivera na dito naman sa FP nakakita ng chance na i bash si Angel Locsin.
Manahimik na lang ang mga Fans ni Marian. tanggapin nyo na lang na ang Idol nyo ay wala pa rin napapatunayan sa Movie Industry. Magworkshop muna sya sa Abscbn para magkaroon naman ng acting nomination at awards.
@532 oo nga naman mangtraydor muna ng network si marian para lumebel kay angel
Jan. 2, 2013 10:53amdo not generalize, matagal na akong reader ni FP and never ko binash yang idol mo ok, bka ikaw ang "Pantard".
In the spirit of new year, let us forgive Etic Salot! But my advise to Mr. Salot is for him to keep his mouth shut para di cya sumabit!
what's there to forgive? hindi naman tayo ang pinatamaan so forgiveness is not ours to give, si La Aunor lang ang pwedeng magbigay ng forgiveness
kahit na i love Angel at isa akong kafamily, di ko parin bet ung Salut, walang respesto parang walang pinag aralan.
sana lumipat na lang ng GMA 7 or TV 5 si Salot!!!
No way!!! Nababagay siya sa kapamilya!!! hahaha
pang kafamily ang ugali nya kaya mas bagay xia jan
true, totoong kapamilya lang ang makakapagisip ganitong ideas.
Agree, kapamilya yung ganyang style.
l***he ka SALUT sa mundo!!!!
Kung sino po sana yung may pag-uugaling "kape" yun po sana ang humingi ng pasensya. Damage done: forgive but wont easily forget lalo't habitual! Again, ang kape ay iniinom hindi inuugali, Eric!
nananahimik ako, tinutulungan ko kayong magising sa umaga tapos idadamay nyo ako sa issue na ito- Kape
wag mong angkinin lahat ng credits, hindi lahat ng nanggigising sa umaga ay kape. - gull bladder :)
hala, nagalit ang kape! kasi naman dinamay nyo pa e. lol.
anon:3:21 ..magtigil ka,makapag salita ka parang ikaw na ang pinagpala,tandaan mo kung wala ako di ka nila mapapakinabangan..!!(slap!)-Tasa
Tasa, kung makapagsalita ka parang ako ang nakinabang lang, hindi ba't ginagamit mo din ako upang mabenta ka? kung wala ako sino bibili sa yo?nagtatampo, kape
ke kape...echusera! ke tasa...feelingera! mai-inom mo ba sa tasa ang kape nang di hinahalo?! halo?!?! kutsarita a.k.a. stirrer
Di hamak na me mas breeding naman ako sa kape. Aba eh ako ng siniserve sa british royalties,sa mga shieks at mga high class na people sa gatherings. Don't forget the pinkie! A lump or two?Eleganteng tea
Pareho lang and dalawang yan. Bweset sila.
How can people forgive him kung di naman nag apologize si Salot. Questionable na rin dating sa akin ni Salot simula nang dinefend nya si CR ilong ranger sa twitter against sa mga taong ayaw si girl na maging isa sa mga bida sa bagong teleserye dahil sa nega image nya. Mulhang isa si Salot sa mga backer ni ilong ranger sa station nila kaya pala di mawalan ng work doon.
why is there a need for the people to forgive? bakit ung people ba ang pinatamaan, only La Aunor has the right to forgive or not
Akala ko ba na-reprimand na itong foul-mouth exec na to?Bat inulit na naman? Wala bang credibility mga top boss kaya lumabas lang sa kabilang tenga yung sermon sa kanya?
Mukhang may na detect akong arrogance sa part ni Angel Locsin. Parang nakakasiguro siyang siya ang gusto ni Salut. Sorry, but I am not a fan of Angel's acting. The sounds coming out of her mouth are weird. Parang may false teeth.
Parang may na detect din akong mali sa acting ni Angelica. Hini bagay sa kanya ang pagiging rich and sosyal sa One More Try. Sabi nga sa mga reviews, sa scene daw nila ni Agot ay para daw syang nag rerehearse para sa English Play. Hirap na hirap magsalita ng English.Para syang nagmememorize. mas effective kay Angelica ang role ng isang Mahirap. yung puro tagalog lang ang mga linya nya.
Mas magaling si Angelica kaysa kay Angel
Hindi rin bagay kay Angel ang role na mayaman. Di fluent sa English. So awkward.
Angelica is a better actress than angel
pareho naman silang di marunong magingles! ang diction...waley. nagaway pa kayong mga tards! kaloka!
I think puro fans na naman ni Mariian Rivera ang nandito to bash Angel. Hwag na kayo mag away, mas boba si Marian Rivera mag english. At ang boses, parang latang niyuyupi.
Mas marami naman na achieve si Angel locsin compared to Angelica Panganiban noh. Never pa nagkaroon ng International Emmy nomination si Angelica. At please masyado syang bitter sa break up nila ni Derek. Di maka move on ang hitad.
Sana nga tigilan na ang pagsabong sa dalawang actresses. Nora is Nora, for God's sake, Superstar na yan and Multi awarded actress pa. Deserving sya as Best Actress. Si Angel naman, magaling din sya sa One More Try and We're sure na makakuha din sya ng Award next year. malas lang nya sa MMFF,dahil nagkataong si Nora ang kalaban nya. Pero ang pagiging Blockbuster ng one more try ay isang karangalan din yun kasi tumabo nang husto. Thy Womb naman ,kumita na rin kasi maliit lang naman ang Budget nito.
sa FAMAS, may pag-asa si Angel dahil Hall of Famer na si Ate Guy dun
nora is nora... angel is angel.... and ana dizon is ana dizon. happy new year to all. :)--baklang high-maintenance kolboy
Anon 7:50AM, walang pag-asa dun si Angel kasi si Bea ang mananalo!!!
Sorry! Walang pag-asa doon si angel... Si Charee mananalo
yeah i agree di hamak mas magaling nga si bea kay angel. ewan ko ba bakit pinapalabas nilang sobrang husay ni darna umarte. media hype na naman ito kagaya kay ambisyosa.
Anna dizon is Anna dizon
I agree na Nora is Nora at walang duda na siya ang Best Actress..napanuod ko yung One More Try at magaling talaga ang acting ni Angel dun.. haters lng nya ang magsasabing hindi sya magaling umarte ngayon.. super galing ni Angel sa OMT..wag lang ikumpara kay Nora dahil wala talaga xa ilalaban.. ;)
Move on na kayo. Si Angel Locsin pa rin ang mahigpit na nakalaban ni Ate Guy sa MMFF. SI Angelica nga naitsapwera. Akala pa ng karamihan sa Best Supporting Actress sya na nominate. Eh kay angel naman talaga tumakbo ang story sa One More try eh. Huwag na natin ideny yan. Lahat naman tayo halos nakanuod na, Ryt?
sa kanya umikot oo pero akting kung akting kahit si pokwang kayang gawin ang paghihisterya acting ni angel. kudos pa rin kay angelica kasi kung si angel ang gaganap ng role niya magiging flopsina ang role. kala ko ba naman ganun kagaling, ganun pa din acting ni locsin, kakadistract na ngiwi bibig. tsk tsk
Anon 10:19Sobra ka naman manlait kay Angel. Ngiwi ba talaga?Hehe Hindi ko napapansin dahil mas nanaig ang ganda at galing nya sa One More Try. I also like Angelica kaso kulang sya sa emotion sa Sampalan scene nila ni Angel. At kung umiiyak sya para syang batang inagawan ng Lollipop. Ikanga ni butch, nilamon sya ni Angel sa sampalan nila.
he should be reprimanded, pronto! TV Promotion Head ekek daw sya, di kaya Twitter promotion head yan, that's all he does di ba?, mag twit ng buong araw sa office nya?
sus! pakitang tao ka angel!
Marianita fantard alert!!!
Plastikada kamo
arogante kamo. as if talagang feeling niya may laban siya kay ate guy.
At least pinapakita ni Angel sa gawa na meron syang ibubuga. Kesa kay Marianita Rivera, na sa acting lang daw sa mata, ka level nya na si Nora Aunor. Kapal fez lang ang peg.
sa mata lang,gaya na ni Marian si Nora?? Hala!!ang pagkakaalam ko, walang himala!!!
sorry as much as gusto kita Angel pero ang dapat kinausap mo yang si Eric John Saluyot na yan at hindi ang mga tao! Quota na ang hitad na yan sa mga kabastusan niya! Hindi mo magagamit ang status mo bilang Angel Locsin para humingi ng kapatawaran in behalf of him! Siya ang dapat humihingi ng tawad sa public at hindi ikaw Angel! I smell arrogance din sa part mo. Parang gusto mo ring mag-fish sa papuri ng mg a tao para sabihing "How nice and peace-loving Angel is" pero mali ang approach mo day! Hindi yan maayos ng isang poncio pilato! Yang si Saluyot dapat umaayos nito! HIndi ikaw. Hindi kahit sino! Ano ka abogado niya? ------> baklang Vilmanian!
eh pano pinagtatanggol nya kasi ang pinupuri ni eric John salot eh sya rin divah???
Daming ipokrita dito! Sobra ang paglagay ke ate guy sa pedestal at halos gawin ng santo! Me sakit talagang kalimot ang mga pinoy. Eh pano nman ung mga ngawa ni la aunor n naaglagay sa alangin ng knyang pagkatao at estado as an artist. Ni wala ngang explanations ang mga taga pagtanggol nyang tga showbiz unahin n natin si jobert! Tumameme n lng lhat tpos ngayon halleluyah kayo s knya! Eh kung tingin nyo natio al artist si nora eh gngawang katatawan ng mga impersonator at comedy bars! Eh db thasang pambabastos din yun, me nagreact b?? Wal, at aminin nyo man o hindi nakikitawa rin kayo!
Medyo napadami yata ang singhot mo ng pulbura kagabi, Eric. Ang pinupuri ng commenters dito sa thread eh yung ACTING PROWESS ni La Aunor, hindi ang PERSONAL LIFE n'ya. Best Actress nga ang award, hindi MODEL CITIZEN.
That is exactly the kind of comment I expect from a common brown-bagger like you!Artists have responsiblities to their fans and to the society they belong. She is a public figure and she should be responsible and sensible sa lhat ng gngawa nya dahil representation siya ng lahing pinoy--unless hindi ka pinoy d k apektado!. At s mga news na nainvolved cia at nadungisan internationally ang lahing pinoy, me nagsorry ba s kampo nya?? Humingi b siya ng dispensa sa atin?? Mabubura nya ba ang imahe na naitatak n nman s mga pinoy abroad re: drugs?? True or not dpat meron pa rin nagdispensa sa madlang pinoy!! What a DISGRACE! Sabagay ibigay n lng yan, yan lng nman ang pwede nyang gaein s isang career n nearing n s flatline.
Ang pinag-tatalunan eh kung sino ang mananalong Best Actress. Paano napasok ang personal life ni Nora Aunor sa MMFF? Hindi naman Ulirang Artista Award ang painagtutunggalian kungdi pahusayan sa pagganap. Bakit sya magsosorry? Personal issues at pagkakamali ang nagawa nya at personal din naman nyang hinarap. Bakit? Nagbayad ba ang gobyerno sa abogado nya? Now that she is trying to reform and start anew, bakit ganon na lang sya i-down? Bakit ang ibang artista nga nagpapaabort, nakikiapid pero sinasamba sa pulitika. Napansin ko lang na iba ang pamantayan ng mga tao pagdating ka La Aunor sa mga pagkakamali nya. Madami ang mas masahol pa ang ginawa kaysa nangyari kay Nora pero dedma lang ang madla.
Naks, maka-"common brown bagger" eh wagas. So, do you fart roses and crap petunias? Sorry to tell you this, honey, but I have enough role models at home that I don't feel compelled at all to look at public figures/celebrities for emulation. The fact that YOU otherwise do speaks more a lot about yourself and your questionable upbringing than what you say my reply to your comment does about me and mine. Eat that.
Ang pinaguusapan rito ay galing sa pag arte.
Love your post 11:20. And to 1:18, enough of your pasosyal. May nalalaman ka pang brown bagger.
Bropwn bagger your face! Pansin ka kahit sa ibang thread yan lang kaya mong sabihin na english a! LOL!
"Common brown-bagger" na naman? Nagamit mo nang pang-reply sa ibang thread dati yan ah. Unli?
Wala naman palang apology, siguro tumahimik na lang si Locsin. Pa tweet tweet pa. Walang kuenta silang dalawa.
The damage has been done. One can only forgive, but not forget. Ang pagkabastos ng baklang ito ay forever nang nakatatak sa showbiz.
I don't know what the big deal with Locsin is anyway. She is just a so-so actress and her asymmetrical face is irritating and distracting.
i know. mas gusto ko pa si bea. sa totoo lang, hysterical ang acting ni angel sa OMT pero si bea, very restrained at tamang tama ang timpla ng acting sa The Mistress. hendevah???
sa trulili lang, mas magaling pa si marian sa kanya
Good soul nman sya kung sa yo rin lng
Omg! Si Marian mas magaling kay Angel? Baka sumabog ang bulkan nang sa wala sa oras sa kaibangan mo. Si Marian,walang movie this MMFF kasi wala nang matapang na producers ang susugal sa kanya kasi lage Flop mga movies nya.
Nagpress release lang ang kapamilya na ke galing galing ni Locsin. Sumakay naman ang fantards niya.
Okay na yung bea vs angel pero marian? Ano ba
anon 12:46 nagblockbuster lang din mga movies ni angel nang makasama niya si jl at aga aho are certified box office kings plus of course, star cinema as the producer of both movies. OMT is an official entry of star sa mmff. anong ineexpect mo? infer kay marian regal ang gma films ang producers niya pero box-office naman. umaabot ng 100M unlike yung mga movies ni angel noon under gma films. flop talaga.
Fyi, Yung movie ni Aga Muhlach na Of All The Things, Diba flop yun nang bongga. and yung 24/7 in Love ay Flop din. Si Angel Locsin matagal nang may Box Office Appeal. Her movie with GMA Films were mostly Box Office hits particularly Let The Love Begin ,which up to now,still holds as the Highest Grossing Film of GMA films, eh diba nga super talo nun ang kasabayan na Bea-Piolo movie na nakalimutan ko na ang title.
hey fyi kaya naging box office ang Let the Love Begin dahil sa mark and jennylyn tandem na sikat na sikat noon. Tanong mo kay the promise nila ni Richard-- diba flop? tsk tsk.
apology should come from the offender! Angel please shut up! Don't play lawyer to this pest. the damage has been done. It's not about Nora, but the his act. di gawain ng matinong tao ang mambastos ng kahit sino. hindi na siya bata para paalalahanan at i-guard ang kaniyang manners. obviously, wala siya 'nun! ingat ka Angel at imulat ang mga mata. kung nagagawa niya sa ibang tao, bilog ang mundo, mamaya ikaw na ang biktima ng salot!
tomoh!
Why is she apologizing in behalf of this EJS? Mabait naman talaga yang si EJS, my foot! May mabait ba na ganyan? Kung makapanlait, wagas? Wag na lang siyang mag lawyer jan kay EJS kasi lalo lang lumalala situation.I've seen Angel's movies and i would say that her acting since The Promise did not change. Wala akong makitang pagbabago. It's not that she's not good in acting, what i'm just saying, hindi siya gumaling when she transferred to ABS. It's still the same tulo sipon acting. Yung mga fantard kasi ng ABS, laging sinasabing gumaling daw umarte si AL nung lumipat sa ABS. As if naman, may magic ang SC no?!
wak ka mg-alala EJS. wla nmn tlgang career yan. talgng wlang himala! kht mgsplit at tumbling pa ang ggwin nyan, FLOPNESS pa rn ang aabutin n nunal. mgtang0 nlng cla n MR, t0tal FLOP QUEENS nmn cla.. haha
Let me guess cellphone mo gamit mo to post this comment?
Aha aha aha, Lonely Pinay, 'yan din ang hula ko.
Kadiri naman na ikumpara si Nora at Angel Locsin sa isa't isa. Nora has a magical talent in acting. Words and tears aren't needed to show how great she is. Ag Ganda ng thy womb. Angel is plastikada. Kunyari she's not assuming pa daw, yun pala may armed forces na para idown ang nag-iisang superstar.
Bravo! Agree ako dyan
While we were watching Thy Womb, yan din unang naisip namin habang nanonood, hindi pa nagsasalita si Nora, kinabog na kagad ang dibdib namin. Kaloka. So happy na napanood namin sa big screen itech.
What? Angel! You are so swell headed! Yabang mo. Hindi mo kalevel si Nora. Sa ginawa mong yan, mas pinatunayan mo ang kayabangan mo. I like Angelica Panganiban's acting more than your ngiwi acting. You mean umasa ka pa na manalo? Kaps naman. Yucks! I saw Nora's movie, her eyes acted a lot. Kahit di magsalita, ang husay. Lovi is very good as well. Kaya wag ka magmayabang.
May pinaghuhugutan ang galit mo kay Angel, my dear? :p
Anon 11:18am wala naman siguro galit si anon 11:12 am, noranian lang siguro sya like me. Yang tweet ni angel mas nakapagpalala ng situation. Ang yabang!
It's obvious na matagal ka nang Hater ni Angel. Dun ka sa pep magwelga at purihin si Marian mo. Buking ka!
Angel wag masyadong assuming!!!
Count me in din sa haters ni angel. I hate her more now. She's not even a good actress. -young noranian
Swell-headed na si Angel.. Kamaykalan lang ay pinuri ni Nora ang acting nya and Nora even said that she love Angel. Tapos ito ang ginanti ng isang Angel Locsin? That is so unbecoming..
Naks! Ito naman sa Fashion Pulis from PEP nag migrate ang pantards ni MARIANITA RIVERA to bash Angel Locsin. basta FREE nandun ang mga INDAY AND THE GOLDEN BIBI PANTARDS.
Ang mga Haters ni Angel Locsin dito ay obviously mga nagkakalat sa PEP. Dun kayo sa PEP. Purihin nyo si MArian nyo na Flop lage mga movies. Walang awards na nakuha bukod sa Best Red lips sa isang Magazine.
Kanya kanyang opinion lang naman to bakit kayo nagaaway away? ha ha ha.by d way,marami kaming nanuod ng one more try nung pasko, halos lahat ng kasabayan ko umiyak sa mga scenes ni angel locsin. meaning epektibo syang actress. akala ko nga makukuha nya ang award pero binigay pala sa laos na thunder. hehe
Hello. Napanood ko movie, Millya Millya ang layo ng galing sa acting ni angelica panganiban. Feelingera si angel. The ranking is like this: best actress- Nora Aunor, 2nd place- Angelica P, 3rd-Kris Aquino, 4th- Angel Ang galing po ni ate Kris Aquino sa Sisterakas. Effort talaga for comedy.
Mukhang nag-iisa ka lang na kumu-comment ng over okray kay Angel. Sunod-sunod eh. Galit much? Ikaw ba si JR aka PA? Over ka, teh! Magbago ka na, kaya ka kinakarma eh..tsktsktsk. What kind of taste to say that Kris acting is better? Kilabutan ka naman. Nag-effort sa comedy kaya magaling? Nakakabaliw ka..hahaha.
Anon 11:13, Ikaw ba sisterakas ni Salut? hahaha
Ako din, I like Kris!!!
Anon 11:17 bakit pag comedy ang genre ng movie di na pede maging best actress? Husay mo teh! Ang galing kaya ni kris sa Sisterakas! I'm sure di ka nanood! Kantiin mo na lahat wag lang si Kris A!
totoo yan. mas magaling si angelica sa kanya. at mas mahirap ang atake ng role ng kay angelica. si angel, ano ba pinagbago sa acting? wala. nakakadistract lang ang bibig at ngipin niya. tsk tsk.
mAS MAGALING SI aNGEL lOCSIN PARA SA AKIN. sI ANGELICA di bagay magsalita ng English. Si angel ang dahilan bakit nakakaiyak ang movie. Mga tao naiyak sa mga eksena nya dahil effective nyang nagawa. Simple as That!
true. ang mentality kasi sa pinas, basta magaling umarte, magaling sa drama. sa hollywood, hindi. mas mahirap kaya ang ang magpatawa kesa magpaiyak. kapag ang tao di natawa sayo, di na komedya yan pero pag ang tao drama, drama pa rin kahit pilit ang mukha mo kaiiyak at walang luha basta maganda ang dialogue at eksena!
Angel did just justice for the role. I can't imagine other actresses to portray the part. I love Angel. pero mas love ko si Phil. Charing!
I really like Angel Locsin. I expect also that she will bagged the Best Actress Award, pero kc c Ms. La Aunor ang nagwagi..pero that's life kc ndi nman dn ako isa sa mga judges. Kung c Ms Nora ang magaling para sa knila so be it..cguro that time,bad trip lang si John Salut at dismayed cia kya nag shout- out cia sa twitter.. Lahat nman dn nagsha-shout out sa twitter e db?
Dba nga think before you click..?well di kaya sya nagisip bago magpost ng ganung shout out
Wag mo ng ipagtanggol ang balahurang bading na un. Siguro ganon din kyo mag usap kaya todo defend ka naman
that tweet reflects angge's true personality nga. i agree with you
brace yourselves,fantards of Angel to the rescue din!!Anyway baka naman me alam na baho si Salut kay Angel, kaya yanbiglang to the rescue. Sus naman kung ano management nila tanggal agad yang salot na yan!! Ganyan ba ugali nila? Mas cheap pa sa squatter!
An artist should not be admired by their craft alone but by the totality of their inner and outer persona, impact to the audience and their good contribution to the society. Comparing both actresses, in my opinion, the younger one has been doing lots of good cause to filipinos. Hindi lng napapublish mdalas pero una siya lagi s pagtulong s mga calamity victims. Dun sa older, last news na narinig ko regarding s kanya before that intl award and this mmff uproar, drug related incidents p. I rather choose unrecognised but admired for helping calamity victims rather mapag usapan sa isang media hype, craze; pero pansarili lng nman ang benepisyo.
We're talking here of an acting award and not candidate-for-sainthood award.
Yeah, una rin ang idol mo sa pambabastos at pagtataray at pagpi-primadonna sa magazine shoot niya sa japan. ang dali mo namang makalimot teh!
Really now? Are you even aware of the legendary on-set difficulty/unprofessionalism of, say, Marlon Brando, or the violent temperament of Sean Penn towards the press? Well guess what - both actors are considered legends in their field, their dubious personalities notwithstanding. Kasi nga hindi naman qualification for acting prowess ang personal nalanghap buhay.
An artist is a person engaged in one or more of any of a broad spectrum of activities related to creating art, practicing the arts and/or demonstrating an art.Teh hindi sinabing dapat kasama inner and outer persona.- common sense
At sino naman ang gustong magustuhan ni Eric Salut? Kadiri kaya dahil sa blind loyalty nya. Nakalimutan nya na panay ang promote ng station nya ng restored version ng "Himala" pero sasagasaan nya si Ate Guy. Kahit si KC, nilagay nya sa alanganin sa pagtatanggol kay Piolo. PR sya ng ABS, kikilalanin nya mga tatalunin nya dahil sila nagpapasweldo sa kanya. Sana kunin ng ABS si Nora sa mga porjects para malagay sa alanganin yang Eric Salut na yan para mapilitan syang mag-promote kay Ate Guy. Haha.
Parang sinssabi mo ok lang mambastos kasi LOYAL sya syo? A simply SORRY would be enough, do not try to justify a BAD ACTION.
Totally agree. Hindi porke mabait siya sa iyo, may license na siya to badmouth anyone. Kung totoong mabait siya, then he should be nice to everybody, not only to a few. EJS is purely evil.
Parang i smel l arrogance on part of angel locsin,tweet wala lang hindi din ako convinced sa acting nya
Nilinis lang ni Angel ang name nia.. Ang dating sa kin ng tweet eh humihingi sia ng dispensa sa ginawa ni salot. Alam nia na kung di sia magsasalita, pati sia masisira
Let's not bash Angel just because pinagtanggol nia sia Eric SALOT. If you read between the lines, you'll feel na di rin sia sang ayon sa ginawa ni Eric.. And she greeted Nora naman ah... Si Salot ang pahamak -Chemberluf
a simple sorry won't do kasi... kasi masasagasaan naman nia sa salut.. that's her way out. intindihin nalang natin
For some reasons i cant post my comment dun sa thread na gusto ko sana mag reply..Anyway, i'm a marian fan but pls get real anon jan. 1, 2013 10:11, angel's acting has improved a lot and you cant say n mas magaling c MR sa kanya, but of course there's always room for improvement nman..And dun nman sa ngsa2bing marianita fantard alert, ndi b pwedeng Noranian muna?? :)Happy New Year Everyone!--zsharie
Ayy nakoh! Di na uulitin sa mga award giving bodies ang ginawa nila sa star awards dati na tinalo ni Angel Locsin Si Eugene Domingo, at si Eugene doon nanalo sa ibang bansa for septic tank movie, ilang international award napanalunan ni Nora for this movie? At sa Pilipinas matatalo Lang? Yan ang isaksak mo sa kukuti mo Mr Salut, An apology from Salut to Nora, ang gusto marinig ng public, Hindi from you Angel, nakikisakay ka rin yata, nung Si Arnold Clavio nagwawala Tudo react ka, ngayun tinatanggol mo pa, girahin mo na lahat yung mga nagwawala sa twitter, magugustuhan pa kita
true. shame on the philippinew way of recognizing talents. di rin ako makapniwala na nanalo si angel over uge but uge won outside the country where there are better critics. sampal sa mukha ni angel. hahaha
MAs magaling si Angel sa In The Name Of love. Galing nya dun sobra.
I never liked angel's acting. Laging may kulang plus she cant really utter her lines the cleanest way possible.
itanong natin yan sa bibig at ngipin ni angel kung bat di siya makapagsalita ng maayos.
The clue is pustiso. . .
Mas panget acting ni MArian na boses lalake.
I wish this site didn't approve comments from anonymous people. Anonymity of the people commenting only gives them liberty to express libelous and irresponsible comments. It's just my opinion. Peace.
And "tarnishedspace" is your real name???
Yes dear, because 'tarnishedspace' would be an easily traceable name in the National Statistics Office records.
Ok tarnishedspace, start posting using your real name.
We are just reacting to what Salut and Locsin said. What "tarnish" are you talking about? They should shut up if they don't like to be talked about.ANONYMOUS AKO!!!!
Dumugo ang ilong ko sa taas ng irony content ng post mo, teh. 'Anonymous posting is irresponsible. People should post their real names! Signed, tarnishedspace.' ANSABEEEEHHH?!?!
loyal pala... minsan lang di mapagbigyan yan ni angel, baho nya naman ang ilalabas.
mas deserving naman si angel kay nora in terms of acting napanood ko na kasi both movies mas nadala ako kay angel.. Pero superstar ay superstar nakakahiya kasi pag natalo ..but angel marami pa award giving bodies,baka nxt time iyo na
Bulag ka te. Parang OA si Angel.
Mas oa si Angelica..Parang batang inagawan ng kendi pag umiiyak. nilamon pa sya ni Dingdong sa confrontation scenes nila.
hay angel baka mahila ka pa niyan pababa
nako angel magkasing level lang kayo ni marian sa acting wag nga kayo bidabida pareho kayong starlet
sus, bait baitan ang angel. angel lang talaga ang peg. gustong gusto niya naman ang ginawa ng salot. plastic talaga!
At baduy pa magtweet.
A simple sorry is enough .... But u don't need na ipagtanggol ang nambastos Hindi Lang isang beses sa isang kilala artista Sana Wala ng ka sunod .... Mawalan Sana ng work ng matuto.
TAMA!
parehas kayong sabihin mo. magka ugali kasi kayo kaya ipinagtanggol mo pa cia. huwag ka nang magcomment about loyalty, yung old network mo na nag build up and naging reason kung bakit ka nakilala, iniwan mo lang basta basta. kaya huwag ka na magpa trying hard to be humble.
korek. eversince angel l sira na ang image mo. magkaugali kayo. yang si salut galing kapuso yan may mga pending na programs iniwan at basta basta lumipat sa abs. parehas na parehas kayo wala kayong utang na loob. kaya parehas na parehas din ugali niyo.
Aray ko...sapul!!!
So true!!! What she did to GMA was really the lowest of low. It's so hard to believe that she's a good person because it comes in conflict with what she did to her former network. People may move on but they don't forget.
So true. Epokrito sya.
gusto ko si Angel na manalo pero bakit ganun yung tweet nya? tsk. this year wala naman syang laban kay Bea for best actress :)
dami namang sinabi ng mga tao dito. wala naman ako makita o ma-feel sa statement ni angel na nagyayabang sya or lumelevel kay nora. daming opinyon talaga ng mga tao e no, mahilig magdagdag bukod sa nabasa o narinig.
She is defending the bastos, mahina ka yata. Wala namang apology di tumahimik na lang sya.
The bashers here are all Marian Rivera fantards who found another site aside from PEP to show their similarity to their palengkera, bano, bobita and psychology idol.
Sobra kang bitter kay Marian Rivera. Ikaw na ang sosyal, marunong, genius to the highest level mag comment.
Hay... Angel fantard alert. :)
one word for you, angel fantard... AW!-marimar
Bakit ba kung galit ang mga nora fans kay angel kasi she defended salut, marian fans na kaagad? angel fantards, accept the fact na mali ang pag defend ni angel kay salut! No way is angel a better actress than nora, you just can't accept the fact that your angel isn't perfect, na hyprocite rin naman pala. Fake and plastic, kunwari mabait pero di naman pala kung kaya nya ma defend yung salut na yan.
korek! porket name ni angel locsin eh, e ANGEL.. ibig sabihin angel na agad xa na may halo? duh! at ang style sinasali nila ang walang kamalay malay na marian rivera! gravah!
ha ha ha! pwede kaya bakit si mr.bean sa loob ng bibig nya hinalo yun kape
oh my hindi ba invisalign?
BAKIT DI SYA ANG MAGPUBLIC APOLOGY?-baklang bakla
one word for HER?SIPSIP
I've been a reader of FP for more than a year and what I can say is, the commenters are not the same as before. They're subjective na. Dati kasi may logic ang mga comments. Ngayon, bashers na any mga nandito.
oo nga e for some reason dumami ang nag ba bad mouth dito...
sumisikat na kasi si fp! lahat ng klase ng thread/blog may ibat ibang klase ng commenters! anuveh?!
Magsitigil na kayo. Purihin nyo na lang si MArian Rivera. Nagka award din naman sya ah. Best Red Lips sa isang Magazine.
Si marian Rivera walang pag asa maikumpara kay Nora Aunor. Eh kay Rochelle pangilinan pa nga lang tinalo sya sa Nomination sa Amaya. Funny!
ANg pagkarinig ko ay namumulot daw ng barya si Ate Guy sa casino sa Amerika?and nag *d*k daw sya? how true? -Confused German Moreno Fan.
well, mali ang pagkarinig mo...
Di na dapat nag-react si Angel. Nagmukha pa tuloy tinotolerate niya ang behavior ni Salot. At nagmukha rin siyang assuming, feeling niya siya ang pinagtatanggol?!? Saka dapat di na niya pinagtanggol si Salot kasi iiwan din siya nun pag nalaos na siya.
cover up na lang ni angel ang pagtulong after all asan b nanay niya baket tatay lageh nasa press release?
tutulong tulong lagi naman may.media tsk tsk
Wag ilayo ang issue by saying that people here are AL's bashers and we are fans of MR. The issue is AL's defending salot which make other people see her as ipokrita.
panay puri nyo kay Nora nang sobra, bakit di nyo pinupuri ang pagd****ga nya? at least si Angel hindi addict.
wow ha? mabait daw si ejs? saang parte ng katawan nya, angel? naku, inday... umayos ka, wag ka sanang mawalan ng kinang balang araw, alalahanin mo, si nora aunor nagawa nyang bastusin ng ganyan sa twitter, ikaw pa kaya!? |
,gusto ka naring mamatay mauna kana otor?
nalang...walang taong nais mamatay unless handa o magpatiwakal siya..medyo seryoso ka ah,mali yata pagkapost mo dapat,,anu ang gusto sa yong kamatayan??may tao bang nakaalam kung anung maging kamatayan pwera nalang kung maghikog ka,!!
,di nalang sa di tayo mamatay eh lahat naman tayo dadaan dyan,ang tanung imposible yan mangyari
ikaw alam mo ba?nais mo ganyan pero pag di ganyan anu gawin mo,patiwakal ka?
mamili man tayo kamatayan parin ang masusunod.
, |
If your palette can't tell the difference, you obviously only eat cardboard all throughout your life.
PBA historian Jay P. Mercado chronicles some of the most notoriously celebrated crowd-clearing brawls in PBA history.read more
Fast and Furious 6 is a high-octane action-packed ride that will make the most hardened action movie fans blushread more
The ADMU Lady Eagles displayed championship cool as they ripped the NU Lady Bulldogs in 3 sets in game 1 of the finalsread more
The highest fan and issue threads will be posted weekly. Check out the gorgeous female celebrities that came out on top this week!read more
Join now and get a chance to win advanced screening tickets to The Hangover 3!read more
If your palette can't tell the difference, you obviously only eat cardboard all throughout your life.
yup.
malaki ang pagbabago di ba?
parang hindi na nakapagaral itong bago. maleducado. sinverguenza.
unlike yung dati na kahit nakakaasar, at least mahihirapan kang i-prove na mali sya unless you have more than just a working knowledge of that particular expertise. remember yung kitlens fiasco nya? kinailangan na yung mga talagang magagaling na fotogs ng pex ang kumuyog sa kanya para masopla sya.
itong bago, walang ka-challenge challenge. parang nakakababa ng pagkatao sagutin. ito yung tipong kahit yung yaya ng anak ko, kayang kaya syang laitin; kasi at least yung yaya ko minimum wage at hindi nakatira sa barong barong na nakatirik sa lupa na pagmamayari ng ibang tao na pinanghimasukan lang ng pamila ng impostor na just jt nung lumipat sila dito sa maynila mula sa probinsya at wala silang matirhan..
he's the troll that can't be banned, because he's the troll created by PEx itself
sukol na si tatang
sinagot ko na ang tanong mo boss chief amo sa naunang post ko.
Actually, masarap i-ulam sa kanin ang Pancit Malabon lalu na yung masahog at masarsa. Yung spaghetti tsaka lasagna pinapalaman ko rin sa tinapay. Lalu na pag nagmamadali ako. Pero pag sa Jollibee ako kumakain inuulam ko sa kanin yung spaghetti at yung yung chicken sa ChickenSpag. Mas mabilis ka mabusog pag ganun eh. Pagnagmamadali ako pinapalaman ko din sa burger yung kasamang french fries.
Belated Happy Birthday (June 13) nga pala kay LoloJT. Kaya pala aburido kasi isang taon na namang nalapit sa hukay ang matanda. Ganun talaga Lolo. Una-unahan lang yan. Ipalaman mo na lang sa tinapay ang Chia Seeds baka humaba pa buhay mo.
hindi ko nga rin gets pero kapag sobrang gutom ko na at walang choice, inuulam ko yung pancit canton sa rice. carb galore! san ka pa
Correction lang po sir: walang S ang Food.
And are you speaking about Argumentum Ad Hominem? You're committing the fallacy yourself.
off-topic.carry.on.
Q: What is the plural form of food?
A: If you're talking about more than one type of food, it's foods. If you're not, it's food.
-Just_JT
Score:Just_JT_2:michymichymoo_0....
ka deniz pwede kang depektib
oo nga no nagulat ako mag post si tatang sa f&d...
OT:
kailangan pa bang isipin yung mga nutrition facts kung nasa harapan mo na ang pagkain? wag ka sanang ma stranded sa island tatang... baka pati buhangin kainin mo
isa pa tatang oa mo naman hindi naman araw araw pinapares ang pansit at kanin
Ang mahalaga sa tao ngayun kasi lasa, basta magkalasa ang kanin solve na. Pati nga instant noodles na Mami inuulam na ng karamihang pilipino, ang pancit canton di lang sa kanin iniuulam pati sa tinapay pinapalaman nadin. Sa akin ang pasadong combination eh Hot and spicy pancit canton + kanin, pinakaayaw ko sa lahat yung misua + kanin
Ang 'Pinas ranked 100th lang sa life expectancy:
List of countries by life expectancy.
-Just_JT
If.you.eat.sh*t.you.live.like.sh*t?
@^
Mataas pa din naman yan, kung titignan mo...compared sa mga ibang bansa!
And unang-una sa kahirapan ng bansa, magiging choosy pa ba ang karamihan lalo na yung mga nakatira sa estero kung ano ang kakainin nila, ang importante, marunong magpasalamat ang mga Pinoy sa kung ano ang meron sa hapag-kainan nila, makakain lamang ng 3 beses sa isang araw! |
The exclusive list of stars who can make monstrous hit movies across all three big film companies!
- Judy Ann Santos
- Maricel Soriano
- Aga Muhlach
- Vilma Santos
Alaska survived a late-game rally by Ginebra to win 104-90, leading the series at 2-0 and now one win away from the title.read more
Check out which loveteams dropped and which ones came out on top this week!read more
The ADMU Lady Eagles overpowered UST in 4 sets, ousting the Golden Tigresses and advancing to the V-League finalsread more
Guess the theme! Have you seen Twilight, Sister Act and these other movies? Share your thoughts and reviews in here!read more
Visually breath-taking and action-packed, Star Trek: Into Darkness will please casual and hardcore fans alike.read more
The exclusive list of stars who can make monstrous hit movies across all three big film companies!
- Judy Ann Santos
- Maricel Soriano
- Aga Muhlach
- Vilma Santos
si Juday....but undeniably, Judai really rakes it in for her Star Cinema movies...
hmmm kahit san mang production si Juday eh...dami naman niyang flops...[opinion]
hahaha..........wala kong masabi!
no commentOriginally posted by musicpark
si Juday....but undeniably, Judai really rakes it in for her Star Cinema movies...
uhmmm may monstrous hit na ba si Judy Ann sa Regal Films? Ang alam kong pelikula niya na kumita sa Regal ay I Will Survive and she's with Maricel Soriano and Dina Bonnevie.originally posted by musicpark
si Juday....but undeniably, Judai really rakes it in for her Star Cinema movies...
di ba flop ang Sabel?
for Vilma, Maricel and Aga - i agreed. hinde ko na kailangang isa-isahin pa ang mga pelikula nila na kumita ng husto sa takilya.
but with Judy Ann Santos - dahlin, marami pa siang dapat i-prove.
oh i forgot to say kumita nga pala ang Nasaan ang Puso and she's with Maricel Soriano also. Kumita ba ang Babae movie niya with Ate Guy. Ang pagkakaalam ko kasabay itong pinalabas ng Nasaan Ang Puso.
i think si JUDAY mas successful sa TV kesa movies. Mas marami siyang FLOPS kesa hits.
claudine is better than her, box office queen dapat jan sya sa list, to be honest meron silang movie, maricel, aga and clau. Good luck pero good luck din kay juday kapamilya rin sya!
peanuts, i agree with you. iyan ang mga stars with monstrous hits, yung hindi dinadaya at hindi kailangang i announce ang gross receipts na padded naman. kung totoo na maraming flops si juday, hindi siya pag aagawan ng mga producers. movie producing is business investment hindi libangan lang ng mga producers. malaki ang talent fee ni juday, hindi mag iinvest ng malaki ang mga producers if they know that her movie will not make money. in the case of star cinema, lahat ng movies nila, sinasabi nilang kumita kahit hindi totoo. kaya i'm not sure kung talagang kumikita nga ang movie ni claudine, kasi ang alam ko ni walang nanghihiram sa kanyang producer, hehehe. at pansin ko rin ang movie niya pinapalabas ng star cinema doon sa time na walang kasabay na malakas na local or foreign films. regarding sabel, kumita ng malaki ang sabel. one month itong nasa malalaking sinehan sa metro manila.
at si judy ann kung kani kaninong baguhan ipina partner dahil malaki ang tiwala ng producers na kikita sila. look at raymart santiago, ni wala ngang producer na maglakas loob na itambal siya ke claudine, paano alam nilang hindi kikita. kaya itong movie nila ni juday na aishite imasu, worried ako baka mahila si juday pababa. pero dahil lahat ng movie ni juday with regal eh tumubo naman, kaya they took chances na baka kahit papaano mahila rin ni juday pataas si raymart. pabor iyan ke claudine di ba kasi family naman sila ni raymart.
pansin ko lang, yung ibang mga names na mention ni peanuts eh me mga movies din na di masyadong kumita, bakit kaya si juday lang ang pinag initan niyo. and to think that in the last 4 years, si juday ang pinakamaraming movies among them. nasisiraan na ba ang mga producers na gawan siya ng movies, kung di sila kumikita dito? walang business sense di ba?
si piolo sumikat dahil sa mga movies nila ni juday. si claudine kailangang isama sa movie ni aga and then ni piolo para mahila pataas ang star ni claudine. ngayon naman, kailangan siyang isama kina maricel at aga. nasaan na iyung lihim, bakit di agad ipalabas, naghihintay pa siguro ng showing dates na walang kasabay na malaking local and foreign films at pinag iisipan pa kung paano ipopromote ng star cinema. maniniwala lang akong kumikita ang movie ni claudine kung magkakaroon siya ng solo movie or kahit na iyung me kasama lang siya na baguhan at siya talaga ang magdadala sa movie niya.
fyi, dahil sa kabisihan ni juday, she had to give up mano po3, feng shui at que sera sera/happy together. tanungin na lang niyo si chito rono kung gaano katagal siya naghintay ke juday for feng shui. everybody knows naman na mano po3 and que sera sera were planned by mother lily with juday in mind. yung mano po 3 was with vilma and que sera was supposed to be with aga.
in fairness to juday, may hit movies din naman sya kagaya ng
Nasaan Ang Puso - Regal Films
Magkapatid - Viva Films
Till There Was You - Star Cinema
just to say the least. pero tama din kayo....mas marami parin ang mga so so movie nya kesa sa hit talaga. kaya lang agree din ako na claudine only do movies with star cinema kaya di mo masasabing claudine have the best of all worlds, as in hit to all movie producers. so in this case, mas angat parin si judy ann kesa kay claudine because judy ann can make a hit movie outside star cinema and thats been proven and tested. |
Ang “confrontation scene” nina Mario Bautista, isang respected veteran columnist, at Carla Abellana ang nagging highlight ng presscon kagabi, August 22, ng My Neighbor’s Wife ng Regal Entertainment Inc.
Ginanap ang presscon sa Imperial Palace Suites at si Mario ang pangalawa sa huli na nilapitan ng presscon moderator na si Jun Nardo para magtanong.
Imbes na magtanong, sinabi ni Mario kay Carla ang nararamdaman tungkol sa email na ipinadala ng huli, na hindi nagustuhan ang isinulat ng clumnista sa People’s Journal noong August 21.
Ipinaaala ni Mario kay Carla ang suporta niya sa aktres simula noong mag-umpisa ito sa showbiz at sa mga TV series niya sa GMA 7, and yet, hindi siya nakatikim ng pasasalamat mula sa anak ni Rey Abellana.
Pero dahil sa kanyang column item na isinulat noong August 21, nakatanggap siya ng email mula kay Carla.
May sagot si Carla sa lahat ng mga sinasabi ni Mario dahil hindi niya nagustuhan na naka-qoute siya sa article na lumabas, kahit hindi siya personal na nainterbyu ng entertainment columnist.
Kahit sinabi ni Mario na galing mula sa publicity guide ng Regal Entertainment Inc. ang kanyang isinulat, paulit-ulit na sinabi ni Carla na hindi siya nainterbyu ng una.
Nagtataka si Mario dahil hindi lamang ito ang naglabas ng publicity guide para sa My Neighbor’s Wife pero bukod-tangi na siya ang pinadalhan ni Carla ng email.
Halata ang pagkalito ni Carla dahil pabago-bago ang kanyang mga pahayag pero pinilit niya na magpakita ng strong front.
Kung ibang artista ang nasa lugar ni Carla, tiyak na napaiyak na. But not Carla.
Natahimik ang lahat habang nagpapalitan ng sagot sina Carla at Mario.
Katabi ni Carla sa presidential table sina Jake Cuenca, Lovi Poe, Dennis Trillo at ang My Neighbor’s Wife director na si Jun Lana.
Nang tingnan namin sila, halata sa mga mukha ng apat ang magkahalo na gulat at confusion sa nagaganap na eksena.
Para higit na maintindihan ang isyu, naghanap kami ng kopya ng short article na isinulat ni Mario tungkol kay Carla at ito ang aming nabasa (published as is):
“WE were there when Carla Abellana was first introduced to the press three years ago and she said then she’ll not go sexy. But now, she plays a very daring role as an unfaithful wife in My Neighbor’s Wife.
“‘It’s true, when I joined showbiz, I said I won’t do torrid kissing scenes at hindi ako magbibikini,’ she says.
“‘Pero heto, ngayon, ginawa ko. When the shooting started, wala naman sinabi sa’kin si Direk Jun Lana that I’ll be made to do such scenes. But in the course of the shooting, I was pushed to the limits.’
“The biggest challenge here for me is Lovi Poe. Kasi all out siya sa sexy scenes niya so I felt obligated na pantayan yung ginagawa niya kasi kung hindi, ano na lang ang mangyayari sa ‘kin sa movie? Mapag-iiwanan ako.’
“‘The first time I did a love scene with Dennis Trillo, grabe ang kaba ko. But I have to thank Dennis kasi magaling siya magdala ng eksena. He can make the scene appear really sensual. Ganun din si Jake Cuenca, mahusay in doing bed scenes.’”
“Will she make real life BF Geoff Eigenmann watch these daring scenes?
“‘Kinuwento ko sa kanya ang mga eksenang ginawa ko and he understands this is part of my job naman, but he’s the one who decided na hindi na lang niya panonoorin. He gave me naman the liberty to do such scenes, in the same way na I allow him din naman to also do such scenes dahil actor din siya.’”
*******
Naintindihan namin ang pinanggagalingan ni Mario nang makakuha kami ng kopya ng email na natanggap niya mula kay Carla, Nagmistulang teacher si Carla dahil sa “lecture” at unsolicited advise na ibinigay niya kay Mario.
Ito ang unedited copy ng controversial email ni Carla:
“HI Mario! This is Carla Abellana. I just read your Journal August 21 article entitled ‘Geoff Won’t Watch Carla’s Daring Movie’ and was shocked.
“First off, I don’t remember being interviewed by you recently.
“Second, not a single word you supposedly ‘quoted’ from me is true. Those words never came out of my mouth.
“Third, I was never challenged by Ms. Lovi Poe in our movie because it was never a goal for me to equal her in this movie. My character’s goal is different from hers and she’s a completely different actress with a completely different role from mine.
“It was never an intention for me to equal her in this movie because whatever I do, I never will!
“For you to use such words as ‘… biggest challenge here for me is Lovi Poe…’ and ‘… I feel obligated na pantayan yung ginagawa niya…’ are words that never even crossed my mind, all the more come out of my mouth.
“Fourth, the supposed quotation in the last line of your first paragraph says, ‘Ganu’n din si Jake Cuenca, mahusay in doing bed scenes.’
“How can I possibly say that when Jake and I haven’t even done a love scene?
“Lastly, I never said that Mr. Geoff Eigenmann decided not to watch the movie. I never said that because presently he is not even sure if he’s going to be in the country when the movie comes out.
“It makes me wonder where you got all your information. Obviously this article is based on second-hand information, therefore unreliable.
“This is an opportunity for you to receive straight feedback from me, as I hope that it is important since I am the subject of this article.
“Please double check on your information and ‘facts’ first before publishing anything. A basic rule that I’m sure a respected writer such as you already know and consider common sense.
“Thank you very much and I can only hope that you publish an erratum article following this.
“If not, I can always clarify this to other press members during our succeeding press cons for ‘My Neighbor’s Wife.’”
*******
Walang closure ang confrontation scene nina Carla at Mario, kahit napilitan na magpasalamat at mag-apologize ang aktres sa presscon ng My Neighbor’s Wife.
Nang matapos ang question and answer portion, umalis na si Mario habang nilapitan na si Carla ng mga TV reporter.
May bonus ang confrontation scene dahil nagsalita rin si Mrs. Lily Monteverde, ang producer ng Regal Entertainment Inc.
Sinabi ni Mother Lily na mahal niya si Carla dahil mabait ito pero kung may problema man, ito ay si Arnold Vegafria, ang manager ng aktres.
Ayon kay Mother Lily, mahirap kausap si Arnold at hindi ito cooperative sa kanila. May exclusive contract si Carla sa Regal Entertainment Inc. pero may ginawa raw na breach of contract ang kanyang manager. |
^ mukha nga, tuwang tuwa sa galak eh
^ mukha nga, tuwang tuwa sa galak eh
saan ba galing yan si Erika? naka bathing suit na eh
tanda ko pa dati.. trabaho ni romy kintanar yan..
Sinasadya nya yan at gusto rin nya mabasa
masyado namang low tech tong PBA.. sukatan nang wing span sa pinto!
di man lang ginawa sa maganda gandang court.. parang court lang sa barangay to..
tapos ang press release for the first time kumita sila nang 100M sa gate receipts.. di man lang sa araneta ginawa to.. hindi pa aircon..
at hanep sa mga tools.. plastic cup w/ scotch tape..
Saan bang gym yan?
Ang dugyot!
Sultan 900 Capital Inc. is buying the Powerade Tigers team for P100 million
Mikee Romero for Sultan
Romero has earlier submitted the corporate profile of Sultan 900 Capital Inc. which is planning to play in the PBA using the name Global Port Batang Pier.
http://www.abs-cbnnews.com/sports/08...e-p100-million
^ late ka sa balita ah, na-approve na yan afaik.
| Tsikot Car Finder Latest Car Listings |
Thousands of Tsikoteers see these ads everyday. Get better results with your car ads. Post your cars for sale at Tsikot Car Finder now! |
hdd
may WD Elements 500gb ko... di sya mrecognize pag kinakabit ko sa laptop or pcs.. sinubukan ko na din gamitan ng ibang wire, wala pa din...
posible pa ba to mapagawa.. and can you suggest any shop who do this? how much? thanks
*its not covered by the 1 year warranty provided by WD for this product |
Ay, ang tagal na nang huli akong sumali sa Litratong Pinoy. New Year na kaya sisikapin kong maging aktibo muli.
Heto ang aking lahok para sa tema ngayon na lata. Nakakahiya man aminin pero ito ay isang lata na pilit kong iniiwasan pero hindi talaga makaiwas lalo na kung ang asawa mo ay “addict” din sa Coke. sa totoo lang, sa asawa ko nakuha ang kahiligan ko sa “softdrinks” kaya lang ako ngayon Coke Zero samantalang siya ay talagang regular Coke ang gusto.
Siya nga pala hindi ito “paid advertisement”, talaga lamang “addict” ako sa Coke. Hahaha!
(It’s been a while since I last joined Litratong Pinoy and since it’s New Year, it’s a new start. I will try my best to be active once again.
Here’s my entry for the week which has “can” for its theme. Although it’s quite embarrassing to admit but a can of Coke is one thing I have been avoiding but have failed to do so. How can you? If your husband is also addicted to the drink. Honestly, hubs was the one who really got me into drinking Coke. However, nowadays I drink Coke Zero and he still insists on having a Coke regular.
By the way, this is not a paid advertisement. This just shows how addicted I am to Coke. Hahaha.) |
Ang isang kilusan pag-aaral - ANG COUTURE TOP naiwan sa puno ng kahoy NG KAIBIGAN SA PAMAMAGITAN Courtney pag-ibigSa pamamagitan ng Jeff Linett | May 3, 2012 | Mga Kategorya: Ang Statement | Walang Comments »
"Ang isang kilusan pag-aaral" - ANG COUTURE TOP naiwan sa puno ng kahoy NG KAIBIGAN SA PAMAMAGITAN Courtney pag-ibig ay isang fashion editorial na nagtatampok ng modelo Sarah Svetlana at nakuhanan ng larawan sa pamamagitan ng Jeff Linett para Ang Statement.
I-click ang imahe sa ibaba upang makita ang mga fashion editorial. (Mga Gallery ng Larawan hindi matitingnan sa IE.)
Panoorin ang video na ginawa ni Jeff Linett |
Nakalista dito ang mga airline na bumibiyahe patungo sa Hong Kong International. Makikita mo dito ang ruta ng mga airline na bumibyahe sa Hong Kong International, mapaghahambing mo ang mga pasahe ng low cost at tradisyunal na airline na bumibyahe sa Hong Kong International at makakapag-book ka ng byahe kung iki-click mo ang mga links sa ibaba
Binibigyang-daan ng Skyscanner na makahanap ka ng pinakamurang byahe sa Hong Kong International (mula sa daan-daang airline kabilang na ang Air China, China Eastern, Cathay Pacific) kahit hindi ka naglagay ng petsa o destinasyon, kaya ito ang pinakamagandang lugar upang maghanap ng murang byahe para sa inyong paglalakbay.
Upang mag-book ng murang byahe sa Hong Kong International, pumili sa listahan ng flights sa Hong Kong International sa ibaba, o gamitin ang mga links sa gilid ng pahina upang tingnan ang detalye ng byahe. Upang maghanap ng bagong byahe, gamitin ang search controls sa itaas.
Mga airline na bumibiyahe patungo sa Hong Kong International | © Skyscanner Ltd 2002-2013 |
hi RedbeD! parang tao lang ang online pag madaling araw
Join now and get a chance to win advanced screening tickets to The Hangover 3!read more
Alaska beat Ginebra 104-80 in game 3, sweeping the series and bagging the Commissioner's Cup title.read more
Summer seems to be ending, but the feeling doesn't have to end. Check out this list for awesome road-trip getaways!read more
The NU Lady Bulldogs outlast the AdU Lady Falcons in 4 sets, taking their first trip to the Shakey's V-league finals.read more
Guess the theme! Have you seen Twilight, Sister Act and these other movies? Share your thoughts and reviews in here!read more
hi RedbeD! parang tao lang ang online pag madaling araw
pa lurk nga here
hi bagito
hello kristine_sad
hi lukring! ikaw din ba si lukring ng ober da bakod? idol ko si lukring. favorite episode ko ay nun nagsayaw sila ni jano ng butterfly. nakadaster si lukring bagay na bagay sa kantang always ng erasure.
im sure memorize mo din ang steps ng butterfly. member ka siguro ng umd
ay oo memorize ko pa. yun lang kasi ang alam ko sayawin pag may party ng mga ofw sa Brunei. hindi ako member ng omd pero pwede din isayaw ang butterfly sa kanta nilang secret. try mo
tagal naman ng hinihintay ko
hunky nasan ang cheesecake mo? masarap ba?
naghihintay ako sa keso ice cream. ang tagalllll
Last edited by lukring_lurking; Oct 31, 2010 at 12:36 PM.
ang sarap ng shrimps kolesterol
kakain pa ng halo halo mamaya ha. promise
nasan na ang pangako mo...halo halo...
magbe bake pala ngcheesecake. naisahan ako don a
kaya mo pa mag-halo-halo? spag (na naman)
gutom na nga ako e. lika na , eat na tayo. luto na kaya ang spag
hi luk gutom na?
hi hunky! miss mo na ko?
oo! ikaw lang ang tumangkilik sa cheesecake ko. failed kasi ang ilalim. kanino nakatoka nga pala yun? sous chef.
kisses
^ hi hnuky hehe walang katapusang kawayan,,
hi kisses0018 |
Puso ang ginagamit, hindi mata.
Huwag mong laitin ang bago ko, tandaan mo ako rin ang pumili sayo.
- Inuutusan
- Sinesermonan
- Laging mainit ulo
- Halos paulit-ulit na lang mga sinasabi
Pero kahit na ganyan sila sa atin, love na love pa din natin sila. Kailangan lang dapat nating tandaan na sila ang bumubuhay sa atin sa araw-araw. Sila din yung nagsusumikap na magtrabaho araw-araw para lang makapag-aral tayo. Kung wala sila, malamang wala din tayo dito. Kaya naman ay dapat natin silang pahalagahan.
Asawa ko nga po pala.. <3
- Trying to find a boy taller than you is not hard at all
- Wearing high heels won’t make you look super gigantic
- Short girls are cute
- Kissing someone who’s taller is cute when you have to stand on your toes
- Closer to the ground
- Hide and seek is easier for you than tall people
- Short people usually run faster
- I like being short
@frametastic (Taken with Instagram) |
Ang tunay na tulong sa sarili ay nangangahulugan ng pagtulong sa iyong sarili.
Ito ay nangangahulugan na ang pagtataas ng mga daliri upang ang ideya ng karapatan.
Lamang tungkol sa lahat ng tao ay naghahanap para sa 'higit pa'.
Higit pang mga pera.
Higit pang mga kalayaan.
Higit pang kaligayahan.
Higit pang mga __________ (fill in ang iyong mga salita).
Ang aming mga likas na katangian ay upang gusto higit pa.
Kaya kung ano ang mga key na makakuha ng higit pa sa kung ano ang gusto mo?
Ito ay pagkuha ng katotohanan na batay sa mga aksyon (RBA).
Ano ang "Reality Based Action"?
RBA ay ang ideya na nagsusumikap kaming gumawa ng mga epektibong pagkilos,
batay sa tamang lugar at pagpapalagay, hindi f lawed pag-iisip.
Pag-zoom out para sa isang sandali, ang isa sa mga BIG ideya sa NLP ay namin
huwag makipag-ugnayan sa mundo nang direkta, sa halip paandarin namin sa
ang mundo sa pamamagitan ng aming mga mapa o modelo.
Bilang ng tao'y aming talino at nerbiyos system salain ang mga
mundo at tinatanggal, generalises at distorts sa lahat ng oras.
Ito ay natures paraan ng paglikha ng mga shortcut ng kaisipan at pag-iwas sa
ina-nalulula ka sa bilyun-bilyong mga piraso ng impormasyon
iyon ay ina-hurtled ang aming paraan sa anumang sandali.
Narito ang mga bagay ...
Pagkakamali namin ang aming mga saloobin para sa katotohanan at kumilos AS KUNG ano at
paano sa tingin namin IS katotohanan.
At gawin namin ito sa lahat ng oras.
[Kahit pagkatapos sa tingin mo na ikaw 'Nakakuha ito'. Ang aming talino gawin ang isang
napakahusay na trabaho ng pag-filter ang key na ito pagkakaiba sa likod
ng iyong isip.]
Napakakaunting mga tao itigil upang malaman kung saan may perception
ay hindi tumpak, hindi epektibo o lang bagsak na magtrabaho - sa
ang pagtugis ng pagkuha ng MORE ng kung ano ang gusto nila.
Kaya mayroon kaming ang sitwasyon ng ... ang parehong
pagkadismaya / problema / isyu nangyayari MAHIGIT at MAHIGIT muli.
Tulad ng isang masamang pelikula.
Ngunit ito ay makakakuha ng mas masahol pa - maaari itong tumagal ng isang panghabang buhay na kapag hindi naman
maisip kung paano ang iyong mga FLAWED perception at paniniwala ay pinapanatiling
natigil ka.
Pagkuha ng MORE ng kung ano ang nais mo, ay hindi ang susi sa kaligayahan.
Kung ito ay ang pinaka 'matagumpay' at sikat na kasama ng iyong gagawin sa amin
maging ang mga modelo ng papel para sa kaligayahan.
Ngunit ang mga ito ay hindi.
Upang ito ideya ng pagkuha Reality Based Pagkilos (RBAs) kailangan namin
upang magdagdag ng mga ibang bagay.
Ang pagpayag upang matuklasan ang iyong sariling katotohanan. At upang mabuhay ito.
Figure out kung ano talaga nagagampanan sa iyo (hindi kung ano ang pagiging
hunhon sa iyo mula sa bawat facet ng kultura at lipunan) at
pagkatapos ay kumilos sa pagkakaisa na may nagpasya kang hindi mo.
Mayroong magkano, magkano ang higit sa ay maaaring sinabi sa mga paksang ito.
Para sa mga ngayon ko lang nais upang buksan ang pag-uusap at mag-iwan ka
na may ilang mga ideya at ang ilang mga kapaki-pakinabang na mapagkukunan.
Pagkuha I-clear (ER)
Ang toolset ng NLP (lalo na ang Meta Model at Michael
Framing Tool Breen) ay maaari talagang makakatulong sa pagtulong maisip mo
out kung ano talaga ang nangyayari sa gayon maaari mong gawin mas mahusay na katotohanan
based na pagkilos.
Ang uri ng pagkilos na shortcut ang landas sa pagkakaroon ng higit pa.
Ngunit kahit na ako buong lubusan pinapayo na ito pagsasanay sa
mga Framework, kahit na wala kang anumang pa, maaari mong
pa ring gamitin ang mga sumusunod na katanungan upang makakuha ng malayo ka sa iyong
paraan.
Dalhin ang isang layunin na iyong na-'sitting sa' o hindi pagsasagawa ng magkano
pagkilos at tanungin ang inyong sarili ang mga sumusunod:
* D o ko talagang gusto ang layuning ito?
* Bakit ako talagang gusto dito?
Isulat ang iyong mga sagot pababa.
I-filter out ang anumang BS at isulat ang anumang nanggagaling mula sa iyong matupok.
Ngayon tanungin ang inyong sarili:
* Gumagamit ka ba gusto ang paglalakbay pati na rin?
Ang bawat layunin, pagnanais, 'MORE' nagpasya kang nais ay may presyo.
Sigurado gusto mong bayaran ang iyong mga paraan inaabangan ang panahon na ito?
Maraming mga tao ay hindi.
Kahit na mas alam kung ano ang paglalakbay ay nagsasangkot talaga.
Kung hindi mo alam - ang iyong unang gawain ay upang saliksikin ito.
Makipag-usap sa mga tao sa alam kung sino ang maaaring magbigay sa iyo ng pananaw.
Maaari mong i-save ang iyong sarili daan-daan ng mga oras kapag matuklasan mo
- Na sa katunayan ito ay hindi isang bagay na gusto mo talagang (kapag
mo ba talagang malaman kung ano ang halaga nito upang makakuha ng
ito.
- Matuklasan shortcut at mabilis na mga track na maaaring magpabilis
magkano mo pa kasama kaysa sa iyo ay magiging kung hindi man.
Ipagpalagay na gusto mong anumang ng iyong 'MORE' layunin ay.
Tanungin ang iyong sarili ang mga modellers tanong:
Ano ang dapat gawin sa pagkakasunod-sunod para sa resulta upang maging kaya?
Sinunod sa pamamagitan ng fleshing out ang ninanais na estado - kasalukuyan
estado at mga mapagkukunan upang punan ang malaking larawan ng kung ano ang
ito ay pagpunta sa kumuha.
BTW - Mayroon akong isang napaka-cool na proseso gagamitin ko upang makatulong sa ito
proseso. Higit pa sa na sa isang hinaharap na post.
Gamitin ang NLP magdala modelo sa kulay sa mga detalye.
Ang aktwal na unang pass diskarte kailangan mong sundin upang makamit ang kung ano ang
gusto mo.
[Hindi alam tungkol sa magdala modelo, maaari mong malaman ang lahat ng tungkol dito
sa isyu 1 dito .]
Sa pamamagitan ng pagpapalawak ng iyong pag-iisip upang isaalang-alang kung ano ang
- Paano layunin ito makakaapekto sa iba pang mga lugar ng iyong buhay
- Kung ano ang mga mapagkukunan kailangan mong dalhin ito tungkol sa
- Kung saan ikaw ay nagsisimula sa
Makikita mo ilalagay ang iyong sarili FAR maaga kaysa sa karamihan ng mga tao na pumunta tungkol sa
'Nagnanais' para sa kanilang mga layunin / managinip / pagnanais na matupad.
Tandaan ang tunay na tulong sa sarili pamamaraan ng pagtulong sa iyong sarili.
Pangkaraniwang tao
PS Ang isa sa mga pinakamahalagang bagay na maaari mong gawin sa anumang
layunin mo ay nakatuon sa pagkamit ay siguraduhin mong panatilihin itong
Harap ng pag-iisip.
Iyon ay nangangahulugang ang bilang karagdagan sa lahat ng mga katanungan sa itaas, anumang oras
pumunta ka tungkol sa gawin ang isang bagong layunin tanungin ang inyong sarili:
* Paano ko panatilihin ang aking mga layunin ng XYZ harap ng isip mo?
Pagkatapos ay i-setup ng maramihang mga paraan para dito upang manatili harap ng pag-iisip.
Ito ang isa pananaw nag-iisa ay maaaring gumawa ng isang dramatic na pagkakaiba sa
kung makagawa ka ng isang kalidad ng resulta o hindi.
Mayroon ka bang katanungan o pananaw na nais mong ibahagi, huwag mag-atubiling komento sa ibaba. |
ANG KULET NI JASON SA PRESS CONFERENCE!
ANG GANDA KO SA PRESS CONFERENCE!
ANG CRUSH KONG SI WOOYOUNG SA PRESS CONFERENCE.
tumblrbot asked: WHAT IS YOUR EARLIEST HUMAN MEMORY?
Human memory? pagkain ba yan?
Nag suot ako ng mascot, kasi ang panget ko at ang taba pa.
Kahit panget ako, nakapasa naman ako. |
October Peasant Month: The remoteness of real land reform
IBON Features | October 2010 | The bitter plight of Filipino farmers continues past the Aquino administration’s first 100 days and into October which the peasant movement marks as Peasant Month
IBON Features
—The First 100 Days Report of Pres. Benigno ‘Noynoy’ Aquino’s administration made no mention of its program for land reform. This was also true in Pres. Aquino’s first State of the Nation Address (SONA) in July, which only mentioned public-private partnerships for farming facilities and infrastructure.
All these betray that working for real land reform is not in the list of priorities of Pres. Aquino, a known haciendero
. In the past, he had declared support for the one-year-old Comprehensive Agrarian Reform Program Extended with Reforms (CARPer), which peasant groups have denounced as a futile law that is biased against peasants.
In fact, a year after the enactment of RA 9700 or the CARPer, past the new administration’s first 100 days and into October which the Philippine peasant movement marks as Peasant Month, the bitter plight of Filipino farmers continue.
Only three days after Aquino was sworn into office, scores were hurt and 42 were arrested in authorities’ violent dispersal of a camp-out by peasants and their supporters only a stone’s throw from Malacañang. The camp-out was conducted to lobby farmers’ demands to the new administration, representing stark and recent cases of landgrabbing and landlessness as in Haciendas Luisita, Looc and Yulo. The new administration has also not been heard to condemn the extrajudicial killings of at least 12 farmers within its first 100 days.
The attempt to hype up the ‘compromise deal’ in Hacienda Luisita between the Cojuangco-Aquinos and ‘representative peasants and farmworkers’ – as the ‘solution’ to the Luisita controversy fails by any standard. The deal was a no-win solution for the peasants who were given a choice between embracing the stock-distribution option (SDO) as ‘shareholders’ who have only so far gotten coins – or getting a parcel of land from 33% of the hacienda divided by thousands of farmers and farm workers.
Thus dealing with the basic demand for genuine agrarian reform not only remains out of the picture after the CARPer’s first year. Even the faltering implementation of the flawed extended land reform law merely underscores its pro-landlord, anti-farmer framework.
Landlord compensation
The CARPer’s bias in favor of landlords is in the tradition of past land reform programs bearing the premise that landlords are entitled to “just compensation” in exchange for land distribution as opposed to distributing for free both landholdings and all rural wealth justly to farmers who have been tilling and making the land productive. Since 1972-2008, landlords have received P289 billion in payments for 1,619,513 hectares by virtue of these land reform programs. An additional 19,133 hectares compensable by the Land Bank of the Philippines have been distributed from January 2009 to June 2010.
The nature of the program coupled with the absence of political will for real and redistributive agrarian reform resulted in the requirement for “just compensation” which, in turn, has created the conditions for land reform to drag on and be subverted. The chronic underfunding for agrarian reform in the national budget has also caused land redistribution to drag on for decades. Worse, protracted implementation has even given landlords the time to find, create and exploit loopholes in the program and so circumvent land reform.
Under the CARPer, the required down payment for such compensation has even been raised from 25% to 50 percent.
Landlord testimony required
The CARPer also requires landlords’ testimonies that prospective farmer beneficiaries indeed worked on the land in question before the issuance of titles. Data from the Department of Agrarian Reform (DAR) show that as of July 2010, 106 landowners nationwide either would not attest to tenants, leaseholders or farmworkers or have pending protests over 3,318.4 hectares of land targeted for 1,602 Agrarian Reform Beneficiaries (ARBs). DAR Assistant Secretary Dominador Andres himself observed that this continued landlord resistance is a big problem that will hinder the targeted completion of CARPer implementation within five years.
Moreover, 5,703.1 hectares owned by 54 landlords and targeted for 2,703 ARBs are listed by the DAR as ‘problematic landholdings’ involving land disputes, more cases of revocation of emancipation patents and certificates of landownership award, and criminal cases filed by landowners versus farmers, as well as several complications in contacting landowners, locating markers, land valuation by the Land Bank of the Philippines and transferring titles of landholdings with many claimants.
Circumventing land distribution remains prevalent
In its 2010 report, DAR reported its land distribution accomplishment from 1972-June 2010 to have already reached 4,183,524 hectares or 81% of its target. During CARPer’s first year, 64,329 hectares or 39.5% of 163,014 target hectares were distributed.
Last year, the ‘breakthroughs’ in land distribution cited by DAR were attributed to the enactment of the CARPer and the ‘restoration of compulsory acquisition (CA) to its principal role.’ But Anakpawis Partylist Representative Rafael Mariano lamented that in the same DAR report, only 1,777 hectares or 4% of 42,428 hectares of private land were distributed through CA.
From January-June 2010, of 17,501 hectares distributed, only 1,061.51 hectares or 6% were distributed through CA. Meanwhile, land distributed through the voluntary offer to sell (VOS) mode – which landlords can use to their advantage by dictating the price – covered a bigger 7.7% or 1,340.44 hectares. Land distributed through the voluntary land transfer (VLT) mode – which allows landlords to retain control over their landownings by choosing whom to transfer land ownership to – covered the largest percentage at 40.7% or 7,119.14 hectares, all of which are landholdings over 50 hectares. This shows that the CARPer itself has allowed the bigger landowners to work around genuine land distribution.
Also, under the extended law not a single case of non-land transfer schemes – not the ’stock distribution option’ in Hacienda Luisita, the ‘corporative scheme’ by the Eduardo Cojuangco Jr. & Sons Agricultural Enterprises Inc. in Negros Occidental, the ‘cooperative scheme’ between San Miguel Corporation and the Valley Planters Development Cooperative in Isabela nor other ‘stock-sharing schemes’ in Iloilo and Davao – have been revoked.
Conversion to non-agricultural use and multinational gains
Under the CARPer, the conversion of hundreds to thousands of agricultural lands to non-agricultural use persists, which puts the livelihood of thousands of farmers’ families and the country’s food security at risk. This includes 200 hectares of Araneta-owned land for the MRT7 project in Tungkong Mangga, San Jose Del Monte, Bulacan and 375 hectares of land planted to rice, fruits and vegetables for lawmaker Luis Villafuerte’s Green Earth Heritage Foundation and export cash crops. A test case for the new administration is its handling of a recent application to convert 157 hectares of sugarland Hacienda Bacan into industrial use even if this had been placed under the defunct CARP as early as 2001. Gloria Macapagal-Arroyo, whose family owns Hacienda Bacan, earlier even promised to distribute the hacienda lands to 67 farmer beneficiaries.
The CARPer also retained CARP’s provision allowing multinational corporations to control and operate the country’s agricultural lands through lease, management, grower or service contracts for a period of 25 years and renewable for another 25 years. In the case of transnational companies Dole and Del Monte, 220,000 hectares of agricultural lands in Mindanao are devoted for export production and geared for further expansion.
Rep. Mariano also noted the obscurity of the status of a comprehensive inventory system congruent with the national land use plan, which the CARPer tasked the DAR to draft during the extended law’s first year of implementation. He said that the provision further narrows the scope of the CARPer in that aside from lands reclassified from agricultural into non-agricultural use under DOJ Opinion No. 44 until June 15, 1988, all land reclassified since then until August 2010 could no longer be covered by CARPer.
Indecisive implementation
In spite of the efforts by the CARPer’s lawmaker proponents to drumbeat the extended and reformed CARP, its provision on the creation of the Congressional Oversight Committee on Agrarian Reform (COCAR) has not been implemented. Led by the Chairpersons of the Agrarian Reform Committees of both Houses, the COCAR could have been vital in recommending and monitoring the progress of land acquisition and distribution under the CARPer.
The non-establishment of a basic body in any undertaking of such high national importance as agrarian reform is another sad telltale sign of the remoteness of a great push for genuine land reform coming from the country’s currently landlord-dominated legislative branch.
The great push for a truly progressive land reform can only come from the ranks of farmers and farmworkers who have, for generations and centuries, worked hard to battle landlessness amid rigorous tilling and production. It would be helpful for legislature and the people as well to consider tackling the Genuine Agrarian Reform Bill being endorsed by several farmers’ groups and networks as an alternative to the CARPER, which after a year has shown its real color as the landlord-endorsed, loophole-battered, made-over CARP. IBON Features
=============
Oktubre, buwan ng magsasaka: Ang kalabuan ng tunay na repormang agraryo
Ang mapait na kalagayan ng mga magsasakang Pilipino ay nagpapatuloy lampas sa unang 100 araw ng administrasyon at hanggang Oktubre, na minamarkahan ng mga magsasaka bilang Buwan ng mga Pesante
Lathalaing IBON – Walang banggit sa programa para sa reporma sa lupa ang Unang 100 Araw na Ulat ng administrasyon ni Pang. ‘Noynoy’ Aquino. Gayundin sa unang State of the Nation Address (SONA) ni Pang. Aquino noong Hulyo, na nagbanggit lang ng public-private partnerships (PPP) para sa mga pasilidad at imprastruktura sa pagsasaka.
Lahat ito’y naglalantad na ang pagkilos para sa tunay na reporma sa lupa ay wala sa listahan ng mga prayoridad ni Pang. Aquino, isang kilalang haciendero. Noong nakaraan, naglahad siya ng suporta para sa unang taon ng Comprehensive Agrarian Reform Program Extended with Reforms (CARPer), na tinuligsa ng mga grupong pesante bilang inutil na batas na nakakiling laban sa mga magasasaka. Katunayan, isang taon pagkatapos ng pagpatupad ng RA9700 o CARPer, lampas pa sa unang 100 araw ng bagong administrasyon at pagpasok sa Oktubre na minamarkahan ng kilusang magbubukid bilang Buwan ng mga Magsasaka, nagpapatuloy ang mapait na kalagayan ng mga Pilipinong magbubukid.
Tatlong araw lamang matapos sumumpa sa tungkulin si Aquino, puu-puo ang nasaktan at 42 ang inaresto sa marahas na pagbuwag ng mga awtoridad sa kampuhan ng mga magsasaka at mga tagasuporta nila ilang hakbang lamang mula sa Malacanang. Ang kampuhan ay isinagawa upang ihapag ang mga iginigiit ng mga magsasaka sa bagong administrasyon, tampok ang matitingkad at sariwang mga kaso ng pangangamkam at kawalang-lupa gaya ng sa mga Hacienda sa Luisita, Looc at Yulo. Ang bagong administrasyon ay di pa rin nariringgan ng anumang pagkondena sa mga ekstrahudisyal na pagpatay sa di bababa sa 12 magsasaka sa loob lamang ng 100 araw nito.
Ang tangkang ipangalandakan ang ‘compromise deal’ sa Hacienda Luisita sa pagitan ng mga Cojuangco-Aquino at ‘mga kinatawang magsasaka at manggagawang-bukid’ – bilang ‘solusyn’ sa kontrobersya sa Luisita ay bigo sa anumang pamantayan. Ang kasunduan ay walang panalo para sa mga magbubukid na binigyan ng pagpipilian sa pagitan ng pagyakap sa stock distribution option (SDO) bilang mga ‘may-ari ng sapi’ na pawang barya pa lamang ang natatanggap – o pagtanggap ng kapirasong lupa mula sa 33% ng hacienda na hahati-hatiin sa libu-libong magbubukid at manggagawang-bukid.
Kayat ang pagharap sa pangunahing panawagan ng tunay na repormang agraryo ay di lamang wala sa larawan makalipas ng unang taon ng CARPer. Kahit ang malamyang implementasyon nitong butas-butas na pinahabang batas sa reporma sa lupa ay nagpapakita ng maka-may-ari ng lupa’t kontra-magsasakang balangkas nito.
Bayad sa may-ari ng lupa
Ang pagkiling ng CARPer sa mga may-ari ng lupa ay nasa tradisyon ng mga nakaraang programa sa reporma sa lupa na nakatungtong sa paniniwalang sila ay karapat-dapat gawaran ng ‘makatarungang bayad’ kapalit ng pagpapamahagi ng lupa, imbes na ipamahagi nang libre kapwa ang hawak nilang lupain at lahat ng iba pang yamang rural nang buong-katarungan sa mga magsasaka na malaon nang nagbubungkal at nagpapayaman sa lupa. Mula 1972-2008, P289 bilyon na ang natanggap ng mga may-ari ng lupa bilang kabayaran para sa 1,619,513 ektarya sa pamamagitan ng mga programang ito para sa reporma sa lupa. Ang karagdagang 19,133 ektaryang dapat bayaran ng Land Bank of the Philippines ay naipamahagi na mula Enero 2009 hanggang Hunyo 2010.
Ang katangian ng programang kinambalan ng kawalan ng determinasyong pulitikal para sa tunay at mapagpamahaging repormang agraryo ay nagresulta sa rekisito para sa ‘makatarungang kabayaran’, na lumikha naman ng mga kundisyon para bumagal at mabaligtad ang reporma sa lupa. Ang palagiang kakulangan ng pondo para sa repormang agrary sa pambansang badyet ay nagsanhi rin ng pagkupad ng muling pagpapamahagi ng lupa nang ilang dekada. Malala pa, ang matagalang implementasyon ay nagbigay pa sa mga may-ari ng lupa na humanap, makalikha at samantalahin ang mga butas sa programa at gayon ay ikutan ang reporma sa lupa.
Sa ilalim ng CARPer, ang rekisitong paunang-bayad para sa gayong kabayaran ay itinaas pa mula 25% hanggang 50%.
Kailangan ng testimonya ng may-ari ng lupa
Inoobliga rin ng CARPer na magkaroon ng testimonya ng may-ari ng lupa na ang mga target na benepisyaryong magsasaka ay tunay ngang nagtrabaho sa tinutukoy na lupain bago mabigyan ng titulo. Ayon sa datos mula sa Department of Agrarian Reform (DAR), hanggang Hulyo 2010, 106 may-ari ng lupa sa buong bansa ang tumangging magbigay ng testimonya sa mga kasama, umuupa o manggagawang-bukid o may nakaambang protesta sa 3,318.4 ektarya ng lupang tinatarget para sa 1,602 na mga Agrarian Reform Beneficiary (ARB). Naobserbahan mismo ni Dominador Andres, Pangalawang Kalihim ng DAR, na ang ganitong nagpapatuloy na pagtutol mula sa mga may-ari ng lupa ay malaking problema na sasagka sa target na pagkumpleto ng pagpatupad ng CARPer sa loob ng limang taon.
Higit pa, 5,703.1 ektaryang minamay-ari ng 54 panginoong may-lupa at tinatarget para sa 2,703 mga ARB ay nakalista sa DAR bilang mga ‘problematikong lupain’ na may alitan sa lupa, dagdag pang mga kaso ng pagbawi ng mga emancipation patent at certificate of land ownership award, at mga kriminal na kasong isinampa ng mga may-ari ng lupa laban sa mga magbubukid, gayundin ang sari-saring kumplikasyon sa pag-kontak sa mga may-ari ng lupa, paghanap ng mga marka, pagpresyo sa lupa ng Land Bank of the Philippines at paglipat ng titulo ng mga lupain sa pangalan ng maraming gustong ariin ang mga ito.
Nananatiling talamak ang pag-ikot sa pamamahagi ng lupa
Sa 2010 ulat nito, iniulat ng DAR na ang naabot ng pamamahagi nito ng lupa mula 1972-Hunyo 2010 ay umabot na sa 4,183,524 ektarya o 81% ng target. Sa unang taon ng CARPer, 64,329 ektarya o 39.5% ng 163,014 target na ektarya ang naipamahagi.
Noong nakaraang taon, ang mga ‘breyktru’ sa pamamahagi ng lupang inihalimbawa ng DAR ay sinabing dahil sa pagpatupad ng CARPer at ‘panunumbalik ng compulsary acquisition (CA) sa nangungunang papel nito’. Subalit idinaing ni Anakpawis Partylist Representative Rafael Mariano na sa parehong ulat ng DAR, 1,777 ektarya lamang o 4% ng 42,428 ektarya ng pribadong lupa ang naipamahagi sa pamamagitan ng CA.
Mula Enero-Hunyo 2010, sa 17,501 ektaryang naipamahagi, 1,061.51 ektarya lamang o 6% ang ipinamahagi sa pamamagitan ng CA. Samantala, ang luang naipamahagi gamit ang voluntary offer to sell (VOS) na moda – na kayang gamitin ng mga may-ari ng lupa sa bentahe nila sa pamamagitan ng pagdikta ng presyo – ay sumaklaw sa mas malaking 7.7% o 1,340.44 ektarya. Ang lupa namang naipamahagi gamit ang voluntary land transfer (VLT) na moda – na nagagamit ng mga may-ari ng lupa upang manatiling hawak ang kanilang lupain sa pamamagitan ng pagpili kung kanino ililipat ang pag-aari nito – ang sumaklaw sa pinakamalaking porsyento sa 40.7%o 7,119.14 ektaya, na lahat ay mga lupaing higit 50 ektarya. Ipinapakita nitong sa ilalim ng CARPer, naikutan ng mas malalaking panginoong may-lupa ang tunay na distribusyon ng lupa.
Gayundin, sa ilalim ng pinahabang batas, ni isang kaso ng mga iskemang di-naglilipat ng lupa – hindi ang ‘stock distribution option’ sa Hacienda Luisita, o ang ‘corporative scheme’ ng Eduardo Cojuangco Jr. & ons Agricultural Enterprises Inc. sa Negros Occidental, o ang ‘cooperative scheme’ sa pagitan ng San Miguel Corporation at ng Valley Planters Development Cooperative sa Isabela ni ang iba pang ‘stock-sharing’ na iskema sa Ilo-ilo at Davao – ang itinigil.
Kumbersyon tungo sa di-agrikultural na gamit at ganansyang multinasyunal
Sa ilalim ng CARPer, ang kumbersyon sa daan-daan hanggang libu-libong ektarya ng lupang agrikultural tungo sa di-agrikultural na gamit ay nagpapatuloy. Isinasapanganib nito ang kabuhayan ng libu-libong pamilyang magbubukid gayundin ang seguridad sa pagkain ng bansa. Kabilang rito ang 200 ektarya ng pagmamay-ari ng mga Araneta na lupa para sa proyektong MRT7 sa Tungkong Mangga, San Jose Del Monte, Bulacan at ang 375 ektarya ng palayan at taniman ng mga prutas at gulay para sa Green Earth Heritage Foundation at cash crops na pang-eksport ng mambabatas na si Luis Villafuerte. Isang kasong pagsusulit para sa bagong administrasyon kung papaano nito tatanganin ang bagong aplikasyon para ipalit-gamit ang 157 ektarya ng tubuhang Hacienda Bacan tungo sa gamit industriyal kahit na napailal noon pang 2001. Ipinangako pa nga ni Gloria Macapagal Arroyo, na kabilang sa pamilyang nagmamay-ari sa Hacienda Bacan, na ipamamahagi ang mga lupain ng hacienda sa 67 benepisyaryong magsasaka.
Nanatili rin sa CARPer ang prubisyon ng CARP na pumapayag sa mga korporasyong multinasyunal na kontrolin at paganahin ang mga lupaing agrikultural ng bansa sa pamamagitan ng pag-upa, pangangasiwa, o mga kontratang pagpapalago o serbisyo sa haba ng 25 taon at maaari pang muling mapayagan sa dagdag na 25 taon. Sa kaso ng mga transnasyunal na kumpanya gaya ng Dole at Del Monte, 220,000 ektarya ng agrikultural na lupain sa Mindanao ang nakalaan sa produksyong eksport at nakahanda para sa ibayong pagpapalawak.
Napansin rin ni Rep. Mariano ang kalabuan ng istatus ng isang kumprehensibong sistemang imbentaryong kaayon ng national land use plan, na inasayn ng CARPer ang DAR na iborador sa unang taon ng implementasyon ng pinahabang batas. Sinabi niyang ang probisyon ay lalong nagpapakitid sa saklaw ng CARPer gayong maliban sa mga lupang nireklasipika mula agrikultural tungong di-agrikultural sa ilalim ng DOJ Opinion No. 44 hanggang Hunyo 15, 1999, lahat ng lupang nireklasipika mula noon hanggang Agosto 2010 ay maaaring di na masaklaw ng CARPer.
Walang-kapasyahang implementasyon
Sa kabila ng mga tangka ng mga mambabatas na nagsulong ng CARPer na ilako ang pinahaba’t nirepormang CARP, ang probisyon para sa paglikha ng Congressional Oversight Committee on Agrarian Reform (COCAR) ay hindi pa naipatutupad. Pinangungunahan ng mga Pinuno ng mga komite para sa Agrarian Reform ng parehong dibisyon ng Kamara, ang COCAR ay naging mahalaga sana sa pagrekomenda at pagsubaybay sa takbo ng pagtukoy at pagpamahagi ng lupa sa ilalim ng CARPer.
Ang di pag-establisa ng gayong batayang grupo sa anumang hakbang na may kasing-taas na pambansang halaga gaya ng repormang agraryo ay isa na namang malungkot na palatanda ng kalabuan ng isang malakas na tulak para sa tunay na reporma sa lupa mula sa lehislatibong sangay ng bansa na kasalukuyang nadodominahan ng mga panginoong may-lupa.
Ang dambuhalang tulak para sa tunay na progresibong reporma sa lupa ay maaari lamang manggaling sa hanay ng mga magsasaka at magbubukid na, sa mga nakalipas na henerasyon at siglo, ay nagpursige upang labanan ang kawalang-lupa sa gitna ng puspusang pagbubungkal at pagpapayaman ng lupa. Makakatulong para sa lehislatura at mamamayan ang pagsasaalang-alang sa pagtalakay ng Genuine Agrarian Reform Bill na itinutulak ng maraming grupo ng mga magsasaka at mga kaugnay nila bilang alternatibo sa CARPER, na pagkalipas ng isang taon ay inilantad ang tunay na kulay nito bilang yaong itinutulak ng mga panginoong maylupa, batbat-ng-butas, at pinalamutiang CARP. Lathalaing IBON |
bawal ba magpost ng pictures dito?
haiz sa wakas nakakintindi at nakakapagsalita pala xa ng wikang Pinoy..
dumugo ang ilong ko dun...
pwede nmng magpost ng picture kaya lng needed mu pang abutin ang 50post para makapagpost
@TS dahil ng flicker saglit ang lcd panel it means na hndi pa as in 100% busted/open ang florescent tube/backlights maybe mahina na talaga ito..
o samthing may problema lang sa inverter... gumana saglit pero di naghohold
kadalasan kasi kong mismung backlights ang may problema mahina man ito o busted it can cause din yan power failure/protection mode.. to stop the inverter circuit to produce HV.. feedback signal eka nga nila na magtitriger pabalik sa PSU module to sense it...
ito nlng muna ang maipapayo ko.. kong meron kayong CFL driver (compact florescent lamp driver ay mas mapapadali ang pagdiagnose nyu... direkta nyu lng muna sa build in backlights ng LCD panel, kong gagamitin ang connector ng inverter board, be sure lng na i-disable ang HV transfo ng inverter circuit nyu ng di tumagos at mangdamay ng sira
.. pag umilaw yan ay nasa PSU o inverter circuit ang may problema.
for PSU... kng buo lhat ng voltage reading nyu. its not mean na ok ang current supply nyan.. isa isahin ang mga filter ecaps o direct sub nlng lumubo man o hndi. para bawas oras. minsan jan palang ay nadadali na agad
for inverter, voltage checking sa HV transfo kong kumpleto ba. hanapin kong saan magtitrigger ang signal to produce HV... pwede mung iderekta panandalian yan na di na dadaan sa switching trannies. pag-aralan lng ang flow ng circuit |
Pa help naman regarding this laptop.
Walang wifi at bluetooth nakainstall naman drivers. Pano ba iswitch yung wifi adapter neto. Wala din siyang Wifi Hardware sa Device Manager Pati Bluetooth Panu nya madedetect yung wifi and Blue Tooth pano po siya ion ang adapter ng wifi at bluetooth Thanks.
Pinindut ko lahat ng buttons sa taas walang nangyayari eh.
Windows Vista Ultimate 32Bit po gamit ko
TIA |
Pagtuklas sa sarili ang buod ng nobelang Ang Mundong Ito ay Lupa (2005, C&E Publishing) ni Edgardo M. Reyes. Si Ned, ang probinsiyanang muslak ngunit mapagsapalaran, ang pangunahing tauhang susuong sa daigdig na hitik sa sex, libog, balatkayo’t lagim ng paligid. Makikilala si Ned sa mga tauhang lalaking gaya nina Dick Almeda, Reggie Yumang, Bebot, Ben Bernalez, Mr. Vergara, Rod, Aris, Edmund, Jonas, at Gerry Sanciangco. At sa mga naturang lalaki rin mabubunyag ang mga kubling lunan ng prostitusyon mulang gay bar hanggang massage parlor tungong lansangang ginagalawan ng mga batang nagbibili ng aliw; o ang prostitusyon sa malawak na larangan ng kultura, sining, negosyo, at politika.
Ang “prostitusyon” na tinalakay sa nobela ay hindi nakaaaliw ni nakalilibog man lamang para sa mambabasa. Mabibigong makatagpo ng erotikong tagpo sa nobela, kahit sabihin pang ang mga usapan ng tauhan ay nalalahukan ng makukulay na kalaswaan. Sa halip, magigitla ang mambabasa sa walang direksiyong pagnanasa na malabo ang inaaasahang wakas. Halimbawa, kahit na pumasok si Ned kasama si Dick sa gay bar at nakapanayam ang mga sex worker, walang sasapol sa puso kundi ang maiitim na buhay ng mga kaluluwang napariwara. Sa iba pang tagpo, pagtatangkaang gahasain ni Bebot si Ned sanhi marahil ng labis na produksiyon ng hormone at pagkahaling sa babae. Ngunit hindi ito nailugar nang maigi, at ipinabatid na lamang sa mga mambabasa na gumamit ng droga si Bebot sa dakong huli ng nobela. Ang “prostitusyon” ay magkakaroon ng hugis at anyo kahit sa mga publikasyong gaya ng Kontak, sa mga obra ng mga manunulat at mandudula, sa mga paupahang-bahay at sinehan, at sa piling uri ng lipunan. At ang ruweda ng tunggalian ay sex, upang igiit ang kapangyarihan ng magkakaibang uri, kasarian, at paniniwala.
Napakahaba ng nobela ni Reyes ngunit nakababato; at puwedeng gamitin sa ehersisyo ng kisapmatang pagbabasa. Parang nagbasa ka ng ilang tomo ng Liwayway sa loob ng kubeta dahil hindi mo mailabas ang sama ng loob. Mahihinang bahagi ang talakay sa pasulatan ng Kontak, na tila ba ang dapat lamanin ng nasabing babasahin ay pulos sex at dahas lamang. Walang alternatibong solusyon ang inihahain ng nasabing babasahin, kahit kunwang ibinubulgar nito ang mga nagaganap sa buhay ng puta, masahista, mananayaw, bugaw, politiko, artista, at iba pa. Mahina rin ang paglilinang sa katauhan ni Dick, ang baklang editor o editor na nagkataong bakla, at siyang nagnasa kay Reggie. Mapagdududahan din si Reggie, dahil mahirap mabatid kung nagsasabi nga siya ng totoo hinggil sa relasyon nila ni Dick, at iyon ang ibig niyang ipaabot kay Ned.
Walang bayani o bida, sa tradisyonal na pakahulugan ng bayani o bida, ang matutuklasan sa nobela. Lahat ng tauhan ay may kahinaan; at ang bawat kahinaan, kapag pinag-ugnay-ugnay, ang magiging tagapagligtas ng nobela upang hindi lubos na maitapon iyon kung saan.
Nakasalalay sa katauhan ni Ned ang magiging daloy ng nobela. Nangarap si Ned na maging sikat na mandudula, ngunit ang buhay pala niya’y maituturing na isa nang dula, at siya ang pangunahing tauhang lalansihin, liligawan, lalapitan, at lalayuan ng iba pang tauhan sa nobela. Kahanga-hanga rin ang mabilis na paghanga sa kaniya ni Dick. Isang artikulo pa lamang ang nasusulat ng dilag ay tinawag na agad siyang “writer” ng kaniyang editor! Nasayang naman ang mga tauhang gaya nina Fe, Mrs. Coromina, Marita, Estela. Makaraang dumaan sila sa buhay ni Ned ay walang kapahe-pahesus na naglaho sila.
Ano’t anuman, binabasag ng nobela ang ilang lihis na paniniwala hinggil sa sex, kasal, at pagmamahal. Una, hindi kailangang birhen muna ang babae para pakasalan at ibigin. Ikalawa, ang kasarian ay hindi mahalaga sa mga tao na tunay na nagmamahal. Kaya ang “girl, boy, bakla, at tomboy” ay mabubura ang hanggahan, at ang lantay na pagkatao ang mananatili. Ikatlo, ang prostitusyon ng sex ay hindi lamang pinagkakakitaan ng mga bugaw, puta, at negosyante; pinagkakakitaan din iyon kahit ng mga institusyong dapat mangalaga sa mga sex worker, gaya ng gobyerno, pulisya, at mass media. Ikaapat, ang sex ay magiging mekanikal na paraan lamang at wala nang iba pang silbi kung salat sa pag-ibig ang tao. Isusumpa ang sex kapag nabasa ang interbiyu halimbawa ni Ned sa mga sexy at macho dancer, o kaya’y sa mga batang pinagkakakitaan ang sex.
“Lupa” ang talinghaga na ginamit ni Reyes sa kaniyang nobela. Kaunting hirit pa’t magiging gasgas na ang kaniyang pamagat, na mahahawig sa awit ni Pilita Corrales at ni Rico J. Puno. At hindi lamang sa pamagat. Nakapadron wari ang akda ni Reyes para sa gaya ng Liwayway na dating binabatikos niya—at ng mga kasama niyang manunulat ng Agos sa Disyerto—noong editor pa ng Bagong Dugo si Liwayway A. Arceo. Ngunit higit na matino ang kay Aling Lily, kaysa sa panahon ni Rodolfo Salandanan. Walang latoy at komersiyal ang prosa ni Reyes ngunit mapanggulat, lalo sa paggamit ng mga salitang balbal at bulgar. Madaling hulaan ang susunod na pangyayari.
Ano’t anuman, nagbabago ang lahat sa paglipas ng panahon, gaya ng panlasa ng mga mambabasa at ang pagbabanyuhay (metamorposis) ni Ned sa nobela. At malaki pa rin ang magagawa ng bait para mapili nang tumpak ang landas na tatahakin, at ang landas ng pagtuklas ng sarili.
Malayang isiping nakapanghihinayang ang tema at paksang tinalakay ni Reyes. Nauyot ang nobela sa pagtatampok ng pag-iibigan at kalaswaang ni walang bahid ng erotika, ni walang halina, ni walang “datíng,” kung hihiramin ang dila ni Bienvenido Lumbera. Litanya wari sa kolum ni Xerex ang mga tagpong binanggit sa nobela, at halos hindi nalalayo ang talakay sa mga tampok na lathalaing delikadong langawin. At ang pinatututsadahan ni Reyes na “prostitusyon” hinggil sa komersiyalismo ng pagsusulat ay waring kinasadlakan din niya. |
ANG UNANG AKLAT NI NEPHI
ANG KANYANG PANUNUNGKULAN AT MINISTERYO
KABANATA 16
11
At ito ay nangyari na, na tinipon naming sama-sama ang anumang bagay na nararapat naming dalhin sa pagtungo sa ilang, at ang lahat ng nalabi sa aming mga panustos na ibinigay sa amin ng Panginoon; at dinala namin ang lahat ng uri ng binhi na maaari naming madala sa ilang.
Mga Talababa
Walang mga talababa. |
damn wala talaga replay ng ros vs smcm ..
anyway goodluck bukas ba vs air21 .
go ROS!
Join now and get a chance to win advanced screening tickets to The Hangover 3!read more
Alaska beat Ginebra 104-80 in game 3, sweeping the series and bagging the Commissioner's Cup title.read more
Summer seems to be ending, but the feeling doesn't have to end. Check out this list for awesome road-trip getaways!read more
The NU Lady Bulldogs outlast the AdU Lady Falcons in 4 sets, taking their first trip to the Shakey's V-league finals.read more
Guess the theme! Have you seen Twilight, Sister Act and these other movies? Share your thoughts and reviews in here!read more
damn wala talaga replay ng ros vs smcm ..
anyway goodluck bukas ba vs air21 .
go ROS!
Napaka exciting ng game kagabi. Natawa talaga ako nung nag timeout ang air21 nung malapit na matapos ang game taops si jireh at ryan arana ay lumapit sa huddle ng air21 at nakinig pa...haahaha talagang minama nila ang air21..haahahah
thumbs up kay noorwod dun sa last play ng air21 defending the inbound play of mike cortez. kung naibigay ng maayos ni cortez ang bola sa right person at nag resulta sa overtime sigurado may kalalagyan ang Ros. i cant imagine kung paanu malulusutan ng Ros ang air21 without SUndov kung nagkaroon ng 5 minutes extension ang game. sabihin na natin na nagawa nilang makipagbakbakan sa air21 without Sundov for the rest of the second half. peru ang kaibahan kung sakaling nagkaroon ng overtime ay yung posibleng pagkaubos ng mga bigmen ng Ros dahil sa foul trouble. kaya para sakin si norwood ang hero of the game.
may replay na pala sa Spin.ph. gudlak sa sunday sana manalo sa BGK.
gudlak bukas against BGK. referees please be fair this time.
amazing ROS!!!
laway na naman SMC kay jervy cruz , too bad nasa ROS buwahahaha ..no import no problem..
coach yeng, pag nafoul trouble na si bruno, iba na pabantayin mo sa import. waaaa ..
next stop Global port! go ROS! galing ni Belga at ni lee.
Good win..steady free throw shooting sa end game..
haha .. classic si coach yeng .. teamwork at its best to .. sana makabawe tayo sa TNT .
surprise player talaga si Jervy .. taas ng shooting percentage sa labas. sana ok alng pala si paul lee ,naumpog yung ulo niya amp.
Bruno, aba indi pedeng madakdakan ka ng 6 times ba ..talon nemen dyen.. ano na naman kaya sasabihin ni coach yeng sa kanya.
Good win for ROS in spite of the officiating. Fuol trouble si Sundov, Lee, Quinahan. Halatang halata yung refs grabe
kung foul yun tinawag sa galaw ni sundov on his 5th foul, then why not call on an obvious foul on macklin on jireh ibanez's drive??? nakakainis talaga ang mga tawag ng refs kagabi... pati yun F1 kay beau is very questionable..
first quarter pa lang kinalabaw na ni Bigbou si baracael. hanggang sa 4th quarter nangalabaw parin.hindi pinatawad kahit import
SUNDOV- nakadalawang games kana brad ah. next game kung ganyan ka padin sigurado may kalalagyan ka.
http://www.interaksyon.com/interaktv...n-bruno-sundov
Strategic, shrewd move on the part of Yeng Guiao here. He knows where he's speaking - having been a former Commissioner in the PBL himself.
He understands that asking for the referees' head would mean antagonizing the entire referees' group which may be counter-productive for them. Instead, Guiao sought for clarification, not dwelling on personalities, but specific issues on how Bruno Sundov can steer clear from fouls.
Note that Guiao took the opportune time to make this request even after they won the questioned game against Ginebra. Doing this gives Guiao a certain level of ascendancy that he's not merely complaining but is looking at it at the general interest of the league. It's something Commissioner Salud won't be able to turn down.
The question remains though if Sundov will stay. Knowing Guiao, he will probably stick with his import unless he turns out to be a headcase, or couldn't adjust to the calls being made. I'm uncertain if Sundov is the right import for the E-Painters to take them to their third straight trip to the Finals and a possible second championship. But with Guiao sticking to Duke Crews last season, it may not be surprising if Sundov winds up finishing the tournament - but not after getting fully adjusted to the PBA game.
IMO, kaya hindi na nagawang magpalit ng import ang Ros last season dahil narin siguro sa format ng tournament (9 games in elimination),kung makahanap man sila ng magaling na import sigurado mangangapa pa yun at mas lalong mababaon sa standing ang Ros. blessing na din siguro na hindi maganda ang ranking nila noon dahil napunta si Chris tiu sa ROs. but with Bruno's perpormance at yung pagkahilig nya sa foul, i doubt na baka papalitan sya. 9 - 8 games are still enuf para makapag adjust ang bagong import.
but im still hoping na maganda ang laro ni Sundov sa friday, napakalaki kasi ng height advantage nya. kahit hindi sya tumalon nakakuha parin sya ng rebounds. plus yung intimidation nya pag nasa loob sya, ang daming slasher na nag hehisitate pag nandon sya sa loob.
panu pala makakakuha ng Ros pin?
Why would ROS change their import? You dont need a dominant import as long as you're winning. Why fix if it ain't broke?
sabi nga hindi araw2 pasko. maswerte lang talaga ang Ros sa kanilang last 2 games dahil nagawa nilang ipanalo kahit wala silang import. i doubt if they still won if it hapenned against TNT, ALASKA, PETRON or SMCM. |
Isang makabagong paraan ng pagpapakilala ng brand ang inilunsad ng local clothing brand na Bench noong July 25, sa Center Stage cinema ng SM Mall of Asia, sa Pasay City.
Anim sa binabalak na 25 short films ang ipinakita ng nasabing brand sa ginanap na red carpet premiere ng Benchingko Films.
Ito raw ay isa lamang sa mga plano para sa selebrasyon ng ika-25 years na anibersaryo ng Bench.
Ayon sa Bench founder and CEO na si Ben Chan, ginawa nila ang mga short film dahil: “We wanted to do something different.
“As always, Bench gives something new, something in different medium that we haven’t done.
“So, we thought of films. We thought that it’s a good way to promote the brand online.”
Sa press release para sa event, isinaad din ng may-ari ng clothing brand na naniniwala siyang: “Movies are the backbone of Pinoy Pop Culture. "
Kahit papaano ay naging bahagi na ng Pinoy Pop Culture ang kanilang brand. Sa 25 na taon, natutunan daw ni Ben na: “Fashion keeps changing. Fashion is always evolving.
“Bench lasted this long because we figured out how to ride the waves of change.
“But movies and films are meant to last longer than fashion. Some are made to last forever.
“They make the foundation of a culture. The stay in people's minds and hearts. They become classics.
“ It's the 25th anniversary of Bench, and this year we wanted to make something truly classic and ageless. So, we made these films.”
Ang event na ito pinangunahan ng mga aktor na sina Piolo Pascual, Lovi Poe, at Bella Flores, at pati na ni Ormoc Representative Lucy Torres-Gomez.
Maliban sa batikang kontrabidang si Bella, lahat ay mga endorser ng nasabing brand na tampok sa ipinalabas na mga short film.
Bukod sa kanila, namataan din sa okasyon ang ilan pang celebrity endorsers: Diether Ocampo, Shaina Magdayao, Enchong Dee, Julia Montes, at ang dating magkasintahan na sina Melai Cantiveros at Jason Francisco. |
Been out of the dating loop for quite sometime now. My last serious date was over a year ago and the circumstances behind it are better left to the trash bin of bad memories. Lately nakadalawang dates ako. I’m not going to talk about the details but instead I’m going to share some tips for those who are going for a date. Read on, faithful readers…
- Relax ka lang. Alam kong nakakapraning sa excitement ang pakikipag-date. Lalo na kung first time mo or matagal ka nang di nakikipag-date. Relax ka lang. Date lang yan. Ilang oras lang na pa-charming o plastikan ang pwedeng maganap. Am sure kayang-kaya mo naman yan. Isipin mo na lang na kung kinakabahan ka — mas kinakabahan ang magiging ka-date mo.
- Hygiene, Baby. If you have time to prepare then I suggest na maligo ka. Dapat lang na presentable ka sa paningin ng makaka-date mo. Iwasan ang mukhang bagong gising ka or yung parang rakista ka. Maligo at mag-toothbrush. Magpabango pero huwag o.a. na hanggang kabilang purok eh maaamoy ang pabango mo. Bawal ang may putok. Susme bumili ka naman ng tawas!
- Dress casually. Huwag na huwag over-acting ang pananamit. Wear appropriate clothes and dapat comfortable ka. Kung sa coffee shop kayo tatambay, alangan naman na naka-barong ka or naka-gown. Don’t — never overdress. Iwasan ang maraming borloloy sa katawan. And don’t dress na para kang callboy or dancer sa club. First impressions last.
- Focus on your date. Kung di maiwasang magdala ng cellphone then put it in silent mode. This is the getting-to-know-each-other stage so dapat wala kayong ibang iisipin kundi ang makilala ang isa’t isa. And bakit ka naman magdadala ng laptop aber? Susme mag-iinternet ka kamo dahil free wifi ang venue nyo. Eh sampalin kaya kita. Makikipag-date ka tapos magiinternet ka lang. Kaya ka single hanggang ngayon dahil sa adik ka sa internet! Concentrate ka naman sa date mo no!
- Pay for what you order. Or at least be ready to pay for what you will order. Ladies, don’t assume na ililibre kayo. Kanya-kanyang bayad dapat para walang sisihan kapag di kayo magkatuluyan — walang magmamalaking siya ang nagbayad ek-ek. If the guys insist then insist that you want to pay your share. For the guys naman medyo madugo kasi expected na kayo ang magbabayad so ready ka na lang.
- Choose a venue wisely. Piliin nyo ang lugar na pwede kayong magusap ng payapa at walang masyado distractions. Di kailangang sosyal — it’s all about the conversations that will happen although the food can be a good starting point ng usapan. Usually ang first date starts with a casual venue. A coffee shop perhaps. Pwede din namang magkita na lang kayo sa mall at saka na kayo mag-decide where to go. Basta importante comfortable kayong pareho.
- Huwag nang magpaka-plastic. Sa unang tingin pa lang am sure alam mo na ang gusto mong mangyari. Kung type mo ang ka-date mo then make sure that every moment counts. Kung di mo type then keep the date short and quick. Maswerte kung pareho kayong gusto ang isa’t isa. Halimbawang one way lang then you have to accept na isa ito sa pwedeng mangyari. Word of advice: Iwasang maging bastos. Hinarap ka ng date mo so make sure na maayos din ang pagtatapos ng date nyo.
- Keep it cool. Huwag magyabang about your life or don’t sound like you’re the sikat of them all. Don’t talk about yourself. Magtanong ka about your date. Kumbaga probing stage ito. Take note na yung mga tanong mo eh huwag naman masyadong personal. Heto ang siste: Kung may tanong ka about your date then be ready to share information about yourself related to the question na tinanong mo sa kanya. May ibang ka-date kasi na kimi magtanong… pag sinagot ang tanong mo then sabihin mo rin ang sagot mo sa sarili mong tanong. Magulo ba? Am sure naintindihan mo na ito.
- Listen intently. Importante na during the conversation eh nakikinig ka. Hindi yung palagi mong sinabing: “Pardon…what did you say?” or “Ano uli yung tanong mo?” And look at your ka-date when you are conversing with them. Eye contact is important para malaman mo kung may pagasa ang posibleng partnership nyo. Isa pa makikitang sincere ka sa ka-date mo kung nakikinig ka talaga.
- Seal it with a kiss. And finally, before you part ways — seal it with a kiss. It doesn’t have to be on the lips. Pwedeng beso-beso ang dating. Depende actually ito sa progress ng date nyo. Kasi kun click talaga kayo then I can tell you na hindi lang peck on the cheek ang katapusan nito. A kiss is also a sign na enjoy man o hindi — thankful kayo sa isa’t isa na itinuloy nyo ang date nyo. In the end, you will end up as good friends no matter what.
I went through two dates recently. Enjoy ako. Nakakilig. I never realized the power of being single again. In both instances, I must say na andami ko ring natutunan. Akala ko alam ko nang lahat — hindi pa rin pala. Will any these two dates end up into budding relationships? Di ko alam and I will just take them in stride. Who knows mas may darating pang mas nakakaaliw na date in the future. So kayong mga nagiinarte pa dyan — break down those walls and go find yourself a date. Kalurkey!
Please rate this post!
Did you enjoy reading this blog post? Aminin! Subscribe now! |
kamusta naman ang new graduates now?
PBA historian Jay P. Mercado chronicles some of the most notoriously celebrated crowd-clearing brawls in PBA history.read more
Fast and Furious 6 is a high-octane action-packed ride that will make the most hardened action movie fans blushread more
The ADMU Lady Eagles displayed championship cool as they ripped the NU Lady Bulldogs in 3 sets in game 1 of the finalsread more
The highest fan and issue threads will be posted weekly. Check out the gorgeous female celebrities that came out on top this week!read more
Join now and get a chance to win advanced screening tickets to The Hangover 3!read more
kamusta naman ang new graduates now?
up up lang natin yung thread..!! balita mga mga nursing grads? saan nyo balak mag work ngayon?
MorriganAensland balita? san ka nag work ngayon? naghahanap ako ng maaplyan ulit.. haha di ako natuloy dun sa work ko.. haha
..hi Cranial_Sternum inaantay ko pa yung opening sa Aegis eh, paparehire ako for mothers day ramp nila..
..bat di ka tumuloy? mahirap ba yung account?
may biglaan kasing lakad that day.. haha syang lang pero mag hanap ako ulit ng work bandang libis o ortigas ulit.. lapit na mag May! whew! hahaha
Hello fellow nurses! Ngayon lang ako napadpad sa thread na to (late ko talaga lagi)
Anyway kung gusto nyong di masyado masayang yung mga inaral nyo, why not look into health research? Ang NIH sa may UP Manila minsan naghahanap ng mga tao for conducting research, nagpo-post sila sa bulletin board nila (how I wish na may online na sila).
Ang UP Econ naman, in partnership with DOH, merong Health Policy Fellowship program. Dun naman tutulong ka sa mga health policy making/implementation/monitoring (mostly sa monitoring). USAID ang nagfa-fund so actually ang focus ng ni-mo-monitor ay yung projects ata ng USAID. 30k ang "sweldo" dun (consultant kasi ang labas).
Tas kung makapagwork na kayo ng isang taon or something.. why not change/tweak your career paths? Take post graduate courses. Ako nagtake ng MS Epidemiology (PH), kasi mahilig ako sa health research ohoho. Marami sa UP Manila (sorry, dun kasi ako galing so karamihan ng mga nasa-suggest ko yung mga ni-po-post samin haha)
Ang mga interesting (for me) for nurses ay:
MS in Epidemiology (Public Health) [syempre dapat ibida]
MS in Public Health (Biostatistics)
MS in Health Informatics
MS in Genetics Counseling
MS (?) in Clinical Audiology (prino-promote ni dating boss/head ng Grad studies ng UP Manila/kapwa-nurse natin)
Tas kung talagang gusto nyong broad or talagang nag-e-explore pa:
Master of Public Health (MPH).
Ayuuuuun.
Sana pala maging friends tayong lahat dito at magtulungan. Go kapwa nurse! Haha. Nagwowork nga pala ako ngayon sa isang private company, project manager-data handler for health compliance. Medyo talagang lumalayo na ako sa nurse path no? Pero medyo connect pa rin. Hehe.
(may nag-apply ba dito sa PGH? Weeee baka may makita ako sa school. )
Healthcare Billing and Customer Service Professionals (Patient Advocate)
PHP 23000 - 30000
Pasay City (National Capital Reg) - Two E-comm Mall of Asia Complex
Responsibilities:
Communicates with patients to update demographic and insurance information, negotiate payment plans and collect payments on outstanding balances, in accordance with Client specifications.
Reviews outstanding accounts and determine future collection efforts.
Posts insurance contractual adjustments, initiates refunds, and allocates misapplied payments.
Executes critical thinking and investigative research techniques to resolve account issues and identify appropriate escalation points.
Tracks daily activities that contribute to performance measurement and other quality assurance initiatives.
Performs follow up activities on reports distributed by the Billing Manager
Requirements:
Candidate must possess at least a 2-year course diploma or must have finished at least two years in College
Required skill(s): Microsoft windows, Email, MS Access, MS Office.
Must have excellent English verbal and written communication skills (neutral accent)
Typing speed of at least 30 WPM
Applicants must be willing to work in Two E-com Mall of Asia Complex.
Must have good negotiation skills
Demonstrates attention to detail and above average organizational skills.
1-4 years of experience in medical insurance billing, customer service or collections.
Experience and/or demonstrated competency in the following areas:
a) Workflow Management, Practice Management and/or Medical Billing Information Systems;
b) Federal and State Regulatory Requirements, relative to debt collection;
c) Medicare, Medicaid and Third Party Reimbursement Requirements; and
d) CPT and ICD-9 Codes.
The job package consists of:
Private HMO coverage
Competitive Pay
On top of these, MicroSourcing offers you the chance to work in a professional, international, and fun working environment where you will get the chance to meet and work with people from different parts of the world.
HOW TO APPLY:
Interested and qualified applicants may send resumes to email@example.com. Kindly indicate the position that you're applying for as the subject of your message.
If possible, kindly fill up our online resume form as well through www.MicroResumes.com.
Our Career Hub is open Monday - Friday, 8am - 3pm. WE ACCEPT WALK-IN APPLICANTS.
Microsourcing Philippines
10th floor Two E-Com Building, Tower A
Mall of Asia Complex
Pasay City
I'm so sorry for spamming pero I only want to help. May alam akong kumpanya na naghahanap ng board-certified nurses. It's a BPO company in Makati. PM niyo na lang ako kung gusto niyo ng details.
@kevz
hassle un kung MS Bio.. malamang pakuhanin ka pa ng maraming undergrad units or ipakumpleto sayo *** Diploma course in Biology bago ka magproceed sa MS Bio... Malayo layo *** Biology sa Nursing.. Nursing kasi pantao lang.. *** Biology Pati plantas, animals at ecosystem kasama pa.
hi interested ako sa sinabi mo about sa USAID may opening pa kaya para sa position na yan?
http://www.dlsud.edu.ph/colleges/cos...RE-revised.doc
para rin naman nag Human Biology ang mga nurses, mas detailed pa nga satin di ba?
ang mahirap lang eh ibang subjects like systematics and thesis in any graduate degree hehehe
BS BIO, BSE BIO, Health Allied Courses graduate.
@kevs.. depende sa major na kukunin mo yan.. kung general curriculum ng MS Bio kukunin mo mas mahirap..
here are some guides for MS Bio offered by DLSU, UST, and UPD. Mas relevant kasi ang curriculum nila for BSN Grads
MAs ok siguro na kumuha ka muna ng Diploma in Biology if available, before pursuing MS Bio..
http://www.dlsu.edu.ph/academics/con...ogy/ms_bio.pdf
http://graduateschool.ust.edu.ph/201...ogy_ms_phd.pdf
http://nib.upd.edu.ph/admissions/
Banned by Admin
Hello! A newbie here.
Fresh grad of BSN and sadly hindi ako makakapagboard this July 2012 due to financial probs. :c
As of the moment, I am looking for a temporary job. >_< Any suggestion? Kasi mga 3 to 4 months nalang ang hihintayin ko for review sa September. O_O
To be honest, ang hirap mag-apply ng trabaho. Ultimo pagiging data encoder inapplyan ko. >_<
do you reccommend Nursing this coming semester?
Hi guys!
Share ko lang, same dilemma ng sister ko. Nursing grad na mahirap humanap ng work sa hospital at ang baba ng salary. Although naging filed nurse siya nagikot ng buong pilipinas kaso project base lang ata yun for 6 months (with 19k net salary). After noon BUM na siya, so what she did nagapply siya ng Student Visa sa Aus. She got accepted sa school and job at the same time.
Try ninyo din, what I heard sa agent niya na maraming nurses kailngan doon sa Aus.
Thankful pa din ako at nag nursing ako. bakit? Kasi mas angat ako sa iba. MAS ANGAT TAYO. bakit? kasi tayo alam natin gagawin natin kapag may nangyari sa atin o sa mahal natin sa buhay madali natin masolusyonan ito. Pero paano kung walang nurse sa pamilya anu sa tingin niyo ang pede mangyare.
first work ko ay ESL teacher while waiting for the result ng board yun ang inatupag ko para mawala muna ang kaba. Kaso nung lumabas un sbe ko ayaw ko na mag english teacher kasi d ko naman nagagamit yung pag ka nurse.yung board result ng july lumagapak ako.. pero bumangon muli ako hindi ako nagpatalo at tiningnan ko kung saan ako nagkulang at hindi ako nawalan ng pananalig kay Papa Jesus. nagtake ako ulit ng december at sobra talaga akong kaba after ng exam parang wala na ang hirap ng exam wala na akong pagasa pero nagtiwala lang ako kay Lord and nung lumabas na siya. Lahat ng hirap napawi at sobrang saya ko nung mga araw na yun. Hindi naglaon ito ay napalitan ng lungkot dahil sa *** akong trabaho. Kaya wala din pinagkaiba ang rehistrado at hindi. Pareparehas tayo naghirap ng 4 na taon.
TRABAHO BA HANAP NIYO MGA NARS NA TULAD KO?
Take the road less travelled. Strengths and weaknesses alamin mo. Do a thorough self-assessment. TYAGA TYAGA yan ang kailangan natin.
kung hindi kayo ganun kagaling sa english try different HMO companies dito sa philippines like maxicare, medicard and many more try to search and sa mga site nila my career naman nakalagay then they have this call center industry wherein your clients our patients from the hospital accredited nung insurance company nila. Kaya pinoy kausap mo kaya no need na masyado maenglish.
Hope nakatulong mga NARS |
Isinalin ng: Rebolusyonaryong Grupo ng mga Komunista — Pilipinas
Ang rebolusyong ng 1905 ay sumulpot hindi lang bilang “pangkalahatang paghahanda” ng 1917, kundi, ito rin ang naging laboratoryo kung saan ang lahat ng batayang grupo ng pampulitikang buhay ng Rusya ay nabuo at ang lahat ng tendensya at kulay sa loob ng Marxismong Ruso ay nabuo. Sa kaloob—looban ng mga argumento at pagkakaiba, hindi man banggitin, ay ang katanungan hinggil sa makasaysayang katangian ng Rebolusyong Ruso at ang hinaharap na kurso ng pag—unlad nito. Ang tunggalian ng mga konsepto at mga pagtingin na iyan ay walang direktang kinalaman sa talambuhay ni Stalin, na hindi naman pinalahok ang sarili sa mga ito. Ang iilan na propagandistang artikulo na kanyang sinulat sa usaping iyan ay hindi kinakitaan ng kahit ano mang teoretikal na interes. Maraming mga Bolshebik na humawak ng panulat na nagpopularisa ng mga kahalintulad na palagay, ay naihapag pa ito sa mas maayos na paraan. Anumang mapanuring eksposisyon ng mga rebolusyonaryong konsepto ng Bolshebismo ay natural na kabilang sa talambuhay ni Lenin. Subalit ang mga teorya ay may kanya—kanyang kinahihinatnan. Bagamat sa panahon ng Unang Rebolusyon at kinalaunan, maging sa katapusan ng 1923, sa panahon ng pagpapaliwanag at pagsasalin ng mga rebolusyonaryong doktrina, ay wala kahit ano pa mang independenteng posisyon si Stalin, biglang nagkaroon ng pagbabago ito noong 1924, na nagbukas sa panahon ng burukratikong reaksyon at radikal na pagbabalik tanaw ng nakaraan. Ang sine ng rebolusyon ay pinalabas ng pabaliktad. Ang mga lumang doktrina ay sinalang sa bagong ebalwasyon o hindi kaya’y sa bagong interpretasyon. Kaya naman, kahit hindi inaasahan sa biglang tingin, ang atensyon ay nabaling sa konsepto ng “permanenteng rebolusyon” bilang pangunahing pinanggagalingan ng kasinungalingan ng “Trotskyismo”. Sa maraming taon na darating, ang kritisismo ng nasabing konsepto ang pangunahing nilalaman ng lahat ng teoretikal — sit venio verbo — na sulatin ni Stalin at ng kanyang mga kasapakat. Simula sa teoretikal na antas ang bawat maliit na punto ng “Stalinismo” ay lumabas mula sa kritisismo ng teorya ng permanenteng rebolusyon ayon sa pagkakabuo nito noong 1905, ang pagpapaliwanag ng nasabing teorya, ng mga Menshebik at Bolshebik, ay malinaw na kasama sa librong ito, kahit man lang bilang apendiks.
Ang pag—unlad ng Rusya una sa lahat ay kapansin—pansin sa pagka—atrasado nito. Subalit ang pagka—atrasado sa kasaysayan ay hindi nangangahulugan ng pagsunod sa naging kurso ng mga maunlad na bansa isang daan o dalawang daan—taong pagkahuli. Kundi, ito ay nagpasulpot sa napaka—iba na “pinagsanib” na sosyal na pormasyon, kung saan ang pinaka—maunlad na naabot ng mga kapitalistang teknika at istruktura ay nakapaloob sa mga sosyal na relasyong pyudal at bago mag—pyudal na barbarismo. Katulad din ito ng mga ideya. Dahil na rin sa mismong istorikal na pagkahuli nito, naipakita ng Rusya na ito lang ang natatanging bansa na Europeo kung saan ang Marxismo, bilang doktrina, at ang Sosyal—Demokrasya, bilang isang partido, ay nakaranas ng matinding pag—unlad kahit bago pa man ang burgis na rebolusyon — at natural lamang, sapagkat ang problema ng relasyon sa pagitan ng pakikibaka para sa demokrasya at ang pakikibaka para sa sosyalismo ay dumaan sa pinaka—matinding teoretikal na pag—aaral sa Rusya.
Ang mga ideyalistikong demokrata — na ang karamihan, ay Populista — ay kinatatakutang huwag kilalanin ang sumusulong na rebolusyon bilang isang burgis na rebolusyon. Tinatawag nila itong “demokratiko”, sa pagsisikap na itago sa ilalim ng nyutral na pulitikal na katawagan — hindi lang sa iba, kundi maging mismo sa kanila — ang sosyal na nilalaman nito. Subalit si Plekhanov, ang nagtatag ng Marxismong Ruso, sa kanyang pakikipaglaban sa Populismo, ay pinakita na noon pang ika—walumpu ng nakaraang siglo na ang Rusya ay wala kahit ano pa mang dahilan na umasa sa mga nararapat na paraan ng pag—unlad; na, katulad ng mga “lapastangang” bansa, ay kinakailangan nitong dumaan sa purgatoryo ng kapitalismo; at sa mismong daanang ito, kanyang aagawin ang pampulitikal na kalayaan, na ganap na kakailanganin sa patuloy na paglaban para sa sosyalismo ng proletaryado. Hindi lamang hiniwalay ni Plekhanov ang burgis na rebolusyon, bilang kagyat na tungkulin, mula sa sosyalistang rebolusyon, kung saan kanya namang inilagay sa malabong kinabukasan, subalit kanyang nakita ang mga magkaka—ibang kombinasyon ng mga puwersa para sa bawat isa sa kanila. Kukunin ng proletaryado kasama ang liberal na burgesya ang pampulitikang kalayaan, pagkatapos, makaraan ang maraming dekada, sa isang mas mataas na kapitalistang pag—unlad, itutuloy ng proletaryado ang sosyalistang rebolusyon na direktang kakalabanin ang burgesya.
“Sa intelektwal na Ruso ...,” sinulat ni Lenin sa pagtatapos ng 1904, “mukhang palagian na lang na para makilala ang ating rebolusyon bilang burgis ay nangangahulugan na gawin itong walang kulay, na ipahiya ito, na bastusin ito ... Ang pakikibaka para sa pulitikal na kalayaan at sa demokratikong republika sa burgis na lipunan para sa proletaryado, ay isa lamang sa kinakailangang hakbang sa pakikibaka para sa rebolusyong sosyal.” “Ang mga Marksista ay buong—buo na kumbinsido,” kanyang sinulat noong 1905, “ng burgis na katangian ng Rebolusyong Ruso. Ano ang ibig sabihin niyan? Ibig sabihin, ang mga demokratikong transpormasyong yaon ... na naging kailangang—kailangan sa Rusya, ay hindi lamang nangangahulugan para sa mga ito mismo ng pagpapahina sa kapitalismo, ang pagpapahina ng dominasyon ng burgesya, kundi, sa kabaliktaran, ang mga ito ang mga unang hakbang upang hawanin ang lupa para sa malawakan, isang Europeo at hindi isang Asyatiko, na pag—unlad ng kapitalismo; ang mga ito ang mga unang hakbang upang maging posible ang paghahari ng burgesya bilang isang uri ...” “Hindi tayo puwedeng tumalon ng labas sa burgis—demokratikong balangkas ng Rebolusyong Ruso,” kanyang iginiit, “subalit maari nating mas mapalawak pa ang balangkas niyan — ito ay, ang, pagbubuo sa ilalim ng burgis na lipunan ng mga mas paborableng kondisyon para sa karagdagang pakikibaka ng proletaryado. Hanggang sa ganyang lawak sinundan ni Lenin ang mga yapak ni Plekhanov. Ang burgis na katangian ng rebolusyon ang pagtatagpo ng krus na landas ng Rusong Sosyal—Demokrasya.
Sa ilalim ng mga ganitong mga sirkumstansya natural lamng na sa kanyang propaganda hindi na dapat nakipagsapalaran si Koba na lagpas sa mga popular na tuntuning iyon na nagbuo ng kumon na kinagisnan ng mga Bolshebik at mga Menshebik. “Ang Konstituwent na Asembliya, na hinalal sa batayng unibersal, pantay, direkta at lihim na pagboto,” kanyang sinulat noong Enero 1905, “ay siya dapat nating ipaglaban sa ngayon! Ang ganyang asembliya lamang ang magbibigay sa atin ng isang demokratikong republika, na kailangang—kailangan natin sa ating pakikibaka para sa sosyalismo.” Ang burgis na republika bilang larangan ng isang matagalang tunggalian ng mga uri para sa sosyalistang layunin — iyan ang perspektiba. Noong 1907, iyan ay, matapos ang hindi mabilang na mga diskusyon sa dayuhan at sa Petursbug na press, at matapos ang marubdob na pagpapatunay ng mga teoretikal na pag—aaral ng mga karanasan ng Unang Rebolusyon, sinulat ni Stalin: “Na ang ating rebolusyon ay burgis, na ito ay dapat magtapos sa pagwasak ng serfdom at hindi ng kapitalistang kaayusan, na ito ay maaari lamang koronahan ng isang demokratikong republika — nang dahil diyan, kung titingnan, lahat sa ating Partido ay sumasang—ayon.” Si Stalin ay hindi nagsasalita sa kung paano uumpisahan ang Rebolusyon, kundi, kung paano ito magtatapos, na nilimitahan na ito bago pa man, at wari ay kinategorya na lamang, sa “tanging isang demokratikong republika.” Walang saysay na tayo ay maghanap sa kanyang mga sulatin noong mga araw na iyon ni kahit katiting na pahiwatig tungkol sa perspektiba ng sosyalistang rebolusyon kaugnay sa demokratikong insureksyon.. Iyan ay mananatiling posisyon niya hanggang sa umpisa ng Rebolusyon Pebrero ng 1917, hanggang sa mismong pagdating ni Lenin sa Petrograd.
Para kina Plekhanov, Axelrod, at mga lider ng Menshebismo sa pangkalahatan, ang karakterisasyon ng rebolusyon bilang burgis ay, higit sa lahat, ang pulitikal na halaga ng pag—iwas sa wala sa panahong pangungutya sa burgesya ng pulang multo ng sosyalismo ng ang kahihinatnan ay ang “pagkatakot nito papalayo” tungo sa kampo ng reaksyon. “Ang mga sosyal na relasyon ng Rusya ay nahinog lamang para sa burgis na rebolsuyon,” sabi ni Axelrod, ang pangunahing taktisyan ng Menshebismo, sa Kongreso ng Pagkakaisa. “Habang ang pangkalahatang pulitikal na pagkakagulong ito ay nagpapatuloy, hindi natin dapat ni banggitin man lang ang direktang paglaban ng proletaryado sa ibang uri para sa pulitikal na kapangyarihan ... Ito ay makikibaka para sa kondisyon ng burgis na pag—unlad. Ang mga nakalapat na kondisyong istorikal ay nagtatadhana sa ating proletaryado sa hindi maiiwasang pakikipag—tulungan sa burgesya sa pakikibaka laban sa kapwa nating kalaban.” Ang nilalaman kung gayon ng Rusong Rebolusyon ay kinupot bago pa man sa mga pagbabago na tumutugma sa mga interes at pananaw ng liberal na burgesya.
Ito ang umpisa para sa batayang pagkakaiba sa pagitan ng dalawang paksyon. Mapangahas na tinanggihan ng Bolshebismo na kilalanin na ang Rusong burgesya ay may kakayanang gamitin ang sarili nitong rebolusyon. Sa hindi masusukat na mas malakas na puwersa at katatagan kaysa kay Plekhanov, isinulong ni Lenin ang agraryong kuwestyon bilang sentral na problema ng demokratikong rebolusyon sa Rusya: “Ang krus ng Rebolusyong Ruso ay ang agraryong (lupa) kuwestyon. Kailangang magdesisyon ang ating mga isip sa pagkatalo o pagtatagumpay ng rebolusyon ... sa batayan ng pagpapahalaga para sa kondisyon ng mga masa sa kanilang pakikibaka para sa lupa.” Nakiki—isa kay Plekhanov, itinuturing ni Lenin ang pesante bilang isang peti—burgis na uri at ang programa ng lupa sa pesante ay ang programa ng burgis na progresibismo. “Ang nasyonalisasyon ay isang burgis na hakbangin,” pilit niya sa Kongreso ng Pagkakaisa. “Ito ay magbibigay ng sigla sa kapitalismo sa pamamagitan ng pagpapatindi ng tunggalian ng uri, sa pamamagitan ng pagpapalakas sa mobilisasyon ng lupa at ng puhunan sa agrikultura, sa pamamagitan ng pagpapababa ng presyo ng granyo.” Sa kabila ng pag—amin sa burgis na karakter ng agraryong rebolusyon, ang burgesyang Ruso gayon pa man ay laban sa ekspropriasyon ng lupa na pag—aari ng mga panginoong maylupa, at sa dahilang iyan, ay kumikilos para sa isang kompromiso sa monarkiya sa batayan ng isang konstitusyon na gaya sa modelong Pruso. Para sa Plekhanobistang ideya ng unyon sa pagitan ng proletaryado at burgesya, inihapag ni Lenin ang ideya ng unyon ng proletaryado at pesante. Kanyang prinoklama ang tungkulin ng rebolusyonaryong kolaborasyon ng dalawang uring ito bilang pagtatatag ng isang “demokratikong diktadurya,” bilang tanging paraan para sa radikal na pagpupurga ng Rusya ng pyudal na basura nito, na makagagawa ng malayang uri ng mga magsasaka at magbubukas para sa pag—unlad ng kapitalismo na ginaya sa Amerikano at hindi sa Prusong modelo.
Ang tagumpay ng rebolusyon, kanyang sinulat, ay matatamo “lamang sa pamamagitan ng diktadurya, dahil ang realisasyon ng mga transpormasyon na kaagad—agad at ganap na kinakailangan para sa proletaryado at pesante ay tatawag ng desperadong paglaban ng mga panginoong maylupa, ng mga malalaking burgesya, at ng Tsarismo. Kung walang diktadurya, magiging imposible na mabali ang paglaban na nabanggit, magiging imposible na matalo ang mga kontra—rebolusyonaryong pagsusumikap. Hindi nito makakayang alisin (nang walang buong serye ng mga tagapamagitan na baitang sa rebolusyonaryong pag—unlad) ang mga pundasyon ng kapitalismo. Sa pinakamagaling, maaari nitong maumpisahan ang radikal na re—distribusyon ng pag—aari ng lupa para sa kapakinabangan ng pesante, isulong ang isang matatag at kompletong demokratisasyon, kasama na ang republika; bunutin ang lahat ng mapang—api na Asyatikong karakteristiko sa buhay ng pabrika gayon na rin sa mga nayon; ilatag ang mga simula ng mga mahahalagang pagpapahusay sa kondisyon ng mga manggagawa pataasin ang kanilang batayan ng pamumuhay; at ang pinakahuli, subalit hindi ang pinaka—maliit, dalhin ang rebolusyonaryong apoy sa Europa.”
Ang konsepto ni Lenin ay naghahapag ng matinding hakbang ng pagsulong, na sumusunod, na ginagawa na nito, mula sa agraryong rebolusyon at hindi mula sa mga repormang konstitusyonal bilang sentral na tungkulin ng rebolusyon, at nagpapahiwatig ng tanging makatotohanang kombinasyon ng mga sosyal na puwersa na maaaring gumampan sa mga nasabing tungkulin. Ang kahinaan sa konsepto ni Lenin ay ang mismong magkabangga na nosyon, “ang demokratikong diktadurya ng proletaryado at pesante.” Binigyang—diin mismo ni Lenin ang mga batayang limitasyon ng naturang “diktadurya” ng hayagan niya nitong tawagin na burgis. Kaya naman kanyang pinahihiwatig na, para sa kapakanan ng pagmamantina ng pakikipag—kaisa sa pesante, maoobliga ang proletaryado na ipagpaliban muna ang pagpapahayag ng direkta ng mga sosyalistang tungkulin sa panahon ng paparating na rebolusyon. Subalit maaaring mangahulugan ito ng pagbalewala ng proletaryado ng sarili nitong diktadurya. Kaya naman ang diktadurya sa esensya ay, diktadurya ng pesante, bagamat ang mga manggagawa ay lalahok rito. Sa ilang mga pagkakataon, sa ganyang paraan mismo kung paano magsalita si Lenin; halimbawa, sa Kongreso ng Stockholm, nang siya ay sumagot kay Plekhanov, na nagrebelde laban sa “utopia” ng pag—agaw ng kapangyarihan: “Anong programa ang pinag—uusapan natin? Tungkol sa agraryong programa. Sino sa programang iyan ang dapat na aagaw ng gubyerno? Ang rebolusyonaryong pesante. Napaghahalo ba ni Lenin ang gubyerno ng proletaryado sa gubyerno ng pesante?” Hindi, aniya sa kanyang sarili: matalas na pinag—iiba ni Lenin ang sosyalistang gubyerno ng proletaryado at ang burgis—demokratikong gubyerno ng pesante. “At paano ang isang matagumpay na pesanteng rebolusyon magiging posible,” sigaw niya ulit, kung walang pag—agaw ng kapangyarihan ng rebolusyonaryong pesante?” Sa polemikal na pormulasyong iyan ni Lenin malinaw na malinaw na nabunyag ang bulnerabilidad ng kanyang posisyon.
Ang pesante ay nakakalat sa ibabaw ng napakalawak na bansa, na ang lugar ng mga ugnayan ay ang mga siyudad. Sa pamamagitan nito, ang pesante ay hindi kakayanin kahit na ang pagbubuo ng sarili nitong interes, dahil sa bawat rehiyon ang mga ito ay magkakaibang sumusulpot. Ang mga pang—ekonomiyang ugnayan sa pagitan ng mga probinsiya ay naitatag ng mga pamilihan at daang—riles; subalit ang pamilihan at ang mga daang—riles ay nasa kamay ng mga siyudad. Sa pagsusumikap nitong makakawala sa mga hangganan ng nayon at kulumpunin ang kanilang mga interes, ang pesante ay kinakailangang pumailalim sa pulitikal na pag—asa sa siyudad. Hindi rin magkakapareho sa sosyal na mga relasyon nito ang mga pesante: ang kulak na istratum nito ay natural na kumikilos upang makipagkaisa sa burgesya sa siyudad, samantalang ang mga nakabababang istrata ng nayon ay nahahatak patungo sa direksyon ng mga manggagawa sa siyudad. Sa ilalim ng mga ganitong mga kalagayan, ang pesante sa pangkalahatan, ay walang kakayahan na hawakan ang timon ng gubyerno.
Totoo, sa lumang Tsina ang mga rebolusyon ang naglalagay sa pesante sa kapangyarihan, o manapa ay, ang mga militar na pamunuan ng mga pesanteng insureksyon. Ang mga ito ay tumutungo tuwina sa redibisyon ng mga lupa at pagtatatag ng isang panibagong dinastiyang “pesante,” matapos nito ang kasaysayan ay mag—uumpisang na namang muli: bagong konsentrasyon ng mga lupa, bagong aristokrasya, bagong usurya, mga bagong pag—aalsa. Hangga’t ang rebolusyon ay pinananatiling ganap ang pesanteng katangian nito, ang lipunan ay hindi makakawala mula sa walang katapusang pagpapaikot—ikot nito. Ganyan ang batayan ng lumang Asyatiko, kabilang ang lumang Ruso, na kasaysayan. Sa Europa, simula sa pagsulpot ng Middle Ages, ang bawat matagumpay na pag—aalsang pesante ay hindi naglalagay ng isang pesanteng gubyerno sa kapangyarihan kundi isang Maka—Kaliwang burgher na partido. Sa mas eksakto, ang isang pesanteng pag—aalsa ay mapapatunayan na matagumpay lamang sa lawak ng nagawa nito upang mailagay sa posisyon ang rebolusyonaryong sektor ng populasyon ng siyudad. Ang pag—agaw ng kapangyarihan ng isang rebolusyonaryong pesante ay hindi mangyayari sa ika—dalawampung siglong Rusya.
Kaya naman ang palagay tungo sa liberal na burgesya ang naging pangunahing usapin sa pagkakaiba sa pagitan ng mga rebolusyonista at mga oportunista sa hanay ng mga Sosyal—Demokrata. Gaano kalayo ang maaaring maabot ng Rebolusyong Ruso, ano ang karakter na maaaring itangan ng panghinaharap na probisyunal na rebolusyonaryong gobyerno, ano ang mga tungkulin ang maaari nitong harapin, at sa paanong kaayusan maaaring ayusin ang mga ito — ang mga katanungang ito ay maaari lamang mailagay ng tama sa pangkalahatang kahalagahan ng mga ito sa pamamagitan lamang ng pagsasaalang—alang sa batayang katangian ng mga pulitika ng proletaryado, at ang katangiang iyan ay nakabatay, higit sa lahat, sa relasyon nito sa liberal na burgesya. Pinatunayan at mahigpit na isinara ni Plekhanov ang kanyang mga mata sa saligang aral ng ika—labing—siyam na siglo ng kasaysayang pulitikal: saan mang panahon na ang proletaryado ay lumitaw na independenteng puwersa, ang burgesya ay tumutungo sa kampo ng kontra—rebolusyon. Mas mapangahas na pakikibaka ng mga masa, mas mabilis na reaksyonaryong pagbabago ng liberalismo. Wala pa ni isa ang naka—imbento ng paraan para pigilan ang mga gawa na batas ng tunggalian ng mga uri.
“Kailangang pangalagaan natin ang suporta ng mga di—proletaryong partido,” nakaugalian nang inuulit ng Plekhanov sa pagitan ng mga taon ng Unang Rebolusyon, “at hindi sila matulak papalayo sa atin ng kawalan ng asal na pagkilos. Sa ganitong nakapang—hihinawa na pag—momoralisa ipinapakita ng paham ng Marxismo na hindi niya kayang gagapin ang mga buhay na dinamiko ng lipunan. “Ang kawalang—asal” ay maaaring magtulak papalayo ng isang manaka—naka at sobrang sensitibong intelektwal. Subalit ang mga uri at mga partido ay nahahaltak o napapalayo ng kanilang mga sosyal na interes. “Maaari nating ligtas na sabihin,” sagot ni Lenin kay Plekhanov, “na ang mga liberal sa mga panginoong maylupa ay patatawarin ka sa milyon—milyong “walang—asal” na aksyon, subalit hindi nila patatawarin ang mga pag—uudyok para agawin ang kanilang mga lupa.” At hindi lamang ang mga panginoong maylupa: ang nasa ibabaw na burgesya, na nakatali sa mga nagmamay—ari ng lupa sa pamamagitan ng pagkilala sa interes ng pag—aari at sa mas malapit, sa pamamagitan ng sistemang bangko, kasama na rin ang mga nasa ibabaw na peti—burgesya at mga intelektuwal, na sa material at moral ay naka—asa sa mga malaki at pang—gitna na nagmamay—ari, kinatatakutan ang independenteng kilusan ng mga masa. Subalit upang maibagsak ang Tsarismo, kinakailangang pukawin ang hindi mabilang na milyong inaapi para sa isang magiting, nagpapakasakit sa sarili, pabigla—bigla, kataas—taasang rebolusyonaryong paglusob. Ang mga masa ay maaring mapukaw sa ganitong pag—aalsa sa ilalim lamang ng bandila ng sarili nilang mga interes; mula rito, sa ilalim ng hindi mapag—kasundong salungatan tungo sa mapagsamantalang mga uri, at una sa lahat, ang mga panginoong maylupa. Ang “pagkatakot papalayo” ng oposisyonal na burgesya mula sa rebolusyonaryong pesante at mga manggagawa samakatuwid ay nilalaman mismo ng batas ng rebolusyon at hindi maaaring mapigilan ng “maayos na asal ng pakikitungo” o ng diplomasya.
Sa bawat bagong buwan ay kumumpirma sa tantiya ni Lenin sa liberalismo. Sa kabila ng magiliw na pag—asa ng mga Menshebik, ang mga kadet ay hindi lamang hindi gumalaw upang pangunahan ang “burgis” na rebolusyon kundi, sa kabaliktaran, unti—unting natagpuan ang kanilang makasaysayang misyon na labanan ito. Matapos ang nakadudurog na pagkatalo ng Insureksyong Disyembre, ang mga liberal, na kung saan, salamat sa pansamantalang Duma, ay umakyat sa ibabaw ng pampulitikang entablado, kumilos ng kanilang buong lakas upang magpaliwanag sa monarkiya sa kanilang kakulangan ng aktibong kontra—rebolusyonaryong pag—asal noong tag—lagas ng 1905, nang ang pinaka—sagradong haligi ng “kultura” ay nasa panganib. Ang pinuno ng mga liberal, na si Milyukov, na gumawa ng mga sub rosa (pailalim) na negosasyon sa Palasyo ng Taglamig, ay may katumpakang nakipag—talo sa press na sa pagdating ng dulo ng 1905 hindi nagawa ng mga Kadet ang kahit man lang magpakita sa mga masa. “Sa mga naninisi ngayon sa (Kadet) partido,” kanyang sinulat, “sa hindi pagpo—protesta noon, sa sa pagpapatawag ng mga pulong, laban sa mga rebolusyonaryong ilusyon ng Trotskyismo ... ay hindi simpleng maintindihan o hindi matandaan ang mga nangingibabaw na nararamdaman sa hanay ng demokratikong publiko na dumalo sa mga pulong na ito.” Sa “ilusyon ng Trotskyismo” ang ibig ipakahulugan ng pinuno ng liberal ay ang independenteng patakaran ng proletaryado, na naghatak sa mga Sobyet ng simpatya ng mga nakabababang uri sa mga siyudad, mga sundalo, mga pesante, at lahat ng mga inaapi, na naghiwalay sa “matinong” lipunan. Ang ebolusyon ng mga Menshebik ay umunlad sa kaparehong linya. Paulit—ulit na sila’y kailangang magdahilan sa mga liberal sa pagkaka—tuklas ng kanilang mga sarili sa iisang bloke na kasama si Trotsky matapos ang Oktubre, 1905. Ang paliwanag ng may talento na taga—limbag ng mga Menshebik, na si Martov, ay tumungo sa ganito — na iyon ay kailangan upang makagawa ng mga konsesyon sa mga “rebolusyonaryong ilusyon” ng mga masa.
Sa Tiplis, ang mga pampulitikang grupo ay nabuo rin sa parehong batayan ng mga prinsipyo ng tulad ng sa Petersburg. “Ang pagwasak ng reaksyon,” sulat ng pinuno ng mga Kawkasyang Menshebik, na si Jordania, “ang pagpapanalo at pagkakamit ng konstitusyon — ay magmumula sa mulat na pagkakaisa at nag—iisang pagtingin sa direksyon ng lahat ng puwersa ng proletaryado at burgesya ... Totoo, ang peasante ay mahahatak sa kilusang ito at palalakasin ito sa katangiang kahalintulad ng isang likas na puwersa; gayunpaman, ang dalawang uring ito ang gaganap ng mapagpasyang papel, samantalang ang kilusang pesante ang magbubuhos ng tubig sa kanilang gilingan. Pinagtatawanan ni Lenin ang pag—aalangan ni Jordania na ang hindi pakikipag—kasundo na patakaran tungo sa burgesya ay maaaring magpako sa mga manggagawa sa kawalang magawa. “Tinalakay ni Jordania ang katanungan ng posibleng pagkahiwalay ng proletaryado sa demokratikong insurekyon at kalimutan ... ang pesante! Sa mga posibleng alyado ng proletaryado, kanyang kinilala at nagbigay—lugod sa mga panginoong maylupa ng mga konseho ng bayan subalit hindi niya kinilala ang mga pesante. At iyan ay sa Kawkasus!” ang sagot ni Lenin, na sa esensya ay tama, ay sobra namang pinasimple ang katanungan sa isang banda. Hindi “kinalimutan” ni Jordania ang pesante, at, makikita mismo sa ipinahihiwatig ni Lenin, hindi ito maaaring makalimutan sa Kawkasus, kung saan noong mga panahong iyon ay tila bagyong lumabas sa ilalim ng bandila ng mga Menshebik. Subalit tinitingnan ni Jordania ang mga pesante hindi bilang pulitikal na alyado kundi bilang pulitikal na pang—bangga, na, maaari at kailangang gamitin ng burgesya laban sa proletaryado. Hindi siya naniniwala na ang mga pesante ay maaaring maging pangunahin o kaya naman ay maging isang independenteng puwersa ng rebolusyon, at diyan hindi siya nagkamali; subalit hindi rin siya naniniwala na ang proletaryado ay kayang makuha ang tagumpay ng pag—aalsang ng pesante sa papel nito bilang pinuno — at iyan ang kanyang malaking pagkakamali. Ang ideya ng Menshebik na unyon sa pagitan ng proletaryado at burgesya ay nangangahulugan sa aktwal ng pagpapa—ilalim ng mga manggagawa ganoon na rin ng mga pesante sa mga liberal. Ang reaksyonaryong utopyanismo ng programang iyan ay nagmumula sa katotohanan na ang matagal nang pagkakahati—hati ng mga uri ay pumilay sa burgesya sa umpisa pa bilang isang rebolusyonaryong salik. Sa pundamental na katanungang iyan ang Bolshebismo ay tama: ang paghahanap ng unyon sa liberal na burgesya ang puwersa na nagtutulak sa Sosyal—Demokrasya tungo sa kampo na laban sa rebolusyonaryong kilusan ng mga manggagawa at pesante. Noong 1905 ang mga Menshebik ay nagkulang lamang ng lakas ng loob upang makuha ang lahat ng kinakailangang aral mula sa kanilang teorya na “burgis” na rebolusyon. Noong 1917, sa pagsunod sa kanilang ideya hanggang sa mapait katapusan, nabali ang kanilang mga leeg.
Sa katanungan kung ano ang magiging pananaw tungo sa mga liberal, pumanig si Stalin kay Lenin sa panahon ng mga taon ng Unang Rebolusyon. Kailangang banggitin na sa mga panahong iyon, ng ang katanungan ay ang oposisyunistang burgesya, kahit ang mayorya ng mga may ranggo at ang mismong hanay ng kasapian ng mga Menshebik ay natagpuan ang mga sarili na mas malapit pa kay Lenin kaysa kay Plekhanov. Ang mapanghamak na pagtingin sa mga liberal ang naging literal na tradisyon na ng intelektwal na radikalismo. Subalit walang saysay para maghanap pa ng isang independenteng ambag si Koba sa nasabing katanungan, maging ito ay pagsusuri sa sosyal na relasyon sa Kawkasus o kaya naman ay mga bagong argumento, o kahit man lang mga bagong pormulasyon ng mga bagong argumento. Si Jordania, ang pinuno ng mga Menshebik sa Kawkasus, ay mas independente pang di—hamak kay Plekhanov kung ikukumpara si Stalin kay Lenin. “Walang saysay ang mga pagtatangka ng mga Ginoong Liberal,” sinulat ni Koba matapos ang Madugong Linggo, “na isalba ang nagpapasuray—suray nang trono ng Tsar. Walang saysay ang kanilang pag—aalok ng kamay ng tulong sa Tsar ... Oo, mga ginoo, walang saysay ang inyong mga pagsisikap! Ang Rebolusyong Ruso ay hindi mapipigilan, tulad ng hindi mapipigilang pagsikat ng araw! Kaya ninyo bang pigilan ang pagsikat ng araw? — iyan ang katanungan!” at kung ano—ano pa. Hindi na makalipad pa si Koba ng mas mataas pa diyan. Makalipas ang dalawa’t—kalahating taon, halos literal na inulit ang mga salita ni Lenin, kanyang sinulat: “Ang Rusong liberal na burgesya ay anti—rebolusyonaryo; hindi ito magiging elise, mas lalong na ang maging pinuno, ng rebolusyon; ito ang snumpaang kaaway ng rebolusyon; at laban rito isang tuloy—tuloy na pakikibaka ang dapat na mailunsad.” Dahil sa saligang paksa na ito si Stalin ay dumaan sa isang kumpletong metamorposis sa nagdaang sampung taon, kaya naman sinalubong niya ang Rebolusyong Pebrero ng 1917 bilang isang tagapag—tangkilik ng pakikipag—bloke sa liberal na burgesya, at sa pagsang—ayon diyan, bilang tagapag—pahayag ng pagsasanib ng mga Menshebik sa iisang partido. Si Lenin lamang, sa kanyang pagdating mula sa ibang bansa, ang tahasang tumapos sa independenteng patakaran ni Stalin, na kanyang tinawag na pangngutya ng Marxismo.
Tinitingnan ng mga populista ang lahat mga manggagawa at pesante bilang simpleng “nagpapakahirap” at “mga pinagsasamantalahan,” na parehong interesado sa sosyalismo, samantalang sa mga Marxista ang pesante ay isang peti—burgis na maaari lamang maging sosyalista kung siya ay, sa materyal at ispiritwal ay tumigil na sa pagiging pesante. Sa karakteristiko nilang may sentimentalidad, tinitingnan ng mga populista ang sosyolohikal na karakterisasyong ito bilang isang insulto sa mga pesante. Sa ganitong linya pinag—awayan sa nakaraang dalawang henerasyon ang pangunahing labanan sa pagitan ng dalawang rebolusyonaryong tendensya sa Rusya. Upang sa gayon ay maintindihan ang sumusunod na banggaan sa pagitan ng Stalinismo at Trotskyismo, kinakailangan na bigyang diin na, sang—ayon sa lahat ng Marxistang tradisyon, hindi tinuring ni Lenin ang pesante bilang isang sosyalistang alyado ng proletaryado; sa kabilang banda, ang sobra—sobrang pagpapahalaga sa pesante ang nagtulak kay Lenin sa pagpapasya na ang isang sosyalistang rebolusyon ay imposible sa Rusya. Ang ganyang ideya ay nagpapaulit—ulit lagi sa lahat ng kanyang artikulo na tuwiran o di—tuwirang nababanggit ang kuwestyong agraryo.
“Sinusuportahan namin ang kilusang pesante,” sinulat ni Lenin noong Septyembre, 1905, “hangga’t ito ay rebolusyonaryo at demokratiko. Tayo ay naghahanda (ngayon din, kaagad na naghahanda) para makibaka laban rito sakaling ipahayag nito ang sarili bilang isang reaksyonaryo anti—proletaryong kilusan. Ang buong esensya ng Marxismo ay nariyan sa dalawang tungkulin na nabanggit ...” Nakita ni Lenin ang proletaryado sa Kanluran at sa isang antas ang mga mala—proletaryo ng Ruson nayon bilang mga sosyalistang alyado, subalit hindi ang kabuuan ng pesante. “Sa umpisa, susuportahan natin hanggang sa dulo, sa lahat ng paraan, maging ang kumpiskasyon,” inulit niyang may pagpupumilit na tipikal na sa kanya, “ang pangkalahatang pesante laban sa may lupang kapitalista, at sa darating na panahon (at hindi lang sa darating na panahon, kundi sa oras ding iyon) susuportahan natin ang proletaryado laban sa pesante sa pangkalahatan.”
“Ang pesante ay mananalo sa isang burgis demokratikong rebolusyon,” kanyang sinulat noong Marso, 1906, “at sa gayong paraan, lubos na mauubos ang rebolusyonismo nito bilang pesante. Ang proletaryado ay mananalo sa isang burgis demokratikong rebolusyon, at sa gayong paraan mag—uumpisa pa lamang na talagang ihayag nito ang totoong sosyalistang rebolusyonismo.” “Ang kilusan ng pesante,” kanyang inulit noong Mayo ng taong ding iyon, “ay kilusan ng isa pang uri; ito ay isang pakikibaka hindi laban sa mga pundasyon ng kapitalismo kundi para sa kanilang pag—pupurga sa lahat ng tira ng serfdom.” Ang pananaw na iyan ay matatagpuan kay Lenin sa bawat artikulo, sa bawat taon, sa bawat tomo. Ang mga pananalita at mga halimbawa ay nag—iiba, subalit ang batayang pag—iisip ay hindi nababago. Kahit na ito ay bali—baliktarin pa. Kung nakita ni Lenin ang isang sosyalistang alyado sa pesante, hindi siya magkakaroon na kahit katiting na batayan upang igiit ang burgis na katangian ng rebolusyon, at limitahan ito sa “diktadurya ng proletaryado at pesante,” sa purong mga demokratikong mga tungkulin. Sa mga panahon kapag ako ay inaakusahan ni Lenin ng “pagmamaliit” sa pesante, wala sa isip niya ang aking pagkukulang na kilalanin ang mga sosyalistang tendensya ng pesante kundi ang aking pagkukulang na maintindihang maige, mula sa punto de bista ni Lenin, ang burgis—demokratikong independensya ng pesante, ang kakayanan nitong makagawa ng sarili nitong kapangyarihan at sa pamamagtan nito hadlangan ang pagtatatag ng osyalistang diktadurya ng proletaryado.
Ang muling ebalwasyon ng nasabing katanungan ay inumpisahan lamang sa panahon ng termidoryang reaksyon, inumipisahan lamang ito kasabay ng pagkakasakit at kamatayan ni Lenin. Magmula noon ang unyon ng Rusong manggagwa at pesante mismo ay idineklara bilang sapat na garantiya laban sa panganib ng restorasyon at isang mahigpit na pangako na ang sosyalismo ay maaaring maabot sa loob ng mga hangganan ng Unyon Sobyet. Sa pamamagitan ng ng pagpapalit ng teorya ng sosyalismo hiwalay na bansa para sa teorya ng internasyonal na rebolusyon, inumpisahan ni Stalin ang pagtawag sa Marxistang ebalwasyon ng pesante bilang “Trotskyismo,” dagdag pa, hindi lang ito ibinatay sa kasalukuyan kundi pati na rin sa buong nakaraang kasaysayan.
Kaya naman, ito ay, maaaring itanong kung ang klasikal na Marxistang pananaw hinggil sa pesante ay hindi napatunayang mali,. Ang tema ay magtutulak sa atin ng lagpas pa sa apendiks na ito. Sapat na sabihin para sa kasalukuyan na hindi inukol ng Marxismo ang absoluto at ang hindi nagbabagong katangian sa pagtantya nito sa pesante bilang isang uri na di—sosyalista. Sinabi ni Marx noon pa man na ang pewsante ay may kakayanan na maghusga pati na rin ang magtantya na maghusga. Ang mismong katangian ng pesante ay nabago sa ilalim ng nabagong kondisyon. Ang rehimen ng diktadurya ng proletaryado ay naka—diskubre ng mga napakagaling na mga posibilidad upang impluwensyahan ang mga pesante at muling—turuan ito. Ang kasaysayan ay hindi pa nasasagad ang pinaka—ilalim sa ganitong mga posibilidad. Subalit malinaw na ang lumalaking papel ng kompulsyong estado sa U.S.S.R., kung hindi pasisinungalingan, sa batayan ay nakumpirma ang mismong pananaw sa pesante na naghihiwalay sa mga Rusong Marxista at Populista. Subalit, ano man ang sitwasyong natamo nito ngayon, matapos ang humigit kumulang na dalawampung taon ng rehimen, ang katunayan ay nananatili na bago pa ang Rebolusyong Oktubre, o kaya’y bago ang taon ng 1924, wala ni isa sa Marxistang kampo, at higit sa lahat si Lenin, ay hindi tinuring ang pesante bilang salik sa sosyalistang pag—unlad. Kung wala ang tulong ng isang proletaryong rebolusyon sa Kanluran, lagi’t—lagi niyang inuulit, ang restorasyon ay hindi maiiwasan sa Rusya. Hindi siya nagkamali: ang Stalinistang burukrasya ay walang iba kundi ang unang hakbang ng burgis na restorasyon.
Ito ang mga magkakaibang posisyon ng dalawang pangunahing paksyon ng Rusong Sosyal—Demokrasya. Ngunit kasabay ng mga ito, simula pa lang ng bukang liwayway ng Unang Rebolusyon, isang pangatlong posisyon ang naibalangkas, na sinalubong ng halos walang pagkilala ng mga panahong iyon, subalit kailangan nating ipaliwanag — hindi lang dahil ito ay nagkumpirma ng mga pangyayari ng 1917, ngunit sa partikular ito ay sa kadahilanang pitong taon matapos ang Rebolusyon, matapos ito ay mabaliktad, ito ay nagsimulang nagkaroon ng isang hindi nakitang papel sa pulitikal na ebolusyon ni Stalin at ng buong Sobyet na burukrasya.
Noong simula ng 1905, ako ay naglathala sa Geneva ng isang munting aklat na sumusuri sa pulitikal na sitwasyon na umiral sa panahon ng tag—lamig ng 1904. dumating ako sa kongklusyon na naubos na ang mga posibilidad ng independenteng kampanya ng liberal na mga petisyon at handaan; na ang mga radikal na intelektwal, na ipinaling sa mga liberal ang kanilang mga inaasam, ay natagpuan ang kanilang mga sarili sa isang madilim na eskinita kasama ang huli; na ang kilusang pesante ay gumagawa ng mga kondisyon na paborable para magtagumpay ngunit hindi kayang siguruhin ito; na ang pagtutuos ay kailangan lamang mangyari sa pamamagitan ng armadong insureksyon ng proletaryado; na ang susunod kaagad na kinakailangang hakbang ay ang pangkalahatang welga. Ang munting aklat na tinawag na, “Hanggang sa Ika—Siyam ng Enero,” ay sinulat bago ang Madugong Linggo sa Petersburg. Ang malakas na alon ng mga strike na nagsimula ng araw na iyon, kasabay ng unang mga armadong sagupaan na sumuhay rito, ay malinaw na kompirmasyon ng estratehikong pag—aaral ng munting aklat.
Ang pambungad sa aking ginawa ay isinulat ni Parvus, isang dayuhang Ruso, na sa mga panahong iyon ay naging isa nang tanyag na manunulat. Si Parvus ay may isang pambihira na mapanlikhang pagkatao, may kakayahang mahawa sa mga ideya ng iba at mahawa ang iba sa kanyang mga ideya. Kulang siya sa panloob na pagbabalanse at paglalapat na kinakailangan upang makapag—ambag ng kahit ano na karapat—dapat sa kanyang talento bilang isang tagapag—isip at manunulat sa kilusang paggawa. Walang duda na nakapagbigay rin siya ng malaki rin naming impluwensya sa aking personal na pag—unlad, lalo na sa paraan ng sosyal—rebolusyonaryong pagintindi ng aming panahon. Ilang taon bago ang una naming pagkikita mapusok na ipinagtatanggol ni Parvus ang ideya ng pangkalahatang welga sa Aleman; subalit ang bansa ay dumaraan sa isang mahaba na industriyal na kasaganahan, ang Sosyal—Demokrasya ay ibinabagay pa ang sarili sa rehimeng Hohenzollern, at ang dayuhan na rebolusyonaryong propaganda ay sinalubong lang ng patalikod na panunuya. Matapos basahin ang aking munting—aklat sa sulat—kamay, mismong kinabukasan matapos ang madugong pangyayari sa Petersburg, pinuno ang pag—iisip ni Parvus sa natatanging papel na kinakailangang gampanan ng proletaryado ng atrasadong Rusya. Pinuno ang ilang araw na magkasamang ginugol sa Munich ng mga talakayan na naglinaw lalo para sa aming pareho at nagdala sa amin sa pagiging malapit sa personal. Ang paunang—sulat na sinulat ni Parvus sa munting—aklat ay permanenteng nailagay sa kasaysayan ng Rusong Rebolusyon. Sa ilang mga pahina nilinaw niya ang mga sosyal na pekularidad ng atrasadong Rusya na, tunay naman, na alam na alam na ang ito, subalit bago sa kanya ay wala pang nakagagawa ng lahat na kongklusyon na kinakailangan.
“Ang pulitikal na radikalismo sa buong Europa,” sinulat ni Parvus, “alam ng lahat, ay pangunahing nakabatay sa peti—burgesya. Ito ay mga artisano at sa pangkalahatan, ang lahat ng parte ng burgesya na tinamaan ng industriyal na pag—unlad, subalit kasabay nito ay isinasantabi ng uri ng mga kapitalista ... Ang mga siyudad sa Rusya ay umunlad sa Tsino at hindi sa Europeong modelo bago ang kapitalistang panahon. Ang mga ito ay ang mga administratibong sentro, na purong opisyal at burukratiko ang katangian, wala ni anumang kahalagahang pulitikal, subalit sa pang—ekonomiyang aspeto, ang mga ito ay mga pamilihan ng kalakal para sa panginoong maylupa at sa pesanteng naka—palibot rito. Ang kanilang pag—unlad ay wari ay napakaliit pa, ng ito ay tapusin ng kapitalistang proseso, na sinimulan ang pagtatayo ng mga malalaking siyudad sa sarili nitong imahe, iyon ay, mga pabrikang bayan at mga sentro ng pandaigdigang kalakal ... Kung saan pinigilan ang pag—unlad ng peti—burgis na demokrasya ay nakatulong sa maka—uring kamulatan proletaryado ng Rusya — ang mahinang pag—unlad ng artisanong porma ng produksyon. Ang proletaryado ay kaagad—agad na ikinonsentra sa mga pabrika ...
“Parami ng paraming masa ng mga pesante ang mahahatak sa kilusan. Subalit ang tanging magagawa lamang nilang lahat ay dumagdag sa pulitikal na anarkiya na nagkalat na sa bansa na nagpapahina naman sa gubyerno; hindi sila magiging isang siksik na rebolusyonaryong hukbo. Kaya naman, habang ang rebolusyon ay umuunlad, mas malaking sangkap ng pulitikal na gawain ang nakapatong sa balikat ng proletaryado. Kasabay nito, ang pulitikal na kaalaman nito ay mapapalawak at ang pulitikal na lakas nito ay unti—unting lalaki ...
“Kakaharapin ng Sosyal—Demokrasya ang ganitong suliranin: ang pagtangan ng responsibilidad para sa probisyunal na gubyerno o tumayong nakahiwalay sa kilusang paggawa. Itinuturing ng mga manggagawa ang gubyernong iyan bilang kanila, anuman ang magiging palagay ng Sosyal—Demokrasya ... Sa Rusya tanging ang mga manggagawa ang makagagawa ng rebolusyonaryong insureksyon. Sa Rusya, ang probisyunal na gubyerno ay magiging gubyerno ng demokrasyang manggagawa . Ang gubyernong iyan ay magiging Sosyal—Demokratiko, kung ang Sosyal—Demokrasya ay nasa unahan ng rebolusyonaryong kilusan ng Rusong proletaryado ...
“Ang Sosyal—Demokratikong probisyunal na gubyerno ay hindi magagawa ang isang sosyalistang insureksyon sa Rusya, subalit ang mismong paglusaw sa awtokrasya at ang pagtatatag ng isang demokratikong republika ang magbibigay rito ng matabang lupa para sa pulitikal na gawain.”
Sa kasagsagan ng mga rebolusyonaryong kaganapan, sa tag—lagas ng 1905, muli kong nakaharap si Parvus, sa pagkakataong ito sa Petersburg. Nananatiling independente sa dalawang paksyon, kapwa naming pinamatnugotan ang Russkoye Slovo (Ang Rusong Salita), isang diyaryo para sa masang uring manggagawa, at, sa pakikipag—kowalisyon sa mga Menshebik, ang importante na pulitikal na diyaryo Nachalo (Ang Simula). Ang teorya ng permanenteng rebolusyon ay karaniwang ikinakabit sa mga pangalan nina “Parvus at Trotsky.” Iyan ay bahagdan lamang na tama. Naabot ni Parvus ang pulitikal na pagkahinog sa pagtatapos ng nakaraang siglo, na minartsa niya sa unahan ang mga puwersa na lumalaban sa tinaguriang “Rebisyonismo,” s.e., ang oportunistikong distorsyon ng teorya ni Marx. Subalit ang kanyang mabuting pagpapalagay ay pinahina ng hindi pagtatagumpay ng kanyang pagsisikap upang maitulak ang Aleman na Sosyal—Demokrasya sa direksyon ng isang mas mapangahas na patakaran. Mas lalong naging mapaglaan si Parvus hinggil sa mga perspektiba ng isang sosyalistang rebolusyon sa Kanluran. Kasabay nito, naramdaman niya na “ang Sosyal—Demokratikong probisyunal na gubyerno ay hindi makagagawa ng sosyalistang insureksyon sa Rusya.” Kaya naman, ipinahihiwatig ng kanyang pasya, imbes na ang pagbabago ng anyo ng demokratiko tungo sa sosyalistang rebolusyon, tanging ang pagtatatag na lamang sa Rusya ng isang rehimen ng demokrasyang manggagawa, na nakasandal sa maka—magsasakang pundasyon, hindi na nangahas na lumabas sa mga hangganan ng burgis na rehimen.
Hindi ako nakikibahagi sa ganyang kongklusyon. Ang Australianong demokrasya, na nahinog sa mismong birheng lupa ng isang kontinente, na dali—daling ginampanan ang isang konserbatibong karakter at napangibabawan ang bata pa ngunit nakikinabang na proletaryado. Sa kabilang banda, ang Rusong demokrasya, ay maaari lamang mahinog sa bunga ng malakihang rebolusyonaryong insureksyon, kung saan, ang mga dinamiko nito ay hindi magbibigay sa gubyerno ng paggawa na manatila sa loob ng burgis na demokrasya. Ang mga pagkakaiba ng aming opinyon, na nagsimula pagkatapos na pagkatapos ng Rebolusyong 1905, ay tumungo sa ganap na paghihiwalay sa pag—uumpisa ng digmaan, ng si Parvus, kung saan ang pag—aalinlangan ay ganap na pumatay sa rebolusyonista, ay napatunayan na nasa panig ng imperyalismong Aleman at kasunod nito, ay naging taga—payo at taga—bigay sigla ng Unang Presidente ng Alemang Republika, na si Ebert.
Matapos isulat ang aking munting—aklat, “Hanggang sa Ika—Siyam ng Enero,” paulit—ulit kong binalikan ang pag—unlad at paglapat ng teorya ng permanenteng rebolusyon. Dahil sa kahalagahan na kasunod nitong natanggap sa intelektwal na ebolusyon ng bayani ng talambuhay na ito, kailangang ipakilala ito dito sa porma ng eksaktong sipi mula sa aking mga fgawa sa mga taon ng 1905 at 1906.
“Ang pinakasentrong populasyon sa isang kontemporaryong siyudad — sa pinakamaliit, sa isang siyudad na may pang—ekonomiko at pulitikal na kahalagahan — ay ang matinding pagkakaiba—iba ng uri ng mga upahang paggawa. Ito ang uri, na sa esensya ay hindi pa kilala sa Dakilang Rebolusyong Pranses, na nakatadhana na magkaroon ng mapagpasyang papel sa ating rebolusyon ... Sa isang mas atrasado na pang—ekonomiyang bansa ang proletaryado ay maaaring marating ang kapangyarihan ng mas maaga kaysa sa isang kapitalistang bansa na mas maunlad. Ang palagay ng isang klase ng awtomatikong pag—asa sa proletaryong diktadurya sa mga teknikal na lakas at pamamaraan ng isang bansa ay isang paunang—hatol na lubhang pinasimple na ‘ekonomikong’ materyalismo. Ang ganyang pananaw ay walang kinalaman sa Marxismo ... hindi isinasantabi ang katotohanan na ang mga produktibong puwersa ng industriya ng Estados Unidos ay sampung bese na mas malaki pa sa atin, ang pulitikal na papel ng Rusong proletaryado, ang impluwensya nito sa sariling bansa at ang posibilidad na maaari nitong maimpluwensyahan ang pandaigdigang pulitika sa nalalapit ay hindi mapapantayang mas malaki kaysa sa papel at kahalagahan ng Amerikanong proletaryado ...
“Sa aking pakiwari ang Rebolusyong Ruso ay makagagawa ng mga kondisyon na ang kapangyarihan ay maaari na (sa pangyayari na nagtagumpay, kailangan ) ipasa sa mga kamay ng proletaryado bago malaman ng lubos ng mga pulitiko ng burgis na liberalismona posibleng maihayag nila ang kanilang pagka—henyo sa pagpapatakbo sa estado ... Isusuko ng Rusong burgesya ang lahat ng rebolusyonaryong posisyon sa proletaryado. Kailangan rin nitong isuko ang rebolusyonaryong hegemonya sa pesante. Ang proletaryado na nasa kapangyarihan ay lalapit sa pesante bilang mapagpalayang uri ... Ang proletaryado, na nakasandal sa pesante, ay pakikilusin ang lahat ng puwersa para pataasin ang kultural na antas ng nayon at para paunlarin ang pulitikal ng kamulatan ng pesante ...
“Subalit maaari kayang itulak palayo ng pesante mismo ang proletaryado at halinhan ito? Iyan ay hindi mangyayari. Lahat ng karanasan sa kasaysayan ay pisasawalang—bisa ang kuro—kurong iyan. Ipinapakita nito na ang mga pesante ay walang kakayahan para sa isang independenteng pulitikal na papel ... Mula sa mga nabanggit malinaw kung paano ko titingnan ang ideya ng ‘diktadurya ng proletaryado at ng pesante.’ Ang punto ay hindi kung sa aking palagay ito ay katanggap—tanggap sa prinsipyo, kung ‘gusto’ ko o ‘hindi gusto’ ang ganyang porma ng pulitikal na kooperasyon. Sa palagay ko hindi ito makatotohanan — sa pinakamaliit, sa direkta at kagyat na pakahulugan ...”
Ang mga nauna ay nagpakita, kung gaano kamali ang sinasabi na ang kaisipang ipinapaliwanag, “ay tumalon ng lagpas sa burgis na rebolusyon,” na walang katapusan at sunod—sunod nang inuulit—ulit. “Ang pakikibaka para sa demokratikong pag—aayos ng Rusya ...” sinulat ko rin ng panahong iyon, “sa kabuuan nito ay kinuha mula sa kapitalismo, at kaagad—agad, una sa lahat , ay naka—direkta laban sa pyudal na mga basal na harang sa daraanan ng pagpapa—unlad sa isang kapitalistang lipunan.” Subalit ang sustansya ng katanungan ay sa kung anong mga puwersa at sa kung paanong mga paraan ang mga harang na ito ay maiigpawan. Ang balangkas ng lahat ng mga katanungan ng rebolusyon ay maaaring itakda sa asersyon na ang ating rebolusyon ay burgis sa obhetibong nitong layunin at susunod rito, ang lahat ng hindi maiiwasan na mga kahihinatnan nito, at kasabay nito ay maaaring isara ang mga mata ng isa sa katotohanan na ang pinakamahalagang aktibong puwersa ng naturang burgis na rebolusyon ay ang proletaryado, na tinutulak ang sarili patungo sa kapangyarihan kasama ang lahat ng bayo ng rebolusyon ... Maaaring aliwin ng isa ang kanyang sarili sa pagsasaalang—alang na ang mga sosyal na kondisyon ng Rusya ay hindi pa nahihinog para sa isang sosyalistang ekonomiya — at kasabay nito hindi mapansin ang palagay na, sa pag—agaw ng kapangyarihan, hindi maiiwasan ng proletaryado, kasama ang lahat ng lohika ng sitwasyong ito, ay itinutulak ang sarili tungo sa pamamahala ng ekonomiya sa ngalan ng estado ... papasok sa gubyerno hindi bilang mga walang magawang bihag kundi bilang nangungunang puwersa, ang kinatawan ng proletaryado sa bisa lamang niyan ay dudurugin ang pagkakaiba ng minimal at maksimal na programa, s.e., ilagay ang kolektibismo sa kautusan ng araw . Kung anong punto sa tendensyang iyan ang proletaryado ay mapipigilan, ay nakabatay sa pakikipag—relasyon sa mga puwersa, subalit siguradong hindi sa inisyal na iuntensyon ng partido ng proletaryado ...
“Subalit maaari na nating tanungin ang ating mga sarili ngayon pa man: kailangan ba na ang diktadurya ng proletaryado ay di—maiiwasang durugin ang sarili laban sa balangkas ng burgis na rebolusyon o maaari ba nito na, sa batayan ng umiiral na makasaysayang sitwasyon ng daigdig ay tumingin tungo sa perspektiba ng tagumpay matapos na durugin ang naglilimita na balingkas na ito? ... Isa lang ang maaaring sabihin ng may katiyakan: kung wala ang direktang suportang gubyerno ng Europeong proletaryado, ang uring manggagawa ng Rusya ay hindi kakayaning panatilihin ang sarili sa kapangyarihan at itransporma ang pansamantalang paghahari nito tungo sa isang matibay na sosyalistang diktadurya ...” Subnalit hindi ito kaagad nangangahulugan sa isang pasimistikong kongklusyon: “ang pulitikal na liberasyon, sa pangunguna ng uring manggagawa ng Rusya, ay magtataas sa lider sa sukdulan na hindi pa nagagawa sa kasaysayan, ihatid sa kanya ang mas malaking puwersa at kaparaanan, at gawin siyang tagapag—simula ng pandaigdigang paglulusaw ng kapitalismo, kung saan ang kasaysayan ay nagawa na ang lahat ng mga nilalayon na kaukulang pangangailangan ...”
Kung ang pag—uusapan ay ang usapin kung ang internasyonal na Sosyal—Demokrasya ay maipapakita ang kakayanan nito na gampanan ang rebolusyonaryong tungkulin, sinulat ko noong 1906: “Ang mga Europeong Sosyalistang partido — at sa pangunahin, ang pinakamalakas sa mga ito, ang Alemang partido — ay pinaunlad ang kanilang konserbatismo, na mas lalong lumalakas kaugnay sa laki ng mga masa na inakap ng sosyalismo at ang bisa ng organisasyon at ang disiplina ng mga masa. Dahil diyan, ang Sosyal—Demokrasya, bilang organisasyong kumakatawan sa pulitikal na karanasan ng proletaryado, sa isang bigay na sandali ay maaaring maging pangunahing balakid sa daan ng isang hayagang banggaan sa pagitan ng proletaryado at ng burgis na reaksyon ...” Subalit ipinasya ko sa aking pagsusuri na pinapahayag na “ang Silangang rebolusyon ay mahahawaan ang Kanlurang proletaryado ng rebolusyonaryong ideyalismo at mulatin ito sa paghahangad na mag—umpisang magsalita ng ‘Ruso’ sa kaaway nito ...”
Sa pagsusuma. Ang Populismo, tulad ng Slavopilismo, ay nagmula sa mga ilusyon na ang kurso ng pag—unlad sa Rusya ay magiging katangitangi, tatakasan ang kapitalismo at burgis na republika. Ang Marxismo ni Plekhanov ay naka—konsentra sa pagpapatunay na ang mukha sa prinsipyo ng kurso ng kasaysayan ng Rusya ay katulad sa Kanluran. Ang programa na umusbong mula riyan ay hindi pinansin ang lubos na katotohanan at malayo sa mga mistikang pekularidad ng sosyal na balangkas at rebolusyonaryong pag—unlad ng Rusya. Ang pananaw ng Menshebik na ang rebolusyon, na nilinis na sa mga episodikong isatratipikasyon at mga indibidwal na paglayo, ay nangangahulugan ng sumusunod: ang tagumpay ng Rusong burgis na rebolusyon ay maaari lamang sa ilalim ng pangunguna ng liberal na burgesya at kailangan na mailagay ang huli sa kapangyarihan. Matapos ito, ang demokratikong rehimen ay hahayaan ang Rusong proletaryado, na may di—maihahambing na mas malaking tagumpay kaysa sa nauna rito, na makahabol sa mga mas matandang kapatid nito sa Kanluran sa kalsada ng pakikibaka para sa sosyalismo.
Ang perspektiba ni Lenin ay maaaring ipaliwanag na maikli sa mga sumusunod na salita: ang atrasadong Rusong burgesya ay walang kakayanan na kumpletuhin ang sarili nitong rebolusyon! Ang ganap na tagumpay ng rebolusyon, sa pamamagitan ng pagpapagitan ng “demokratikong diktadurya ng proletaryado at pesante,” lilinisin ang kalupaan ng medibyalismo, bigyang kapangyarihan ang pagpapa—unlad ng Rusong kapitalismo na may Amerikanong indayog, palakasin ang proletaryado sa siyudad at nayon at gawing tunay na posible ang pakkibaka para sa sosyalismo. Sa kabilang banda, ang tagumpay ng Rusong rebolusyon ay magbibigay ng matinding tulak sa sosyalistang rebolusyon sa Kanluran, samantalang ang huli ay hindi lang magpro—protekta sa Rusya mula sa mga panganib ng restorasyon kundi maaari ring magdulot sa Rusong proletaryado na makarating sa pag—agaw ng kapangyarihan sa isang mas maikling panahon sa kasaysayan kung ikukumpara.
Ang perspektiba ng permanenteng rebolusyon ay maaaring sumahin sa mga sumusunod na mga paraan: ang ganap na tagumpay ng demokratikong rebolusyon sa Rusya ay maisasakatuparan lamang sa paraan ng diktadurya ng proletaryado, na nakasandal sa pesante. Ang diktadurya ng proletaryado, na di—maiiwasang ilagay bilang kautusan ng araw hindi lang ang mga demokratiko kundi pati na rin ang mga sosyalistang tungkulin, ay magbibigay rin ng isang makapangyarihang pagtulak sa internasyonal na sosyalistang rebolusyon. Tanging ang tagumpay ng proletaryado sa Kanluran ang magpro—protekta sa Rusya mula sa burgis n restorasyon at magsisiguro ng posibilidad nito ng pagkukumpleto ng pagtatatag ng sosyalismo.
Ang siksik na pormula ay inihahayagng mgay katulad na katiyakan ang pagkakapareho ng huling dalawa na konsepto sa kanilang di—mapagkakasundo na pagkakaiba mula sa liberal na Menshebik na perspektiba pati na rin ang kanilang lubha na mahalagang pagkaka—iba mula sa isa’t—isa sa katanungan ng sosyal na katangian at ang mga tungkulin ng “diktadurya” na kinakailangang tumubo mula sa rebolusyon. Ang hindi madalas na reklamo sa mga sulatin ng mga kasalukuyang Moskow na teoretisyan na ang programa ng diktadurya ng proletaryado ay “wala sa panahon” noong 1905, ay malayo na sa punto. Sa isang imperikal na pakalahulugan ang programa ng demokratikong diktadurya ng proletaryado at ng pesante ay napatunayan na pareho ring “wala pa sa panahon.” Ang di—paborableng kombinasyon ng mga puwersa sa panahon ng Unang Rebolusyon ay hindi man lang napigilan ang diktadurya ng proletaryado bilang tagumpay ng rebolusyon sa pangkalahatan. Ngunit ang lahat ng rebolusyonaryong grupo ay nakabatay sa pag—asa ng ganap na tagumpay; ang kataas—taasang rebolusyonaryong pakikibaka ay maaari na hindi naging posible kung wala ang ganyang pag—asa. Ang mga pagkakaiba ng opinion ay may kinalaman sa pangkalahatang perspektiba ng rebolusyon at ang estratehiyang lumitaw mula rito. Ang perspektiba ng Menshebismo ay mali sa kaibuturan: ito ay nagtuturo ng maling daan sa proletaryado. Ang perspektiba ng Bolshebismo ay hindi kumpleto: tama nitong itinuro ang pangkalahatang direksyon ng pakikibaka, pero mali ang karakterisasyon ng mga antas nito. Ang kakulangan sa perspektiba ng Bolshebismo ay hindi naging litaw noong 1905 sa kadahilanan lamang na ang rebolusyon mismo ay hindi na kayang dumaan pa sa karagdagang pag—unlad. Subalit sa umpisa ng 1917, naobliga si Lenin na baguhin ang kanyang perspektiba, na direktang bumangga sa mga matatandang kadre ng kanyang partido.
Walang pulitikal na pagtingin ang maaaring makapag—kunwari na ito ay matematikong eksakto; magiging sapat ito, kung tama nitong maipapakita ang pangkalahatang linya ng pag—unlad at makatulong na ibigay ang aktwal na kurso ng mga pangyayari, na hindi mapipigilang baluktutin ang pangunahing linya pakanan o pakaliwa. Sa ganyang pakahulugan imposibleng ito ay hindi makita na kumpletong naipasa ng konsepto ng permanenteng rebolusyon ang pagsubok ng kasaysayan. Sa panahon ng mga unang taon ng Sobyet na rehimen wala sinuman ang makapagpapa—sinungaling riyan; sa kabilang banda, ang katotohanang iyan ay nakakita ng pagkilala sa maraming opisyal na publikasyon. Subalit ng magbukas ang burukratikong reaksyon laban sa Oktubre sa mapayapa at matahimik na pang—ibabaw na balat ng Sobyet na lipunan, ito ay kaagad na idinirekta laban sa teoryang sumasalamin sa unang proletaryong rebolusyon ng mas kumpleto sa kahit ano pa man habang kasabay nitong hayagang ibinunyag ang di—tapos, limitado at di—ganap na katangian. Kaya naman, sa pamamagitan ng pagkasuklam, nagsimula ang teorya ng sosyalismo sa isang hiwalay na bansa, ang batayang dogma ng Stalinismo. |
kinopya lang yan mula sa ibat ibang tv brands. sa totoo lang ung iba parepreho ang codes kaso sa freq lang ngkaiba
agreed kaya nga pag hindi sakto ang pag encode ng code..
may tendency na iba ang execution command sa receiver (TV, dvd & etc..)
halimbawa:
ang volume up ay nagiging channel up
ang channel down ay nagiging mute
& etc... |
Panayam Profesoryal Cecilio M. Lopez sa Wika at Panitikang Filipino
ni Dr. Rhod V. Nuncio
(Sipi mula sa babasahing papel ng panayam sa Y407 Pamantasang De La Salle, Marso 30, 9:30-11:00 n.u.)
Ang limitasyon ng aking wika ay siyang limitasyon ng aking mundo. – Ludwig Wittgenstein (TLP 1922)
Anong teoryang pangwika ang maaari nating gamitin para ipaliwanag ang kasalukuyang hubog, anyo at takbo ng wikang Filipino? Paano ito makatutulong upang maging masinop at masinsin ang ating analisis ng wika at ang naturang gamit nito para sa mga tao at sa lipunan niyang ginagalawan?
Ito ang dalawang pangunahing tanong na sasagutin ko sa panayam na ito. Ang una ay tumutukoy sa pagkakaroon o kawalan ng internal na banghay o istruktura ng wika natin na pundasyon o basehan ng performatibong kakayanan ng mga Filipino na gamitin ang wikang Filipino. Samantala ang ikalawa nama’y tumutukoy sa praktikalidad ng teorya upang tasahin at usisain ang nangyayaring pagbabago ng wika sa gitna ng mabilisang pagbabago ng ating panahon.
PiliFilipino – ito ang inihahaing panimulang teorya upang suriin ang paimbabaw, malaliman at kaibuturan ng wika. Ang tatlong bahagdang ito ng wika ang magiging punto ng analisis at pagdadalumat. Hango ito sa sinabi ni N. Chomsky (sa Searle 1971) na mayroong surface structure (paimbabaw) at deep structure (ubod) ang wika. Ang sa akin naman, may pumapagitna sa dalawang level na ito, ang middle structure na tatawagin kong lalim ng wika. Ito ang nawawala sa kayarian ng wikang Filipino (WF). Sa madaling salita, walang lalim ang wika dahil walang gramatikang nakaugat sa internal na himpilan ng ating kamalayan. Tanging ang malakas at dominanteng paimbabaw na puwersa na mula sa iba’t ibang direksyon, ideolohiya, adbokasi ang kasalukuyang nagiging sandigan at batayan sa pagbabagong pangwika. Sa ngayon hangga’t di matutugunan ang kakulangan sa lalim at ubod ng WF, ang paimbabaw na level ng wika ang tumatayong stratehiya sa pagpili, pagpilipit at pagpipilit na lumabas ang kakanyahan ng wika. Ang tanong nga lang, hanggang kailan ito tatagal? At aasa lang ba ang lahat sa politikal at ideolohikal na bangayan ng mga makawika ang hinihintay na pagkagulang ng WF? Ika nga’y matira ang matibay!
Katulad ng nabanggit, paimbabaw ang debelopment ng wikang Filipino. May tatlong pananaw tungkol dito:
a.) Kasalukuyang nililinang pa rin ang wika mula sa pinagbatayang wikang Tagalog at ang nakalululang hamon na paglinang nito mula sa mga katuwang na wika sa bansa,
b.) Mabilis na paglaganap ng Taglish sa iba’t ibang domain ng kaalaman at praktika,
c.) Interbensyon ng gahum (estado, iskolar, media) na nakakaapekto sa menu ng pagpili, pamimilit at pagpilipit sa wikang Filipino.
… … …
PAIMBABAW NA WIKA
Ang puwersa ng pagbabagong wika ng WF ay hindi nakatarak sa kognitibong kakayahan ng tao kundi sa samutsaring timpla (o gimik) at interbensyon ng mga institusyon, grupo at mga polisiyang bitbit ng mga ito. Bakit hindi nagmumula sa kognisyon o sa mental na proseso ng paglikha ng wika? Dahil madalas at sa maraming pagkakataon ang internal na lohika at istruktura ng pag-iisip natin ay nakakapit sa banyagang padron, sa banyagang wika – Ingles. Pansinin:
- Ang makabagong alpabetong Filipino ay binibigkas ayon sa Ingles. May implikasyon ito sa ponetika dahil nabaligtad ang prinsipyo ng “kung ano ang bigkas, siya ang baybay”. Imbis na phonocentric (una ang tunog kasunod ang baybay) naging graphicentric (kung ano ang letra sa Ingles, ito ang baybay). Kung kaya’t mamimilipit sa pagbigkas ang maraming batang mag-aaral ng WF kung ito ang prinsipyong susundin sa ponetika ng WF. Ang “bahay” ay bibigkasing “bey-hey”.
- Ang pagbaybay ng mga hiram na salita at paglahok nito sa sintaktikang anyo ng pangungusap ay nakakiling sa Ingles. Hal. Nakaka-turn-off naman ‘yang friend mo. So, yabang! Marahil sa mga Manileno o elistang namimilipit magFilipino o mag-Ingles, ito ang makabagong syntax sa palabuuan ng pangungusap. Laganap din ito sa broadcast media, showbiz, advertisement, interbyu sa mga politiko at kabataang cosmopolitan kuno ang oryentasyon sa kasalukyan.
- Ang tinatawag na code-switching ng mga dalubwika (Sibayan, Baustista, Cruz) ay totoo namang di code-switching dahil ganito naman ang kaayusan at kayarian ng pangungusap sa mga wikang lubos-lubos ang panghihiram ng mga salita. Wala nang switching na nagaganap dahil lantaran na itong lumilitaw sa mga diskursong gamit ang WF. Syntactic-semantic substitution ang nagaganap dahil ang paggamit ng i-, pag-, mag-, nag-, kaka-, um-, na- ay sadyang naghihintay ng halinhinang mga salitang banyaga o hiram nagiging structurally flexible sa formang Taglish.
|i-zerox, pag-zerox, mag-zerox, kaka-zerox,||i-solve, pag-solve, nag-solve, kaka-solve|
|i-text, pag-text, mag-text, kaka-text, na-text||i-equate, pag-equate, mag-equate, kaka-equate|
|um-attend, um-increase, um-order, um-answer|
Kung kaya’t multiple substitution ang pedeng gawin dito na maiaayos o mailalapat din sa pangungusap.
Hal. “I-zerox mo ang papers mo sa promotion.” “Ok na kaka-zerox ko nga lang.” Ang Tagalog/Filipino component (unlapi o hulapi) ay laging co-dependent sa hiram na salita, subalit nanatiling buo ang salitang Ingles o ibang hiram na salita.
Wala namang ganitong halimbawa (co dependent ang Ingles sa Filipino):
Re-ayos mo na yan!
Anti-makabayan ang mga trapo sa Congress.
Pindotize (na katawa-tawa ang dating) mo yong keypad.
Hindi ang wikang Ingles ang kalaban natin. Maaaring matuto ang isang tao ng higit pa sa dalawang wika. At kapag sinabi nating kakayahang bilingual o multilingual, nararapat na magkapantay ang kabihasaan ng isang tao sa pagbasa, pagsulat, pakikinig at pagbigkas sa mga wikang ito. Hindi tingi-tingi.
Ang problema’y kapabayaan at ang pagpapaubaya na sa darating na panahon, gugulang at uunlad din ang WF. Fatalistikong pananaw ito. Tila si Juan Tamad ito na naghihintay sa pagbagsak ng bayabas sa kanyang bibig.
Kung kaya’t nangyari ang iba’t ibang direksyon at agendang pangwika na batay sa interes ng iilan at uso ng panahon. Ang iba’t ibang direksyong ito ay unti-unting nawawala’t namamatay, unti-unti nauungusan ng malalaking diskurso tulad ng globalisasyon, industriyalisasyon at postmodernismo. Kung kaya’t sa ating bayan mismo, nagtatalaban ang mga ito at naiiwang nakatindig ang mapanuksong alternatibo – ang gawing wikang ofisyal at panturo ang Ingles.
Tingnan natin ang iba’t ibang direksyon na narating ng ating wika sa kasalukuyan:
1.) Ang WF ay Taglish – wikang bunga ng eksposyur sa midya, paimbabaw at walang malinaw na gramatika (kung meron man contingent ito at nakabatay sa talastasang publiko), ang wikang “maiintelektuwalisa ayon kay Bonifacio Sibayan” (sipi mula kay Sison-Buban 2006)
2.) Ang WF ay Taglish na may varayti sa iba’t ibang wika sa bansa ayon kay Isagani Cruz
3.) Ang WF ay batay sa Tagalog o ang pananaig para rin ng puristikong gahum o ng Imperial Tagalog; walang pagkakaiba ang Filipino at Tagalog ayon kay Cirilo Bautista (pananalitang ibinigay sa lunsad-aklat ng Galaw ng Asoge, 2005)
4.) Ang WF ay larong-wika na pinasok ng mga batang manunulat ngayon, iskolar sa iba’t ibang larang sa akademya, na walang malinaw na alintuntunin ng laro ngunit nangingibabaw na examplar ng kasalukuyang anyo ng wika
… … …
UBOD NG WIKA
Ang ubod ng wika ang unibersal na forma o kaayusan ng basikong yunit ng kamalayan na taal nang matatagpuan sa isipan ng tao. Kumbaga ito ang template ng isipan natin na yari na – naghihintay na mapunan, mahubog, malilok, at maisaayos ayon sa idaragdag na istruktura ng natural na wika. Kumbaga ito ang “universal o generative grammar” ni Chomsky, ang “private language” ni Wittgenstein, “archi-writing” ni Derrida. Bago pa man may istruktura ng wika, may nakalikha nang istruktura ang isip na tatanggap at mag-oorganisa ng kamalayan ng tao. Kaya’t may kakayanan ang lahat ng tao na matuto ng wika, ng kahit anumang wika, dahil sa ubod ng wikang nakahimpil sa isipan natin. Ito ang a priori grammar. Ito rin ang nag-uudyok sa imahinatibo’t malikhaing paraan ng isip natin na ikonstrak ang wika batay sa iba’t ibang modalidad/range/linguistikong yunit sa pagkatuto ng wika… … …
LALIM NG WIKA: GRAMATIKANG FILIPINO?
Lahat ng buhay na wika (natural languages) ay dumaraan sa mahabang panahon ng pagbabago at madalas hindi developmental ang yugto ng pinagdadaanan nito kundi retardasyon at tuluyang pagkawala. Alam natin ang magiging kahihinatnan ng maramihang puwersang pangwika na paimbabaw na nagtatalo-talo at naghahalo-halo sa isip at kamalayan ng tao. Higit pa riyan, nagpapaubaya at nagpaparaya ang mga ispiker-tagapakinig ng wika dahil wala silang masandigang internal na lohika o gramatika ng wikang naririnig at nababasa nila. Alalahanin natin ang sinabi ni Emerita S. Quito (1989/2010: 23): “Hanggang ngayon, tayo ay nasasadlak sa kabulukan ng Taglish. Ang maikling kasaysayang ito ng wika sa ating bansa ay nagpapahiwatig ng dalawang bagay. Una: pagkatapos ng 88 taon, hindi pa rin maaaring sabihin na ang Pilipino ay natuto na ng wikang Ingles; at ikalawa, lumaganap ang isang bulok na wika, ang Taglish, na hindi Ingles at hindi Filipino.”
Mahalaga ang lalim ng wika dahil:
- Ito ang nagsasaayos ng mga signal o yunit ng ubod ng wika para maging natural na wika,
- nagsisilbi itong auditing at editing facility sa isip ng gumagamit ng wika,
- ito ang precursor ng imahinatibong pag-iisip ng tao ayon sa tuntunin ng wika niya at ng daynamikong kakanyahan at kakayahan ng wika sa pagpapakahulugan
- nagiging transisyonal at transgenerational ang pagsasalin ng pagkatuto ng wika na di nakadepende sa kung ano ang uso at pinapauso
- intralinguistic facility ito para sa transformasyon ng wika ayon sa pagbabalanse ng internal na lohika ng kanyang wika at ng praktika/gamit ng wika bunsod ng pagbabago sa lipunan at iba pang external factor.
… … …
Ang pagpili ng Filipino bilang wika ay mangyayari sa kailaliman ng kanyang isip at kung magkagayon malayong-malayong mabubuwal nang agad-agaran ang Filipino (tao at wika) sa daluyong ng pagbabago sa mundo at lipunang ginagalawan. Ang PiliFilipino ay panimulang pagtatangka sa pagteteorya sa wika at analisis ng WF na may sandamakmak na varayti. Inisyal na hakbang ito sa binubuong teorya ng wika at sa implikasyon nito na ang istruktura ng WF ay dapat nakaangkla sa lalim at ubod ng wika o sa gramatika (prescriptive) at pre-grammar (individuated inscription) ng isang tao. Ang paimbabaw na wika’y di maglalaon ang magiging natural na wika (descriptive) na gagamitin ng mamamayan. Ang PiliFilipino ay kritikal at istratehikong pagpili ng taong malay sa ubod at lalim ng kanyang wika upang maging kanyang wika sa pakikipagtalastasan, pamimilosopiya, paghahanapbuhay, pagkrikritika at iba’t ibang komunikatibong sitwasyon at pagkilos.
Kung kaya’t ibalik natin ang wika sa kaibuturan ng kamalayan natin at di lamang sa sanga-sangang dila ng gahum. |
one word: Israel.
before israel, arabs and muslims could care less about what america does. but since NATO supports israel, they hate all nato countries... not just the US.
google the hisory of israel...
Join now and get a chance to win advanced screening tickets to The Hangover 3!read more
Alaska beat Ginebra 104-80 in game 3, sweeping the series and bagging the Commissioner's Cup title.read more
Summer seems to be ending, but the feeling doesn't have to end. Check out this list for awesome road-trip getaways!read more
The NU Lady Bulldogs outlast the AdU Lady Falcons in 4 sets, taking their first trip to the Shakey's V-league finals.read more
Guess the theme! Have you seen Twilight, Sister Act and these other movies? Share your thoughts and reviews in here!read more
one word: Israel.
before israel, arabs and muslims could care less about what america does. but since NATO supports israel, they hate all nato countries... not just the US.
google the hisory of israel...
The Talibans have murdered girls simply because they want to go to school. It's also common in Pakistan to have death threats made to women (and carried out that threat) because for singing and dancing. If you look at France, Germany, Spain, Britain, Russia, India, China, Thailand, Philippines, and yes even Myanmar, they're having problems with the muslims too.
It's not the US they hate, it's everyone who isn't a muslim.
they hate americans,but they love america.
maraming muslims sa america.
Or why America hates muslim nations.
May simple at isang kasagutan dyan.
Muslim nations do have a lot of oil.
Kung ako, paano ko kukuhanin ang langis na gusto, I am powerfull but I don't have the reason to get the things that I want ng walang dahilan.
Ang gagawin ko. Bubuo ako ng grupo na tatawagin ko terorista. Dalawa ang pwede kong alternative. Itusan ko silang bombahin ako, para may dahilan ang pag kuha ko sa gusto kong kuhanin. O gamitin ko ang lider nila na kakutsaba ko na galitin ang mga tao sa lugar na gusto kong kuhanin na magiging dahilan na bombahin ako ng mga galit na tao. Then may dahilan na akong kuhanin ang lahat ng kanilang langis. I said "KUNG AKO". Ganoon din kaya sila?
nangyari ang ganung pag atake. Ang america ay meron ding sariling langis at hindi naman absolute na occupation ang ginagawa nila sa iraq. Once na maging stable nato iiwanan din nila yan gaya ng ginawa nila sa pilipinas at japan. Libre ba na nakukuha ng america ang langis mula saudi at iba pang bansa?
Last edited by xpact83; Jun 27, 2012 at 03:39 PM.
Expact, Unlike filipino hindi personal ang kalimitan ng goal ng kanilang presidente. for the good of the many by sacrificing the few, is a common thing. Say if you don't do it then your economy will fail, and they will end up dead anyway and the count will be greater. My choice ba ang kanilang presidente. The road had been paved my friend, All they have to do is walk to that paved road. The actions will be the same sino man ang umupo. For the good of their country. Remember meron ding silang opposing force, pero pag upo nila ganoon din ang takbo. Take the case of Obama his stands then and now. Kung ako again? Ang presidenteng di lalakad sa aking paved road. Ipapa erase ko sila sa mga taong wala namang dahilan para sila ay burahin. Ito ay kung ako ewan ko sa kanila.
Are you playing chess expact? Kung direktang pamilya ko maaring di ako papayag. Few countrymen kapalit ng di pag bagsak ng ekonomiya at para sa ikabubuti ng nakakarami. Why not.
You are being blinded by your history Xpact( no pun intended, Ganyang din kasi ang paninwala ko dati, Sila mabuti at ang kaaway nila ang masama). Iiwan lang nila ito pag wala na ang kanilang gusto. Check all the dried mines all over PI, They are paying? Pag ang market value ng langis ay 100/barrel sa international market palagay mo ganito din ang ibibigay nila sa Iraq? They owned all the mines now in case you don't know. The chinese are learning the trade too. Check the funding of somegroups in african countries. Unlike kano ang kinokontrol nila ay ang rare metal trade na sa african continent lang makikita.
I remember when they controlled the oil in Iran with the Shah, Napatalsik ang shah, Pinondohan ang iraq under sad dam para kalabanin ang iran, Naging rougue na over confident daw ang "madmad" ininvade ang kuwait. Ipinagtanggol ang kuwait now they control the Kuwait's oil too.
Check sino si Noriega, Sino si Hussien, Sino si Bin lade to name few. And a lot more.
One thing for sure they don't care about you or any bodyelse, They are there for their own interest nothing more.
Expact, Tell me, sino ang other party na may control ng langis sa Iraq?
Research mo sino sila at ano sila, bago mo sabihin ang sinasabi mo ngayon.
Kung ako sila, Pinasok na ng kalaban kong bansa ang bansang gusto kong kuhanin dahil sa nga sa marami itong langis. Pero di ko sila pwedeng itaboy o labanan faceoff, Dahil malakas at matapang din sila. Ang gagawin ko kukuha ako ng taong ma karisma tulad ni Bin laden na galing sa bansang kaalyado ko with a lot of promises. Then popondohan ko sya para kalabanin ang kalaban kong bansa na umukopa na sa bansang gusto kong kuhanin. Dahil arabo din at muslim din ang kinuha kong tao madali niyang mapapagkaisa ang mga tao sa bansang sinakop ng kalaban ko. Tapos ang laban umalis ang kalaban ko na di ako derektang nakipaglaban sa pinaalis nilang kalaban ko.
Now I want to esclate the war in a wider scope para mas kontrolado ko ang lahat ano ang dapat kong gawin?
Itutuloy na lang pag nagkaoras ulit. Ito naman ay kung ako ewan ko sa kanila.
Hindi pera lagi ang dahilan, Money can't make someone na magtali ng C4 sa katawan at pasabugin ito Bigyan kita ng 10million $ will you blow yourself to oblivion?, But Ideals, beliefs and principle will do, Ito lang ang salingin mo then you are up and running. Kung ako, gagamitin ang relihiyon para sila magalit without them knowing, at ito ang intensyon ko para ako magkadahilan na kuhanin ang bansa nila. Ito naman ay kung ako, Ewan ko sa kanila
Now napaalis ko na ang kalaban ko sa bansang gusto kong kuhanin. Pero paano ko ito papasukin? Remember di ako pwede basta na lang pumasok magagalit ang UN e, Tricky problem. KUNG AKO, ang gagawin ko pagkatapos na umalis ng kalaban ko, pipili ako ng pina weird na tribe to rule the country. And when they get strong. Natural weird nga e. Masusulsulan pa ng tao kong tulad ni bin laden na magalit sa akin. Now, tantatararan, Papasok na ako para "sagipin" ang mamamayan sa nasabing bansa from the claws of those weird clan. Hero ako sa paningin ng tulad mo Expact. at the same time akin na ang langis sa bansang ito. Ito naman ay kung ako, ewan ko sa kanila who knows baka nga naman mabait sila at di bale ng mamatay ang kanyang sundalo sa pagtatangol ng ibang bansa ng walang kapalit.
Itutuloy. Kung paano ko palalawakin ang gera sa mga bansang maraming langis na gusto kong kuhanin.
Expact, mind checking kung sino ang prime investor dati( who knows maybe even now) ng mga Bush sa texas oil exploration, and how they can managed to fly out of the country, maski na may no fly advisory sa kanilang bansa. Eroplano lang ng mga tumakas ang nakalipad. Pag tagpi tagpiin mo ang mga pangyayari, At maaring makikita mo na pareho ang takbo ng isip ko at ng mga amerikano.
Last edited by ftwcp955; Jun 28, 2012 at 01:25 PM.
most muslims hate america. or all of them to be exact. its just that they fight americans right away because of the military power of america. lets face the fact that since the time of the fight of the crusaders and the muslims.. the muslims kill all the catholics and romans during their time and until today the JIHADD to all the christians and roman catholic is still around. just to tell you some of the events like the september 11 attack. the beheading in mindanao by muslims against catholics like the burhams.. we have different traits but muslims are traitors when it comes to society. when you turn your back at them if your a christian you might get killed. like in the SULTAN KUDARAT region where if your a catholic some muslims in isulan , sultan kudarat gives you a strong stare that they want to eat you.. its in their BIBLE KORAN that since the fight against the crusaders the muslims want to dominate the whole world and wipe out all the christianity in this world . and this for a fact AMERICA knows and they dont want muslims to dominate the world. imagine a not so democratic country like philippines if we were runned by the muslims. our rules like saudi arabia.. just a disaster .. so for these i want to be allied with the americans who almost all of the americans are either roman catholic or christians or jewish
I used to be a Christian now an atheist and I do have a Christian, buddist, Islam friends, Theye are all the same as long na di mo sinasaling ang kanilang paniniwala. Check since long time ago kung sino ang umaatake una and learn.
Sino ang may pinakamaraming sinakop ang Christian ba, and Jews ba, ang bhuddist ba o ang Islam ba at ginawang alila ang kanilang sinakop? Let me think about ang mga sinakop ng muslim na bansa, .............sirit na wala akong maisip (maliban sa mga tribal war nila noong araw).
Anyway Kung ako, Di relihiyon ang dahilan ng lahat subalit ang mga taong naguudyok at pinagaaway ang mga relihiyon dahil sa pansariling interes.
Kung ako, Dali naman kasing pag-awayin ng relihon dahil napakarami ang mga bulag sa kanya kanyang paniniwala at ilalaban ito ng patayan. Sabihin mo lang na, "Oy alam mo sabi ng kabilang relihiyon na ang relihiyon daw ninyo ay relihiyon ng dyablo." Then , The stupidy will begin.
paengoy, necrobumping a decade old thread.......
The seed has been planted xpact. Anyway why do you have to do that? Ano ang reason para salingin mo ang kanilang paniniwala? subukan mong pumasok sa mga kampo ng kano sa middle east at tawanan ang kanilang gyera, tingnan natin kung anong mangyayari sa ito. But then again why do you have to do that my friend. We can all live in harmony regardless ang kanya kanyang paniniwala. They are being bully simula pa noong unang panahon, what are you expecting them to do?
Main reason kung bakit sila madaling gamitin ng mga taong may interes sa kanilang natural resources. Check all the tread here may thread ba silang sinisiraan o iniinsulto ang paniniwala ng iba? kung meron man( i am so damn lazy to check cause I already know the answer) sino ang mas maraming paninirang ginagawa? At di lang ito sa Pex. It is all over.
And we are calling them barbaric, Sino tayo?
"King hearings into Muslim American radicalisation continue" (from last June)
http://www.guardian.co.uk/world/2012...radicalisation
"Clinton ‘hurt’ by charges of anti-Islam US bias" (from last May)
http://www.pakistantoday.com.pk/2012...islam-us-bias/
"Why Do They Hate Us?" (from last April)
http://www.foreignpolicy.com/article...o_they_hate_us
"Oran and Saudi Arabia's 'hate-hate' relationship" (from last October)
http://security.blogs.cnn.com/2011/1...-relationship/
it is what the quran teaches ... destroy what is not islamic
democracy is not islamic
Where did you get that concept gotta lick it? Why our christian brothers in the middle east are still alive? I do have a lot of muslim indonesians friends too and sometimes dumarating din sa diskusyon ng paniniwala but we don't care we still friend after the discussion. Most qoutes ng Koran sa net are out of context. Mostly kasi may karugtong na pag inapi ka ng Kristiano o hudyo o who ever then lumaban ka, pero di nila ito isinasama sa kanilang quotes. Pero walang sinasabing umpisahan mo at patayin mo lahat ng di nanainiwala sa iyong paniniwala. |
OFW denies bashing Baguio, Igorots on Facebook
Posted at 04/26/2012 3:10 PM | Updated as of 04/26/2012 3:10 PM
MANILA, Philippines – A Filipino based in Italy who became a victim of identify theft on social networking site Facebook has come forward to clear his name.
Louie Garcia’s name was a hot topic at the height of the controversial issue of felling of trees in SM Baguio City.
This, after the overseas Filipino worker in Salerno allegedly posted several cruel comments on Facebook like “dapat putulin ang mga puno sa Baguio City para magkaroon ng landslide at mamatay ang mga Igorot".
“Hindi po ako yung taong iyon. May gumamit lang po ng pangalan ko at picture ko. Hindi ko po iyon magagawa kasi alangan naman pong sirain ko yung sarili ko at yung seguridad ng pamilya ko sa Pilipinas,” he said.
The Facebook comment was aired by TV Patrol Baguio last April 19. Garcia has since earned criticisms and even threats because of the damaging comments.
He said the issue has caused him so much worry that he sought the help of his employer and the Philippine Embassy.
“Pumunta po ako sa ambasciata ng Roma para linawin na hindi ako yun. Humihingi rin po ako ng tulong sa awtoridad sa atin na ma-trace po kung sino man ang gumawa niyon kasi wala po akong idea, wala naman po akong kaaway,” he added.
Garcia’s girlfriend, Abegail Cayaban, asked for understanding from those affected by the issue.
“Humihingi rin po ako ng pang unawa sa mga taong naapektuhan hindi lang po sa taga Baguio, pati po lahat ng Igorot, sana po maintindihan ninyo na hindi po talaga si Louie yun. Sana po tulungan ninyo po kami na ma-trace kung sino po talaga yung tao na gumawa nun para hindi na po maulit sa simpleng taong katulad naming,” Cayaban said.
The couple believes that jealousy could be a reason because the controversy happened while they were arranging their wedding documents.
“Sa mga gumawa po nun siguro masayang-masaya ka na ngayon kasi nagtagumpay ka pero hindi naman lahat ng masama ay nagtatagumpay,” Garcia said.
“Hindi ko alam kung sino ka pero susubukan namin lahat talaga. Hihingi kami ng tulong sa awtoridad kahit sinong taong puwedeng tumulong sa amin para ma trace ka kasi talagang malaking sagabal sa buhay, problema, sa pamilya yung seguridad namin ngayon kita mo naman dami nagagalit sa amin,” Cayaban said.
The embassy reminded Filipinos who are using social networking sites to be careful.
“Nananawagan ho ako sa taong may pakana nito na sana ay maghunos-dili kayo dahil buhay po ng tao at kanyang reputasyon ang nasisira po sa inyong ginagawa maging biro man ito o maging sinasadya ay sana po ay huwag nyo na itong gagawin," said Atty. Jarie Osias, Vice Consul of the Philippine Embassy in Rome. Report from Diego Evangelista, ABS-CBN Europe News Bureau |
Pangako.. Ano nga ba ang salitang pangako? Ano nga ba ang pagkakaintindi ng tao sa salitang pangako? Isa na ata ito sa mga overrated na mga salita bukod sa “Mahal kita”. Ito ba yung sasabihin mo sa tao tapos hindi mo tutuparin? O ito yung handa mong panindigan mapatunayan mo lang sa taong mahal mo na gusto mo siya?
Mas ok pang manahimik kesa magbigay ng pangakong alanganin kang hindi mo matutupad. Sabi nga palagi tayong nangangako ng kahit anong bagay basta masaya tayo. Pero kapag nagtampo ka o kaya naman eh nagalit ka. Nakakalimutan mo yung pangakong yun. Ang pangako eh simula’t sapul eh tinutupad. May mga pangakong hindi agad natutupad, tipong kailangan ng oras at pasensya para matupad. Maraming bagay ang kailangan ng ganun. At isa na dun eh yung ipapangako mo sa taong siya ang pakakasalan mo.
Kapag sinabi mo sa taong hindi mo siya iiwan at pinangako mo at tinaga mo pa sa bato. Tuparin mo… Aasa siya eh… Kapag may problema kayo… Magtulungan kayo… Para naman sa inyo yan eh.. Para hindi na siya mawawala sa piling mo. Para… Maging masaya kayo.. Andyan na kayo eh. Iiwan niyo pa ba ang isa’t-isa? Sabay niyong tuparin ang mga pangako niyo. Ipaalam mo sa kanya na ang lahat ng ipapangako mo eh matutupad at kahit kailanma’y hindi mapapako.
Source: matabangutak
Notes
- wwwgandasiouxside reblogged this from muntingtaklesa
- iwnngrwoldwthyou reblogged this from pigletnyaako
- venusismynamesince1998 reblogged this from matabangutak
- ordinary---girl likes this
- princess-like-me reblogged this from ycnehj
- andreaalim reblogged this from dakilangbaliw
- ilovefashionstuffs reblogged this from dakilangbaliw
- dakilangbaliw reblogged this from mumai-mai
- dakilangbaliw likes this
- choanetafalla reblogged this from matabangutak
- pee-vish reblogged this from matabangutak
- mumai-mai reblogged this from matabangutak
- mumai-mai likes this
- pansininmonamanako reblogged this from matabangutak
- mahiyaingchurchgirl reblogged this from matabangutak and added:
- heylaynee likes this
- iamjoelaine likes this
- lifetimehappiness reblogged this from the-sweetest-princess and added:
- yeahimclumsy likes this
- borntodoepicshit reblogged this from matabangutak
- the-sweetest-princess reblogged this from krstnmari
- ang-gandako reblogged this from matabangutak
- asdfghjanellekl reblogged this from khunfinityyyandbeyondxx
- farfalla-signora likes this
- pee-vish likes this
- anndyshutters likes this
- coolfuckinstory likes this
- brwetwetwtwet reblogged this from modernonglaura
- xtine0911 reblogged this from matabangutak and added:
- pigletnyaako likes this
- isipbatasiako reblogged this from matabangutak
- talesofmc likes this
- mmj26 reblogged this from micahcredo
- terieeebels likes this
- diaryofasliibee reblogged this from matabangutak
- w-hym-e likes this
- w-hym-e reblogged this from matabangutak
- danzfreakche likes this
- enrinapproachable likes this
- leeyanlei likes this
- psychkuting reblogged this from matabangutak
- iamyourmermaid likes this
- krstnmari reblogged this from matabangutak
- imsohopelessromantic reblogged this from matabangutak
- breakbarriersfightforlove reblogged this from matabangutak
- sexynanayko reblogged this from matabangutak
- racheleamerej reblogged this from fiendprincess
- shine-bright-like-a-dhanamons reblogged this from sadyangmagandaa
- saccharinechaos likes this
About
Hindi man ako sing lupit bumanat tulad ni Bob Ong , hindi ko man kayang magpatawa at magpayo tulad nang ginagawa ni Papa Jack, hayaan mo naman akong mapabilib sa mga artikulong sinusulat ko, ang aking pahina ay puno ng pagmamahalan, mga artikulo na nagmumula at hinuhugot ko pa mula sa aking puso. Sana ay magustuhan mo.
Ano ang maipagmamalaki ko na wala sila?
"Ako pwede mong kausapin kahit kailan mo gusto, sila hindi."
Siya nga pala kaibigan, hiling mo ba ay parang isang librong mababasa? Tama ka ng lugar na pinuntahan, kung masipag kang magbasa, maari mong buklatin ang isang maliit na aklat na ginawa ko dito. Ito ay blog ng sanaysay ng mga pangyayari sa aking buhay, mga payo sa pag-ibig, at hinaing ng isang normal na kabataan tulad mo.
Sana ay maging masaya ka sa pagbisita mo dito. Maari mong i reblog ng bagay na makikita mo dito. Kahit na personal na buhay ko. Pasaway ka e.
Mag-isa ako ngayon sa buhay, piniling mapag-isa, salamat at nabisita ka sa aking munting mundo kaibigan.
Gusto mo bang maramdaman ang pagbabasa? May nababagay para diyan.
Iba ang payo ko kay Papa Jack |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.